21be473b2b015c65f9183a5aa770afb5.pdf
Media
Part of Kronika / LUD 1996 t.80
- extracted text
-
Lud, l. 80, 1996
V.KRONIKA
I,\IU/\J}l:
SPRA WOZDANIE Z DZIALALNOŚCI
CiLÓWNEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA
LUDOZNA WCZEGO
1/\ OKRI:S OJ) WR/EŚNIA
1993 ROKU DO WRZEŚNIA 1994
[ OD WRIEŚ
[A 1994 DO WRZEŚNIA 1995
\\' okr~si~ spr,)\\'ozda\\cz.ym
sklad /,arządu GIÓwnego. Prezydium ZG. Glównej Komisji
R~\\ il.:Jnej ani S'ldu Koki.~I!skiego
nic uległ zmianie. W sklad Zarządu Głównego wchodzą:
r Ilaraniuk. !\ Bartosz. I':. B'lezyilska. E. 8erendt. J. 13ohdanowiez . .r. Cieślak. Z. JasiewieI. .
.I. l-kidellleich. K. Kaezlo. Z. Klodnieki. E. Klosek, A Kwaśniewska,
B. Kopezyilska-Jaworska
.
.\. Ko\\,Jiska-L~\\ieka.
T. Lasowa. M. Parnowska.
!\. Rataj, M. Rostworowska.
R. Tubaja,
Il. [urno
Proydium Ie i dl..ialalo w skladzie: 7.. Klodnieki - prezes. R. Tubaja i l\. Kowalska-Lewicka
- \\ iceprezesi. tvl. I{ostw'orowska - sekretarz generalny. E. Berendt - z-ca sekretarza gen .. Z. To!'l\"lski . skarbnik . .r. llol1t!anO\\icz - Z-Gl skarbnika. T Lasowa -- ezlonek Prezydium ZG.
\\. sklad Ci!{1\\nej Komisji Rewizyjnej
wchodzili:
.r. !\damczewski
.-- przewodniczący.
/. \\'ronkow'ska - Z-Gl prl.c\\odnicz<lccgO . .r. Luczkowski. W. Sadowski. I. Soppa - członkowie.
S'It! Kokiel!ski z.lojony byl z: S. Chmielowskiego
- p17l.:wodniczący oraz K. Wolos i F. CzyI.e\\ skiego .. czlonkowie.
\\' 1\ 111czasie odbyło sit; X posicdzdl
Prezydium ZG, Glównymi tematami zebral! byly:
- sprawy \\:lhmnieze.
- "prim: linansowc .. iak: uposaienia pracowników 1''1'1.. finansowanie Redakcji J)WOK i ODilf·:.
- spr,lw'y llrg,\I1JZ<IC\Jne sz,ezcgólnie dotycZ<lce Pracowni DWOK.
- P:l'IHlz:cja wprO\\adl.enia do sl.,kóllekcji zwi'lz,anych z regionalizmcm.
- prnpoz:cja ul\\orl.cnia wc Wroclawiu DOl1lu Kullury Ludowej.
- pl'!.: got()\\'ania do WID w Lodz.i \\' 1994 roku.
- prl.: gOłO\\ ania do "bclwdó\\' Jubileuszu PTL - wc Wroclawiu w 199-'; roku,
'-lajpO\\ainicJsze
imprez.)' towarzyszące Juhileuszowi
to wystawy i sesja naukowa: spośród
~il~u planow,II1\'C11 wysla\\ n,ljwainicjszą b~dzie wystawa zatytulowana ..Polskie opisanie świata"
lIk<lZlIj'lca \\klad polskich badac;;,' \\' oclkrywanie świata. Wystawa ta zostanie opracowana
przez sp~cjalisl{)\\ I.. kill.:u muzć()\\, w Polsce (Poznail, Szczecin. Warszawa. Kraków): pracami
l.espo!1I kieruje mgr I:. Ikrcndt
kiel'ownik :v1uzeum Etnograficznego
we Wrocławiu i JednoCIeśnie Z-Cil sekretarza gen. oraz M. Rostworowska
-- sekrctal7 gen. PTL. Sprawom wyłącznic
1..\\ iązanym
z organlzacjq wystawy wć wrocławskim Muzeulll Etnogralicznym
byly poświ.;cone
tlzy zebr,lIlia i uuestniuyli
w nich goście. to jest komisarze
wystawy oraz wroelawscy
ulonko\\ ie Prez:dium
/arl.ądu
Cilównego. Powstale
wystawy. towarz.)'szącc Jubileuszowi.
10,\,111,\l..organil.Owane \\ Arscnale (Oddzial Muzeum Historycznego).
W Bibliotece Ossolincum
<)r"l na l.:niw·ns: lccil~ Wroclawskim.
Scsjt; naukow'l i jubileusz.owy 10m .. Ludu" przygotowuje
prof Z. JasiewicL który tahc.
\\e,p<,1 z prl'l.e,em\m\<II·I..ys\wa. koordYl1llJe calość prac związanych z Jubileuszem.
Skrllll1ne środki. jakimi dvsponuje PTL, spO\\'odowaly.
że plenarne posiedzenić
Zarządu
(il\)w'ncgo odb) III si>; Iylko jl'den raz - 29 wrzcśnia 1994 roku, a więc w dniu WZD wiocIzi.
nalomiast e ilówna Komisj" Rew'il.-yjna odbyla dwa posiedzenia (20 maja i 27 września [994
roku),
304
Nadal, w obrębie
towarzystwa,
prowadzi
działalność
Redakcju
I)I-iel WS/.ystkieh
Oskara
Kolberga,
której redaktorem
naczelnym jest prof B. Linettc orai' Ośrodck I)okumcntacj
i i J nlórmacji Etnograficznej
w Łodzi, pod kicrownictwem
prof. B. KopczyI1skicj-.Iaworskiej
Dla Pracowni OWaK w Poznaniu uzyskano od Ministerstwa
Kultury i Si'.tuki 9(J mln zlot\ch
na zakup sieci komputerowej
oraz programu komputerowego
w Ministerstwie
na temat finansów dla OWaK
uczcstniczyli
do zapisywania
nut. W I'ozmo\\'ach
prof. B. I.inette. mgr .I. Palka ola/
dr hab. Z. Klodnicki.
Towarzystwo
nasze było współorganizatorem,
wraz z Katedr'l
1·;lnolol!.ii wc Wrocla\\iu
i DSKT, sesji naukowej zatytułowanej
..Śląsk, etniczno-kulturowa
wspólnota
i~'óżnorodność"
(~'i
do 27 listopada 1993), a także uczestniczy10
w różnych sesjach. spotkaniach
i naradach organii'owanych przez innc instytucje.
I tak: Z. Klodnicki
brał udzial w sesji dOlyU'lCcj
pograniczy
etnicznych
(Opole.
13 grudnia
1(93). W czasie tej sesji nastąpiło
wn;ucnie
dyplomu czlonka
honorowego
PTL pani prof. Dorocie Simonides.
l. Klodnicki
dwukrotnie
lIe/.estnic/.y! \\ sesji
i konwersatorium
poświęconym
programom
edukacyjnym
w skansenach
i mUi'each (Sosno\\i,'e.
i Ojców 27 do 28 czerwca
19(4) a także, wraz /. prof. B. .Iaworsk'l, \\ nilradzie na
temat wdrożenia
w oświacie szkolncj programu
dotyczącego
fl)lkloru i sztuki ludowe.i (g do III
marca 1994). Prezes i prof. B. Jaworska
uczestniczyli
też dwukrotnie
w spotkaniach
Rad\
Konsultacyjnej
przy Ministerstwic
Kultury i Sztuki ds. Kultury I.udowej,
gdzie omawiano
realizacje; programu ..Ratowanie
ginących zawodów".
Ponadto /.. Klodnicki w/.i<lłudzial \v V Kongresie Regionalnych
Towarzystw
Kultury (Wrocław,
23 do 2'i wr/cśnia
1,)94), gd/ie wygl(lsil rekrdl
zalytuJowany
Edukacja regionalna oraz w pracach Zespolu ds. Karly Regionalizmu
Polskiego
29 stycznia
(prace trwały od marca do września 1994).
Towarzystwo
nasze włączyło sil( również w organizowanie
imprezy lalytulowanej
.. Ilerod\··
(22 slycznia 1995, wc Wrocławiu),
w której polączono
elemenly
ohr/.<;dowości
ho/nnarol!zc'niowej i noworocznej
praktykowanej
przez ludność naplywo\V<j oraz ludno.~ć rodlimą
Impt"e/J la
została przygotowana
przez p. B. Litwillca, reżysera Tealru Kalamhur wc Wrocławiu.
Należy
jeszcze
przypomnieć,
że towarzystwo
hylo w 1992 roku wspólorganl/atorcl1l
konkursu pod nazwą "Repatrianci
- osadnictwo
polskie na Zicmiach
Zachodnich
i I'ólnocnych"
ogloszonego
I. inicjatywy
osób współdziałających
z Fundacją
.,Krzyżowa"
dla Powzumienia
Europejskiego.
Część nagród
w postaci
wydawnictw
ufundo\valo
PTL. Infllrll1Jcja
o tym
konkursie
winna znaleźć się w sprawozdaniu
za ubiegly rok. jednak dopiero IV roku 19')3 LOSW/('
wydrukowane
Omówienie konkursu autorstwa Krystyny Tyszko\\'skiej.
Przy ZG PTL działa 20 oddzialów
lerenowych:
w ramach niektórych
odd/.i<ll{m funkcjonuia
kola zainteresowań,
jak: Kolo Zainteresowali
KultunIOrmian
Kolo Zainteresowań
Kulturą
Lużyczan
(Poznali.
Szczecin.
Zainteresowań
Kullurą Asyryjską (Poznań).
Tylko
niektóre
oddziały
wywiązują
si<; z działalności
finansowe
za I pólrocze
1994 roku nadesJalo
9 oddzialón
Mszana
oddziału
( idalisk,
Warszawa.
Kraków.
Wrochl\v)
Warsl<I\\:1 l.
ora/. Kol"
statutowej.
I tak: sprawozdania
(KraUl\\'.
(;claósk.
Luhlin. I.,idl
Dolna, Opoczno,
Opole,
Poznań,
Warszawa),
a roczne sprawozdania
na WZD w Lodzi nadesłalo
7 odcbalów
(Gclalisk, Krak{m.
L'Bieut.
I clzialalnośc;
ivlszilna I)plna.
Opoczno,
Zamość i Zielona Góra). Natomiast
uwagi i propozycje
dOlyu'lce
organl/acji
i nhclHlclów jubileuszowych
nadesłały
zaledwie 3 oddzialy (Zamość.
MS/ana J)olna i Kolo /.aintereoowań Kullurą Lużyczan przy Oddziale
Warszawskim).
a także' kilkoro incly\\iclualnych
ulonkólI
PTL.
Również zgJoszenie delegatów
na WZD w Lodzi poclalo tylko 5 oddzial{m
(Krak{)\\. \'lszand
Dolna. Opoczno, Poznali, Warszawa).
Jak zatem widać, jest zaledwie
kilka oddziałów,
które mo/na
I.alicl.yć do akty\\ nych. ak
niestety są i takie. które od lal nic nadsyłają
do Zarl.ądu (Jlówncgo
działalności,
ani żadnych innych informacji (Kalisz. Rzeszów. SZClecin.
ani spra\\ozdari
i'akopane).
ze S\I l')
Na koniec okresu sprawo".dawczego
lowarzystwo
liczylo 1.122 c/.lonków.
w tym 2 ulonk{)\\
prawnych,
8 członków honorowych
zagranicznych
i 'i zwyczajnych
I.e SIO\vaekiego
lowarl.ysl\1 CI
Ludoznawczego
w Bratysławie.
305
Od lal PTL IVsp(')lpracujc IC SlolVackim Towarzystwem
Ludcl/IlalVezym IV BratyslalVie i w ral1lach tCI lIspólpracy II tcgorocznym Zjeździe bierze udział p, dr Magdalena Parikoy,], W Zje/d/lC uczcstnic/'l
rÓIVnic/ /agraniczni
czlonkowic
honorowi PTL: p, prof dr Wiktor Gusiew
I Sankt Petersburga
i p, Olga (ianckaja I Moskwy,
Działalność'
wydawnicza
FlnansO\\anic d/ialalności
edytorskiej opieralo się w zasadzie o środki finansowe Komitetu
1~,I(Llli"!aukO\\ych. pr/y I\ydatnej pomocy Ministerstwa
Kultury i Sztuki i Polskiej Akademii
"!auk
leśli id/ie o serie i czasopisma o charakterze ściśle etnograficznym,
..Lud" i ..Lódzkie
Sludla L!nogr,I1iczne"
linansuje Komitet Nauk Etnologicznych,
Natomiast
seria pod nazIVą
"I~ihlloteka /esLll\ca··.
Ie/ąca pOla słCrą finansowania
pr/el KBN, jest w pewnym stopniu
"ll1lofinansuj'lca
się. chocia/ udaje się nieraz pozyskać dotacje zewnętrzne - zazwyczaj są to
,rodkl od indYIVidualnych sponsorów. a tak/c wladz terenowych.
I)/lalalność IlydaIVnicza IV okresie sprawozdawczym
była w zasadzie kontynuacją przyjętych
II czeSIlICI plan\)\\
..Lud·· uka/al się tom Dl rok 1992. a tom la rok 1993 znajduje się obecnie w druku,
..Litcralul·a LudolVa" - ukalal się zcs/yt nr 4 - 6 za rok 1993. jest to tzw. tom "zaol/iailski".
ti11allsO\\any pr/el KBN (mil, Stowarzyszenie
"Wspólnota Polska", a także zeszyty nr 1 i nr 2
la lOk I ')l)4 1)0 kOI\ca bie/ącego
roku zostaną wydrukowane
wszystkie kolejne zeszyty. a materialI dl) les/yt\)\\ na 199"; rok są ju/ przez redakcję gromadzone.
\\ serii .. I)race i Materialy F1nograficzne"
ukazala się książka W. Gaja-Piotrowskiego
/ ):/(,111'
i deIJUJIlI'.
\\' ral1lach ..Archiwul1l Etnograficznego"
opublikowano
Bihliografię
Unografli
Polskiej
~u /uru/'J]0-/'J33
autorstlVa /\ IllebolVicza .
..Biblioteka Poplllarno-Naukowa"
-- kokjny tom z tej serii Stroie Illdowe 11'Polsce. w opraco\\,llllU I Kal\\ickicj. Inajdulc się w ostatnim stadium cyklu drukarskiego.
l'b/,ll SlęjUI kolejny tom "ł.ódzkich Studiów Etnograficznych".
na który zlo/yla się praca
I kucharskicl latytuloIVana l'os::uki\l'al1le /o::salllo§ci Ilarociml'ej ludno.\:ci kos::llhskiej.
'.,()\\ ~111przcdsię\\/ięclcm
cdytorskim było opubl ikowanie I tomu KOlllen/or::y do I'olskiego
111'lSU
pod redakcj'l naukolVą Janusza BohdanolVicza:
obccnic jcst przygoto'ol \ 1\ ,1l1'!UZ drugi tOI1l. linansolVany.
podobnie jak pierwszy. ze środków KBN.
(jotolI ~ do drukulcst piel\\S/,y tom (dotyczący Dolnego ŚI'lska) z zaplanowal1l:j seri i ..Regio11\
Iradyeja i Wsp(·)lczcsność···. przygotowywanej
wcspól z Katedrą r:tnologii Uniwersytetu
\\roeLmskiego
i \1uzeum Etnograficznym
wc Wroclawiu.
Rcd,lkeja I)/icl WSlystkich Oskara Kolberga nie nadesIała sprawozdania,
prawdopodobnie.
\I/l)[elll popr/ednich
lal. zostanie ono przedstawione
bezpośrednio
na Walnym Zgromadzeniu
[)eleiCatóll
\\res/eie.
w ramach serii "Biblioteka Zeslm\ca". poświęconej
dziejom Polaków na WSCllOd/Il~. ub/al\
si.; .j puhlikacje: I . PcrepeC/ko - W lagrach na saratowskim
s::lakll: W Niezgody(JOrSklel j)OSI',·· lIalll SI'hil'll, dO.ITi' Ka::achstallll oraz Z. K. Kaweekiej --. Pr::e:: Svhir do ./II,,,/ii.
Do kC)(ICCIhie/¥ego
roku uka/q się następujące pozycje Fiend)lk/ DyboH'ski
lycie
i d::ie!o il1l'noiCialia hiograliC/n~1 autorstwa CI. Br/ęka: Jak pisk/r;/a :: gllla::d !"osy d::ieci po/skich 11 ZSRR
" okresie drugie/
l1D/J71' .'\I·IO/o\l'cj
w opracowaniu
Daniela Boćkowskicgo
oraz ,~'Iadami
'!)i"U()!101i
/o/illkl
::IIJ\Jicc!uch
lagrów
I. Ilaw (z Kanady). Wszystkie wymicnione
pozycjc.
lnaldec sic lIk,lIaĆ drukiem II bie/qeym roku. majq peine zabC/piecz.cnie
finansowe. dotowane
Pl/CI KIJ". MKiSI Oilll 111'I'ld do SpraIV Kombatantów
\alc/~jeSlC/e
podki"eślić. /e część środków linansowych. umożliwiających
druk poszczeg\)In\el1 1\ tllltill tej serii. pochod/i od prywatnych donatorów z kraju i zagranicy. W okrcsie spalI 0Iddll CI\ III IIp/l II' dell i/OlI e. majqce charakter dotacj i od osób prywatnych. mieszkajqcyeh
poza
."r<ll1leI11l11
L[;I.ill. ks/taltOll<t1y się w granicach 2."; tys. dolarów USA.
Pr/cd:;ta\\lona
PO\llZCj d/ialalność wydawnicza towarzystwa ma charakter ciągly. pl7yczynia
'J" 1,'1 II pelll1ym :;topniu do ll/.upelnicnia
budżetu ze; PTL. Nic przewiduje się. aby trend ten
-'06
zastal zachwiany w przyszłym roku i już obccnic są czynionc star<lni~l IV Komitecie 1l:ILian
Naukowych o dotacje na wydanic niektórych pozycji przewidzianych
do dnlku \\ przy szlym roku
Wyjaśnienia
wymaga kwestia współzależności
dotacji i hudżetu /'(1 1''1"1,. Ksi'l/ki dOIO\I<1/1C.
przez sicć kolportażu powiększają
wpływy budżetowe tO\varzystwa i powstają
\\ calo~ci cip
naszej dyspozycji. Sprawy wydawnicze prowadzi dr I\ntoni KUC/.Yllski.
W bit.:żącym roku fundacja .. Pomoc Polakom na Wschodzi c" \\ Warszawic z\\Tócila si~ Li"
naszego towarzystwa z prośbą o książki na wystawę .. Dni polskicj bi'l/ki"
\\ .1illsku na Ili;i101l1';
(-' do 8 maja 1994). Odpowiadając
na prośbę wysiano ws/ystkit.: snie 1''11,. l'lcmie z / be/u l' ii
Wv~yslkimi Oskara Ko/berga (o wartości: PTI. 3.5 miliona zl. a I>I;VOK Pl')I miliona)
Pi'
/akol1czcniu wystawy ksiqżki tc zostaly hezpłatnie prz.ekazane Bibliotece :\arlllltl\\ej.
Hihlio!c'Cc'
Katedry Polonistyki Uniwersytetu IV Mil1sku oraz bibliotekom polskieJ spokC/no~ci n<l 1\;lIoll>--L
Ukrainit.: i w Rosji.
Biblioteka
Naukowa
im. J. Czekanowskiego
Biblioteka gromadzi głównie publikacjc z zakrcsu ctnogralii i etnologii kr;qoweJ i za~r;l/lIC/nej oraz ważniejsze wydawnictwa
z n::luk pokrewnych: archeologii. historii. socjologii i Je/\ koznawstwa.
W roku sprawozdawczym
księgozbiór po\',iększyl się o :' 17 \\OIUnlinl·)\\. \\ (\'111z;lkupionl'
1]9 woluminów za 12,8 miliona złotych. z wymiany otrzymano 30-i \\olumin\'
(Xli \\oi. d/lcl
z\vartych i 224 woluminy czasopism i scrii). Z darów wplynęlo :,X \\olul1lin()\\. ;1 z produkcji
wydawniczej
towarzystwa
przybyło 16 woluminów.
Księgozbiór
liC/.: obecnie .,7.1 X.' \\ 011:miny.
W ramach wymiany wysłano 150 egz. "Ludu" (t. 7:').:'0 t.:gz. "I.iteralury I.ut!ł)\\cj" (roc/Illh
37. z 1993 r.) oraz kilkadziesiąt
egzemplarzy
innych wyda\\Ilictw
z zapasó\\ Illag,l/\ no\\> ch
towarzystwa.
Po przcprowadzonej
werytikacji kontrahcntów
\\yllliany li,t" inSI) lucjl z<lgrilnlunych zawiera 160 instytucji w 34 krajach. Ostatnio zosl;"a nil\\i'lz"na
\\Yllliilll<l z l\'lu,cI\ lk
Zaragoza \V Saragossie w Hiszpanii. Wymianę kraiow" prowadzilllY z 40 in,,:- łucJallli.
Z ksie,:gozbioru korzystali glównie pmco\\'nicy naukO\vi i studcnci Katcdr: i-:tnologii l'nillclsytetu Wrocławskiego.
studcnci historii. archeologii.
kulturozna\\st\\"
i geogralii. a t;lkic 11m,
zainteresowani
z placówck kulturalnych
i naukow)'ch Wrocla\\ ia.
a lllicJscu \\ U\ tclni 11.+
Illiejsc) udostępniono
ok. 1800 woluminów.
na zcwll<\trz C/y\t;lnikllln indY\\'idualll\ III \\ \ poi\czono 28 woluminów.
00 Ccntmlnego
Katalogu Zagranicznych
Wydawnictll'
Ci"gl:ch
llihlioLL'ki "aJ'(ldłllll'i
w Warszawic przesiano wykaz czasopislll i scrii zagranicz1l\Th.
ktllrc II Jlhn~h do hihliot",;
w 1993 roku.
Bibliotekę prow::ldzi mgr Jadwiga Klodnicka.
Archiwum
Naukowe PTL
W okrcsic sprawozdawczym
Archiwum macznic powi<;kszylo s\\oje zhilll'\ o łebł\ II 'lwlllnieniowc "sybirackic". Obecnie posiada 648 lek autorskich. Pr<"'adzon\' .jc'l do nich na hlLlall'
osobny inwentarz i oddzielny katalog al i"abetyczny. Materiah
są \\ :-kOl'z.: sl\ \\;Inl' S/.L'/cgl·)lllll'
pl7ez studentów
i pracowników
naukowych
Instytutu Ilistorii I Jniwcrs) lelu WroeLt\\ ,kic,:"
Udostępniono
łącznic 200 tek.
Z archiwaliów
z zakresu kultury ludowej korzystali
praCll\\nicy
Ccntralne'go
i\lu/culll
Morskiego
\V Gdal1sku.
Muzcum
im. WI. Orkana \\' ({ahcc i stlldcnci
lilologii Jlol,kil'1
Uniwersytetu Wrocławskiego.
Archiwum N::lukowc prn\\adzi Illg!' Paulina Sucheckil
W okresie sprmvozdawczym
(1994-199:') sklad Zarządu (ilt''''ncgo.
I'!'uyd Ilnn /(
Ci 11)\\i),';
Komisji Rcwizyjnej oraz Sądu Koleżellskiego
nic ulcgl zmianie'. \V ,klad /:I!'z'l'lu (iill\\ llc';\
wchodzą: T. Baraniuk. E. BączyIiska. E. Bcrendt . .J. B(\hd~IIHl\\iC/. / .. lil.,it.:\\lcz .. .J. I iL'ldcl1lcJe'1.
K. Kaczko. Z. Klodnicki. L::. Klosek. 1\. Kwaśniewska.
B. KOPUyt'lska-Ja\\ o!'sk:t .. \. 1\.0\\ id ,LI.
307
LCIIIl'ka. I. LISOlI :1. 1'v1.Parnowska, A. Rataj, M. Rostworowska,
R. Tubaja. 8. TUrIlo oraz
I (Icślak i :\ l~artoS/. last<;pcy czlonków Zarządu Głównego,
I'rO\lIIUm It, d/ialalo w s'dadzie: /. Klodnicki - prezcs, R, Tubaja i A. Kowalska-Lewicka
- II iccprocsi. lVI. Rostworowska ---sekretarz generalny, E, Berendt - z-ca sekretarza generalnego,
l. loroI'1ski - skarhnik. -'- Bohdanowicz - z-ca skarhnika, T Lasowa- członek Prezydium IG.
\\ :;klad (jllm nej Komisji Rewizyjnej
wchodzili:
.I, Adamczewski
- przewodniczący.
\\ronk()\lska
I.-UI pI'zewodniczącego,
J. Luczkowski. W. Sadowski, L Soppa - czlonkowie.
'iqd "-olezell:;ki pracowal w skladzic: S. Chmielowski
- przewodniczący
oraz K, Wolo:;
('1\ /CII ski
olonkowic.
t 'IlonkOlI ie Pro) dium spotykali si<; 1\ tym czasie sześciokrotnie,
a osoby mieszkające
lIC \Vroclawiu pozostawaly
w ciąglym kontakcie, Na zehraniach omawianc hyly następujćjce
/dgadnicnia:
1:lpCII nienia środk()I\ niczh<;dnych
do funkcjonowania
Pracowni
DWOK w Poznaniu,
ROilI a/ano nal\et mo/.Iiwość przyl<\czenia jej do Instytutu Archeologii
i Etnologii
PAN.
'iPl<II\ ic lej /.()s{:i1o poś\\i<;eone specjalIK zehranie w Poznaniu z udziałem prof Ci, Lahudy:
I,odl<;cla 1'00
()środek
Dokumentacji
i Informacji
Etnograficznej
w Lodzi na zlecenie
\linlsicr:;tll:I KuliUl') i 'illuki opracowania
kaI'toteki "Ginące zawody" i zmiany trybu zatrudIlIcni:1obu 1':111pracuj:\cych w ODilL
prlcz I'll :Irchil\um ['o/s/ul'go al/aslI I'lnograjiclwgo
w przypadku likwidacji przez
1'-\\ I'raClm n i I' AL oraz zes/ytów
I' AE do sprzedaży wraz z wydawanymi
przez PTL
..1\.OInCntar/:lml":
lagadnicnia
Iwi:vanc
I wydawnictwami
PIL jak: uaktywnienie
kol porta/u wydawnictw,
IInIdI11 ccn lIiekl(Jr\ch wydawnietw, zastanawiano sil( również nad potrzehą -- w tych trudnych
L/:hdcI1
11\llalldnia przo I'TL prac z pohocznych
nurtów zaintcresowat\
towarzystwa
(jak
Iltcr,ltm:1 Ilspomnicnio\\a
czy historia nauki):
'locg()lnlc
dU/o micjsca poświ<;cono sprawom związanym z przygotowaniami
do ohchodll\\
stulecia 1()\\al'Zystwa. na które to uroczystości z!o/ą si<;:
\V:i1nc Igrol11ddzcnic Dclegatów,
ndllk()\\a (przygo{()\\ywana
przez prof Jasiewicza),
urOCZ\ s\Ości olicj:i1nc.
Ild/.l1<ICZCnlalaslu/onvch
c:zlonk(l\\ 1''1'1"
prl) 1.l1<lllICczlonkostwa honorowcgo.
- !ll(),/ll\\oŚC uczcstniczcnia
w konccrtach Festiwalu "Wratislavia
Cantans" oraz zwiedzenia
I'anor:ull) Raclawickiej,
1\lslal\v:
I ..Polskie opisanie świata",
2. "Polskie lowarzystwo
I,udo7nawe7e 18')5-1')')5",
,.I'okllcie
l.iemia Wincenza"
1)1\IC picm :;/C l\vsl:ll\ y organizowane
są w Muzeum Etnogralicznym,
natomiast trzecia
111:;1:111:1
.. I'okuclc .. ". przcwidziana w "Ossolineum",
zostala przelożona na czas późniejsz)
I pll\\odu
kolizji terminu otwarcia wystawy z Fcstiwalem "Wratislavia Cantans",
/ 1'1<11101\
:lllCgo 1\) bicia mcdalu pamiątkowego
musiano niestety zrezygnować
z powodu
II \ .sokicgo koS/tu lan'm'no projektu, jak i wykonania mcdalu,
I okazji uroczystości
jubileuszowych
I'TL postanowiono
zorganizować
Zjazd AbsolIIcn[(m KalCdr) I.tnogrdlii (Etnologii) Uniwersytetu Wroclawskiego:
n:1 "'ZlSlkICh
Icbrilniach
omawiam;
tc/ byly sprawy linansowc,
jak: kalkulacja
ccn
II \ dali n icl II, IHlIHlI'dria la artykuly wydawane przez PIL, uposażenia
pracowników
Pll"
cilllal'.lC lid d/ialalność l()\var/ystwa itd. Wobec stalych trudności finansowych, z jakimi boryka
,IC tOI\:lr/lStllo
padla nawclna jcdnym z zcbrat\ - rozpaczliwa
propO/YCP1, by oglosić
LIp~ldlo:;ć i()\\arzysl wa. pOlOstawiając jedynie bibliotekę:
,h SklIlOllal10 Ic/ nad potrzcbą zalo/cnia księgi pamiątkowej,
!'lel1<lrIlC poslcd/cnic larządu (ilównego
już tradycyjnie .. odhywa sil( raz w roku w poląc/cnili / \\:tln) 111IglOllladzcniclll
Delegatów (w roku bieżącym: S,()'),19,)5),
I""CI~CI"
.lOX
Jeśli chodzi o Główną Komisję RewizyjmI, to Ivarto zaznacz\'c, i.c PII\I r(lCOllll dp trad: cii
uczestniczenia
członka GKR w posiedzeniach
Prezydium
Z(;: II' o"rcsic Spr,1I1l1/dallc/\ ni
pr/elVodnicząey
Komisji. Rewizyjnej brałudzial IV trzcch /cbraniach
W okresie od 5 października do 3 listopada 1994 roku Na.ill y/V,I I/hd Kontroli pr/cprOlldd/.i la kontrolę w towarzystwie,
a jej cclem było sprawdzen ie II ydatk()\vania pien i.,:d/\ pr/\ Indwanych przez KB w latach 1993-1994, a ta"i.c prall,idllll\'Ości konla"ll'lI\ IPII;lr/:.,III;( / 1...Ii\.
W wyniku kontroli nie sformułowano
istotnych /.arzulólI, a drobne uchl bienl,1 1('rlll;Jine /PSI;Ji\
usunięte.
W okresie sprawozdawczym
nastąpily zmiany personalne w administracji
Zar/'idu (i!r"lllncgp,
zgodnie z zaleceniem Gl. Komisji Rewizyjnej ze stanowiska gl. ksio;gollej odes/la p. ",1,lria Kkc
(z dniem 31 marca 1995 roku). Odeszly również: p. Zenobia Plotnick<! (30.04.! ')')5) oral p. Ten::sa Kłosowa pclniąca obowiązki sekretarki (28.02.1995).
I'r/yjo;to do prac:' p. Annc Luhar"lsb iod
1.04) - na stanowisko księgowej i p. mgr Agnieszko; Dud.,: (od h.(2)
na St<lIlOllis"p \eki"C\;lltl.
Wszystkie te osoby były i S'l zatrudnione
w wymiarze 1/2 clatu. Natollli,lsl / .l!4 cl,ilU na CI/I
\\Tócila p. Bożena Kuezyóska - sekretarz redakcji "Literatura Ludoll'a"
lldalo si.,: lei. ocali(- dll a
etaly w ODilE w Lodzi dzięki podjęciu prac zleconych przCi' MKiSz. I'rz.drllal lcz II calości
zespół pracowników DWOK w Poznaniu.
W Ośrodku Dokumentacji
i Infórmac.li Etnograficznej
w Lodzl. plld kierllnkielll pro/. 11. Kopczyóskiej-.laworskicj,
pracują dwie osoby (częściowo
oplacane
przcz MKiSz)
\\ okrl',il'
sprawozdawczym
prowadzono
prace nad ko!cjnymi tomami bihli0!Cralii l'tnogl",dii pols"icj Z<l
lata: 1991-1995,
1986-1990,
1929-19.13 (rozpoczęcie
prac) i I'Xl4-1')J')
(kOIII\llll'll"j'I). \.<1
zlecenie MKiSz Ośrodek praeujc nad ba7.ą danych do z,agadnlenia ..( illl,!Ce I,III"'!: ". 1,1\1inai;!,'"
dane twórców
ludowych
z całej Polski. wykonujqeych
rzemiosl,1 1Iz.n'1I1e Zil l<lnik'II;!CC'
Prowadzono
też stalą obsługę kartolek ODilE i 1'1"1. oraz. działalność
inl<lI"1llac:.in'i 11<1h<l/I,'
posiadanych materiałów bibliograficznych
i dokumentacyjnych.
W Poznaniu prowadzi działalność Redakcja Dz.ieł Wszystkich (!sk,lra K"lhnga pod kiel"linkiem prof. B. Linette, W roku 1995 po raz pierwszy od Wiciu lal, pl"/y/l1;1110 Rcdil"cli dcJl;lelC
W postulowanej
wysokości i pierwsza rata zostala przckaz.an<l.juz, w I kll;lIl,ilc W Pl/\ gllli1\I<lI1!U
Jest tom 59/2 - Maleria/)' do elllograJii S/oll'iclJl pO/lIdlli())ITCiJ i :ac!lrJdllich.
:-;'\ lO pic'ni
morawskie, czeskie i z b. Jugosławii. Na tom (,9. - A."o/lI/iO::rcjejiJ/'h'/Jiall())!'c
.. Kil, i nic pilIlilai
środków na 1995 rok, mimo lo prace są kontynuowane.
W r,lInach st<lr,lI'l o dolinansPllanil'
działalności towarzystwa zlożono wizyt.,; w Fundacji Stefana Ilatorcgo (Z Klodnicki I. podpi'alhl
umow.,; z LJrz..,;dcm ds. Kombatantów
w spraWie dolinansol\"ania
"Bihlioteki Zesblica" (/ KII',Inicki), prowadzono rozmowy w sprawie obniżki koS/tóll' druku .. I,udu" (i\ I. I Llln<ln, l. LI\ielliC!.
13. Jaworska, Z. Klodnicki),
zlożono wi7.ytę prezydentowi
Wroclall ia
11. ZdruJCII skil'liHl
w sprawic dolinansowania
uroczystości jubi!cuszOlv'yeh
(\\'. \Vrzesil·lski. Cz.. I km<ls. I. kip,;·
nicki, M. Rostworowska).
wiceprcmierowi
A. l.uezak()\vi (W. Wrz.csiliski, Z, JasielliC!. Z. Kll'llnicki, /.. Podkallski), w Komitecie Badal1 Naukollyeh
- II spra\\ie linall'lll\illlia
l<ld,lIi 1I,!'zegll
towarzystwa (L Klodnicki).
Prezes 7.. Klodnicki
brał ud7.iał w pracach Komisji Ministersllla
l.dubc.ji
\iarodolll'j
przygotowującej
program "Dzicd7.ietwo kulturowe w regionie", II posied/l'niu
KomilelU \auk
Etnologicznych
PAN w Poznaniu, w sesji zorganizowanej
przez MKiS/ II :'vlordach. l\\glas/di;lc
tam referat na lemat kultury regionalnej i IlIdowej. brał udzial II pracach n,Jd progr,lInem ..( IHI<lcC
z,m'ody" (wespół z prof. Jaworską i min. I'odkat'lskim) or,l/ II ohradach dzj,li,iczI knlliJl"I \1 \Iuzeum Okr.,;gowym w Legnicy i IV spotkaniu z regionalistami
I)olnq!o ŚI'1sk.J II (i10!C0I1ie
Celem właściwego
przygotOlvania
uroczystości
.lubi Ie lIS z.()\\":l'll lOll 'Ir/.\ st II apllII Oldl1\
Komitet Organi7.acyjny,
którenHl prz.ewodniczy
prof. Z . .I<t,iewicz. Do K\lmllclll 11\II1UIOIIC)C\,
lI'eszlo wielu wybitnych osobistości, a patronal nad tlbchlldanli /.god/il si.; pr/.:j'le IIICCprem!c!
Aleksander Luczak.
W związ.ku z. przygotowaniami
obchodów jubi!cuvu
1'1"1. nasilono ~i1l1la~t: !l' środb~l1!
społecznego
komunikowania
(Hanna Nasz i /. Klodnieki).
Wyst,\\I": o StuleClii I'TI. plh:c,,I<)\\aly: Dorota .Iasnowska i Ilanna Golla przy wspólpracy 1'~lulin: :-;uciJec"iej. Ircn: lielill'klc'.'
l
30')
Klodnickicgo.
Stron'l organizacyjną
wystawy ..Polskie opisanie świata" zajęły się: I:Iibieta
Ikrendt i Ylagdalena Rostworowska.
Natomiast przygotowaniem
uroezystości
jubileuszowych
I seSl1 naukO\\cj zaj<;li się prof. Z. Jasiewicz wespół z dL hab. Z. Kłodnickil11.
/ pomocil linansO\\ą pospieszyli wojewoda wrocławski. wiccminister
MKiSz /. Podk,u1ski.
KB.\; i prczydent Ill. Wroelawia.
PonlOca organizacyjną sluią wladze Uniwersytetu Wrocławskiego
oraz dyrektor Ossolineum.
I'rll /ar/ild/ic
(jJ(m nym PTL działa 20 oddziałów
terenowych;
IV ramach
n iektóryeh
odd/laJ(l\\ f.unkcjonuj,\ kola zainteresowań.
jak: Kolo Zainteresowań
Kulturą Ormian (Gdai1sk.
Krilkoll. \V'lrs/ima).
Kolo ZilintereSO\\iU1 Kulturą Lużyczan
(ł'oznai1, Szczecin.
Wroclall.
\\ iIlVi!II'1. gdzie jednak Kolo to wyraz.i1o chęć usamodzielnienia
się), Kolo /ainteresowai1
Kultura .\,) ryjsk,! (Pozna(l) oraz. Kolo Ilafciarskie (Kraków).
Sprallozdania
z rocznej dzialalności nadesłało II oddzialó\\:
z Gdai1ska. Krakowa, Lublina.
lodzi. Lai1cuta. f\1szan) J)olnej. Opoczna. Poznania, Bytomia (Oddzial Śląski). Warszawy. Zieloncj (ie)r). l\iektóre oddzialy wlączyly się w organizację obchodów jubileuszowyeh
-- najczęściej
II jlltlllic II I sUm i prelekcji.
\\ okrcsie sprawo/.dawczym
przyjęlo 43 nowych czlonków i po skreśleniu przez oddzial)
,huh. kl()re 11\'zygnO\\aly z przynalci.ności
do rTL oraz osób zmarlych towarzystwo
licz)
"beenie 1107 czlonk(·)\\. II lym dllóch cz.lonków prawnych. 8 zagranicznych
_. honorowych
I :i
III) CIain) ch. ze Slowackiego Towarzystwa Ludoznawczego
w Bratysławie.
i /.
Działalność
wydawnicza
\\. okrcsie sprallozd,llIczym
ukazaly się dwa kolejne tomy "Ludu" (t. 76 i 77) za rok 1')93
Ie)')4. \V przygotowaniu JCst kolejny tom - za rok I 99:i. posiadająey zabezpieczenie
tinansowe
I dOlacji
Y1KiSz oraz I'AN. Planowana Jest także angielska wersja tego tomu. Redaktorem
nileZell1\nl ..Ludu" .jest prof. /. Jasiewicz .
..Litc-ratura Ludowa"· ukazal się zeszyt 4 - 6 (lipiec-grudziei1)
za 1994 L oraz lrz.y zeszyty
Iii rok 199:i. w opracowaniu
drukarskim jest zeszyt 4 - :i za rok ł 99:i (lipiec-październik)
I)'hll iceonl temat) ce stosunków polsko-ukraii1skich,
przygotowany
z ok,vji jubileuszu towarzystliiI. J)o kOlica roku llkaie się zcszyt (,. a w tekach redakcyjnych znajdują się materialy do zeszytu
Iii r,)k 19l)(, Pismo posiada labczpieczcnie
dotacyjnc ze strony KBN, MKiSz oraz Wyd/lalu
Kultllrl tll<;du i\liastil \Vroclallia. Na Uli agę zaslugujel;lkt.
ie czasopismo
to w bieżllcym roku
11,"/10
II till
kalellLlilljo\\Y
cykl ukazywania
się poszczególnych
zeszytóII.
Redaktorem
llilelCl11\ 111Jcst prof. (·1. llernas .
..LIldlkie Studill Itnograliczne"
ukazal Się 33. tom za rok 1994: Jcst to praca KI·yst) n)
l'iiltk()\\skICI
KU/lul'II II ikollos/era. Redaklorcmnaczełnym
studiów byla prof. Jadwiga Kuchar,kcl. /"odnic I poslllnO\I ieniem/arządu
Oddzialu Lódzkiego PTL w kolejnym -- 34 tomie .. LSI:-In~lId~l Sl~ rl'krall
II ygloszonc na sesji __O po/ytkach
płynących z etnogralii"
zorganizowanej
I ('kitzli /jil/dll
I'll II Lodz.i II ]l)') I roku oraz część poświęcona obchodom Jubileuszu 4:i-lecill
plilll nilllkolleJ prof. dl· hah. Ihonislawy
Jaworskiej
i prof. dr hab. Jadwigi Kucharskiej.
r<'edakto!.cm tomll hędzie mgr Malgorzata Gołicka-JabloJ1ska.
\\ rilmillh ..!\Ichillllnl
J:tnograliunego"
pod rcdakcj<t dr. Janusza Kamockiego
został
()pllhlik()\\il11Y kolejll\. 3X. [om ,\j!O/r::ellie lIa TatlT autorstwa Witolda Piksy. Tom ten został
I\\danl / dOlilCjl po/y skit 11\ch II l!rz~dzie Miasta Krakowa. Dz.ięki zabicgom dr. J.Kamockiego
tum ten nic ohciiVyl linanSOIV(l I' IL a przynicsic pcwne zyski ze sprzedaży.
Ikillid si~ tu drllgi zes/Il I tomu KOlIIelliac)' do Po/skiego at/asu elllograjlcllego.
a (om
,IIlIgI. pośllięcol1\
hudownictllu,
przygotowywany
jest przez Pracownię
PAl: IIIKM PAN
I Plillldop,ll!ohnie
ublic ,ię na prz.ełomie lat 19'i:i/')(,. Redaktorem
naukowym jest dr Janusz
IluhrlillWII iu.
\\ lamach lIkaZUj'ICl'j SIC od cztcrcch lat snii __Biblioteka
/.eslaJ1ca-- II ostatnim roku
'pLIII u/dilll czyni uka/id)
si~ ~ pozycje: Helldvkt DvhOlI;ski /vcie i d::ie/o IV opraCl1llanill
('itl'riela Ilr/~ka: .Il/k /Jlski,11/ :: .".lIil/::d /.osv d::ieci po/skich 11 7.SNN \1 okreSie drugie/ llo/m
luirmc/ illllolstlla IJanieLI !)oćkol\skicgo.
oraz ksiązka Ircny Haw S'/I/dl/llli /)/'{IIJ/C()I'. /upiski
.i I ()
:: sowieckich lagrów. W ostatniej Jazie druku znajdujc sit; Ibcllllik ,M::c!a f.:O/JClil hn',~ad/('m
wojsk po/skich ... zcsłancgo na K'Hl1czatkr;. Ksi'l/ka ta uka/c sit; IV spccjalnym
opracolI,lnlu
edytorskim odpowiadającym
konwcncj i starodruku.
alc/)' podkn:śl ie. /e pOll a/na CZt;ść środków pozyskiwanych
na druk ksią/ek 7. tcj serii pocho(j;.·i I. dotacji /.clVn<;lrznych oral. od
donatorów
prywatnych
z kraju i zagranicy.
Scria ta dwukrotnic
uzysbla
nat'rod<; [n,t\ tUllI
Ilistorycznego
im. Józefa Pilsudskicgo \II Nowym Jorku, szcrcg pO/)'IYlVn)'ch rCCCIl/Ii kr,ljoll\ (h
i zagranicznych
oraz Honorową Od7.l1akę Sybiraka (w 1994 roku).
Nic !.Ostal jeszc7.e ukoilczony druk książki T Karwickicj
- UhlO/T /Ui/Ol!'!' \1 /'O!.IH', clhle·
tytuł ten wymaga już nicwielkicgo nakładu pracy. by /ak(1I1C/Yć cykl drukarski.
W drukarni znajduje sir; równie/ tom dotyczący Dolncgo SI<łska. zalytuiollan)
/)0/111'
.~ląsk
d::ied::ic{,ł'Okulturowe regionu. którcgo druk opóźnia sir; I. pOlvodólI finansowych
Peine zabezpicczenic
finansowc jest natomiast na druk ksi;~/ki biograliClncj
pOŚII i;;conci
Ignacemu Domcycc. Srodki pochodzq z KBN i Stowarzyszcnia
"Wspólnota Polska"
W planie wydawniczym
znajdujc się tc/ ksiq/ka pror D. KadlllbcL /al\lulO\lana
(;,),.,UC\
,\'I/liecll. Humor pograllic::a polsko-czeskiego finansowana czr;ścio\H\ /. dot,lcji Kn I. zaś tl Pp/IIstClI", brakującą CZyŚĆ picniędzy czynionc sq stClrania m. in. II kopalni:Kh (j,\rnq!.o 'lI'lska Sprali \
wydawniczc Polskiego Towar7.ystlVa Ludoznawczcgo
prowadzi dr Antoni KUCl)'I·1Ski.
Biblioteka
Naukowa
im. J. Czekanowskiego
W roku sprawozdawczym
ksi<;gozbiór powi<;kszyl się o 404 \\ lllllmil\\' 174 po/\ cjc /. IiIkupów, 265 z wymiany wydawnictw.
47 z darów i 18 pozycji I produkcji
lV\'d:l\\niC/cl PI [ I
i IV c11wili obccncj liczy 37.587 woluminów.
Wymiana wydawnictw jest niczwykle ważną stron'l dZlalalności towarzystlla.
I.apcllnia LIlla
staly doplyw literatury etnograficznej,
zwłaszcza czasopism. /. .20U Wolulllin(l\\ uasopislll .. j:lkIC'
wpłynęły do ksit;gozbioru - aż J 84 pochodz.ą z wymiany. I. w) mi;1I1) pochod/.i k/ XI IIOIUlllinów dziel zwartych.
Dzięki wymianie książki wydawanc
prTCI. 10w,lr/)'stwo
dllCicr<l}1 dll
najważniejszych
ośrodków naukowych, mul.ców i towarzyst\\ polskich i zagranicznych.
\\·lll1i~1I1~!
wydawnictw
objęla 160 instytucj i zagraniCl.nych
i 40 kl·ajowych. I. ksi<;t'o/hioru
k(II·I\ ,tall
pracownicy
naukowi i studenci Uniwersytctu
Wroclawskicgo.
gk"vnic
/ K:lledry Unoiot'11
Stalymi cz,ytdnikami
byli równie/ archeolodzy,
historycy. klllturo/.n:I\\CI.
gcogralllllic
i inn:
zainteresowani.
W cl.ytelni udostr;pniono
ok . .1300 woluminów.
na /cmqlrz
"ypo/\ C/\>l1I1 I-I
woluminów
bibliotckom
krajowym. Jak co roku sporządzony
zostal II ykaz c/asopislll lagr~lnicmych do Ccntralnego Katalogu 8ibliotcki Narodowej.
W związku z .iubileuszcm stulccia towarzystwa
bibliotcka /.oslilhl obci;l/ona dodatko\n mi
obowiązkami
związanymi z przygotowaniem
uroczystości.
\1 tylll wystaw
II Muzculll Unogr:lficznym i 7 ł, Walncgo Zgromadzenia
Delegatów. Bibliotek;; prowadzi Illgr J:ldwit'a Klodnick:l
Archiwum
Naukowe
PTL
W okrcsic sprawozdawc/.ym
do Archiwum wplyn<;ly m:llcrialy dot) c/;\CC historii Odd/Jail!
I,ódzkiego Pll przckazanc przcz .Ió/.cfil J)zienisa /.nacznic powi;;ksz\h
si, Ibmly S\ hlr'll'klc.
obecnie licz,! 704 teki zinwentary7.owane
i okolo 20 IJrzygotoll ;111)ch do opracolI'lIlia.
I.c Ihidrów archiw~nych
korzystają studenci etnologii i historii (szCl:cgólnic z tek sl'hir;lckich I udostępniono
47 tek, a tak/c pracownicy
muzeów clnograliunych:
II c WrnclilIliII i Kr,lk(,,\ j,.
praz Muzeum Niepodleglości
w Warszawie - udost<;pnipno
«2 tcki dotyu:\CC dzialalno,ćl
i historii Pll.. Wykonano też kserokopie archiwClliów Jana Kubarcgo
dla Janusz<l \"'olnlclI iC/:r
W związku z wystaw'l przygotowywaną
na jubileuS/
tomlr/.ystll:1
- II) scgrcgoll ~Ind.
udostępniono
i wypo/yczono
Muzeum J:inogratic/nelllll
wc Wroclalliu
archill:J!i:l /\\ ia/alle:
/, historią towarzystwa. Archiwum Naukowc prowadzi mgr Paulina Suclll:cka
,li I
1'()ISKIUj()
70. WALNE l.(iROMADZENIE
DELEGATÓW
TOW/\RI.YSTW/\
IUDOI.N/\ WCZEGO. LÓDŹ, 29 WRZEŚNIA
1994
Il),
Walnc Igl'ollladzcllic
Delegatów
Polskiego Towarzystwa
LudO/na\\ czcgo otwol7yla
prucs ()dd/,i,du Lód/liego
Bronislawa
KopczYllska-.Iaworska,
serdecznic
witając zebranych
l'/ionL('lIIlO\I,lrzvstll<l,
<Inasl.,:pnie oddala głos prezesowi PTL lyglTIuntowi Klodnickiel11u,
I. Klodnicki po\\ilal przybyłych na obrady zagranicznych
członków towar/ystwa
- prof
.\Iagd,dcn.,: I'<lrikov;l z nralysiawy oraz prof, Wiktora Gusiewa z Sankt Petcrsburga,
'\<1 pr/clv()llnicząq
obr<ld przez <lklal11acj.,: wybrano Krystyn.,: Kaczko, która prz~dslawila
program por,r;ldku d/.icnncgo:
I \\\ból' Komisji Wnioskowcj:
1 [uczcnic
l11inutą cis/y pami.,:ci zllladych czlonków PTL:
,', \\\'bór czlonk{l\\ honorowych towarzystwa:
-l. PrzcdSI<l\\icnic spra\\o/,da(l:
- Spra\\o,rdani<: Sl'kr<:tar/a (iencralncgo
. Spr,llm/danic
linanso\\c
. Spra\\ozlhJnic Rcd,lk<:ji Dziel Wszystkich Oskara Kolbcrga
- Sprallo/danic
Ośrodl..a Dokulllentacji i Informacji Etnograficzncj
- Sprallo/.d'lnic (il{)II'ncj Komisji Rewizyjnej:
/rCl<:roll ,Illic gi<'lIvnych problemów 10ll'ar/.)'stwa przez prczesa PTL I., Klodnickiego:
(, ()lm'1I1icnic pl'/ygO{o\\"lIi do ob<:hodów setn<:j rocznicy towarzystwa:
- Spr'lllo/d<lni<l ()lld/.iall'lI\':
~ \\\ st,!picnic Komisji WnioskO\lcj.
Il'hranl pr/,u akl<lnl'lCj.,: I"lakceptowaii porz<ldck ohrad,
1)0 KOlllis./i Wnioskow<:j powol<lno i ,icdnogłośnie przeglosowano
kandydatury:
Hemadetty
I LitllO, :\;!<lrii l"IrJ1O\vski<:i i I\ndr/<:ja Stawarza,
Oddzial Krako\\ ski pr/edstall'il sylw<:tki zmarlych ostatnio kolegów: wielolclnit:go kronikarza
,rlcnlJ s<\dccl..icj 1arialla Parnowskicgo.
Barbary Poloczkowskicj
związanej z zicmią cieszyńską
(lr,lI .\1'lrii (;lad"S/o\\ej,
w~'bilnej badaczki kullury ludowcj Polski Poludniowej.
Z Odd/.ialu
\I
.\IsI.<Inic DoincJ odcS/i" na zawsze Ilelt:na Karpierz i Anna Albillska. Przypomniano
też
,) I.lmrlych koit:g<lch / W.,:g.icr -, profc,orach
Jeni) Barahasu i Beli Gundzie, Zcbrani uczcili
I'''micć Imal''' ch minut,! cis/y,
'\~lsli;J1nil' przcpnlll'alizono
glo'llIvanie nad wnioskami o nadanie honorolvego
c/Jonkostwa
I'II" Pr/c! aklam'lCj.,: pr/yj.,:lo przedstawiony
przez B. Jaworską wniosck Oddzialll Lódzkiego.
dOlI u'lcy ol1chod/<jcei II tym roku jubileusz
4:'i-lccia pracy naukowej
profesor
Jadwigi
~uch'lr,klcJ
S\ IWelk.,: \\s/.echstronnego
twórcy \udollt:go
Stanisława
Ciężadlika
z Mszany
DolncJ pr/cdstawil ,I, Kaplon. zaś laslugi dla tOll'arzystwa Zdzisława Podkallskiego,
podsekre1'II'1a SI;IIlU II' Ministel'slll ic Kultury i Sztuki. omówił 7.. Klodnicki, Zarówno wniosek Oddzialu
II \ls/<Jnlc Dolnej, .jak i wniosek Zarz"du Glównego PTL zostaly przyjęte przcz zebranych
icdllo",l()snic
\\ bloku 'prali ()/dali, M, Rostworollska
odczytala Sprawo/danie
Sekretarzn Gt:neralncgo
I d/iał<Jlnosci 1'1'1, la okres O(),I '),)1-()').1994,
I.c II'/gl.,:du lIa bardzo kdltki pobyt nn obradnch E. Pictrnszka,
pr/ewodniu.ąca
K, Kaczko
I'('prosi!:lo prl.esulli.,:cie punktu porządku obrad dotyczącego omówienia przygolOwal1 do obcho,kll' luhileuS/u tOll'ar!.ystl"\.
l'rl.l'\\odniu'lcy
Komitelu Organizacyjnego
Z. Jasiewicz poinl(mnowal
zebranych. iż termin)
UI'lIU\>hlści slanlllvi.\cych lrZOIl obrad WZD i sesji naukowej zostaną listni one w powiąznniu
1 11111\ mi "y dar/cniami
lOwar/ysl.,!e) mi obchodom, Do przewodnictwa
II' Komitecie Orgnniza,'yinl III l<lproS/OIlO reklora lInilll.:rs"tclu Wroclnwskiego
prof. WOJciechn Wrzesil1skiego. bard/o
z~UlllICgO d/i,ilaniolll PTL.
Obchodom
bc;:dzie towarzyszyć
wystawa
we wrocławskim
MUlcum
Itno"I,lIiul1\
ni
zatytulowana
"Polskie opisanie świata". której komisariami
S'l: 1\1. I~ostllonl\\ska
i L. Ikrel1e1I.
oraz szereg wydawnictw jubileuszowych
(folder towarzystwa
7. obS/ern,!
Cl.c;:ści'l histor) un'!.
Słownik
etnografów
po/skich
pod redakcją A. KOI\alskiej-Lewickiej.
/'o/skie
o/Jis({lIie .';'I"/U/(I
A. Kuczyilskiego oraz planowany w dwu wersjachje;:zykowyeh
7R. tOIll .,Ludu··).
Edward Pietraszek omówił rewltaty prób nawiązania konlaktóll
l kolegallli
ukrailiskillll z Instytutu Etnologicznego
oraz Muzeum Etnograficznego.
Milllo świadolllości
\Ikladu etnografów polskich w badania na ziemiach ukraińskich. stosunek do POhlk(l\\ II) nika l istnicjaec.j
tam sytuacji politycznej i gospodarczej
paIistwa be;:dącego w stanic pr/.ebudowy
Na pod,.;tall ie
wstępnych
ustaieti z prof. Stepanem
Pawlukiem
z Instytutu '·tnologiczilego.
I,:. l'ietl,1O'/L'J"
przedstawił możliwość wzajemnego
uczestnictwa
delegacj i Po Isk iL'go Tow <11'/)sll\ a l.udo/.n<1\'czego w obchodach
IOO-lecia Muzeum Etnogralicznego
Ile 1.11'011ie i kolegl')\1 ukrailiskich
w uroczystościach
obchodów I OO-Iecia naszcgo towarzystwa.
Aby zebrać w tym miejscu wszystkie problemy zwią/.anc /. obchodami jubileuS/u. poproS/Olh1
A. Kowalską-Lewicką
o przedstawienie
rcdagowanego
przc/ ni'l S/ml'/li/,{/ elllo.-.;m!')lI· Ilo/,k" h.
Redakcja Słownika jest spoleczna, poza redaktorem uczestniczą \1 praC<lch u.lonkOlI·ic ()dd"I<i1u
Krakowskiego
PTL: Anna Spissowa,
Ewa Fryś-l'ielras.rkowa
onu V,'Lldyslaw !llelik(\\I,.;kl
Słownik
powstaje na podstawie malerialól\
zgromad/.onych
pl/e/ . .lana 1'. I)ekOlI sk iego 1'1/\
II'ielkiej pomocy Ireny l.echowej. Do piel'\lszej cze;:ści S!()\t'lIika pr/.ygo!owano
()7 hiogrwJl()1I
autorstwa 45 autoró\v. A. Kowalska-Lewicka
zaapelował" do autor<'lll o u/.upelnlcnic materialolI
fotografiami; do polowy października he;:dzie można r<'lwnież skladać kolc.jne artykuły.
1'0 omówieniu problematyki jubileuszu powrócono do pr/edslalli;lIlia
sprali o/dali.
Sprawozdanie
z prac Redakcji Dzieł Wszystkich
Osk,lI'a Kolbng<l !rl'kro\\al
l~ogusl:lI\
Linette. na zakoIiczcnie
przedstawi I poważn~ sytuacj.; D\),.'OK. II) nikaj;IC,! /. n iL'111
o 1:11
0:< i
zagwarantowania
przez PTL dalszego istnienia pracowni.
Maria Niewiadomska
odczylała spr:lI\ozdanie
z d7.ialalności Ośrodka I )okulllcntacji I !nlormacji Etnograficznej.
Równicż iSlnienie tcj agendy PTL I braku dotal:ji Jcst I.agroionc.
Prezes PTL l. Klodnieki uzmysłowi I zehranYIll pfl\l·a,>ml sy·tuacjc;:.. jaka II') nikla / pmlod"
zmian w strukturach nauki PAN nie odpowiada jui. timln,,;ol\l\ la istnienie tm\;!I'/.Ystw naub'wych, I.aś K13N nie dOluje elatów w towarzystwach.
Ocalen icm dla pracowni IOllarLI ,l \\"
Redakcji DWOK i ODilE mogłohy być wpisanie ich II' innl' struktmy organi/,IC)jnc
I'ropo/lei:1
pror. llenryka Samsonowicza
dla Redakcji DWOK może hyć prl) pisanic do Instytulu ..\rchcologii i Etnologii PAN. z pozostawienicm
PTL tytulu wydm\ niCleg(l. laś II pr/lpadku
(lśr"clk:i
pozyskanie środków na liJllkcjonowanie
z Ministerstwa
Kultmy i S/tlJ..i. 'IV lIlią/ku l. POI\\/szym Prezes wystąpil z wnioskicm o upoważnicnie
I'roydi"lll
/(J I'TL do PO(!c.in1tll"lIlia Opllmalnych decyzji w zakresie DWOK i ODi IE. aby nic dopuścić do roilI i'l"aJli<l I) ch praCOI\ I~I
Zebrani przy jednym glosic wstrzymującym
sic;:poparli wniosck.
W następnym punkcie porządku obrad sprawozdanie
linansOIle pr/.l'llstmlil skarbnik I'll
Zbigniew Toroilski.
Przewodniczący
Głównej Komisji Rewizyjnej
.I. i\damczellski
w sprallo/.lbniu
KOlTli,ji
postawi I wniosek o zlllianę ksi.,:gowej (I powodu jcj niekompctcncii
na odpolliecl/ialn\
III
stanowisku).
W dyskusj i nad sprawozdaniami
pre/cs przedstaw il wkbd tm",,·/.)'.st II a "'e II prm\',ld"an ie lhl
programów ksztalcenia ogólnego. zagadnieti związanych I tradycyjni! kultur;! ludOIq l'nlpo/lc·.ia
PTL 7.nalazla miejsce w pracach koncepcyjnych
Ministersllla
Edukaeji NarodmveJ nad re!l\ll1ld
szkolnictwa.
(W pracach hiorą udzial z ramienia IOwar/)'st\\a
1\. .Ial\orska. A SlY kI. H.
Bazielich. /" Kłodnicki).
Zbieglo się to 11.:,>z zalecenicm
O. / I\prcll\adzani<l
pr/C/ krai~
CI.lonkowskic do programów ksztalcenia problematyki
kuilllry rcgionalnej.
n\llnicż l lIehll:"cniem na Kongresie regionalnych towar/ystw kultury ('lVn1cław. IlT/esieli I ')'H) Karty Regionall/IllU Polskiego, gdzie w szeregu punktów (m. in. pkt .~. pkt l}) IlIo/na znale/l' poparcic' dl.:
iniejalyw ochrony i upowS7.cchniania kultur) ludowej. popr/ez wpnll\ad/cnic
ll'eści rcgionaln)ch
do szkolnictwa. Zespól. który rnialby opracOlYać powyższe koncepcjl'. pOIIOi<t MI), I'Olllo~,1 ci;;1
313
programów szkolnych miałby być Słownik kullury tradycyjnej w Polsce. do którego redakcji
poprosl.Ono prof. B. Jaworską (prace zespołowe nad Słownikiem miałyby potrwać ok% 2 lal).
I'TL mia/by również opracować serię monografii terytorialnych
z uwypukloną
problematyką
regionalną. wiąj'lcą si.; z programami
nauczania. Seria nosiłaby nazwę .,Region/'.
Pierwszy
I IOmÓ\\ ... Dolny
Śląsk'", zostal już przygotowany.
Również zachęcono Oddział w Mszanie
Dolnej do opracowania.
przy pomocy etnografów, monografii własnego regionu. T. Karwick,!.
któr,] ;:abrala glos w sprmvie koncepcji opracowywania
monografii, została zaproszona
przez
! Klodnickit~go do udziału w pracach redakcyjnych serii.
I'I·czes. \\ związku z przyszłorocznymi
obchodami jubileuszowymi,
zaapelowal do oddzialów
o \\i.;ksD] aktywność i organii'.owanie na własnym terenie przedsięwzięć związanych ze stulecicm
lO\\arZ~ stwa. Inicjatywy tc bylyby oka7:ją dla ZG PTL do odwiedzin w oddziałach. Z. Klodnicki
nadmienil równicż o mojliwości organizacji wystawy ..Polskie opisanie świata'" jako wystawy
()bjazdowej.
W dyskusji nad możliwościami
upowszechniania
treści regionalnych
poprzez programy
ksztalccnia ogólnego. Franciszek Frączek przytoczyl przyklad jak bardzo ta akcja zależy od
posta\\ nauCl:~cieli.
awiązala do tej wypowiedzi również S. Koterba. która zwróciła uwag.;
na kilka aspektów wprowadzania łych treści do szkół.
Dyskusja. która \\')'wiąza/a się w dalszym ciągu, skoncentrowała
się na wpływie mediów
na \\ id/enic kultury tradycyjnej. Padły w niej przykłady audycji wypaczającej
obraz wsi. np .
..\\ Jezioranach'" oraz pozytywny przyktad działalności
red. Lodzińskiej.
twórczyni audycji
porannej ..Kiermasz pod kogutkiem'". ratującej przed likwidacją zbiory folklorystyczne
Polskiego
Radia. W lOku dyskusji sformulowano
wniosek dotyczący zalecell dla programów radiowych
i tekwizyjnych i sposób realizacji tych zaleceń (do przedlożenia przez Komisję Wnioskową).
W toku d<llszej dyskusji. w której wzięli udzial M. Rostworowska,
Irena Soppa, F. Frączek.
przedSla\·.ionl)
potI7.eb.,: sporządzania.
pod okiem specjalisty.
dokumentacji
eksponató\~
el110gralicznych gromadzonych w szkolnych izbach pamięci.
l. Klodnicki przypomniał
o sesji naukowej w Chorzowie.
która zaowocowała
nic tylko
ll1alCl'ialami dl) przemyśl ell (cz.,:ść referatów wydrukowano w "Reformie Szkolnej"), ale również
ch\ oma spotkaniami. które pozwoliły znaleźć wspólny język pomiędzy etnografami a nauczycielami.
Po d~ skusji zebrani jednoglośnie udzielili Zarządowi absolutorium (ZG PTL wstrzymał się od
g!osc)\\ania).
'v\' kolejnym punkcie obrad zostały przedstawione
sprawozdania
następujących
oddziałów:
CidaIisk. Kraków. Lublin. Lu1cu!. Lód7 .. Mszana Dolna, Opoczno. Opole. Katowice. Poznań.
Zamość. Zielona Góra. Warszawa.
A. SlaW<IIL przcwodniCi"'lcy Komisji Wnioskowej, przedstawił wnioski:
I Wniosek w sprawie podjęcia przez Prezydium ZG PTL staraJl o zapewnienie funkcjono\Iania DWOK i ODilE - przegłosowany w Irakcie obrad;
2. Wniosek dotyczący powołania
komisji. która zajęlaby si.; oceną audycji radiowych
\\ypaczaj'lcych
obraz wsi. Po dyskusji. w której wzięli udział m. in. S. Kotcrba. A. KowalskaLc\\ieka. L. Fryś-I'iclraszkowa.
przeprowadzono
głosowanie, w którym wniosek odrzucono (13 -prz<::ci\\·. 7 za wnioskiem);
.l Wniosek o aktywny udział członków Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
w kształto\\aniu programów kSl.tałcenia ogólnego. Wniosck przyjęto jednogłośnie.
\;a 1,Ikonc/enie obrad Prezes Z. Klodnicki przypomniał, że jubileusz towarzystwa jest okazją
do nadania ocłznaczeó resortowych
i pallstwowych,
totej oddzialy są proszone o skladanie
sto.,o\\nych wnisków do kOllca roku 1994.
Pracs poprosi I leż autorów o przesyłanie swych publikacji (z autografami) do Ribliotcki PTL
im . .I Czckanowskiego.
co da kolegom informację o etnograficznym rynku księgarskim.
Maria Niewiadomska,
Jolon/a Ko,\:cielska
314
P.S. Walnemu Zgromadzeniu Delegatów w Łodzi towarzyszyla sesja naukowa pl. ..0 po/y tkach płynących z etnografii". Referaty z tej sesji oraz opis uroczystości juhileus/owyeh 4)-leciil
pracy naukowej prof. dr hab. Bronisławy Kopczyilskicj-.Iaworskiej
i prol" dr hah .Iad\\ igi
Kucharskiej zostaly opublikowane w .,Łódzkich Studiach EtnograflC/nych" l. 34 (I ()l)))
71. WALNE ZGROMADZENI[
Dł·:U·:C,AT(lW
POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUD07.NAWCZEGO. WROCLAW.
l)
WłVI:SNIA
1l)l)5
7 I. Walne Zgromadzenie
Delegatów Polskiego Towilrzystwa (.udoznawc/.ego ot\\or/~ I
Prezes PTL Zygmunt Klodnicki witąjąc zebranych gości: Zygmunta Pod kaliskiego. honoJ"(lIIego
członka towarzystwa. Podsekretarza Stanu w Ministertwic Kultury i Sz.luki. proJ: Jamesa L. Peacacka. Prezesa Amerykaliskiego Stowarzyszenia Antropologicznego.
proJ: Wiktora (jusie\\ a
z Sankt Petersburga, kolegów z Ukrainy. Litwy. Czech. Ilolandii. Niemiec. Wo;gicr. czlonkó\\
honorowych - prof. Dorotę Simonides. prof. Bronislawę Kopczyóską-.Iaworską
dr !\nne
Kowalską-Lewicką, dr Jadwigę Pawlowską oraz inne dostojne osoby.
Prof. B. Kopezyliska-Jaworska poproszona o przewodniczenie obradom przedstawiła progrilm
porządku dziennego, który zebrani przyjęli jednogłośnie:
- Odczytanie protokołu z poprzedniego W7.D PTL
- Przyjęcie protokolu
- Odczytanie wspomnieli o zmarłych kolegach
- Powołanie Komisji Wnioskowej
- Przyjęcie czlonków honorowycb
- Sprawozdanie Sekretarza Generalnego
- Sprawozdanie Skarbnika
- Sprawozdanie Głównej Komisji Rewizyjn~i
- Dyskusja
- Przyjęcie sprawozdań
- Wolne wnioski
- Wystąpienie Komisji Wnioskowej.
Protokół z 70. Walnego Zgromadzenia Delegatów odczytała M. Niewiadomska-Rudmcka.
został on jednogłośnie przyjęty przez delegatów.
Następnie M. Parnowska odczytała wspomnienia o zmarlych w ostatnim roku kolegach:
Magdalena Zięba - artysta rzeźbiarz. szczególnie zainteresowana twórczością plastyczną Ormian.
Witold Truszkowski - językoznawca
i etnograf Irena Zadul"Owicz. Lwa Cilasgall. i Anna
Matynian z Kola Zainteresowań Kulturą Ormian, Tadeusz Żychiewiel. - historyk sztuki. Bozena
Kural - etnograf, Roman Soppa - badacz kultur i języków ali·ykaJiskich. Czcslaw Blajda geograf i etnograf (Oddział Krakowski). Edward Hladkiewic/, oddany pracy w ruchu ludow~ m
i społecznym (Oddział w Zielonej Górze). Irena Chęcióska-Pokrywa, miłośniczki! regionu. i działacz społeczny Adolf Serboliski (Oddział w Mszanic Dolnej), Jadwiga Ch,<tllik()\\a _. członek
honorowy PTL, muzeolog i etnograf. autorka wielu publikacji dotyczących Kurpi()\\sz.CI.\Z11\.
Wanda Budziszewska - językoznawca, badaczka kultury ludowej SłowiaószczyZl1Y (Oddzial
Warszawski), Jolanta Burbelka i Leon Skrzypczak (Oddział Pozna(lski). Jadwiga Kucharska
członek honorowy PTL, etnograf, wybitna badaczka Kaszubszczyzny (Oddzial Lódzkij Zcbrill1i
uczcili pamięć zmarłych kolegów minut'l ciszy.
Do Komisji Wnioskowej jednogłośnie powołano: .I. Cieślaka (przewodniczącego).
1. Golicką-Jabłońską i K. Kaczko.
Następnie przewodnicząca obrad poprosiła Z. Klodniekicgo. Prezesa PTL. () zrcferowanie
wniosków Zarządu Głównego o nadanie godności członka honorowego profesol"Om Zbignic\\o\\i
Jasi':ll iczowi
i C;.:rardowi
Labudzie.
których
poświęcenie
i wkład
pracy
w działalność
towar/: stlva są ogromne. Oba wnioski przeszły przez aklamacje,;.
far/cld (ił(mny
postanowił
równici.. z okazji jubileuszu
100-lecia
PTL. wręczyć dyplomy
lasluionym
członkom towarzystwa:
- KHlinie Sklodowskiej-Antonowicz
i Irenie Wronkowskiej
z Oddzialu Toruńskiego.
- Janowi Ciórakowi z Oddzialu Lubelskiego.
- Janolli Kaplonowi z Oddzialu w Mszanic Dolnej.
- \otarii Niewiadomskiej-Rudnickiej
z Oddzialu Lódzkiego.
\V dalszej u..,ści obrad zostały przedstawionc
sprawozdania
Sekretarza
Generalnego
PIL
(oc!uylala
lVI. Rostl\orOlvskal,
Skarbnika
(odczytał Z. Toroński)
i Głównej Komisji Rewi/.yjncj
(odczytal .I. /\damczewski).
Sprawozdania
zostały jednogłośnie
przyjęte. Następnie,
na wniosek
.\. KOllalskiej-Lelliekiej,
przedstawiciele
oddziałów
zaprezentowali
swe najważniejsze
osiągnięcia. Ryly to Odd/.ialy:
(idaIiski.
Krakowski.
Lubciski,
Lódzki, 0poczYI1ski,
Opolski.
Oddział
\I \Iszanie
Dolncj. ŚI,\ski. Warszawski.
Zamojski, Zielonogórski.
Zygmunt Podkaliski.
(;ość WZ)). pogratulowal
towarzystwu
osiągnięcia
trudnej do przekroczenia granicy
1Ol) lal. Podzie,;kowal
7.a współpracę
z Ministerstwem
Kultury
i Sztuki, która
przynosi ekkty
pożądane
dla obu stron. Nareszcie
zwrócono
uwagę na obszar kultury. który
repra.:nluj.:
PlL. co przynosi
chociażby
pomoc finansowąIV postaci
funduszy
na katalog
\I ystHwy .. Polskie
opisanie
świata" oraz na druk 69. tomu DWOK.
Ministerstwo
przyznalo
ró\\ nici 10 odmak .j.aslużony
działacz kultury". Z. PodkaIiski
wspomniał
równici. o rozwoju
ruchu spoleC:l.I1o-kulturalncgo.
powstalo ponad 100 nowych organizacji
regionalnych
- ich bazą
llloze być Krajowy Dom lwórczości
Ludowcj (również finansowany
przez MKiSz). Za te wszyst"ie mile slolliJ pod adresem
towarzystwa
podziękowanie
wyraziła
przewodnicząca
obradom
13. Kopcz.Yliska-JalVorska
.
.I. Cieśla". pr/.ellodniczący
Komisji Wnioskowej.
przedstawił
dwa wnioski, które wpłynęły
określonym
statutem.
Wniosek o nadanie
i C~. Labudzie oraz wniosek Oddziału
go fgwmiJdzenia
Dclćgatów.
godności czlonka
w Zie/onej Górze
honorowego
o organizację
:\n z.akoliezeni.: I're/cs ogłosi! kilka komunikatów
llożcnia slvoich podpisów w Księdze Jubileuszowej.
organizacyjnych
i zaprosił
II
lenninic
I... JasiewiczolVi
Maria Niewiadomska-Rudnicka,
SPRA "\IOZDA
II: Z DZIALAL
OSCI OSRODKA
DOKUMENTAC.H
n.
wszystkich
do
Jolanta Ko.vcielska
1l
ETNOGRAFICZNEJ
POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
LUDOZNA
ZA OKRES OD WRZEŚNIA
1993 ROKU DO WRZEŚNIA
ORAZ OD WRZEŚNIA
1994 DO WRZEŚNIA
1995
profesorom
Walne-
FORMAC.JI
WCZEGO
1994
IN okresie sprawozdawczym
1993-1994
Ośrodek Dokumentacji
i Informacji
Etnograficznej,
siecL-:ibą w Lod7.i. kontynuował
prace pod kierunkiem
prof. B. Jaworskiej.
W ODilE
zatrudnionych
hylo 2 etnografów
w pe/nym wymiarze godzin. Maria Niewiadomska
oraz Jolanta
I\.ośeidska.
Ośrodek nnansowany
był przez Zarząd Główny PTL. Prace zlecone: honoraria
byly
przcznaezone
dla osób wspólpracujących
przy realizacji
grantu Komitetu
Bada6 Naukowych
..Klasyfikacja
/jawisk
kulturowych
oraz słownik
pojęć etnologii
dla potrzeb
baz danych".
Ośrodek byl także pośrednio
finansowany
przez Katedrę Etnografii
UL. która udostępnia
lokal,
L
komputery
do
lelefonic7.Ilych.
W okresie
prac
dokumcntacyjnych
sprawozdawczym
wykonano
i
bibliograficznych
następujące
prace:
oraz
ponosi
koszt
rozmów
Prace bibl iograficzne:
- Prowadzono
prace nad bibliografią
etnografii
polskiej
dzono materiały na bazie .. Przewodnika
bibliograficznego"
(.J. Kościeiska);
za lata 1991-199';.
Na hież'lCll grom,li .. Bihliogralii
zawartości
czasopism"
- Prowadzono
prace nad bibliografią
etnografii
polskiej
la lata 19X(,-19')().
l)okoll\\\ClIw
kwerendy
zgromadzonych
materiałów,
klasyfikacji
pr/edmiotowej.
a nastqJllie
wpisy\\ano
dl!
bazy danych bibliograficznych.
Do bazy wpisano 4200 not bibliogralk/nych
(.I Kościelska):
- Autor - A. Hłebowicz - zakończył
prace nad bibliografi'1 etnografii
polskiej la lata I cJ2,)_1,;:;]
przekazując
maszynopis.
W Ośrodku opracowano
tekst na dyskietce.
ktl'ną pr/eka/anl!
i druku (listopad
1993 r.). Redaktor publikacji - M. Niewiadomska:
- Rozpoczęto
wprowadzanie
słów kluczowych
do bazy hihliografii
etnografii
polskiej
do skla,lu
192')-1 <i.i:;
(M. Niewiadomska);
- Kontynuowano
prace nad bibliografią
etnografii
polskicj
la lala 1934-1939.
Pro\\adzono
kwerendę
i uzupełnianie
materiałów,
Pracami kieruje M. Niewiadomska
- bihliografia
prze\\ idzianajako
praca magisterska
w 1995 roku:
- Przygotowano
bibliografię
selektywną
za 1993 rok do Bibliogralii
Nauk
Spoleun)
ch
(UNESCO)-110
not i Międzynarodowej
Bibliogralii
Folkloru (IVn)
I';] noty (M Nic\\iadomska).
Prace słownikowe:
ODilE koordynował
prace nad słownikami
słów kluczowych
do potrzeh ctnogralicznyeh
haz
danych . .Jest to kontynuacja
prac zapoczątkowanych
przez ODiIE. Prace hyly linanso\\ ,IIlC pile'!
KBN. Przygotowane
zostały słowniki z zakrcsu: kultury materialnej.
kultury środowisk
miejskich
(testowany
w bazie danych ikonograficznych).
medycyny
ludowej. religijności
ludowCJ. plast\ ki.
muzyki
instrumentalnej.
metodologii.
słownik
slów kluczowych
do hibliogralii
c!nof!!alii
polskiej. Słowniki są w dyspozycji
ZG PTL - do powielenia
dla instytucji
prowadzących
prac~
nad bazami danych etnograticznych
(prace prowadziła
M. Nicwiadomskal.
Prace dokumentacyjne:
- Prowadzono
stalą obslugę kartotek ODilE PlL: osobowcj.
prac magistcrskich.
doktorskich
i lubilitacyjnych,
muzealnej,
instytucjonalnej.
konferencji
i spotkali clnogralicll1ych.
1)0 kroniki
.. I.udu" przekazano
sprawozdanie
z Walnego Zgromadzenia
Dełegatów
IV Chor/OI\'ie:
- M, Niewiadomska
zaprojektowala
bazę danych etnogral()w
polskich.
wpro\\adl.Ollo
dane :;0;)
osób (absolwentów
etnografii
UL).
Inne prace:
-Prowadzono
stałą działalność
nych i dokumentacyjnych:
- Protokołowano
Walny
ska):
- M. Niewiadomska
Zjazd
przebywała
informacyjną
Delegatów
IV
na zebraniu
gresie SIEF
awiązano
(Wiedeli 12-16.09.94):
kontakt z Ministerstwem
ce zawody".
Dalsze
rozmowy
na podstawie
planowane
redakcyjnym
Kultury
IV
Chorzowie
i Sztuki
październiku
posiadanych
wc wr/cśniu
IVB (Wiedcli
w sprawie
materiall,,\,
1993 roku (IV!. Nie\\iadoll19-10.0994
utworzcnia
1994 roku.
b-iblio~latill-
l oral
baz)' danych
V K(1nJjiną-
*
W okresie sprawozdawczym
1994-1995 Ośrodek Dokumentacji
i Informacji Etnograflczncj,
siedzibą w Lodzi, kontynuowal
prace pod kierunkiem
prof B. Jaworskiej.
W ODilE
było
zatrudnionych
2 etnogralów
(II. 94-0 I. 95 na urlopach
bezpłatnych,
02-06.95 w niepcłnym
l
\\: miar/e godzin. Maria N iewiadomska
na 113 etatu, Jolanta Kościeiska
na 2/5 etatu). Ośrodek
Ilnanso\\ 'lny byl przez /arząd
Glówny PTL, z grantu KBN oraz kosztów pośrednich
wypraco\\anych przez Ośrodek
poprzez
realizacj.;
zlecenia
dla Ministerstwa
Kultury
i Sztuki.
Prace
zlecone - honoraria przćZnaczone
byly dla osób pracujących
przy realizacji bazy danych "Ginące
zawody" dla MKiSz. Ośrodek
byl pośrednio
finansowany
przez Katedr.; Etnografii
U L. która
ud()st.;pnia lokal zajmowany
przez Ośrodek.
komputery
do prac dokumentacyjnych
i bibliograticznych oraz pokrywa koszty rozmów telefonicznych.
W okresie sprawozdawczym
wykonano następujące
prace:
Prace bibliogratlczne
- Prowadzono
prace nad bibliogralią
etnografii
polskiej
za lata ł 99 ł -1995. Na bieź'lco
gromadzono
matcrialy na bazie ,.Przewodnika
bibliograficznego"
i "Bibliografii
zawartości
czasopism"
Poza klasvlikacjq
numeryczną
noty wprowadzane
są do bazy danych wraz ze słowami
kluczo\\\mi
(.I. Kościeiskaj:
- Pnl\\adzono
prace nad bibliografiq
etnografii
polskiej
za lata 1986-1990. Dokonywano
k\\erem!y zgromadzonych
matcrialów.
klasyfikacji
przedmiotowej.
a następnie wpisywano
do baz: dan: ch bibliograticznych.
Calość materiału została już wprowadzona
do bazy danych i zwerytiklJ\\ana (.I. Kościeiska):
- [{ozpocz.;lo wprowadzanie
slów kluczowych
do bazy bibliografii
(M. Nie\viadomskal:
- KontVl1uowano
pracc nad bibliografią
etnografii
polskiej
za
b\ereml.;
i uzupelnianie
matcrialów.
Prace zlecone
przez rvlinislerslwo
Kultury
etnografii
lata
polskiej
1934-1939.
1929-1933
Prowadzono
i Sztuki:
Ośrodek od listopada
1995 roku pracuje nad bazą danych "Ginące zawody" dla MKiSz.
zaw iel'ajqcą dane twórców ludowych wykonujących
rzemiosła uznane za zanikające.
Baza dziala
z ivykorzyslaniem
programu
ISIS. W Ośrodku
przygotowano
program
i dokumentację
bazy.
zgromadzono
i wpisano dane twórców
ludowych.
W roku ł 995 prowadzona
była weryJikacja
dan: ch na podstawie
baci<ui teremmych.
Uzupełniane
i poszerzane
są również
informacje
do[ycz'lce w: konywanego
rzemiosla
(na podstawie
opracowanego
przez ODiIE slownika
słów
kluczO\vyeh). Na dzieli 310(,95 baza liczyła 6989 rekordów.
Prace dokumentacyjne:
Pnmadlllno
I habilitacyjnych.
stalą obsług.; kartotek ODilE PTL: osobowej,
prac magisterskich.
muzealncj.
instytucjonalnej,
konferencji
i spotkań etnograticznych.
doktorskich
Inne prace:
-Prowadzono
stahl dzialalność
n: ch i dokumentacyjnych:
- Pro[okolO\\ano
Walny
J. KoścIelska)
/jazd
informacyjną
Delegatów
na podstawie
w Lodzi
posiadanych
we wrześniu
materiałów
bibliograficz-
1994 roku (M. Niewiadomska.
Bronisława Kopczyńska-Jaworska
SPRA WOZDANIE
Z PRAC
ZA OKRES
Prace
Redakcji
DWOK
REDAKCJI
DZIEL
OD WRZEŚNIA
obecnie
WSi'YSTKll'Il
1994 ROKU
są finansowanc
OSKAR,"-
KOLBER(j.,,-
DO SII:RPNI/\
199:'
przCl KOlllilcl
l3adal] NaukOl\ ycll Lc
glównie
środków na działałność
ogólnotcchniczną
i wspornagaj'lcą
badania.
Dotacje przydzielanc
są ",,·yłącznie na konkretne
tcmaly bada\vCI.e (lub wydawnictwa)
na
jeden rok finansowy.
Procedura
przyznawania
srodków
finansowych
prze/ KBN jest barJ/o
długa. Informacje
o przyznaniu
dotacji (lub odmowie
finansowania.
jak \\ roku 1')94) z regu"
docierają do Redakcji w kilka miesięcy po rozpoczi;ciu
mku JinansO\\ ego. W bicżąc) m mku. fl\l
raz pierwszy od wielu lat, przyznano
Redakcji dotacji; w postulowanej
wysokosci
i picrws/a rata
przekazana
została już w I. kwartale.
Ponieważ Jotacje na DOT nie wystarczają
na pcim: pokrycie polr/eb.
Redakcja pr/edsra\\ i;1
do konkursów
tematy badawcze
w ramach
systemu
(;RANT.
zmierzaj'lce
do oprac(l\\ania
konkretnego
tomu Dziel wS::,vstkich O. Kolberga.
Procedura
olrL)'lllania
Jotacji lIa taki temat jc,!
jeszcze
dłuższa. jednakże
Redakcja
DWOK od wielu już lat prakl)'Clnie
stale rcali/uje
prace'
badawcze w tym systemie.
Niezależnie
od wymienionych
dotacj i, ze względu na stak braki środkl·m. Redakcja /ablcg~1
o dodatkowe
Wojewódzkim
nych. Pomoc
nowanic.
wsparcie finansowe
w Ministerstwie
Kultury i Sztuki. Rad/ic Miejskiej i Lrzyd/ic
w Poznaniu.
Fundacji
na Rzecz Kultury Polskiej.
PolskicJ ;\kaden;ii
Nauk i inwymienionych
instytucji wielokrotnie
ratowala Redakcji; i ulllo/liwiLi .icj funkcjl'-
Zestawienie
zrealizowanych
A. Zadania
planowane
ków na dzialalność
Suplementy
i zgłoszonc
do finansowania
ogólnotechniczną
i wspomagającą
i komentarze
Tom 72 .. ,Kujawy",
prac:
przez
Komitet
badania
nadal]
Nauk!J\\\"l:h
/c ';rod-
(tzw. DOT):
do t. 1-36 DWOK.
cz. III. Suplement
do t. 3-4:
I. Zweryfikowana
została inwcntaryzacja
niepublikowanych
jeszcle
lekst(l\\' przeznaclOnycl1
do druku w suplemencic
(pieśni.
bajki. przysłowia.
notatki j<;/.ykowc.
\\icrzcni(l\\c.
rysunki
terenowe
itp.), tj. sprawdzono
prawidlowość
zakwalitikowania
ich do tOIllU pod w/f>lydćlll
proweniencji
regionalnej
i sprawdzono,
czy były już w CZi;ści lub calości opubliklmane
przc/
Kolberga
wśród wydanych
przez niego materiałów
kujawskich
w tomach .1-4 I.. Kuj'l\\v"
CI. I I
11).22 (Lęczyckie)
i 12-13 Poznallskie
cz. IV i V).
2. Porównano
wielokrotne
zapisy tekstów (notatki tercnowe.
bruliony.
Ii-agment) d\\ u \\cr,jl
czystopisu
przygotowancj
przez Kolberga
III cz<;ści .,Kujaw")
dla ustalenia
podsta\\)'
dnlku
i wzajemnych
zależności pomiędzy zachowanymi
rękopisami.
3. Przebadano
proweniencję
autorską rękopisów
niekolbcrgowskieh
(.l. nliz.il]skicgo.
F !\Iikorskiego
i in.).
4. Wyznaczono
:;. Porównano
teksty
nie ujęte w maszynopisie
z rękopisami
przygotowany
już
(z r. 196:;) do opracowania
maszynopis
suplementu.
autorskiego.
obejmujqc>
ok. 12
materiału. zredagowano
tcksty źródlowe i przypisy do nich.
6. 7,cbrano materialy
do wstępu (podrM.c Kolberga.
przebieg
bada() tcreno\\·yeh.
kontakt\
z miejscowymi
regionalistami,
przebieg
prac nad \\ydaniern
.. Kujaw" CI .. I i II i nie \\\lblla
ostatecznie
częścią III).
7. Przygotowano
wykazy
źródeł
do suplcmentu.
iOlll 590... Matl:rialy
l. lwnytikowallo
do <:tnogralii
Slowian
illw<:.ntaryl:acj.;
poludniowych
I.apisów
i zachodnich--:
czeskich
oraz morawskich
ze wszystkich
tek kol-
bcrgo"ski<:b.
2. Skolacjollowano
I r«kopisallli
opmcowane
przez dr I-Iabalovą z Brna picśni morawskie
l CI<:skil: .
.l. l'orClIInano lapisy slllWackie z odpowiednimi.
drukowanymi
w t. 44-45 (__Góry i Podgórzl:--). i dokonallO <:Iiminacji lapisów już wykorzystanYl:h.
4. Sporządzono
odpisy do rozdzialu __Varia--. zawieraiącego
przyczynki
etnograficzne
i !'olklnrystyczn<: Cll:skie. morawskie
i slowackil:. uzupełniającego
zrąb podstawowy.
ti. pieśni.
5. Przygotowano
opracowany
material dla tłumacza.
(,. !analizowallll
kontakty Kolberga z Czechami
i Słowacją (bezpośrednie
i pośrednie).
jcgo
-,\cześniejszc publikacjl: dotyczące tych obszarów. charakter zachowanych
źródcl rkp. itd.
7. Przl:prowadzono
rcwizj.; krytyczną tckstu tłumaczenia
(pkt. 5) dot. materiałów
morawskich
i Cleskich.
8. I'rzeprowadl.Ono
analiz.; merytoryczną
wstępu: wyznaczenie
problemów
i dcmenlów
treści
wy ll1agających usuni.;ć i prznl:dagowaI1.
9. Poszukiwania
hódłowl:
(kwl:renda
biblioteczna.
czasopisma.
biogramy.
bibliografia)
oraz
analiza rękopisów
pod kątcm ustalenia prowenencji
autorskiej
zapisów pieśni czeskich i niektól'\ch morawskich
O!'ilZ ich chronologii
(podróże
i rękopisy
Kucharskiego.
zapisy zc zbioru
DUllllcra).
10. USlalono uklad pi..:śni w \Omil: w oparciu o wyniki analiLY źródłowej.
II. Opracowano
\VrM z autorką z Brna 9 nowo odnalezionych
pieśni.
12. !wcrylikowano
t1umaezenia przypisów
i komentarzy
do pieśni słowackich.
opracowanych
przez dr Krekovic I Bratyslawy.
Do c/l(ści Ob..:jlllUJ'ICl:j b. Jugosła\Vi.;:
13. Opracowano
rl:dakcyjnic
picrwszą
wer~ję przypisów
edytorskich
do tekstów
pieśni
lI:hranych przl:z Kolhl:rga.
14. I'r/ygotmvano
matnialy
I przeprowadzono
konsultacje
\\l:gll pil:śni b. Jugosławii.
15 Wykonano
kWl:rl:nd« biblioteczną
(PoznaIl
i Wrocław)
(w tym odnakzicnil:
ważnych dla tomu matl:riałów źródłowych).
TOI1l (,l) __Kompozycje
K8!\: nie przyznal
z autorką
oraz
weryfikację
na tl:n tom środków
IV 1995 roku,
prace nad nim są jednak
2. Wpisano na nośnik magnetyczny
wykaz źródeL wyka.'. skrótów
3. Opracowano
wl:rsję czystodrukową
tekstów j. w.
4. I'r/eprowadzono
korekty tekstów j. w. oraz rozpoczęto
w ydrukach komputnowych.
w mian,: ich dostarczania.
I. I'rzćkodowano
Wide Web/Wais.
języko-
jej
wyników
IOrll:pianowe--:
ze względu na ich 1~1alVansowanie i zaangażowanie
firmy przygotowując<:.j
druku.
l. Zredagowano
oslatcczn'l
wersję wstępu: po autoryzacji
i wniesieniu
magnetyc7.llym przysl,wiono
do korekty czystodruku.
H. l :dostępnianie
opracowania
D:iel ws:yslkich O. Kolberga
część bazy DWOK
(ok.
korekty
w postaci
komputerowej
\/3 zbiorów),
zgodnie
2. Wykonano
3 testowć \\ersjl: oprogramowania
DWOK w systemic sićci INTERNET.
3. Opracowano
I ezęść dokumentacji
pl. .. System
ci kompul<:ro\Vej INERNI.·:r'.
nutowy
do
poprawek
w zapisie
oraz komentarze.
materiału
llluzyc/nego
na
bazy danych:
systemu
Word
pełne
uruchomienie
bazy
Dziel wszystkich
O. Kolberga
umożliwiające
edycji
kontynuowane
materiał
z wymogami
IV
sie-
C. Modyfikacja
istniejącego
oprogramowania
dla tworzenia
bazy danych DWOI..::
Wykonano oprogramowanie
wspierające system CD ISIS. umożliwiajqce
wybieranie hasd
indeksowych bezpośrednio w edytorze tekstów QR Text fór Windows.
B. Prace zlecone przez KBN w ramach tzw. grantu pl. ..l.astosowanie
SCiMI ..· (Structul .•.
~d
Generalized
Markup Language) do opisu Dziel wszvslkich
O. Kolhergil i rcalizacji S) Slernu
indeksów.
Uruchomienie tematu nastąpiło w 1995 roku. bezpośrcdnio po przyicciu i rozliczeniu temalU
systemy indeksów dla DWOK. Temat jest w znacznej czcści kontynuacją poprzedniego zadaniiI.
Realizacja jest zaplanowana na 4 lata. Dotychczas:
I. Opracowano w szczegółach przebieg realizacji projektu.
2. Sprowadzono
z Anglii dostępną dokumentacjI,: ora;, mi"dzynarodowe
normy systernu
SGML (brak środków uniemożliwia zakup gotowego oprogramowania
i podrcezników systemu).
3. Przetłumaczono
najęzyk polski ok. 500 stron dokulllentaeji.
4. Zaprojektowano
główne tematy i system organizacji seminarium na temat SMCiL II Poznaniu (wspólnie z UAM).
Buglls/mr L.incl/p
POLSKIEGO
UROCZYSTOŚCI
JUBILEUSZOWI'
IDO-LECIA
TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO.
WROCLAW 9-11 WIUEŚNli\
199'
W dniach od 9 do II wrzesma 1995 roku odbyly się we Wrocławiu. w siedzibie Zarządu
Głównego, uroczystości związane z setną rocznicą założenia Polskiego TowarzystlViI Ludo/nilllczego. Obchody poprzedzone
zostaly zorganizowaną
dzieó wcześniej
konferencją
prasową
w której towarzystwo reprezentowali:
prezes - dr hab. Zygmunt Klodnicki i sckretarz generain) _.
dr Magdalena Rostworowska.
Także w piątek (lU)9.l995 r.) zebra! się na uroczystym posiedzeniu Zarząd CilólVI1) W tra!..cie obrad. z inicjatywy Z. Kłodniekiego.
członkowie zarządu postanOlyi!i przedslawil' WalncnlLl
Zgromadzeniu
Delegatów PTL wniosek o nadanie godności czlonka honorowego prof. dr. hab.
Zbigniewowi
Jasiewiczowi,
redaktorowi ..Ludu" i członkowi kilku kadencji /.<'rz'ldu (i!l"lI\Ilcgo
i Głównej Komisji Rewizyjnej, oraz prof. dr. hab. Gerardowi Labudzie. wieloletnielllu przelI odnieząeemu Rady Naukowej Redakcji Dzieł ws::ystkich O. Kolberga.
Setna rocznica powstania towarzystwa została przygotowana
z myślą o nadaniu jej i problemom e!llologii polskiej szerszego rozgłosu. Powolano Komitet Ilonorowy pod palronatem Iliccpremiera prof. dr. hab. Alcksandra Luczaka, w którego sklad wesz Ii:
przewodniczący:
prof. dr hab. Wojciech Wrzesillski (czlonek zwyczajny I'"lL)
członkowie:
prof. dr hab. Roman Duda - rektor Uniwersytetu Wrocławskiego
prof. dr hab. Monika Haman - zastępca Sekretarza Wydziału I Nauk Spolec/nych
l'i\1\!
Mariusz I lennansdorfcr - dyrektor Muzeum Narodowego wc Wroehmiu
prof. dr hab. Czesław Hernas - rcdaktor dwumiesięcznika
naukowo-literackiego
..LitcraiLIr;l
Ludowa"
dr Adolf Juzwienko - dyrcktor Zakładu Naukowego im. Ossolillskich
prof. dr hab. Bronisława
KopczYllska-Jaworska
(czlonek honormI)
PTI,) - lwi: prClc"
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
dr Anna Kowalska-Lewicka
(ezlonek honorowy PTL) - byly prCles Polskiego TOII'arz:s!ll'a
l.udoznalVczego
prof. dr hab. Kazimierz Kowalski - Prezes Polskiej Akademii Umiej';lności
.'21
plOf. dr hah. (;.:rard Lahlldaprz.:wodniuący
Rady Naukowej Redakcji D~ie/ ws~yslkiclz
() I,olhnga
IdzI SialI Podkai\ski (czlonck honorowy PTL) - podsekretarz stanu w Ministerstwie
Kultury
l "zllIki
plllf. dr hah. I knryk Samsonowiez - wiceprzewodniczący
Komitetu Radaó Naukowych
plllr dr hab. /)olllla Simonides (ezlonek honorowy PTL) -- senator Rzeczypospolitej
Polskiej
plOr dr hah . .Janusz Zaleski - Wojewoda Wrocławski
iJogdan Idroj.:wski
Proycknt Miasta Wroclawia
l'rz':l\()dnicZljClm Komitdu organizacyjnego
byl prof. dr hab. Zbigniew .Jasiewicz.
Irocz\slości
IOz.pocz.;ly si.; w sali RaIzera Uniwersytetu
Wrocławskiego
Wałnym Zgromadz.:nll'ln Delegatów. \1 trakcie którego godność czlonka honorowego
przyznano profesorom
Ihigni':IIll\11 .JasicwiczO\li i Gerardowi Lahudzie. O godz 12.00 obchody centralne zainauguroIlai \1 auli l..:opoldYliskiej konccrt kameralnego Chóru Cantikna - pod dyrekcją prof Tadeusza
I:llh.:y· lI. (;ości przY\lital rektor Uniwersytetu Wroelawskiego
prof. dr hab. Roman Duda i prezes
lilII arz\ SII\11 dr Iwb. Iygmunl Klodnicki. Oprócz członków Komitetu Honorowego
w uroczys1"SCI ucz.:stnlczyll przedstawiciele
wladz miasta i regionu. dziekani. profesorowie
llniwersytetu
\\roclllll,kiq.'o.
r.:ferenci z kraju i zagranicy. absolwenci Katedry Etnografii/Etnologii
UWr.
\\ kinalIk.; ohrad i scsji naukowcj wprowadzi I przewodniczący
Komiletu ł !onorowego prof.
dr hah. \VOlci.:ch \Vrzcsii\ski. Uroczystej sesji przewodniczyła
prof dr hab. Dorota Simonides.
lZ.:krlll\ .JubileuS/ll\I':
wyglosiii
kolejno:
dr hab. Zygmunt
Klodnicki
f)~ieie
Po/skiep,o
/ 1)\1 ilj'~\.llllil
/.lIdo~lIl1\l'c::ego
oraz prof. dr hab. Bronislawa KopczYllska-.Jaworska
i prof. dr hab.
Ihlgnlcll
.J1ISic\llcz f'cl'lpekll'll'Y
f'o/skiego
Towaj'~yslwa
Ludo~nawc~ego.
Wystąpienia
te sIal:
SI': II proll adzcniclll do towarzyszącej
ohchodom jubileuszowym.
w dniach 10-1 ł września 1995
roku. scsjl naukll\lej
..Przeszlość
i teraźniejszość
etnologii polskiej. W stukeie
Polskiego
Illllarz\sl\\a
Ludoznawczego".
Cz.;ść oficjalną zakoóezyl
prof dr hah. Edward Pietraszek
kl':Ill\1 nik Katedr\' J-:tnologii Uniwersytetu
Wrocławskiego
witając licznie zgromadzonych
dhsillllenlO\\
etnografii
I etnologii
Uniwersytetu
Wrocławskiego
na ich okolicznościowym
Iludzle
(Jdcz\ tano życzenia I gratulacje
przesIane przez przedstawicieli
towarzystw.
instytucj i
nauko\\ I ch. \lladz miasta i regionu. Przekazali je m. in. prof dr hah. Kazimierz Kowalski prUI:S Polskiej Akademii
Umiej.;tnośei.
dr inż . .Jakub Chojnacki
- prezes Towarzystwa
'\aukll\1 ego Płockiego.
pror dr hab. .Jerzy Maik - prezes Stowarzyszenia
Naukowego
\rcheologóll.
prof. dr hah. Jerzy Staszewski - prezes Polskiego Towarzystwa
I łistorycznego.
pmf. dr hab. Marek Kwiatkowski
prezes Mazowieckiego
Towarzystwa Kultury. prof. Karpodini
D\ Il1l1riad\
prezes!' !\CT!I:URENSO
z siedzihą w Strasburgu. prof. Klaus Reitl - z Verein rUr
\olbkunde
- Wiedell. dr .Jan Krist - listal l.id(lVe Kultury w Straznieaeh. prof. Konrad Kiistlin
Inslilul Cllr Volkskulllle Uniwersytetu w Wiedniu. dr Josef Kundert - Prezydent Narodopisnej
"pl1ll1ćnl1sti II Pradze. prof. James L. Peacock - Prezydent Amerykallskiego
Towarzystwa
.\ntropologicz.nego.
prof. Roman Kyrcziw z Instytutu Narodoznawstwa
AN URSR. prof Stepan
1'111luk - dyrektor lnslytutu Narodoznawstwa
AN URSR. prof Wiktor E. Ciusiew -- przewod111(/ljC\ Komisji Folkloru Slowiilllskiego Mi.;dzynarodowego
Komitetu Slawistów. dr Magdalena
1'llliko\:1
prezes Slovenskej Narodopisnej
Społocnosti SA V w Bratysławie. prof Klaus Roth
/ Instilut nil l kutsche
und Vergleichende
Vołkskunde
Ludwig-Maximilians-UnivcrsiUit
\1(lncl1cn. prof. Rudolf. Weinhold / redakcji DEMOS - Drezno. dr Tanuls Ilofer - dyrektor
'\.:praizl 1vll1/eUIll \1 Budapeszcie.
prof I. Dnbov - dyrektor Rosyjskiego Muzeulll Ltnogralicz.IlcgO II Slll1kl Pelershurgu. prof Aleksander Mytnikow - dyrektor Muzeum Antropologii
i Etnograli i II "anki Petersburgu. prof Aleksander (Jadło - kierownik Katedry Etnografii i Ant ropol 'lIillcrsytctu Sankt Petersburskiego.
czlonkowie Prezydium Towarzystwa
Naukowego
illl.
'-;Zc\lcz.:nki Ile I.wowie. dr Adolf .Juzwienko - dyrektor Zakładu Naukowego
im. Ossoli(lskich
II c \VlOclawiu. prof. dr hab. Monika Ilaman -Sekretarz Wydziału I Nauk Społecznych PAN. mgr
\tlatol Olllelaniuk - z Rad: Krajowej Regionalnych Towarzystw Kultury. mgr .Jan Wlosowski I're/es hllldllCli (,IPU,IA.
prof ks. Stanislaw Wielgus
rektor Katolickiego
Uniwersytetu
::. [ Lud
l. LXXIV
.122
Lubelskiego,
dr Jan Suliga - dyrektor Patlstwowego
Muzcum FtnogriiliCl,ncgo
II WarVill\ ic',
prof dr hab, (,erem! Labuda - przewodniczący
Rady NaukOllcj
Rcdakcji ilzicl \\'ZI,lkl(!'
Oskara Kolberga, mgr Grażyna C'upaila-Tomaszell'skaKurator (>SIl iatl Ile WIOC!,III ill, 111',2'
I !elena Bednarska - dyrektor Wydzialu Kultury i S/tuki lIr/,.,:du \Vojell(lllz1iego
II I'oznaniu,
Olga Ganeka - członek honorowy PTL z Mosklly, (;ratul,)eJe nadesz"
od prol', dr. Iiab,\lcksandra Lue/,aka z Urz~du Rady Ministrów, Zdzislawa l'odkaliskicgo.
podsekrel;lrza sLanu II \Iinistcrslwie Kullury i Sztuki. Bogdana Zdrojewskiego
-, prClydenla miil,la \Vroc IiIII Iii
Na /akotlczcnic
uroc/,ystości wr~czono dyplomy i Ol\/naClCniil. IJ\ploln ('ZIOllkit IloIW:,'wego PTL otrzyma I prof dr hab. Zbigniew Jasiewicz. kilka os<'lb odd)ralo IlIl'dale ../.asltll(llll
działaCl kultury" przyznanc przcz Ministra Kultury i Sztuki oraz, d) pl(lmy 1"11..
Po poludniu. oddając hołd zmarlym wc Wroclalliu
p]'{l!'cSorOIIl zasluzon\ III dla pols"ic,:
ctnografii i ctnologii, a IV szczególności
dla Polskicgo TOIlar/ystll'a
Llldo/naIICl.ego.
Zi,)j,ll1"
kwiaty na grobach profesorów: Józefa Gajka, ;\doll;1 Nasza. I\lcksandra (;o,lIcII skicgo i Stani,lilwa Bąka, Złożono także wiązankę pod l'omn ikicm PomordOl\aJl) cli I'roksOll'll1 I. II (liI sI..lelI.
W Muzeum Etnograficznym
w oprawie zcspolu Salla-I\-ivlassagana
(nHIZ\'ka in,pilllllalJ:l
rytmami Czarnej ;\ti'yki) o godz, 16,00 rozpOClą! sit,: lI'l'I'niS;li dll(lCh II\Slall:
..I\llsk!~
Towarzys\wo
Ludoznawcze (I,IVÓI\ 1895 -- WroelalV 1')')5!" i ..Polskie opisanie Ślllal;\". a II \Iuzeum Archeologicznym
..Moje widzenie ś\viata - polscy naill iści" W) sl,lII'a dOI)TZ:IGI hi,L(\rll
towarzystwa
została przygotowana
w oparciu o matcnaly I,C zhior()\v :\IThill um i\:,IU~UIIL~\\
Polskiego
Towarzystwa
),udoznawczego.
zbiorów Muzcum
II istor) cznego i .JJseo! ineul1l"
Zaprezentowano
na niej najsiarsze
dokumenty
ZWlivane
Z \(III'aIZ) sLII'l'nl. ""'P(lnulil"
korespondcncję
ilustrującą
kontakty z towarzystwami
naukowymi.
hihliolCkami,
inS\\1Uci;lilli
naukowymi w kraju i za granicą starc fotografic i innc maleria" ;Irchillalnc (k(lmisarz \\\'lil\\I
mgr Dorota .Jasnowska), Wystawa ..Polskic opisanie świala" lo bogato i baliI ni~ przlgoLO\\ i111\
I,biór cksponatów
i dokumentów
ukazujący wklad l'olakóII II pOInailic IlI/III ch klllll\ nUlI"I'.
Duży !'Ozmach. pi.,:kna oprawa plastyczna.
czytelny uklad sal II) udlybniiqilcl\/IY,
,\11'1k,',
/\ustrali.,: z Oceanią i obie Ameryki sprawił. że lIystallil
slilia si.,: nl'dalIcnll'm
II cLIJ
ogólnopolskicj
(komisarze
wystawy:
Janus/,
.Jaskulski.
Janusz
K;IIIHlcki, ,Iilcck I 'liliJ;;,
Mieczyslaw
StrzcchoIVski l, Hall i piętro Muzcum
;\rchcologlClncgo
1\) pcln ilo Illa I'" "t \\ ,l
naiwne, Zgromadzone
na wystawie ..Moje wid/.enic Ślli,lla
poisc\ Ilailli,śei" SIIlOr/) 1(1Illll/!:wość innego spojrzcnia na l'Zec/ywistość (komisarz wystawy: Adam SI) mailSki l, ,hlk'l IIŚII lelli lenie obchodów
stulecia odbył się we Wroclawiu ,kszczc jedcn IIcrni',1/ .. I'u~ucil'
IICI11":
Vincenza" (ze wzgl~du na trudności lokalowe wystawa zoslała olllarla II Ilibli"Leee /akl"du
larodowcgo
im, Ossolitlskieh
dopiero
12 października
1995 r,) (~olllisarz II \SI,11I\ Ilc'n.:
Zielillskal. Wszystkim wystawom towarzyszyly przcwodniki i inf<>l'Inatory,
Uczestnicy
Zjazdu
i zaproszeni
gościc IV godzinach
lIicczorny ch mieli Inujlil\l';,'
wys!uehania koncertów Festiwalu Wratislavia Cantalls,
O godz. 20,00 odbył się uroczysty wieczorck towarzyski
absolllcnll'l\1
Kalcdry 1,lnugl'illii/Etnologii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Obchodom stulecia PTL. obok konferencj i naukOlI'ci. lowarzyszy!)
II) stall). scsic nillIkulI l'
ikon ferencje organizowane
przez oddzialy Polskicgo TO\\ar/) sI Iva l. lido/na II Cll'gO Do najll ;1/niejszych nalei.y zaliczyć wystawę .. IOO-lecie Polskicgo TClIIar/,ysL lIa l.udoZll'll1 czcgo, Odd/lili
II' Krakowie",
otwartą 27 czerwca 1995 roku \I' MUlcum I-:tnogr,liiczn) In II KrilkulI ie UI'il1
wystawę .. ) 00 lat temu we Lwowie, U źródel Polskiego TOil au)s\ II ,t 1.111\O/naIICZC'tW" IIIII ;11'1:1
21 października
1995 roku w Muzeum Nicpodleglości
II, Walvallie,
(lddz,i;1i II /;lInOŚCIJI
przygotowal
IV dniach 22-24 września 1995 roku scsj.,: nauk()\\'l pl. .. 1·r/.\'C011~i dll ctl1ogr'lli;
Zamojszcl.yzny"
oraz wyjazd do Lwowa połączony /.e z\\'lcd/allicm
LlliaSl;] i zloi:cni<'111 kil ial(,l\
na grobach założycicli Polskiego Towarzystwa Ludoznawczcgo
na emcnlarz,lI 1,1Cla~()\\ sI..im
:I/op.i/olel/u
NOS/II
/'ulI!il/(;
/\',"'./11111//
O/'(JI:
"i,u
SIIc/II',';",
f: loi/lIf'
f,i
!\.ONIIRIN('.J;\
..PIUFSZLOS('
I TERAŹNIEJSZOŚĆ:
ETNOLOGII POLSKIEJ.
W STlIIITIII'OLSKIEC;O
TOWARZYSTWA
LlJDOZNAWCZEGCY.
WROCLA W. 10- II WRZEŚNIA 1995
!\.ollit:relleja hyla integralną u.;śei'l uroczystości juhileuszowych
związanych ze stuleciem
!'cllskiegolollarzystl\<1
LudoZl1awezego. Zaj.;la ważne miejsce w programie tych uroczystości.
\,hok akademiljuhileus/Owcj
w Auli l,eopoldYl1skiej Uniwersytclu Wrocławskiego.
71. Walnego
/glllll1ad/enia
I'TI. oral specjalnie przygotowanych
wystaw: ,.I'olskie Towarzystwo
Ludoznawell' I X'J.'-I 'J
i ..Polskie opisanic świata" eksponowanych
w Muzeum EtnogralIcznym.
a takżc
\loie II idzLnle ś\\lata
poisey naiwiśei". pokazanej w Muzeum Archeologiunym.
Odpowiedili" ,i" rangi II~thIlZellia. Jakim hylo 100-lecie Towarzystwa.
przYJ.;to szeroki z.akres konferencji
\\IZllauiljac
kilka podstallO\I\chjcj
celem. Ceiemtym hylo. zjednej strony. pogl.;bienie wiedz~
\l hl,torll polskiej clnologli i ksztaltowanlu si.; jcj instytucji. z ważną rolą Polskiego Towarzystwa
11Idc)jnil\\ czego. Z drugiej Jednak strony. i byl to cel najważniejszy.
zalozono przedst<miel1le
'prali IL'rainiejs/ości:
kierlInków badal] clnologieznych
i różnych podejść badawuych
oraz
pr/Lohriilcll
clnologi i polskiej pod wplywem antropologii
kulturowej.
wreszcie
związkó\\
etll"logi i polskicj. pko jednej z etnologii narodowych.
z clnologią i antropologią
w innych
kriJiach i ś\\Iatollą
Temu ostatniemu celowi slużył udzial gości z zagranicy. reprezentujących
ILlrot!oll L i 11li.;d/\narodolle
instytucje i stowarzyszenia
etnologiczne
i antropologiczne.
m. in.
"clClćtć IntcliJiltiollak dTthnologic
ct dc Folklore i American Anthropological
Association.
(Jhlath prO\lad/ol1O II ramach sesji plenarnej. w czterech sckcjach tcmatycznych.
oraz
\1
trakcie ,c,ji plll1eIO\\cj. W zakOliczcniu konferencji
przedstawiono
sprawozdania
z obrad
\\ ,ekcpch orlll dokonano podsumowania
calości prac. W konferencji wzi.;lo udzial około 400
dl/c,tl1ikclll.
II I~m przeszlo 30 I I.agranicy. z takich krajów jak: Austria. Czechy. Ilolandia.
IlIaci. litlla. Nicmcy. NOlla Jugoslawia. Rosja. Slowacja. Stany Zjednoczone.
lIkraina - szczeiil/nic repn:len[(l\lillla
w wyniku związków historycznych etnologii polskiej i ukraiilskiej.
C
),--
iJJ'd/
\\'~~r:
\\ C/d\le obrad pknarnych
I\yglos/Ono
7 referatów. Posiedzenie.
któremu przewodniczyla
pm! J)"rota Sllll"nides (!\.al\;dra FolIdorystyki
lIniwersytetu
w Opolu). otworzy l referat proL
/hi~l1le\\i1 .iilsielliull
(1llstytut Etllologii
i Antropologii
Kulturowej
UAM) Podsta\l101ve
ji/'ONClIlI
IIIItlJl'li
I tem:':lIi('/-I::O.~CI
etllologil
po/sklej.
Pozostale referaty sesji plellarnej. wyglo'101le 1"lel ~ości zil~r'iIliullyeh.
przedstawialy
kierullki rozwoju etnologii i ważllc prohlemy
:,,,dilll ue II pO\lucicu-,lllych krajach. dzialalność stowarzyszel] etnologic7llych
i antropologiuillch (lr:11 l\\iWkl etllologii i lólkiorystyki innych krajów z Ilauką polską Prof Stepan Pawluk
i Lklllillll)
\I rderacic Ftllogm/io
IIkmll1sko
\II Galicji
\II k0l1CU X/X
na pocątku
XX wieku
omOl1 J! ro/\\ÓJ l'lllogl'alli ukrailiskiej
w czasie powstawania
i dzialalllości
Towarzystwa
iuclo/llal\uego.
RekraI pror Romalla Kyrcziwa (Ukraina), Wię::I uczollych ukraińskich::
Po/'/;/111
linlor::ll!lIelll
/>lIdo::lla\llcylll.
dotyczy I udzialu etnograrów
ukraiilskich
w tym towar/lst\\ ie PmI' l ilia Johallsell (Niemcy) mówiła o Baaonloch antrop%glcnych
nad artefoktaml
'1
/rJlic/! .r\ lliekll.
wskazując na konicezIlość utrzymania i rozwijania w ramach antropologii
kullulO\leJ ,tudi(l\\ Ilad Ivytworami kulturowymi.
Prof Wiktor E. Gusiew w referacie Prob/em
e!/!ol(},~1I Ijo/klom"
lilIOlIce
polskiej
i rosy/sklej
podniósl kwesti.; poclobieilstw i różnic w podo zakresu etnologii i przedmiotu
bachll] etnologicznych
i rolklorystycznych
w obu
kralilCh I'mI'. James I .. Peacock. przewodniczący
największego na świecie stowarzyszenia
antroIwlclgiullCgO. pkim Jest ;\merican Anthropological
Association (Stany Zjednoczone).
w reCeracIc A/lcrlllll"
hodwi
II' ontrop%gil
amervkal1sklej
I Ameiykońskle
Sto\llar::ys::enle
/!ntropoill~IC::lIC 1110\\11o Ilaukowcj i spolcullej
roli tego towarzystwa. Ostatllim w ramach sesji plellarneJ
hl lo II \ stlipiellic' dr Ilalla F. Vermeulena (I lolandia) StOlFar::ys::enio etn%glcne
i antrop%~I(::IIC 11 hlml!!i'
/)r::c:",/ąd l)()r611·lwlI·Cv.
pozwalaj'lce spojrzeć na powstanie naszego tO\\ar/.ysl\Ial per,pekt~ Ivy og('illoeuropejskicj.
324
Pierwsza sekcja tematyczna ,,2 historii nauk etnologicznych"
prac()\lala pod ki,'runklclll dr
I\nny Kowalskiej-Lewickiej.
Pierwszy wystąpil pror. I\ndrzcj Woiniak (Instylut I\rchcologii 1 1.1nologii PAN) z referatem OświecenimlY
pr::e!om 11' kllltllr::e a I)(JC::l{tki IlIdo~llall'slll'(l I!()!.I·/',,'.!:"
Przedstawi I w nim genezę i rozwój zaintercsowaó
kultur'l ludow'l na 110: ruch,'lII UJ1l\sIOI\\ c'h
schyłku XVIII i początków XIX wieku. Tczy rcferatu pror. !\. Woi.niab
/nala/ly S\\C ro/\\ ini.,:eic w kolejnych wystąpicniach.
Pror. Violctta KrawCI.yk- Wasilo:\\ sb (I..:atedra W\ChO\\;lnl:1
Muzycznego UL) w referacie O !olklorvstvce
polskiej
11' IOO-lecie
.. '-lit/II' pr/ctbt;l\\ ila ro/\\".i
gromadzenia
materiałów
i badail folklorystycznych.
Slllicrd/ila.
ic u pOC/'llk,'I\\ Ill,"kl(!
etnogralii tkwią zaintercsowania
folklorystycznc.
Pror. I:dmud i'icll'aSlck (I..:atedra Itnologil
Uniwersytetu Wrocławskiego).
w rcieracie Llld pros/)' H' cah'lll Sl)o.wh", ::\'CII/ S\l'('.~(). () /I/Olllt'lskiej monografii
wsi 1. J. C::erllli/lskiego.
wskazal na unikat()\\'~ charaktcr ;1Il;di/o\\ ,IlICI pr;.IC~. nIC
powtarzającej
wzoru poszukiwail
folklorystycznych.
Dr .Ian Krisl (C/.cchy) 11\głosi I rckral
Wvstawa
c:esko-slowiańska
w
Pradc:e
w
rokll
1895
i jej
::uaC::C'lliC' dla
IIIt/o::ua\l·.lt\l u.
przedstawiając w nim motywy. które doprowadzi Iy do organ i/.acj i wySl,l\\ y ma/jej roI<,:\\ rp/II 0ju muzealnictwa
etnograficzncgo.
Tcmatyk'1 llluzcalnictwa.
już na szcrs/) n1. curopcjskim Ik.
zajill się również doc . .Jerzy Czajkowski (Muzeum BudO\lniclw<l Ludo\\cgo II Sanoku) II Icl<:racie Z historii mu::ealnictl1'a skansenowskiego
\Ji 1,·urlJIJie. !nall1icnnc
bylo pojalllcni,' si~ II Vdnym nieomal czasie w Europie wszystkich
inicjatyw \\al.llych dla 1'll/lIoju ludo/.nall,III;!.
towarzystw. cl.asopislll. wystaw i muzców.
Drugi blok referatów kontYllllOwal w~tek podjęty ,iUż plh'l. plO!'. I,. i'lc'II;IVka i dOI\CZ\ I
udziału Polaków w badaniach nad kullurą ludow,! Uklainy XIX WIcku. \)1 1;1111,11';1
I..:o,mil1d
(Ukraina) omówila 7i'Oliy(yjny dO/1/ ukraiński lI' !Jadul/iach elll().~m/;i\l' I}(Jlskich .1/1' \I·le/'". ;1dl
Oksana Kosmina (Ukraina) zajęła się Rolą hadacF
flolskich
:: .If\' 'rleAu 'I' stllrlillCl1 [/tI,,'
hisl(}/~vc::nymi ubiorami Kijows::c::y::ny. Ostatni I. rcll:ratów. wvglovony
pr/cz plO!'. Lr/chcI Iliid:
(Węgry). Prace polskich elnografiiw
H' c::asopi.llllic
.. Uno.~m/ia"
II \,~iC'/·.lkiC',~(} JIJ\1i1CI.\/l:"
Lur/o::nawc::ego,
zajmował się związkami nauki węgierskie.j i polskic',i II id/ian: mi POPI/.CZ dl];}lizę zawartości węgierskiego czasopisma. Tematyczna wartość Ic!l;rat(lI\ /aplczCnlo\\ ,1Il\ch \\ 1;1mach sekcji, skoncentrowanych
na powstawaniu
i rozwoju etnoglalii
II krajach 1':IlI'(\p\ Śllldkowo-Wschodniej.
sprzyjała ożywionej dyskusji.
Drugą sekcją, .,Stan i perspektywy nauk etnołogicznych".
klcro\\ała pl'll!. Ilronisl;I\\,1 I..:opczyilska-Jaworska
(Katedra Etnologii UL). Referaty pr/l:dsta\\ ionc II r;II11;lChsekcji naś\\ ictiJh
wielostronnie
zarówno główne dylematy metodologiczne
etnologii. a /wlas/C/<I Ie /wią/anc
z usytuowaniem
naszej dyscypliny wśród innych nauk humanistyC/.nyeh .. jak 1'('lIIllicz po b/a h
podzialy wewnątrz dyscypliny oraz niektórl: polajl:j l.ainlerl:sO\\"1I1.
Prof. Michal Buchowski (Instytut Etnologii i Antropologii
Kullurolll:j
L/\\1) II Ickracic
Wspólc::esne
orienla(je
leorelyc::ne
11' etnologii
fJolskiej
pokusi I się P schal,lk Icn /011 an I,
głównych rodzajów współczesnych
postaw badawczych etnologów polskich na lic lrad~ cjl tc.i
etnologii i w nawiązaniu do wspólczl:snej l:tnologii/antropolpgii
ś\\i<llo\\ c,I. Chalakten Sl\ kc' te'
uzupelnił referat plOf. Elżbiety TarkolVskicj (Instylut Filozofii i Socjologii I'/\NI () \I "I"jllm/cl
bar/acy
pr::esc:/o.{ci i lera~niejs::oś('i.
Uwagi socjolo.!!.a. II' którym II'ska/.;Jia ona n'linic'c i podubieńslwa w podejściu badawczym socjologów i dnologólI
Wśr(ld nicdoslathlll
dostr/czon\ ch
w pracach przedstawicieli
obu dyscyplin relCrentka w)'mienila braki \1 /.akrc:;ic tcorii /1ll1,1l1\
Zachęcała także do nierezygnowania
z pcrspektywy historycznej
II hadanlach. II il!z;lc \\ nlc·i
szczególną wartość pracy etnologa/antropologa.
Dr Katar/.yna KaniolIska (I..:'Jledra 1·:tnolo!2ii l L I
W referacie
C::y trudno dziś być' etnologiem?
postmvila pylanic. czy i 1\ Jelki ,pos(lh l\Sp(l i ClC'1l l'
dyskusje metodologiczne
wplywaji\ na prl.cbieg pracy badawCl.ej c!nologa II tcrcnil:. 1'1'01. i\lari;r
Wieruszewska (instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN) w rcll:racil: Il'ie.v lwisku \I fJ('I'.ljJC'/(/l\lI(
bad0l1 elnologicznych
i socjologicznych.
kontynuowala w~łlek porównal'l obu dyscyplin. !IITócila
uwagę na niedostatek badań współczesnej wsi i załamanie się spolecznych funkcji stlllli(:>1I nad
wsią. Stwierdziła. że "kwestia chłopska" nadał istnieje. podobnic jak odmicnność środo\1 isko\\ d
wsi, i winny być one naukowo analizowanc również przez etnologów.
325
() pOll stajilC\ch II Polscc bankach danych etnogratieznych
mówi!a prof Bronislawa Kopliska-jallOlska II reICracie /)okllllll!lltacja
i injórmacjall'
naukach etll%gicnych
11' PO/SCI!,
Dlla reICraty dot}C/.yly wybranych
kierunków
badaI1, Prof Irena FloreI1ska-Bukowska
Ilnst} tul Nauk PedilgogiClnych
i Spolecznych Uniwersytetu Śląskicgo. Filia w Cicszynicl. II retcraL'ie UIlO!ogIC::IIC hadallla l'cgio/l(ill' pl'::emys/owyc/z 11" Polsce, Pces::/o.l:ć,. stall H'sl)()/ceslIl',
przedstawI la pr/egląd stosunkowo nielicznych etnograficznych
i folklorystycznych
badali spoleClnoścl pr/,emlslowych,
Ich wartość polegala jednak na tym, je pos/er/aly
I,akres
Idlnlercsoll ali etnologlC/.n\ ch pll/a granice wiejskiej kultury ludowej, Prof Roderyk Lange
Ilnst\ tut I.tnologi i i ;\ntropologii
Kulturowej
UAM) zaprezentował
reICrat !?1C1IÓj //Ietodr/u
!'Uilwl Il(/(! ({II/Celli \1 /'o/scc. w którym zasygnalizowal
powstanie
odn;bnej
dyscyplinyctnochoreogralii,
Dyskusje pl'Owadzone w ramach sekcji dotyczyly zarówno spraw s/C/.ególOll \ ch, III i,(lanyeh I lematY"'l reICratów. jak i ogólnych odnoszących
si~ do stanu dyscypliny
I d/ldlall[()ści tOlI ar/ystll ,I.
Ir/eciej sekCji lematyC/.nej "Kultura ludowajako
pr/edmiot badaI1 etnologiClnych"
przcwod11lClII pl'Of Wlad} sialI Baranowski (Katedra Etnologii UL), Znamienne. że rozllażania
nad kullUr,! ludOIIi! dotyC/.) II najcl.;ściej obs/arów pogranicza etnicznego oraz \Ispólistnienia
i wzajemnego odd/ialywania
grup etniC/.nyeh,
lagadnienie
styku ludności polskicj i czeskiej na tcrenie Śląska CieszYI1skicgo przedstawi!
prof Daniel Kadluhiec (Instytut Nauk Pedagogicznych
i Społecznych
Uniwersytetu
Śląskiego,
I iIi,1II ('ieS!} n ie I \\ rellTaeie / //Ictod%gii
hadwI ku/tury /udowcj pogl'alllc::a,
W oparci u o malerl,ti Llktogl'aliC/.n) slórmulOllal on interesujące wnioski tcoretyczne dotyczącc kultury pograniCla, 1)1' I.arisa Wachnina (Ukraina) wyglosila reICrat Kwestia kontaktów interetnicnyc/z
11' jo/k/o1'::1' a c::a,\ojJi,\'lIuJ .. /.ud", w którym analizowala
wyst.;powanie
polskich treści w f(llklorze
ukrailiskim i lainteresOllanie
tym zagadnieniem
w "Ludzie", Prof. Irena Merkiene (Litwa) w rekracie f:u/rum Iudoll(l lI'i!Cli.ccv::llv
11' I p%w/c
XX wieku zwróeila uwag~ na wplYllY polskie
n,1 kultur.; tcgo rcgionu, W/ajemne przenikanie siQ kultur różnych grup etnicznych bylo równiej
pr/c,imiolem
reICratu dr Brigitte Biinisch-Brednich
(Niemcy) Pl'ohlematvka / stall hadw/ Ilad
CI\
i.II!IUi'I!I:!i/s!,(!
II'
Ilaucc luelluccUej,
I'o/Ostalc t'eICt'atl dotyC/.} Iy rMnych zakresów i kierunków badaI1 etnologicznych
w Polsce,
I)r \JleCllslall
ilopln (Katedra Etnologii Uniwersytetu WrocIawskiego)
w reICracie Studia Ilad
i,iI/furallil
!udmlTlIli
hlmj).\' II' elno!ogii po!skiei mówił o badaniach
dawnych i konieczności
Ill1lens} liktl\ldni,1 lIspólczesnych
studiów etnologicznych
nad kulturami europejskimi,
Prof
f'clcsa Kat'l\icka (Instytut Archeologii i Ftnologii UMK) w swym reICraeie Ftn%gicne
h(}(!ania
nod regionelli
Vn jJI'::,l'k!ad::ie 1'011101':::0 IVschodniego dokonala przeglądu badali na tym terenie
I ,I(lrmulollala
postulat)
teoretyczne
dotyczące
regionalnych
studióII etnologicznych,
Prof
Ij,lrhara Jj,lIielich (Katedra Ftnologii Uniwersytetu Wrocławskiego),
w wystąpieniu /jadnnia nnd
od:::I('::'! l sfwielll /lIdmlTIII \I' !'O!SCL' dokonaIa krytycznej analizy tych badali i postulowala
ich
pogl.;bicnic, Odmienne u,i.;cie zaprelentowal
prof Ludvik Kunz (Czechy), który w rekracic
.\j1ojl'::ellie :: ::Clt'lIąll':: 110 nml'occ.l'llą
clnomlcyko!ogię
polską, Progno:::a
Itodwi cnko-jm!.I'kicit
11H'lIViljednak o typologii instrumentów
smyczkowych.
skool'dvnm['an.\'ch
uzywanych przez
clI:,kich tlluzvk(l\\ ludOllych i porównał.ie z występującymi
w Polsce,
C/II artą sekc,l<; tetllatyczną
"Tożsamość
etniczna
i kontakty
etniczne
w badaniach
ctnologlcznych
i antJ'(lpołogicznyeh"
prowadzi I prof Aleksander
Posern-Zieliliski
(instytut
Itnologii i Antropologii Kulturowej UAM), I'ematyka referatów ob,iQla szeroki zakres zagadnieli
ctniun\ ch, takich jak stereotypy etniczne. poczucie tożsamości
i dystanse etniczne. proces}
n,llodotll(lICZC ora; stosunki etniczne na pograniczach
i w wyniku migraeji,
Referaty te.
uj1ol'zijdkollallc Igodnie zc swoją treścią. stworzyly trzy zespoły problemowe,
Picl'Ilsz} I zespokllV objąl trzy wystąpienia poświQcone refleksji na temat dotychczasowych
,tudilllV c(nicmych,
Ogólnego wprowadzenia
do tematyki dostarczył referat prof. Aleksandra
!'oscm-/ieliliskiego
/'wiJ/cllwlyka
clnicna
w etnologii polskiej. Uzupelnieniem
tego syntetyzuIdcego otllówienia byly wysl<\pienia dotyczące badali nad poszczególnymi
grupami etnicznymi,
!'wf Olga (joldberg-Mulkiewicz
(izrael) w referacie ,~\viat, kl()ry pl':::esla/ islnieć', Refleksic nad
326
badaniem
kultur)'
Lydów
po/skich
przedstawiła
istotne
prohlemy
11,II'vtatu ,llltroptlloga
/,mierzająccgo do rekonstrukcji obrazu kultury Środll\\'isk żydo\\skieh
sprzed holocaustu, /mi:lnl
II sposobie przedstawiania
Cygana w piśmiennictwie
polskim zapr..:zen\owal prof', I,eeh ',Iroz
(Katedra Etnologii i Antropologii
Kulturowej UW) II' rekracic () /ei//sll'illlt'iI. (\!!,lIill/ch 1I/IU,i
lI'al~,wclt. iC d::iejów po::nawania
Romów \\I Polsce,
Drugi zespól stworzyły dwa referaty o tematyce etllohistm\l'l.I1ej,
Imi..:r/ai,!ce do rekonstrukcji stosunków międzyetnic/nych,
rówllież tych uksztaltO\lallyeh
pr/c/ Illlgraej" na przelomie XIX i XX wieku, Prof. Roman Makarezuk (Ukraina) w r.:li:raci.: {'k/'lIilis/,o'/)()/s/(lc
kOlllllkn
elnoku/lu/'owe
na ::iemiach Zachodniej
Ukrainy \I' /iie/'lt'.ci!j (wierci .\'.\' \liekll lal"\SO\I ai proLL'
ukrainizacJi Polaków, który dokonywal si.,: drogi] stopnio\\'cj akullllry/,acji
i ils\'lllilaL'ji, I koki
prof. l)usan Drljaca (Nowa Jugosławia)
przcdstawil
rd.:rat ;":Olll,t/,Il'
"'IlicIl"
).!I//iCl'llkfJbo,i:niackie w /895 roku, w którym ukazal 1'01<;zachowania
i przckS/t,dcdl
elniClllości II I'roce'i-'
adaptacJi grupy polskich migrantów do nOlvych warunków życi,)
Wreszcic trlcci lestaw rderatów objął problematyk.,: II "p(IIClCSII\ch ,.,I()SUllkll\\ ":Iniun\ dl
rozpatrywanych
jako efekt ciążcnia
doświadczell
hlstoryel.l1ych
i hie/'1C\ ch pr/eohrale;i
ś\\ iadolllośei
spoleclllej,
Prof, Okh liryniw (Ukraina) \\' \\ 'st'lpiL'n iII f.:S::I<t/IIJiI'llIIl,' .Ii,' ,,-()lI()c::esnegu ila/'odu ukraińskiego,
Aspekt eln%gicnv
porus/yl /,an'm'no k\\'';Slle ogóiIlI '-tem":l'. LIne'
związane z wymiarami,
lonnami i źródłami nowoczesnego
narodu, ,iak i I,ag:ldllienla hard/le',i
konkrctnc,
lącząee si~ z budowaniem
nowej ukrailhkiq
\o/samoścj
II ralll,lch \\ l,h!lC~"t
organizmu
pa(lstwowego,
Problematyką
jednego z region')\\
Po"k, lal.;l;; .sIC prof. J)orlll~1
Simouides. która w referacie Górl1o,~/ą::a()' - grllj)a regionalna eT elniccnu' dokon,i1a \\ nikilllc',l
analizy obszaru pogral1lcza, jakim jest Sląsk, Zwrócila uwag.;: IW to, Ie \\ Idkieh PiH,iścio\\\L'h
obszarach spotykamy się z kulturowym synkretyzmem
i wil'inkultui'PII llŚClą I I:lbiltl~1 Śll i:ld,,·
moscią narodow<], ze zróżnicowanym
poeZllcielll to:i.~alllości i spccyljCln~1 \\\iadnnJ<)ści"
pogranicza,
mocno zakorzenioną
w przywiązaniu
do \\y~oko \\alllr\'/(l\1 an\'Ch cech loka!ne',1
kultury, Problcmatyce stosunków mi~dzy grup'l mnicjsLOsciOll<l a sl'okudlSIII
l'1II Ilarodo\\1 nI 11:\
poziomic lokalnym poświęcone by lo wystąpienie prof' Ewy NO\,iekiej (Instytut S,)Cjlllogil l'\\ I
ROli/ jako swóJ ijC/ko ohcy, 'LbiorowoH: ROli/tlIli H' ,\:ll'iot/oll/u,I:ci ,Ipo/ec::n(),\:ci \lic/sklej,
II któl\ 111
na podstawie własnych badań pokazała mechanizmy
I()rmo\\ ,lilia si, stcreotypu Cyg'lIla oraz
podsta\\'o\lc elementy tego stcreotypu,
Sekcja ..ctniczna'" objęla istotne zagadnicniii
sludió\\ elnic/llyeh,
takie jak rekonSlrukc,iL'
etnohistoryczne,
analizy bie:i.ącyeh procesów etnicznych mai I'ellcksil' lIIetodologiellll'
i nauk,,·
znawczl' zwiąl.al1L: l badaniami etnicznymi,
W ten sposób sckcja 1:1 IWlII ICl'd/il,1 1'\/.lC.s/LlC,
że problematyka
etniczna jest dla dzisiejszych prac etnologiCl.nyeh
i antropologiull\ch
,iL'llil\ 111
Z centralnych
i dynamicznie się rozwijających pól bada\\CI.\'ch,
Scsja panelowa ..Etnologia we współczesnej
I:uropie" - lIIoderator/\'
prof. Konrad KI\stlln
(Austria) i prof. ZofIa Sokolcwicz (Katedra Etnologii i ;\nlropologii
Kultulll\\ei
IIW) SIIll1I/\ LI
możliwości
dyskusji nad zadaniami
etnologii
i antropologii
kullurowL',1 \\ rP/\1 lVI IlllnlU
wspólczesnych
problemów spolecmych
i kulturowych IVjedlJou;\cej
sit; ":urople
Sprawozdanie
z prac IV sekcjach i podsumo\\anie
konkrencji
pol'lc/ono
I
/'II11kllit;Cll'm
uroczystości jubi kuszowych,
Po przedstawieniu
przez PI'I..:\\'odlliul\c'yciJ
sc'kcj i \\ Y lJikóII pl,IL
w tych sekcjach podsumowania
całości obrad dokonal prof. Zbigni.:w .lasi.:\\icz, Sllllcrdzil pn, Ie'
poważnym
dorobkiem
sekcji bylo slormulowallie
lJowyeh pylaó hadalluych,
synl..:t\T/nc'
przedstawienic
wiciu ważnych kierunków badall i próba ca!ośeicl\\ e,i oeelJ\ ,lalJlI elnoltlgii, /:1
szezególllą
wartość konferencji
uznalon
jednak zaprczenl<l\\'lIIc
II je.l Irakeie nlO:i.liIlP\Li
i d'lżenia integracyjne: wzmocnienie poczucia ląeznośei z przcSI.lościq dysey plin\, odbicrlln~! .Illk"
godny zainteresowania
dorobek
przeszlych
pokoleil badaczy:
Iepsz..: /\'(I/ul11ienl": l11i<;d/\
czlonkami szcroko pojr;tcgo środowiska etnologiczncgo.
kt(lI'l.Y II n')żll\' spos(lb pnm ad;,] ,II L'
pracc luh uC/L'stniczą w tym środowisku choćby tylko intcresuiqe sit; nllubllli l'liIlJ!ogie/nll11i,
rozwijam] umiejętnosć porozumiewania
sit; i wspólpracy / pr/,cdst<lll icicillllli dyscyplin pokrL'IInych: wreszcie zacieśnienic
związków z etnologią i antropologi,\
kullurO\Il\ \\ IlJn\ch kralileh
327
i ;\\ lallll,,!
kpnkrcncji.
Prof. /.hignić\\' .lasi..:\\io. poc\zi.,:kowal organizatorom
i \\'szystkul1 lU:l.cstnikom
lJrouystości
.iuhikuszo\\c
z,amknąl prczes PTL dr hab, Zygmunt Kloduicki,
CI."ŚC rćkral()\\
\\ yglos/Ouyeh w trakcie konferencji /Osl;!la .iuż opublikowana
w.iubikuszo\\ \ eh lPll1ach 7X i 7() (tom angloj,,:zyczny) ..Ludu", [nne. w tym także rcf<:raty uczcstników I. zagranic\ ogloS/onc /,ostan;1 \\ nasl,,:pnych tomach tego c7,asopisma. Po.iawil)' si,,: .iuż pierws~c
'ipi',I\\ozdania I konll:rćnc·.ii. m. in, w ..i'iewskl1er ofthc AmericanAnthropologicai
/\ssociation",
(lrganiz,ac.ia konkrcnc.ii o tak sz:crokim zakresic Illożliwa byla dziyki wspólpracy Polskicgo
10\\ ar/\ st\\ a I,udo/.nawaćgo
I. Komitctem
Nauk Etnologicznych
P,\N omz etnologicznymi
plaL'()\\kaml uni\\l:r'iyteckimi
i mluc;i1nymi, lwolanie
konferencji nic mogłoby dojść do skutku
hu \\sparci,1 Komitćtu Ilad,lIi Naukowych.
Uniwersytetu
Wrocla\\·ski..:go.
Biblioteki I.akladu
\;lIl1dO\\ego in!. (Jssoli(lskich.
rvluz..:um Narodowego
we Wrocławiu i wielu inn\ch inslytucJi,
\;I.iislotnle.iSl,\ .leduak h\ I dlugotl'\\alv
wysilek prezesa rTL dr. hab, lygmunta
Klodniekiego
i \\ ,p('ld/i,i1ajaccgo
I n im I.espo!u.
Prace wlożon.; w przygotowanie
i przebieg kon kr..:n..:.ii
i'O\\ Inn\ /a,,\\oco\\;,Ć \\ pr/.yszlych badaniach i dzialalności organizacyjne.i etnologii polski.;.i,
l/'/adl'shl1l'
Hrollis/all'a
,J/eAsam/er
!JaranulI'ski, 'Lhigmf'lI' jasiell'ic::,
KopcVllska-.JCI\l'orska,
,Inlla A.'{)\I'(I/ska- !.1!1I'ic/;u,
l'osl!rn-'Lie/illski
i-.lllll/YN/\IWllOWI·:
SUvIINM~I[!M
..O WDROŻENIU
»lALFCLŃ
OCIIRONY
KI:L Il il(,y TR/\J)YCY.lNI·:.I I LlIDOW[JI\
W KRA.lACII EUROPY CLNTRALi\'IJ
I \VSCIIOJ)N 11':1". STRAŻNICE (MORA WY). 18-24 ClERWC/\
1<)<)5
\~I c1\\ud/ie'tel pi'ltei (jcncr~i1nej Konferencji UNESCO w Paryżu. w dniu 15 listopada 1<)8<)
roku, IH/\i.,:IO ,,/alecenia
\\ sprawie ochrony kultury tradycy.inej i ludowej" I Dokument ten.
!'r/c/.;;i/all\ pod ro/\\ ag,,: \\ szystk im krajom Ci~I()nkowskim lJ IESCO. przesiany I kolei przez
/',,"ki Komitel do SpralI lJNESCO do Ministerstwa
I':dukacji :'-Jarodowej i za pośredniet\\em
\lini,ter'\\\;1
K\llllII'\' i S/tuki do \\ojewódzkich
wydzia!ów kultury, nic mSIa! oc\nolOWan)
\\ etnologlClnym śrllllO\\isku Il~lukowym. Przeszcc\1 w nas/ym kraju. również za sprawq poc\Sl<!\\ ()\\\ ch tranSI(lnnacj i. klóre \\'(')\\'(zas mialy miejsce. bez. więks/"ego ccha, Rozprowadzany.
\\ nioupL'lnic \\iernYIll llulllaueniu.
wśród czlonkuw CIOFF jako "Rekomendacja
o ochronie
iplklmu i ",tuki 11Ilhmei" pr/yuynil
si,,: jcdynie do podj,,:cia dyskus.ii \II ME:'-J, Wzi,,:li \\ nich
ud/ia!. ,)hok d/ial;\CI\
n,1 polu I(llkloru muzyc/l1ego
i taneczl1<:go. również przcdst~l\\iciek
I','!skiego To\\ar/) st\\a I,udo/n<l\\czego
i liczni regionaliści, Dyskus.ie zakoliczyly si,,: sl(mnulo\\;lI1iem IX/C/. rvlU\ "decdl u\\zgl,,:dnićnia
\\. progmmach szkolnych prohlemalyki
regionalnej,
\\ I\nl [('l\\nlci sznoko powte.i kultury tradycy.ine.i i ludowe.i.
\\' I(\\i..:tnin ! IN) r. [INES( '( l. już po rai drugi. zwróci lo sic,: do Polskiego Komitctu ds,
I \I,SCO I pn)śh;! o opracowanie odpowiedzi na obsz.erną ankid,,: dotycz,jcą realizacji ,,/alec';li"
\\ n;ISZ)III kraju, Ankicta miala być wląC/.ona do matcrialu p,lIistw regionu i slużyc .lako poclst,l\\a
d) skUSIi na s..:minariulll mi\'dzynill'lldowym
organizowanym
przez czeskie Ministerstwo
Kultury
i Komitet ds. l:, ES( 'O Pi,,:ciostronicowq
odpowiedź
na ankictę pr/ygoto\\al
J)epartament
l'po\\:<I.cchniania
Kulllll'Y l\'IKiSz, zaś na seminarium. które odbylo si,,: \V dniach 18-24 C/.el'\\ca
I'.l'):' 1' •• \\ Stra/l1icach na Morawach. Ministerstwo delegowalo niżej podpisaną
\\. selllinariunl ,,() \\drożcniu »/aleceli ochrony kultury tradycyjnej i ludowej« w krajach
LlIIllpU Ccntralnej i WscllOdniej" \\I.i,,:li udzial specjaliści z 13 krajów reprczenluj'lcy:
Bialoruś.
l ;1"1.lt.':-';11~1Il1
dll"Ulllt.:lltll
1,...:\,.1111(' I
. tl1Ikl(lrlL'
lr;lll\ciil
ll<lU\.:il\\;!
\\ \\l:rsji
1l'~()
I\ralll
i lliszpi:u',.skiej
.,culture traditioneJlc
jest o ,.kulturze tradycyjnej i folklorze",
fra11cuskiej
lI1\lW<I
ct populaire"
\\' \\'er:-;ji ;1Il~iclskll'.1
\\' wersji roSyjSkh.:j
\\'~'I;:lc/l1ic o
32X
Bułgaric;. Estonię, Litwę, PolskC;. Republikę
Czeską. RUl11unię. Rosję. SIO\\ację. Slo\lcnlę,
Ukraine; i We;gry, Nie było. z wyjątkiel11 Słowenii. przedstawicieli
kraj(m h, .Iugosi<1II ii, i\lbanii,
ani Grecji ~, W seminarium wzie;li także udział przedstal\icick
lJNLSC<): iJilision des ans CI ,k
la vie culturelle (Dimitri Koundjouba z Paryża) oraz Cenll'e pour la cullurc Iradilionellc (I-:eTC I
zlokalizowanego
w Budapeszcie
(L. Feldfbldi). jak również czeskiego
i\linistersll\a
KultulI
(Mihal Beneś). Ponadto na seminarium obecni hyli obscrwalor/\
/ C IOFF / ;\w,tl'ii, (ilU/Ii,
Niemiec. Moldawii. Polski. Republiki Czeskicj i Słollacji, Na pr/ellodnicz'lcego
ohlad /ehl,1I11
wybrali kierownika Katedry Folklorystyki
Uniwersytetu
II' Budapes/eie
pro!'. ViiIlIosa \'oigl'l.
na jego zastępct( dr Milę Santovą z Instytutu Folkloru IV Solii. sekrclar/cnl
/(lst,iI dr .I .Iancal
z Ustavu Lidovej Kultury w Czechach "
Po właściwych dla takich imprez zagajcniac!l.
częsć l11ervtoryczn" seminarlul11 ]'(l/poC/:iI
referat dr. .I. .lancara. w którym zostaly podsumowanc
wyniki an!-.i"ty lINI:S( '0,
Z przcsłanych
informacji można się było dowied/icl:.
/,c ../alceenia"
I :'\I:S('()
II II ie'llI
krajach zostały opublikowane
w wydawnictwach
etnograficznych
luh !(llklorlstyon:
ch. Ponadl'l
Il'iększość z nich siara się je również. realizować w swcj politycc kulluralnej.iednakle
IISlI sIki"
odczuwają trudności linansowc i skutki zmian organizacyjnych
zl\'i,vanych
/ Okrcscm Ir:lllSltll'macji ustrojowych.
We wszystkich krajach istniej,! instytucjc i organi/acje
dziala!,!ce 11<1l/l'C!
kultury tradycyjnej.
brak jednak na ogól centralnei koordynacji
tych ptlC/: n'1I1. 'v\ (·I.cehaeh
istnieje takie centrum IV Strażnicach.
na Litwie utworzono
Centrum Kultury NilrodOlI'Cj. 11:1
W"grzech Instytut Kultury. w Rosji nadal dziala Centrum Ftllkloru. '1"'lkO J:Qtlni,L Lil\\a i R",jil
mają zalceane przez UNESCO narodowe rady folkloru. W innych kraj<leh pelI n'l rolę kiH'Idynującą pelnią odpowiednie
placówki w strukturzc ministerialncJ
(SIO\lacja. Polsb) i II sil'cI
regionalnych
domów kultury oraz rady naukowe
działającc
IJl'/.y inslltuCjaCh
nauk,,\\ \ ch
(Bulgaria. We;gry, Slowenia).
Wc wszystkich
krajach
obserwuje
siC; niedostatek
ccntr,i1nlch
rCJL'stróII plaul\\ ck
dzialających na polu ochrony kultury tradycyjnel oraz kalalog'\w /biorów. ()dciu\\'a się r(l\\nlc/
brak bibliografii regionalnych.
Pomimo wszystkich trudności wielość test iwali ł(llklorystycznych
(II C/: m IIiem;t1i1 /,,,III~I'
krajowych organizacji ClOFF). jak również bogate archiwa lólklol}stlC/IIC'.
";11iildC/II () II m.
iż folklor nadal odgrywa znaczącą role; w życiu kulturalnym . .Icdnoezl''';niclcdnilk
slgllali/oll;]]l"
trudności z upowszechnianiem
kullury tradycyjnej
pr/,cz medi,L /\llavC/a
Iclcll i/W. \\. II m
kontekście z aprobatą odnotowano utworzenic w Polskim Radiu CelllJllm 1vlu/\ ki 1.lldil\\Cj
W sprawozdaniu generalnym z zadowolcniem
odnotowano rÓllnicj brak of,'raniC/cll \\ iiIkil"
sic dostępu do zbiorów oraz brak presji ideologiczncj . .IcdnoC/e";nic /aUI\iljoIHL ii lil: l mili,'
chyba uwagi przywiązuje sie; do regulacji prawnych oclnoS/'lcych si" do tll(\rcy lud(l\\cgo. pr/\
jednoczesnej
ochronie zbiorów. archiwów. praw autorskich praCOII nik,-)\\ nauki i kuliul': orill
organizatorów
spektakli. W niektórych przypadkach
istnici'lcc pr/,epis) prallnc nic sq rcspektc"
wane z powodu braku środków finansowych.
a zakoliczenie podsumowania
stwierdzono.
je istnicj'lcc rtl/II'inictc konl<lkl\ llllCd/1 n<lI,I'
dowe dotyczące bada"l i wymiany. cz.,:sto nic bazuj'l na 1ll1l0lvach micdzYllilrtldoll I·ch. 1\ Iko nIl
dwustronnych
lub indywidualnych
kontaktach.
Raport generalny uzupełniły wystąpienia reprczelllanl')\\'
!ws/czególll\ ch krajó\\ I tOIl ar/I.
sząca im ożywiona dyskusja. W obszernych
wypowiedziach
podnos/.llno
pricdc \I'Si': stkim
pozylywne
funkcjonowanie
..Zalcceń".
które podkreślaj,!
/Ilaczcnie
kultur:
Ir;ldyc:jncj
d/;]
ksztallowan ia tożsamości
narodowej
(wypowicdzi
rcprczcntmllóII"
bton i i. I.it \I:. SIOII liC11.
lJkrainy) czy podejmuj'l problcm ochrony dziedzictwa kullurowcgo
mnicjs/o";ei (RoSI,L \\cgll.
Czcchy). Za równic istotne uznano podtrzymywani c /anikaj'lccj
kultur: traili cl:inei II ,)broni,'
:! Alhallla
nic utrzymuje kontaktów dyplomatycznych z UNFSCO, I<I~ (;rccj;IIlH..' rilt~ liktl\\;dd .J"h:ccn'
-; W tym miejscu lllOLna zallwai.yć. że lIa I.) dckgalów OSll\ill bylo praco" llll\illlll naukn\\ \ Jill. pu/{I...•
la" ch pletli! l.'
prClcowl1il:y 11lIllislcrstw, urzl.(dów ochrony labylkó\v
c.r.y domów kultur~'
~ Tu warto przypolllllicc
lrad)'c.i~ kr;)jów baltyckich
'J,.! F~I{lllil do arclll\\ \llll \\ 1<11.:1.<1
....
11; nh\"''l:lll~ [tl\\ I1ll·/ Ill,ll~r i<'
folkloryslycZl1C pochodnłcc z Illiast
pried unilikm:ją
kulIuroIlA
zjcdnou.onej
popar1l' autorytetcm
(!NESCO.
wobec
Europy.
częstego
czy wreszcie
podkreślanie
jej znaczcnia.
braku
szcrszego
I.aintercsowania
kulturą
trad} c}jn" i ludol\'l II ogóle (Słowenia).
[)ui(l mic'jsca II dyskusji
zaorała
sprawa
międzynarodowej
kompatybilności
krajowych
SI ,ten1(')\\ inlllrlllacj i. z uym
wiąże siO; potrzeba opracowania
spójnej klasyfikacj i i standaryzacj
i
pou} n:lIi dokulllentacyjnych.
W tym celu U ESCO powołało
IV Budapeszcie
Europejskie
CćlltrlIlll Kultury Tradycyjnej.
które ma na celu gromadzenie
i rozprowadzanie
IVszclkich informaCJi na temat ochron).
badali oral: archiwi/.acji
danych związanych
z kulturą tradycyjną
i lolklorćlll '. I dUl:ym I:ainlćresowanielll
spotkał si,,: reICrat na temat powstałych
w Polsce baz danych
;/ 1l'.id/ićd/in}.
jak równici. informacje o przygotowywaniu
przy Ministerstwie
Kultury w RUlllunii i\arodom:go
Centrum
Inłllrmacji
o Sztuce Ludowej oraz o Bazie Danych o Autentycznym
"olklor/e
Bałkańskim
znajduj'lcej
sit,: w Sofii czy o Baltyckim
Instytucie
folkloru
w Lorwie.
l'r/edSl,1\1 iciel niemieckicgo
CIOfF
zwrócił uwagę na potrzebę stworzcnia
centralnej
vidcotcki
(lra/ cClllralllc'WI SI Slćl11l1occny festiwali folklorystycznych.
Vvv}'c}
,kkgaci
byli zgodni co do tcgo. ie istnieją znaczne
oraki w zakresie
edukacji
llllodego pokoleni:!
Alii etnografia.
ani folklorystyka
nic są przewidziane
jako osobny przedmiot
II \ kl:ldoll y II pr(}gramach
powszechncgo
nauczania.
Jedynie w niektórych
krajach folklor jest
\I \ klad,lny
II s/kolach
artystycznych
('. W trakcie dyskusji polski reprezentant
CIOFF poin!lll1110\1al Slcl'zej Icbrall) ch o zaleceniach
MEN-u.
SlllIacio; II zakresic upowszechniania
kultury tradycyjnej
utrudnia brak rozwiniętej
infrastruktun. pk rt"llnici
powszechnie
wyst9pujące
trudności
IV nawiązaniu
kontaktów
z mediami
puhlion'
mi. 1\I'ak jcsl lak/c inlormacji
o ich zbiorach.
Zainteresowanie
wzbudzi la lviadomość
(l oes~im I ideo-programie
rejestracji taóców ludowych oraz o podoonym
programie polskim.
Islotne miejsce \I dyskusji zajęla potr/.cba opracowania
odpowiedniego
kodeksu etyczncgo
ckkbruj;lcego
poszanowanie
dla ~ullury tradycyjnej
i ludowej oraz sugestia. aby ..zaleceniom"
nadać !llrm9 pOII"Sleehnie ooowiązuj'lcej
..Konwencji·'.
podobnej
do tej. jaka chroni zabytki
mCl1erialne i pr/yrod9 '. Niezależnie
od decy/ji IV lej mierze postulowano
dopracowanic
międzynamdo\\\ch
instrumentóII
prawnych odnoszących
siy do ochrony kullury tradycyjnej
i ludowej .
.ic.J do~ull1cntacj i i bad:lIi.
Pr/clbwII'icic!
lJ 'ESCO wyrazilopinio;,
żc wobcc ograniczonych
środków
utrudniających
'/crl,~ic
prllll'adzcnic
nowych oadali. należałoby
może skoncentrować
wysiłki na ochronie jui
po,iac!an} ch matcrialóll.
a wio;c szczególną
uwagę poświęcić archiwom.
CiI()\\ ne. II'ymienione
wyżej wqtki dyskusji. zostały zawarte w kOlkowej uchwale seminarium.
pr/cka7.ancj
la pośrednictlvem
komitetu
czeskiego
władzom
UNESCO
oraz za pośrednictwem
dekgal<')\\" IIs/.yslkim krajowym komitetom do spraw UNESCO"'
\\' trakcie seminarium
uczcstnicy olrzymali wszystkie sprawozdania
krajowe. raporty zoiorcze
i uchllal} . Organi/.ator/y
zapewnili
lei symultaniczny
przekład
obrad:
francusko-angielski.
angielsko-rr;lIlcuski
or;u czeski. Ponadto
uczestnicy
mieli okazję do zwiedzenia
miejscowego
,kansenu
ortll mogli zobaczyć
program
dwóch
folklorystycznych
zespołów
pieśni
i talka.
\\"ICSlCIC organilatorz)
zorg'lI1izowali
dwie wycieczki:
do centrum kulturowego
w Velehradzie
I do llhclskicgo
Ilrodu, gdzie zwiedzono
muzeum poświęcone
J. A. Komellskiemu
oraz ludowym
In.stlumentom
mUlycmyl1l.
Tam tei odbył Si9 koncert oallad i muzyki morawskiej.
Niektórzy
nic pl/C\vidywal
dyskusji Ilad programem działania
tego Centrum. W dyskusjach
kllll1arO\vyciJ
dn llloi.liwości realizacji bardzo szeroko zaplanowanego
programu jego dzialat'L
,. \\\J()d ltlł()IIIIOlC.Ji o IIJ1(.:.ial~'\\';lCh Ilarodowych znalazła się ciekawa infonnacja o utworzeniu muzeów kultury Romów lIa
\\· •..;.~rL\.'(h l \\ C/\.'dl<lch
Prl.! lworzcniu Jlluzeum czeskiego osobliwością
organizacyjną
byl udział przedstawicieli
-;pl!kc/'l1l''';CI
I<PIlIÓ\\
Illlcfl'SlIJi\t.:i1
hyła leI. informacja o uruchomieniu na Słowacji
specjalnego
~ralłtll 1l(l7\Vancgo .. Pro
-';Ilnaqlllil·· ptl~\\Ii,.:«()lIq!O Illl~d/y 11l1l)'lIli badaniu kullury tradycyjnej.
~ v.." l~ III IllltlSCtl pr/cuSlilwiCll'I lJNFSCO wy.lasnil zebranym różnicę prawną między dobrowolnie reali;:ow£lnvllli
.IdILcC:lIIC1I1U·"
.. Kollwelll".!;'·· pows/cclulIe
ohowi{\zującą. sląd trudniejszą do zaakceptowania
przez wszyslkic k;-aje
PII)tJlllll
:-IL'I
Ilillill"l 1I1li
\',\ I d/illli) \\ ,\11'11\\P~l.'lco
,.Jhlllh.O\\skH:
s
kllplL
\l;lfl.:naly
I.(l:'lal\"
/ SCllllllanlllll
I.dq)tllHl\V;lIlC
\\
/()~laly przckazam; także do Działu Upowszechnienia Kultury \V Millislerstwie
(brudku DokulllcntaCJi linlonnacji
Elnograficznej
PTL \V Lodzi.
Kultury i Sztllki,
330
z uczestników
zostali też na Międzynarodowym
się w dziel] po Zakor'lczeniu seminarium.
,.EKOLOGIA
I FOLKLOR".
DRUGA
Festiwalu
hllklor)styull)
MIl~J)ZYNAR()J)OW;\
LÓOŻ. 3-(l CZLR WC/\
III ro/poC/\Il'l.I'!c:
Jl1
kONII.RI:NCl\.
1')')4
W dniach
3-6 czerwca
1994 roku w Lodzi odbyla się druga edycja
:vlięd/\narodollc.i
Konferencji
"Ecology
and Folklore".
Konfcn:ncję
organizowal
Zaklad
lolklorystyki
1'1'/1
Katedrze
Wychowania
Muzycznego
Wydziału
Nauk o Wychowaniu
IJnilrcrsl tclli I.ód/.kic~()
Komisarzem
naukowym
mialy miejsce IV nowym
konferencji
hyła prof dr hab, Violetta
uniwersyteckim
Centrum Konkrencyjn)111
Kril\lczyk-Wasile\\·ska.
prl) ul. RogO\lskicl
Obradl
2(,.
Konferencja
miała charakter
interdyscyplinarny
.. kj celem hylo ..\I'lucnie
si, do ogólnc.i
naukowej
dyskusji na tematy ekologiczne.
Jako zalożenie
przyj,lo
lIskazanic
pr/elbla\\
icici()1ll
różnych dziedzin naukowych,
zajmujących
się Iq prohlematyką
iż 1(,lklor . ro/ullli,lIly "I'll'!. n;,s
jako hezpośrednia
forma przckazu
trcści kultury oraz ekspresja
Ibiorlll\cgo
ś\\iatopogl"dli
może stać się źródłcm poznania stanu świadomości
ekologil'!.ncj
WSP(·'!c/.esllcgo SpOicC/Clistll'!.
Problematyka
konferencji
skupiala się na dwóeh podstawowych
lagadnieniach·
I. Folklor jako źródło wiedzy na temat świadomości
ekologicznej
\\sp,·)iCl.esllcgo
'pOICClCII,t \\ a.
2. Wspólczesne
zagrożenia
ekologiczne
a ohraz kultury.
Wokół tych generalnych
zagadnień
poddano
d)skusii
nast,pująec.
hardziej
,/ueg,·,it)\\C
problcmy:
I. Kulturowe
konsekwencje
degradacji
środowiska
naturalnego
2, Współczesne
katastrofy i choroby cywilizacyjne
3. Spoleczne
i kulturowe aspekty choroby AIDS
4. Problematyka
relacji czlowiek - natura - kultura
5. Odzwierciedlenie
powyższych
zjawisk kulturowych
XX wieku Ill' IIsp(\luesllInl
1()lklool'
Problematyka
drugiej edycji konferencji
zainteresowala
nauk()\vc(l\\
I IVll'lu kr;IJ()\\ I.UWl"
i świata między innymi z Chorwacji,
Jugoslawii,
Wielkiej Brytanii. (in:eji. Rosji, LOI\\\. '\iemicl'
i Norwegii, a także z Kanady, Stanów Zjednoczonych
i Peru.
Uczestników
konferencji
powitaly
wladze Uniwersytetu
Lód/kiego
IV osobach
prorekwra
prof. dr. hab. Grzegorza
Malinowskiego
oraz Dziekana
Wydziału Nauk o WyclHlIIaniu.
pro/. dr
hab. Ewy Marynowicz-Hetki.
W imieniu organizatorć)\\
powitala go~ej i wyglosi la reICrat in::uguracyjny prof. dr hab. Violetta Krawczyk- Wasilewska
- kierownik
Katedr:
WycilO\\ ,lilia \,Iu/I <:1-
nego i Zakładu Folklorystyki
UL. Nawiązala
ona do pierlls/ej
edYcji konlCrcneji.
klóril odb: la 'I,·
w 1992 roku i do powstałej
wtedy idei cyklicznych
spotkali
poślli,,:cOllyciJ
telllu 1l'111i1!OIl'
Zaznaczyła,
iż współczesne
antropologiczne
podejście
do I(llkloru po/\\alil
go trakt()\I<I( pk"
bezpośrednią
formę komunikowania
si.,: ludzi w obrębie
ekspresję
indywidualncgo
i zbiorowego
światopoglądu.
wlasnej
kultur)
i JednoC/eśllic
.j:lk"
.kdllOucśn
ie to podejścic
PO/\\ ill,1
traktować
folklor jako źródło popularnej
wiedzy () aktualnych
probkmach
IIsp(,lc/csnl'go
ŚII iaw
i ludzkiego
życia. W obrębie
problemów
obecnie
nurtujących
spoleCZl'liSllla
Jest /ilgrO/l'nf,'
naturalnego
środowiska
oraz współczesne
choroby i katastrof)'
Utratil bl'Lpośrcdllic:go
konlakw
z naturą wplywa
na pogorszenie
się jakości
i,ycia jednostek
i /bioroml~ci.
a rodzaca
,IC
świadomość
tego zjawiska wyraża się we współczesnym
folklorze.
W pierwszym
dniu obrad mieliśmy
możliwość
wysłuchania
reICrat{m
prof dr. (jerald;,
Pociusa (Folklore and Ethnology. Some Generlil Problems), który pOluS/yl g!(l\\ ne zagadnienia
związków
między
człowiekiem,
jego
kulturą
wyrażaną
w folkloriC
larÓ\\IlO
tradycyjnym.
J:lk
3~1
i
\I SP(·JiLlcsllym.
,I
otauającym
go
środowiskiem
Ilaturalllym.
Dużą
C;':ySC
pracy
pOŚII iycil
II spólucsn)'m
postawom
i zachowaniom
proekologicznym
oraz roli folkloru w ich kreowaniu.
Rckratl
Rachel Frccman (!"orl' and /.and l.iasollS: n-aditional
;lvfan//"and Relatir)/1ship on the
Isic ol I.ewis (/Jul 7/li'ir ['ositi<m in thc Contemporary
Community)
oraz prof. dr Ircny
I~uk<lll skic.j-I·lmeliskie.l
(llIe I )egradatioll
of the Natural /~nvironll1ent at the Upper Silesia as a
Sliurce lij ('lIltllml haditioll
({nd Folklore) poświycone
były problematycc
tradycyjnych
spolcczIlO~ci lokalnych. nl/llych ohs/arów
kulturowych
i ich odniesieniom
do najbliższcgo
środowiska
Ilatllralllcgo i kulturowego.
\\" LIasie scsji popniudninwcj
zapraenlOwane
;.:oswly dwa rclCraty poka;.:uj<lce współczesne
;.'nlpl· regionalnc
i narodO\\c
II' proccsie przemian.
Referat dr. Lucjana Cieślaka (Ecology
and
{-()It. .'llIsic). \l/.hogacony
prezcntacją
filmu video dol)'e/.yl współczesncj
obrzydowości
weselnej
\I rc;.'iollie
1<lIIid.im
l kolei dr Zdenka Weber poświ.,:cila swój relerat (Far .from Ihe (VI' BilI
{let'!' ill the {ferm) kultur/c
emigrantów
chorwackich
wiemczech.
\\. ll'lst.,:pn)'m
dniu konlCrencji
przedstawione
referaty
dotyezyly
współczesnej
relacji
U!OII iek
Ilatura i jej kullllrowych
konsekwencji.
W wystąpieniu
prof. dr Anny Papamichael
l( 'lilllllllill (;rolllllls
/>el\I'eell Folklor and Fcology) oraz Valdisa l3istersa i Very Slinko (/Vatllre
<l1Ir!ClIlllIre 1'·lIvirollll/en!.
lówards
InlerdisClj.JIinarity
in lónvironmental
Education)
poruszono
p!uhlclll kOllieczllości
pnmad/enia
interdyscyplinarnych
badall nad kulturowymi
Iwiązkami
ulull ieb I natur'l oral wykor/ystania
ich wyników w edukacji środowiskowej.
Z koki prof. dr
kill. Violetla Krawc/.:-l- Wasikwska
(lllllareness
of the Fears at the End of 20th Cenlurv)
i dr
\'Iarcin Piotrowski
(ClIltural
f?esult.l' of Chernobyl
Disaster)
mówili o kulturowym
zjawisku
..slIladomości
strachu". jego przyczynach
i odzwierciedleniu
w folklorzc.
'i-:sja
popoludniowa
drugiego
swdolliskOlvcj.
W wystąpieniu
Marii
dnia
obrad
poświ~cona
była
problematyce
edukacji
l.ukowskiej
(Ecology as Ihe Contemporarv
A1vth) poddano
kr:- 1:-c-: treści
edukacj i środowiskowej
rozpowszechnianc
przez
nierządowe
organizacje
-:kologiu.llC. Rekrat Violetty Przercmbskicj
(Musical FolklOl'e in the Environmental
f-;ducatioJl)
1\1";1/ I
praenlacj'l
lilmu video poświ.,:cony
byl polskim
alternatywnym
metodom
edukacji
mU/yuno-środlllliskowcj
.. / kolei Joachim Rudzki w swoim referacic (£colof!,ical
Folk Toys)
m,"11il <l wli tradycyine.i drcwnianej
zabawki ludowej we wstępnej edukacji środowiskowcj.
lr/eci cilieli obrad wypelnily dwa referaty o wyraźnym charakter/e
filologicznym.
Pierwszy I
111Ch. \lygloslOny
pr/e/ prof dr Loję Karanovic
(!l{vthology
of Plants in Serhian
Lyric Folk
Poon) dot)'Clvi magic/ncj
i mitycznej
roli roślin w ludowej poezji scrbskiej.
Drugi. prof. dr.
Dcmcniosa
Koulroubasa.
pr/edslawial
rośliny jako mitologicznych
bohaterów
w klasycznej
pnc!ji lacillskicj.
S-:sję popołudniową
tego dnia laj.,:la podsumowująca
dyskusja.
którą prowadlila prn" dr luia
Karanovic.
Jednym z podstawowych
wniosków.
jaki pojawil się w toku
d~sku'.ii. hylo stwicrd/.enie.
ii: rói:nnrodność
zaprezcntowanych
releratów
wynikala
z wiciości
I nicjcdno/naczllości
rO/.umienia delinicji ekologii.
I tak czc;.ść wystąpicń
ujawniala
rozumienie
biologiuncj
dclinicji
ekologii jako nauki badającej
wzajemne
związki
między organizmami
inna I. kolei la punkt wyjścia przyi.,:ła pojęcie .,ekologii
ludzkicf'.
W pozostalej
c;~c;.ści
glosóII uj<lllllilo si.,: tr/ecic.
tworzące
sic;. pojycie ekologii jako ideologii.
wynikających
I. nicj
pUSl;l11 I /acilOwali Oril! treści edukacyjnych.
Wyniki ohrad II Mi.,:d/ynarodowcj
KonJerencji
"Ekologia
i Folklor" zostaną opublikowane
l'. odd/i-:ln)'m.
pokonlCrenc:-jnym
wydawnictwie.
dzięki pomocy finansowej
Komitetu
Badali
I~ II :-·mi.
"aukOlI ych.
Maria
I'ioletta
I.lIkowska
Pr::erernbska
SESJA POPULARNO-NAUKOWA
- ..ORr;DOWNłCZKO
W POLSKIEJ KULTURZE LUDOWEJ". KRAKÓW.
Sesję organizował
Krakowski
Etnograficzne
w Krakowie.
Oddział
Polskicgo
Towarz)
NAS/A
KliLT M,\TKł 1\0/1
24 l'/\iD/II:RNIK/\
1l)')5
Sllla
I,ut/oznalluego
I
\'lIlzeulll
Kult Maryi - Matki Boga począł się rozwijać od soboru II 1':lóie II .+:; I roku. a II S/uególności od soboru trydenckiego
(1 '\4'\-1 '\63). Na ziemiach polskich kuli ten pojallil SI": nic'mal
od zarania chrześcijańslwa
i rozwinąl się tak. 7.C śmialo m07na pOll inlzieć.
ii', jest knomenc'lll
polskicj religijności.
Krótki zarys Ku/tli Matki Bo:':ej w Po/see przedstawiła
na wSI.,:pie !\nna Spiss zaznaua,i<lc.
że tematyka
sesji będzie dotyczyć
zjawisk występujących
nie tylko II chlojlskiej
kullurze,
i IV plebejskiej.
nieoficjalnej.
masowej. Jedną b(micm z pot/stawml)
ch kategorii kon\lytuuiąc\
polską kulturę typu ludowego jest religijność.
ale
ch
Rozważając
rolę kultu Matki Bożej w kultlll'ze lut/owej należy \i.,: Odll olać do ..ohra/u ~II Ii,ta.
Illamy do czynienia
w kulturze chłopskiej
w drugiej poiowie
X IX I na !10u;llku XX
wi<::ku. który uksztaltowal
się w wyniku wi<::!owickowego
wspólistnienia
i konrronlaeii
ŚII ialojloglądu wyniesionego
z czasów przedchrześcijallskieh
z doktryn;j cłll'z,eści.Jal·lsk;,". Szcz.egl·,lna nlla
pośredniczki.
jaka przypadla
Matce Boskiej.
wiąże się I ..I~lklem el.,:stego umiejsC:l\\ianiaicl
I. jakim
postaci w mitycznym
czasie pocz'ltku
i przypisania
jcj funkcji kreaCyJnych.
pomocnIch
pr/I
stworzeniu
świata". Rozważania
te znałazły sil,: w rcICracie Małgorzat)
1.Jles/kiewic/.
pl. f.Ut/UlI c
aspekty kll/Ill Matki Boskiej. która widzi trojako lilllkcjc kultu: I. iniejacyjno-plodnoseim\a,
sprowadzającą
się do wpływu na powstawanic
życia, 2. macierz.yilsko-opieklll']czą
co oznaCl;'
troskI,: o rozwój życia i zabezpieczenia
się przed chorobami.
l. ilmkeja ochroniw.
a \\ lćC
chronicnie
człowieka
przed karą Boga i wyjednywanie
łask u Niego
Funkcjolll
1\111. kt(lre ,ie
wzajemnie
przenikają,
a naIVet częściowo
pokrywają,
przypisanc
Sil określone d/,ialania \1 iern\ch.
np. umieszczanie
wizerunków
Matki Boskiej
w pobliżu
wód. i.ródel (Iloda Jest !H>śnikic'll1
plodności).
wznoszenie
kapliczek
na granicy posesji lub wsi. zawieszanie
ich na dr/e\1 ić lub
obsadzanie
drzewami.
najczęściej
lipami. rozpoczynanić
pracy 1\, środ<; lub sobolę tj, II dni
poświęcone
Matce Boskiej. Wyraźne są leż związki kultu z przyrodą
magi;l Iecznic/;! i II ogóle
z magią pozytywną.
np. gromnica
poświęcona
w dzieil MaIki Boskićj
(iromniuncj
odp.,:d/a
gromy itd. Wywody swe rcterentka
poparła seri'l wspólcześnic
\Iykonanyeh
lillograJii k;lpliCld.
kaplic i oltarzy z wizerunkiem
cudownej
Matki Boskiej. niektóre
z nich I okoliClnościoll
\111
wystrojem.
Urszula
po/skiego
Janicka-Krzywda
Podkarpacia)
(Sposób
stwierdziła.
IJr::edstalt'ianill
iż postać
Matki
Morki
Boskiej
!iu:':c/
II
pr/elblawi;lIla
ju/Um'::/!
jesl
,\/IJIlIi!
li!
\1 1(llklor/ć
IV dwojaki sposób. Z jednej strony jako zwyczajna
kobicta.
pn1ll ad/;\C:I \llasne go\pOdarSll\ t)
w realiach znanych mieszkmlcom
górskich wsi. której nieobce Sil trudy i klopoly ziemskie. a n.twet gniew Uak w tej pełnej swoistego
humoru opowicści
kićdy to Maika Hoska ..tr/ds", II g.,:bc"
niedobrą macochę, co sieroty bila). MacicrzYllstwo
Matki Boskiej jesl tu pojmO\lane
na spo,ób
ziemski. Z drugiej strony jako Bogurodzica.
Matka Boga. Królml a licba i /iemi. która pr/\ b\\I;1
\V otoczeniu
aniołów.
a towarzyszy
Jej 11'011 kwiatów
i kadzidla.
Jej "'ygląd jesl laki j;lk 11;1
znanych
mieszkmlcom
wsi wizerunkach
Maryi. Te oha sposoby wid/enia
i pojn]O\I;lnl;1 Mat~i
Boskiej. która nie tylko opiekuje sil,: wiernymi,
ale napomina
grzeslllych.
lIydaje Im polecenia,
karze. nie wykluczają
się nawzajem.
a często współistnieją.
Są bowiem
pr/.ejallem
didlogtl
sacrum-profimum,
w każdej
istocie
a nie antagonizmu.
"Jeśli dostrzcgam)'
boskiej i jest świadectwem
przeciwie!lstw
dwoistość
istniejących
lo dlalegl). że jail'! się on<l
\V kaniej
religii"
W chrześcijańskiej
interpretacji
życia człowiek jest w<;dnl\\ccm.
pielgrzymcm.
/WIJW
WIWr
Pielgrzymowanie
jest stare jak kult religijny, jest określoną
formą nahożct'Jsl wa, Pielgrzyml)\\ an Ie
daje
oczyszczenie
przez
ofiarę
z własnego
trudu
wl,:drowania.
wyprasz<l
i starHlII i lI'OIUIll
Ildzi~'Czności za juz doznanc laski i cuda. Wbrew obiegowym
opiniom,
iż urbani;acja
i II) soki
swpiel) cVllilizacji
spo!LCleilstw
pr;yClyni
się do zaniku pielgrzymek,
obserwuje
si.,: obecnie
II luropic. jak i na ealym świecie gwaltowny
rozwój migracji pielgrzymkowyeh.
Na szczególnq
UlI al!": zasluguje cześć oddawana
Maryi w sanktuariach
jej poświęconych.
W Polsce mamy okolo
:'00 sanktuari(l\\ pielgrzymkowych.
Dominują sanktuaria
maryjne, okolo 430. z czego ponad 130
lo '~II11-:tuaria. II I-:tórych znajduj'l
si.,: I-:oronowane wizerunki
Matki Bożej. Glówny jednal-: nurt
p~tlnlcllla poisl-:iego I-:ieruje si.,: już w XV wieku ku Jasnej Górze. W ostatnich latach przybywa do
,anktuarium
Jasnogórskiego
każdego
roku przeszlo
100 pieszych pielgrzymek.
() fenomenie
Illclgrzl mek maryjnych mówil znawca tematu dr O. Zachariasz
Jabloilski z zakonu 00. Paulinóll
na Skalce II KrakOII ie II relCracie pl. I'ielgr:::ymki pr:::ejawem kllltll mmyjnego.
Trudno wyczerpać
II lal-: I-:n"ll-:im wysl<\pieniu
tal-: duży temat
dlatego też O, Zachariasz
skupi I si.,: na scharaklerl ZOIl aniu plelgrzvmek.
ich ilości. stanu liczebnego.
socjalnego,
miejsc i tras w ci'LgU dziejów
podkre.~ial~lc ze ruch pątniczy pelnilważną
roi.,: integracyjną
Integracja ta dokonywaIa
się wokól
I-:ullu \1aryi. I-:tórv niósl zarazem
treści patriotyczne,
kształtując
etos narodowy.
Szczególną
UlI ag.,: relCrent
pO~I\i.,:cil związkom
Jasnej
Góry z Krakowem
omawiając
szerzej
pieszq
pielgrzlml-:.,: hal-:owsl-:ą ze Skalki IV Krakowie
na Jasną Gór.,:. liczącą 14 lat (po raz pierwszy
IllSzla II I'JXI robi)
Pielgrzymowanie
z Maryją. jak podkreślał
referent
dokonuje
si.,: szlakami
polsl-:leJ- rodZimej duchowości
maryjnej.
Jest to polska droga do nowego
IOOO-lecia. droga
zalI lerzenl~l Maryi. kt(,ra ma inspirować
nową ewangelizację
i uksztaltować
duchowość
maryjną
II nOlI eJ pcrspel-:tYII ie nadchodzących
czasów,
'\aZII I obraz(l\\
i sanl-:tuariów
maryjnych
wywodzą
się najczęściej
z nazwy miejscowości.
II I-:t")\'(:Jznajdujc si.,: sanUuarium
czy kościół z cudownym
wizerunkiem
Matki Boskiej. Drugi
ulon t) tulu czy nazwy obraz.u Matki Boskiej. odnoszący
się do przestrzeni
geograticznej,
wiąże
SI": naj ściślej z pielgrzymkami
do sanktuariów
i ma charakter
fenomenu
kulturowego
o dlugim
lIII aniu ()bserwując
dzieje sanktuariów
widzimy. iż jedne żyją. rozwijają si.,:, inne gasną. a jeszzc Inne CICSZ'1si.,: lokaln'l slawą () tych zjawiskach
mówiła na przykładzie
kultu Matki Boskiej
l~unOlI icckicJ oraz I,ezajsl-:iej i\!Lksandra
Jacher-Tyszkowa
w referacie
KlIlt Matki Boskiej
1'"'!101l/Cel"C; / !.c::o/-\klej. Legenda glosi. je rzeźb.,: Matki Boskiej Tarnowicckiej.
pochodzącą
z .\111 Ilieku. przywic/li
do Jasła w 1400 roku 0.0, Karmelici
z Węgier. Badania historyków
'Jl Ul-:I natomiast dOlviodly. że rzc/,ba pochodzi
z warsztatu
krakowskiego
z XV lub pierwszej
pol(lIIy XVI wiel-:u Pielgrzyml-:i do Jasła. do kościoła 0.0. Karmelitów.
gdzie się znajdowala
Cl!dOl\ na ligurb.
a od 17X'J roku po spaleniu się I-:ościoła do wsi Tarnowiec
pod Jasłem, ściągały
ludnDść 1'0di2(Jrza jal-: również ludność slowacką. węgierską
oraz Rusinów.
Dziś Tarnowiee
jako
llllejsce pielgrzymko\\e
cieszy się lol-:alną sławą Z kolei początek
kultu Matki Boskiej w Len(sku daJo cudowne objawienie
w 1590 roku Matki Bożej z Dzieciątkiem
na ręku i św. Józet~1
lllleszcz,lninowi
łejajsl-:iemu
Michałl-:owi
rodem z Giedlarowej,
gdy modlil się przed pracą
Dopicro (ednak kiedy l ,ubsz OpaliJiski. starosta leżajski, wybudował
w 1608 roku obszerniejszy.
nlZ piCIIIO(na bpliczl-:a.
I-:ościól drewniany
i oddal go 0.0, Bernardynom.
kult Matki Boskiej
Lczaisl-:iej zacz'lł silnie si.,: rozwijać'
Kościół
murowany.
wybudowany
w latach 1618-1628.
plZell\\ al do dziś .Iuj od I (,34 roku miejsce to zostało uznane za cudowne.
Leżajsk stal się
dUZI m ośrodl-:iem p'ltniczym,
a w związku z ogromnym
zapotrzebowaniem
na obrazl-:i i literatur.,:
delloC'.In'l powstal tu pr.,:zny o~rodel-: drzeworytniczy,
Znane tu też byly XIX-wieczne
warsztaty
Ill,Jiarzl Tomasz.a ll,jkowsl-:iego i Ksawerego
Stanl-:iewieza.
('halal-:tel') styczny dla I-:ultu maryjnego
w Polsce jest swoisty regionalizm,
Ty tul .. Królowa
l'odl1ala"
pochodzi
'lego
nosI tigura 1'vlatb Bożej w Ludźmierzu,
z II arsztatu cechowego
Polski poludniowej.
Drewniana
rzeźba. jak dowiodły
prawdopodobnie
z Nowego Sącza.
badania.
z pierw-
dwudzieslolecia
XV wieku.
Ikata
SI-:oClel'I-!\1archewb
zaj.,:la się w swym
wystąpieniu
zatytulowanym
Ga:':d::ino
I'odlilllu f.' IIIt ,\llItki /ioskie/ /'lId:':mierskiej fenomenem
stale rosnącego
I-:ultu Matki Boskiej
Ludimiersl-:iej.
Ją to za patronk.,: obrala sobie erygowana
w 1926 roku parana
wojskowa
II Blelsl-:u-lliałej.
a tabe
I Pull-: Strzelców
Podhalailskich
Armii Krajowej.
Drugi po Kalwarii
/ehlz\!lollsl-:iel
ośrodel-: p<\tniczy w Archidiecezji
Krakowskiej.
sanktuarium
maryjne w Ludź-
mic:rm. intc:gruje górali Podhala. Spisza. Orawy. jL'st wi/ylt'mlq
t}ch liem. ladlima
ler
bogactwem fi:Jrm kultowych, Warto tu odnotować. je w IlIi'l/ku Ie Ihl iżaplc} m si.,: (,(HI-leci,'m
cudownej figury. MUl,cum Etnograficzne IV Krakowie lorgani/owalo
III slaw.,: pL ..Na (,OO-kcle
biją dzwony. Kult Matki Boskiej I,udźmierskiej"
(sec:narius/ hla Krasil'1ska. (irażyna iV!osiL'.
Beata Skoczeli-Marchewka
październik 1995 - styczeli 19%).
Najwi.,:kszy po Jasnej Górze ośrodek pątniczy w I'olscc to sanktuilrium nJaryjnL: II KalIIarii
Zebrzydowskiej.
Zalożonc
przcz Mikołaja
Zebr/.ydowskicgo.
starost.,: lal1ckormisklcgo
11d
początku XVII wieku, na wzór Drogi Krzyżowej w ,kromlimic.
stajo Sil; I c/ascm mic.l',con
kultu Męki Pinlskiej i czci Matki Bożej (Dróżki Matki IloskicJ) Ilard/o uroC/y~cie cIC/on} .i,·,l
tu odpust święta WniebolVzit,:cia
aj świętszej Maryi Pan n) (15 SiL:l'Jlniil) polqC/on) I uroC/I,lil
procesją Zaśnięcia vcll'ogr/ebu
Najświ.,:lszej Maryi Pan n) i Triumltl lei \VniL'iHlll/i.,:ci;1 OhlO,1e
w bogat)' folklor. W połowic XVIII wieku procesjom tym lao.,:ly tOllar/yvyć
asys} ty ~lIiecki,'.
O jedncj z naj starszych. as)'ście cieszyliskiej. mówil .kl'!)' lIrann) l, Cicszyna SluchaC/c: 1./ainl,'resowaniem obejrzeli też pamiątkow)"album
fi:)togralio.ny asysty cics/)liskicl.
Bogdana Piliehowska
(Kult Matki Boskiej
\F IIlinlO/Ildl
stlIlecilIch
\I
f.:mk'J\rie)
mOli da
o Krakowie.
miejscu pielgrzymkowym
o randle mi.,:d/)'narodO\le.i.
gd/iL' miC:.isc'l kultrlll,'
pojawily si~ już w XIII wieku (grób św. Stanisława - biskupa. ŚII Jacka dominikanina).
Kuli
maryjny rozwijaly m. in. klasztory augustianów.
kanoniktl\\: latcl,IJ·lSkich. kanIlelitlIlI (ohl,:z
Matki Boskicj Piaskowej u 0.0 Karmelitów cieszy sii; nicustaj,\cą Clciitl \V KrakLJ\\ic c1z:i1lal)
konfraternie
maryjne (najstarsza pr/Y Kościele Mariackim potwicrd/Ona
.juI z kOI1Cc:n .\1\'
wieku), czczono święta maryjne. które mialy hogat'! Oprall\' ł()lklorystyczną
\V 1"(,') r"ku
powstało Bractwo Szkaplcrzowe. ił szkapiel'I karmclitallski /dohyl ogromnil populilrno,~ć.
Do dnia dzisicjszego w okolicach Krakowa zachowały się w pamięci stal'S/l'Ch IlId/i dali n,'
picśni religijne śpiewane podczas pielgr/ymck.
przy kapliC/kach
pr/ydrożnych.
1\ iCClora:n1
w domach. Teksty tych pieśni odnajdujemy na drukach ulotnych / kOlica XIX lIic:ku i poC/ąlkll
XX, a także w starych śpiewnikach kościelnych.
Teresa Mareinkowska
w swoim wystąpieniu
pl. Sal1ktuarill
IIll/nille
lIarrUCI.llln'h
pie.l'niach
ludowych,
ilustrowanym
nagraniami,
przedstawi la pic:śni II dll('lch grupach
tematycznych:
I. Pieśni o cudownych obrazach Matki Boskicj. :2. l'iL:śni o nadpl'l} rod/Onl ch
okolicznościach
objawieli Najświc;tszej Maryi Panny.
Kult Matki 130ż.ej przejawia
si.,: również.
co lrozumiale.
w dekonmaniu
mico'/killi
wizcrunkami maryjnymi. strojeniem ołtarzyków domowych. umies/cz,lI1iu Jiglll'cK Maiki Bo,kie,i
na fasadzie domów, w ogródkach itp. Jacek .Il,:do. rodlinnie l.wi'Vany I dall'n;\ poclkrakOllsb
wsią Piaski Wielkie (obecnie w granicach
Krakowa). Irc:l'crol\'ili. poslugui'lc
..i<; pi<;knll11l
przeźroczami
własncgo autorstwa. Wąlek maryjnv II' arllll::acii 1l'l1<;lrzi \I' (J1(Jcellill t/(J/I/,jll lici
pC,Fkladzie
Piasków
Wielkich,
Kraków.
Na bsadach
nOlvo wznos/()I]ych
domó\1 i II illi .. j;lk
stwierd/il,
bardzo cz.,:sto widuje się wnęki I figurką Matki Iloskiej. 1eC/ I rc:plclc:n\ac\11l\ ('h
pokoi zniknęly charakterystyczne
dla tych okolic du/c: obrazy Sc:rca Matki !lożcj i .IczuSiI ola/
domowe oltarzyki.
O Malee Boskiej C)gmiskiej
barwnic opowicd/ial
znalIca kulwry RonlÓII. i\dam Bartos/.
ilustrując swój wywód przeźroczami.
Charakterystyczne.
że Cyganil'. nartąl I nalul'\ I\ędrollnl
przyjmują religię panującą IV danym kraju, a więc w Polsce katolic)zm.
NilJII lękvym kullcln
cieszy si.,: Matka Boska Częstochowska.
W święto Niepokalancgo
PoczęCia ;-.Jai~lli<;tszc:.i\lar) 1
Panny, 8 grudnia, odbywa się pielgrzymka Cyganów na .Iasn;l C;tą":, Coraz II i.,:kv)'m lail1lcr,'sowaniem cieszy się barwna picłgrzymka Cyganów I Lososiny do Limal10llej II' II ojL:lI'ód/tll ie
nowosądeckim (15 września), którą zainicjował ks. Stanislaw Opocki II' 19X(, roku.
Ponad 90 lat liczy lielnik wykonany przez \I'yhitncgo ludo/nal\cę.
lalo/yciela
MuzL:um
Etnograficznego
w Krakowie, Seweryna Udzicl.,:. Ziclnik Inajduj'lcy
.,i.,: ohecnic \\ /.hior"ch
Instytutu Botaniki PAN w Krakowie stanowi dokumcntaej.,: przyrodniuil
do puhlikacii :-;. ld;ieli
!?o.'iliny w wierzeniach
ludu krakowskiego.
"Lud" t. 30. 1931.~. 3(, - 75. Na brtach liclnika (I-lil
kart) S. Udziela zanotowal nazw," laciliską rośliny .. jcj olicjahlil nazw.,: \\. j"'/yku polskim. naill,'
ludową i informację o przeznaczeniu
rośliny w ludowym Ieunictll'ic
i nl"gl\. Piotr Kcihlcr.
).1'
opr<lco\\ujący
licIni"
od slrony
bot<lnicznej,
przedstawi l w swym
rekracie
iluslnl\\anym
pr/óroCl<lmi
/(o,i'llm' ~\rią~alle ~ klIlIcIlI Naj.i'więls~ej Mw:!'! Panny IV "Liellliku Sewervno (!c/~ieli
., sl<1I10lIi<lC':Id.:cydll\\<Iną
wii(blOŚĆ zasuslOnych
roślin,
W oil II iOIl.:j ths"lIsii,
jab
się wywi'lzala
na zakończenie
sesji, odnotować
naleiy glosy
\1<lgd<lIcJl\ i\'1Lres i Krystyny
Grainy z Żywca, z których
pielws/.a
mówila o pielgrzymkach
!~ II CI<ln na .Jasną (ilJri( i do Rychw<lldu, druga wspominala
swój udział w asyśeie krabl\\s"iej
II cl:lsi.: odpustu
Wni.:bo\\/ii(eia
II' Kalwarii Zebr/.ydowskiej.
Scsji "Ori(downiCllo
nasIa" towarzyszyla
czasowa
wystawa
(24.10-27.1 1.191):' ro"u) pod
II III ,amym I) Ildcm aulorstlla
Anny Spiss. Ponad 100 obiektów,
67 fotograłii uarno-bialych
I kolorOII ) ch zc Ibiorów
[vlu/cum Ltnograticznego
w Krakowie
i prywatnych
ilustrowalo
różne
asp.:"tl
"111111Mal"i
Boż.:j. tradycyinc
i wspólczeslle
formy religijności
przede
wszyst"im
11Idollq
A \\ii(c z jcdncj
strony oorazy,
rzejby,
grati"i
o tematycc
maryjnej
z warsztatów
<Im<lIors"icll i ludOl\lch,
"tradycyjny"
oltarzy" domowy,
stare druki odpustowe.
obraz"i dclVoc)jnc. I drugiej \\spI\ICleśnic
dostępne,
obliczone
na każdy gust i kieszeń dewocjonalia.
w tym
laU,: "ie; odpus\o\\l,
! a uwagę zaslugiwaly
dwie "arty z Zielnika S. Udzieli z goryczką
i koni·
ClI Iq. po raz pinwSly
ckspollowane
na wystawie mU/.ealnej. Eksponowane
liltografie
z lI'ezesn~ cll lat I ')(,0. po I l)'):' rok wlącZllie. ukazywaly
m. in. wnętrza mies/lalne
z różnych o"olic
Polski I \\idoClnYl1li olliJrzykami
domowymi,
obrazami
Matki Bożej i innymi dewocjonaliami.
nNi(J1nlc kapllClki
J1r/ydroine.
pielgrzymki.
procesje,
odpusty.
Specjalne
miejsce
zajmowal
1()IO~13IiCln) leporla!
l, odpustu
Wniebowzięcia
IV Kalwarii
Zebrzydowskiej
z udzialem
asysty
cie'/l lis"ie,i. Obverne
"omelllar/e
!Iloskl,' !1<ll1o/elisl\\a i "ultu Mat"i
do nie"lórych
zdjęć
Bożej w Polsce.
pozwoliły
zwiedzającym
wczuć
się
I\'
at-
.4nna Spiss
\\YSTA
W A "POI.SK IL OPISAN IL ŚWIATA"
W MUZEUM
ETNOGRAFICZNYM
WI: WROCLAWIU.
WRZESIEŃ
199.5 - WRZESIEŃ
1996
KONFI:RLNC.JA
AUKOWA - ..POLSKIE
OPISYWANIE
ŚWIATA.
Ol) F,\SCYN;\UI
E(;ZOIYKJ\
DO BADAŃ ANTROPOLOGICZNYCH".
WROCLA W, 4-.5 P AŻDZIERNIKA
1996
\\'l' IlT/eśniu
I <)').5 robi w Muzeum Etnogra1icznym
we Wroclawiu
zostala otwarta wystawa
..Pols"ie opisanie
św'iala", ktllrą zorganil.Owano
z okazji setnej rocznicy
powstania
Polskiego
TOII,U'/I'Sl\\a ł.udo/n3\\c/ego,
(ilównYI1l zaloieniemtej
e"spozycji
bylo zaprezentowanie
wkladu
1',)la"ó\\
\I ..od"l·y\\anie"
ś\\ iata, dlatego
lei. szczególną
llll'agę
poświęcono
sylwetkom
IlP'luegolnl'ch
uuonych,
podrói.ni"ów.
a niekiedy i zeslańcól\
pols"ich oraz przedstawieniu
ich
chH'l,bku i osi<lgni.;ć II zakresie badali kultur spoleczeństw
plemiennych
Afryki, Azji, obu Ameryk
OW! Australii
i Oceanii,
Dokumentacyjno-ilustracyjna
część wystawyobejmowala
biogramy
i i()lograli.:
bat/aC/y
i odkrywców,
mapy z zaznaczonymi
obszarami
eksploracji,
materialy
arehi\\alne.
opracO\\,lni<l
naukowe
oraz zdjęcia,
klóre przybliżyly
egzotycznc
realia
iycia
spo!euności
zalllicSI"uj,\cych
poszczególne
kontynenty.
Najbardziej
przemawiające
do widza
b~ II Jednak eksponaty
pozyskane
i pr;:ywiezione
do Polski z licznych
podróży
i wypraw,
pochodz<lce ze zbiorlm
dwudziestu
"ilku muzeów w kraju oraz od kolekcjonerów
prywatnych.
I:bpo/ycja
liC/yla ponad 1000 zabytków,
przedstawiających
zarówno
elementy
kultury mateIlalnej. jak i dudlOwCj,
Moina
więc bylo podziwiać:
stroje, maski obrzędowe.
instrumenty
nlllz~ Cine. Imlli, ceramikę. rzeźbę. bi),uterię, księgi liturgiczne,
naczynia rytualne i wiele innych
pl'ledllliotów.
Wyi'ltkowo
atrakcyjne
oyly prezentacje:
autentycznej
jurty mongolskiej
.-- na
d/iedzilicu
MU/.eum. a IV salach wystawowych
_. fragmentu zagrody plemienia
Somba z Beninu
z pełnym wyposażeniem
gospodarczym.
chaty Indian AmazOliskich or~lz ..dol11u dllcIH\\\" znad
rZ.eki Sepik na Nowej Gwinei i obo7.0wiska australijskich
Aborygcnó\\.
Autorami sccnarill'l\
każdej cz,<ści wystawy - prezentująccj dan)' kontynent··
hy li odn;bni kOl11isar/e: Arl'~ka .Jiled
Lapot!. Allleryka Północna i Południowa - Janusz Jaskulski. Azja .- .Janusz KanIOcki ... \uslriilla
i Oceania - Mieczysław Strzechowski.
Scenariusz dokullli:ntacji hódIO\\o-ikonllgralic/.l1l'.J
Opl<lcowal natomiast Antoni Kuezytiski. Wystawie [owarzyszyi
inlilrlnator I leKslilllli :\. KuC/\ nskiego . .r. KanlOckiego i .r. Jaskulskiego.
przybliżający
sylwetki najbardziej
zJlan\Th polskich
odkrywców i naukowców. Zamknięciu wystawy towarzyszyla konrcrencj<l nauk'l\\i1 pl. ..I'llhkl':
opisywanie
świata. Od fascynacji egzotyką do bathlli antropologiClnyeh"
Imgani/O\\ilnil
\\i:
wrocławskim Muzeum Narodowym \V dniach 4-5 paździcrnika
I '-)'){, roku. \Vsp(')lorganl/almanll
konferencji
byli: Muzeum Etnograficzne
- Oddział MUZCUlll Narodowcgo
\\l'
\Vlllcla\\ lU.
Katedra Etnologii
Uniwersytetu
Wroclawskiego.
Stowarzy szenie .. \Vsp,'llnotil Polska" mai
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Celem sesji było pogłębienie
znajomości dorobku Polak()\\ w pOll1aniu kulllJl' IlldO\\\ch
i pierwotnych świata. Uwzgll,;dniono nastl;pujące aspekty tego zagadnienia:
- podróże i tułaczki - początki etnografii pozaeuropeJskiej.
110we postacic. niollalle rclacJe:
- sylwetki polskich obserwatorów
i badaczy zainteresowanych
proIJlclllal\'ki\
elnologiuln
pracujących na różnych kontynentach:
- polscy podróżnicy i badacze w sluł.bic nauki innych krajów. POWiiVill1i znalIkil ś\\iatll\\ ~r
- polskie ekspedycje
etnologiczne
po /I wojnie światowej
. s)'nlCla osiąl!ni.,:ć badawcz\eh
polskich wypraw do Azji, Afryki. obu Ameryk, Australii i Oceanii:
- historia pozaeuropejskich
zbiorów etnograficznych
w polskich pladl\\-kaeh JJlul\:alJl\ch:
- zgrollladzone
przez Polaków
kolekcje
etnografie/ne
znajtiuji\Ce
si.,: \1 Zil!-U',1I1ic/n~
ch
placówkach muzcalnych:
- archiwalia i zbiory Illuzealne jako źródło poznania kultur ludów pozaeuropejskich:
- polska fotogratia i film etnograficzny dotyczące ludów ponlcuropejskieh:
- procesy kulturotwórcze
w spolecznościaeh
pozaeuropejskich
a metod)' i koriL' bada\1 Cle.
Konferencja zgromadziła kilkudziesięciu
elnologów z inslytutów nallko\I\·eh. lIniwers\ IcH')\1
i muzeów całego kraju oraz naukowcó\v reprezell1uj'lc)'ch
takic' dz.jcdzin\ nauki .. i~lk hl,tolLI
i geologia. Wygłoszono
:10 referatów zgrupowanych
w blokach poświ.,:conyeh
zagadnlenlo!11
ogólnym oraz poszczególnym
kontynentom
(ich teksty z.ostan'l opubliko\\ane)
l iczC\lnik()\\
i gości powitali Mariusz Hennansdorfer,
dyrektor Muzeum Narodowego.
oraz przc\lodniezae~
konferencji prof. dr hab. Aleksander Posern-Zielitiski.
a lak/c jej ,ekrctarz. n<lllkowy dl Antoni
Kuczyński i kierownik Katedry Etnologii Uniwersytetu
Wroclawskiv:go.
prof. dr hab. I-:d\\ ard
Pietraszek.
Referal wprowadzający
w omawianc zagadnicnia - Badollia lio::acuml)(~lskJ(' f ich lilieIle,
w etnologii polskiej wygłosił prof. Z . .Jasiewicz (Poznań). a kolejn)' _. I-."Ino,l'.{"(/jio
l)(ilsko ilU
pogranic::ach (XIX/XX w.) - prof E. Pietraszek (WrocJaw). () polskich badaniach na kont~ nc'nciL'
europejskim
traktowały
następne: dr. M. Trojana (Wrocli1w) - lioslr::e,l'.oJ1iel)ce:: polskich
podróżników cywilizacyjnych dysproporcji na kon{yneJ1cie europejskim (XIX XX \1".). dr T. l1airasauskait e (Wilno) - iv/alerialy Anioniego lv/uchliiiskiego da prohlel111111'ki(olorsluei i :':ldlJ\\s/(f~/
::po/. Xf.!r:w.. mgr E. Kulak (Wroclaw) - Hiszpwiskie lwice ludowe \1' polskich olJisacli podni.:.!
i dr. D. Rotta (Katowice) - Pierws::y opis Islandii:: 1638 roku. Dr B. Rok (Wroclaw) przeds{;r\\ il
tekst pl. Wyobrażenia o ludach .~lt'iata w kalendarzach polskich .\TII Il'ieklf. a pro!". B. I'a,ierh
(Wrocław) -- Henryk Arctowski i Jan C::ekonowski u' roli ek.lper/(ill· 1111 kOlljerencli I\Crsul.lklei
W 1919 roku. Zbiory
muzealne i archiwalne z.ostaly omówione w d\\óch rekraIach: mgr \\". 131i1charskiej (Gdmisk) - Zbioly pozaeuropejskie Mu::euf11i\'lIrodowe,'<,o11'(idwiskIl Draz mgr :\. St\cZYłiskiej (Lódź) - Pozoslalo.~ć akfOwa Miejskiego ivfll::elllll UllograjiC::llego IF I.od::ijako ::nidln
do bad({Ji nad polskim opisaniem świata. Kolc.jne wy,tąpienia
byly 1.\\ iązane I (lccanią: mgr
W. Blacharskiej - Obraz krcyowców :: Mór:: PollldlliOln 'C!I II' .n '11I-IFi£'c::lle)reioCli .kcego
Forstera. dr B. Kopydłowskicj
(Wrocław) - Wklad prof ..l/eksolldra !-ec/III (ind/ell'skiego
"
3_~7
f'u::llollie
kllll/OT l'o/ille::ljC::l'ków
oraz dr. W. B.;bna (Wrocław)
- Polskie opisanie Paplli-NOl1"ej
(;\l·lJlci.
Drugi dlieJ') obrad rozpoczęla
prof. M. Paradowska (PoznaI1) rereratem Polskie XIX-lriCC::/lC
l:.aeiJ'lskiej. Temat ten kontynuowany
był nast<,:pnie przez
pror ,\. l'osel'l1-/ielil1skiq~o
(Poln<lIi) - I'ol:;kie badania etnologicne w Al11elyce Lacińskiej (i)()
1'J-I5 mkllj.
RÓ\lnie/
następne
wystąpienia
dotyczyły
kontyncntu
amerykańskiego:
prof.
/ \\'ojeika I \\larS/illla) - C::lowiek \Vl)iel'\l'otnyl11 ,~rodo\Visku Amelyki Poludniowej (pr::yrodnicy
1)(';S(,l 11.\'1.\' l1"iekll o IlIdoch .-IIIU'lyki Pld,j. dr. S. Czarnieckiego
(Kraków) - Nie::nana relacja
NIldoifil /.lIhe/'(/ :: ISSS rokll :: prac geologiC::/lvch IV Cac/weta (Argentyna). mgr. .I. Jaskulskiego
IPo/n,II'l) i Illgr. f\1. I(airskiego (PoznaJ1) - lJorvs !"'Ialkin ijego badania /lad Indianami /lm.el~l-ki
l'o/lIdllioll ci oral Illgr n. Kohlltnickiei (Warszawa) - Konstanty Podhorski, podró=nik :: dalekich
~reSfjll 'l'lst.;pna
o,;ść sl'sji zostala poświ<;cona Ali·yce. znalazly si.; w nie.i referaty: mgr.
.I. 1.;lpol\;1 (Sloecin)
I !is!o/'w ~hio/'(jw I)()::aellropejskich (po::aafrykwlskich)
Mu::ell/II Narudo1l(',~1I II .\~('::ccillic
o/'(e .·/rcIU11'II11lD::iolll i l~tnologicne
ekspedycie af;'ykwlskie
Mu~eum
\ilrorloll·<'.~(} II' .\::c::ccillie
::hi()I~\' IllII::eallle jako ::ródlo etnografic::nago
po::nania tego
j,olll1l1el7l1l. nlgr. .1. Rosia (OlkUSl)" f)r Hogdon Szcygiel i olkuskie Mu::eum /lfrvkani.l'tycne.
dr.
R. V olbrich;1 (PoZna"l) -. Un'ku :: h/i.l'ka i:: ochlali, mgr .J. Bar (Wroclaw) - Jan C:zekanowskijoko
c'111(liu,~-afn-kallist{/ilU l/e sll'Oie/ elmki. dr. A. Żukowskiego
(Olsztyn) - Polskie badania etno/u-':il'~I!(' II
linn'
I'ullii/llimle/,
dl' i\. Barskiej (Opole) - Org({ni~({cja pr::estrzeni w M::ohie.
\\ ".,ldlnll11 bloku. dOIIC/,\cym Azji, dr i\. Kuczyilski (Wrocław) wygłosi I dwa rekraty: Ohm::
f..(I~uc/ll'lulili 11'1"1/.1'1.11'/
lile/'(/Ilir~e ::eslm7c::ej .'(IX stulecia oraz Bronislowo Zalewskiego opisanie
I"cuc;,sl,/(',~o llidli. mgl ;\. (ira!T (Kraków) mówi la o Zesl0l7cach polskich w md::ieckiej A::ji
<rudkoll'e/ II I'::usie II IWIII)' ,~\I'iotml'cj. prof. F. Rosil1ski (Wrocłav.')
prz.:dslawil
sylwetk<;
1i.'lIcddlu 1'11101.0
I jl',t',1I 1'lIdI'lJ~ dll .\Iongolów. dr .J. Kamocki (Kraków) wys!<\pil I. referatcm pl.
i?,lcil'lIl'Ski i Sil'i/ledi.
h,/(/oc::<' pr::yrodl' i etnografii Jawy. dr M. Tracz (Kraków) - ,~\I'ieckie
,';'!!('::<' .~\(·ii'!l'g() lIIilIsIa
.Iero::o/ill/{f \I' polskich )<.'f.,'(-wiecnych relocjach pielgr::ymich. a mgr
\V"I;lI·\sf.i (\\.'rocia\l·)·
/.il'lIIiu ,\\Vi(IO 11' ocach ilndr::eja Jordana.
!'o kili.dci C/.;ści konk:rencji odbywaly się dyskusje. którc wniosly wick interesujących
uSlaicli II dziedzinic historii polskiej etnografii. związanych z wkładem polskich podróżników
I n;1I1f.OIIC.'1I1(nic ll'lk" etnolog(lIv) IV..()pisywanie świata".
['c'II<'lrcllie ('llIo,~rcl/iC::/le II' "/lIIel)'ee
Hanna Golla
SI\II'-!/\I{II'M
POLSKO-SLOWACKIE
DOTYCZi\C1-: ETNOLOGII MIASTA
..IT!\IC/NI.
I SI'OI.lTI.NL
I.RO/,NICOWANIE
MIASTA NA PR/YKLAOZIF:
W ;\RSI./\ WY I BRATYSLA WY (DO 1939 ROKU)",
\V;\RS/A \VA. X-lO PAIDZIERNIKA
1996
/l'll/llium;lnie
clnlC/nc i spoleC/ne miasta na przykładzie
Warszawy i łhatyslawy
XIX
I plcrllv.e.i po/mIl
XX II (do 1939 r.) bylo tematem trzydniowego
seminarium
polsko,1,111dckiego. kl,')le mial" miejsce w październiku br. w Warszawie.
InSl\ IIII ":Inolllgii SImlackiej Akademii Nauk w Bratyslawie od pewnego już czasu prowadzi
hilddnia n;Jd problematyk'l funkcjollowania
spolec7llości dui:.ego miasta. rozwoju różnorodnych
l.lInl f.nlIUII i ol'lC/ajm\()ści
- \I' odniesieniu do prleszłości
i wspólezesności.
Wyniki prac
c!Ol'/Ckdh '1\' \I'icln publikacji i byl)' podstaw'l podejmowanych
\I' tym ośrodku prób syntetyczneg" ui,:cl<1 Sll'l'oko poi\'tej c!nologii Bralyslml')'. Wysunięto
taki.e koncepej.; realizowania
!'lllllWkgic prl.CI. f.ilf." ośrodk(l\I' naukowych programu badania innych miast środkoll'Oeurol'c.i,kicl1 SI\lorlllol1\
lo ha/<,' Illalerialo\l'l dla wspólnych badail poró\ln3wczych.
Ltnogralicznl'
:~ Lud l. 1..\:\1\·
badania nad społecznościami
Warszawy, w odróżnicniu
od laall<1I1Sll\1 ~lIllch prill' dOlI ClaCI Cli
slolicy Słowacji. znajduj'l się dopiero w I~lzie POCli(lknllej. Warv,lll"kil'
środoll ISkil dalii d"
wypracowywania
zrębów szeroko zakrojonego projektu billi<U·1.
Przedsięwzięcie.
jakim było zorganizowanie
wspólnej se"ji polsko-,I(l\1 ~lckicl. l11i~do II i,'c
umoż.liwić nawiązanie ściślejszej współpracy oraz wymian.,: doślI iadudl
mi.,:d/l "bil O<-;lodbllll.
Zaistniało
ono przede wszystkim
dzięki wczcśniejv)'m
kOJllilktom n,llIkll\\\ nI dl'... \ndr/".I~!
Stawarza (Warszawa)
i dr. Petera Salncra (Bratyslawa l. k[I\r/y h) Ii n'1I1n ież pOIllI '/O(i<tll elllll
spotkania.
Sesja została zorganizowana
przed WarszalI ski Odd/ial
1''11. i Instl lit! "InIl ,lek:
w Warszawie przy współpracy Muzeum Woli rOdd/iał Mll/eUlll I Ii"IJJrIl'Ine!ć0 lU. "I \\,IIVillI\'
Honorowy patronat objęli: Prezydent m. st. Wals/,lIIy Marcin SlIi.,:eieki i ..\lllhils~ldor Rl'pllbllk:
Slowackiej
w RP Marian Servalka. Wśród rekn:ntów
i IIC1estllik'\1I spolkallla 1Il,Ii-:.rli .,J;.'
zarówno etnografowie jak i historycy. mialo wi.,:c ono illterdyscyplin~IrI1) char<lkler. \\ IlIi'!/"l;
I. nakreślonym
zakresem chronologiCl.nym
(XłX w I pOCI. XX II.) POl"!'III": lIi.,:ks/O',C;
wystąpiell stanowiły źródła o charakterze
historyCl.llym: archillalia.
pami.,:llliki. IIspomlllelli~1
prasa, kalendarze
i innego typu wydawnict\la.
jedynie II niclic/Ilych
pr/I padkach istlli,d"
możliwość odwolania się do konkretnego
materia/u pOI.) Skallq.'(l ml~ltllla kIIl~st iOIl,IIII1S/t\1Iil ClI
ankietową.
Uroczyste otwarcie seminarium odbyło si.,: R pa/.dl.ll:rnika II Insl~ tucie SI')\lackllll pr/l lIilC\
Krzywe Kolo w Warszawie. W tematykę obrad Wproll ad/iii l.ebr<llI) ch dl ,\ndl/ej "lali al'I ! dr
Peter Salner. Dwa inauguracyjne
referaty wygłosili: prof. dr hah. Marek j)J'(l/(I(JII~ki (/.IIIICI,',;
i sfloleena s/rllktllra War,cm".l: li' la/och 19/-1-19-1-1) i /u/.ilnlla Iknllskt\la
(.\jJiJI"C:llo slndl!!r,;
Bratyslawy w lalach I 9()()-1939). W dwóch nast.,:pnych dni~lch IICle,tnikl'1I1 >Clllinilrilllll ""<ill'
Muzeum Woli. Program /Ostał tak pomyślany. aby IInwżlill ić pOJ'('1I1!lanil' IlIalcliitlll II IH'C:lli'lle
problematyce
dotyczącego
Bratyslawy
i Warszall'y
01',11 ,"skusi\:
Ilad nillJ. 1':/cd'I;I\\ i,"h'
dziesięć obszernych referatów poświęconych
zr()/llicOII~lIliu SpOIcClllllści ohll l1Jiast. iitri""II" '1,:
plaszc/.yźnic wyznaniolVo-narodO\lościowej
jak i spoleClno-oln CIajolIcI. \\. Il'klacie: \\il's!:]I'"
GI<,;bockiego i Karola Mórawskiego
(Ohycal ,~\I'iąl('CIIY
IJ'lIrS~({\IT II .\1\' I 110 liI)(: .\ \ i! ,
IV syntetyczny
sposób przedstawiono
roczny cykl świ.,:tll\\allia pr/ulc
II VI S[kllll killoiicki,',
cz~ści mieszkalków
Warszawy
ubicglcgo
stulecia.
NaSl.,:pnc II) pOll ied/i h) I) prl'/l'lllile,,,
wyll ików bada.] szczególowych
dotyuąeych
konbelnl'Ch
llbs/ar()1I I) ci;1 'pOIcClllll-kulllll;JlIlc'~"
obu miast. Dla Barbary I'etrozolin-Skol\d'otlskicj
(/w'ic
t()\J'ilr:lsl,IJ-IJf,lCiI/(J\I"
IIIICil.'.!l'lh
wars~all'skiej w Xf)( w.) mikroskalą
/ycia towarzyskicgo
d/il'lI i,;lllaS[ll\1 iec/llL" \\'IIVilll.'
St;l!>
si.,: glośne Ivówczas salony prywatne. Maria !':jchl11an (f'arl,i i ogrodl' \1' hllllllr:" /I flrs:oll I
kOlliec XVIII i wiek XU() skoncentrowala
się na parkilch i t\t.'rod'lch II ,liS/iI II ,kich .Ii1k,'
publicznych
miejscach spolkal]. odpoczynku
i rozr\llki
mieszk;1I1c,')\\ l1Jiast,J. RL'!clat Ikll\
Mannovej (f)~i({lolno,\:ć slOwor:ys~ell \V Bratysl({lllie 11'la/{{eh IS')(I-193i)) In'l I kolci plC/ellucl'l
hadaJ] nad rolą, jaką odegraly stowar/.yszenia
Imllysi<lII'skic II OIt.'allizllll iIIliII /ycia kllilllr~till\'polilyCl.nego różnych miejskich IvarsllV spolecznych . .I;IKo miknlsolld.,: CI":ŚCI /) cia lOll itr/l ,kiego miasla potraktowano
anałizy organi/ollanych
pr/Cl te instytucje doroCllI\cl1 hili !lIpL'ill;"
inny punkt widzenia na d/ialalnośl~ spokClno-klllturalnycll
Stll\lill'/~S/Cll II '"/IIIe:'IC'llill ,i,'
Warszawy laprezentowal
Andrzej Stawar/.
Było to ohs/.crt\c 01];(')11icnie i lIpor/itdk"",lll'"
dotychczasowego
stanu badail, zt:. zlVrÓceni<:.m liII agi na pr/elniiln\. j;lkie 1;lch(ld/ill \1 ,p,'",,,,,
funkcjonowania
stowarzyszell wars?alVskich \1 okresi<:. prz<:.d i po piel'\\ve.j lI(ljllle ''.1 i~l!olle:1
Ostatni dzieil obrad zdominowala
tematyka struktur)
II)'/Ilanioll O-llitrodlll\(lśCJ(II\ e.\ •'''l!
miast. Danieł Luther (Nocjonali:;m 11' ::yeill slJOlecllym IJm(""'fO\lT
II' lo/(/eli li) IS- l ')3'\) liii:!! 'i,'
problematyką relacji między poszClególnymi
grupallli n<lrodowościo\\\
IIIi III itl'. ,-I~I\\\ lit! Illic'dl'wojennych. Przedstawiona
analiza stosunków ctnic/llych
dotYClyla nI. ill. politI ClilI ch i pr,,\,nych warunków ieh kszlalt()l.vania sit;, probkmólI'
IlI'iiViln)ch
/ funkcjonoll<lnil'llI
II ll(iC'~I(
róż.norodnych
środowisk
narodowych.
ich aspiracjami
II ohliClII Il1Iieniiqi!Cej SI, ,:\ lU~Ic!1
politycznej,
zjawisk tolerancji i nietolerancji
II /yciu cod/.icnnylll.
\VI,[,(piellie
I'elnll '),d:~I'r~:
(Gmina ::ydowsko 11' Bratyslawie I <)()(j- l 938) slanO\I ilo jlOd'UIllOII ,lilie h,I,I;II'1 ILld '-1'oicT/II('.<::,
hratyslawskich
Żydów IV pierwszych
czterech dziesi.,:cioleci<lch
Il<ls/e!.'o \\leki!. S/CIl'l'(,III,:
llll~lgl' POŚIII';COnO odd/ialywaniu
na jej losy wydarzei\
i procesów
"wielkiej
historii".
(Jmilll ienle pos/czególn\eh
grup narodowościowych
i wyznaniowych
Warszawy oraz trudności
/11 id/all\ ch / hadaniem lego t) pu relacji w odniesicniu do spolcc/llości
warszawskiej
uhicglego
'lu!ccia pr/\ ni(isl rc!l:rat .Iolanty Wiśnicwskicj (5;Jo!ec:no:,'ci
narodowe
i wy::naniO\ve
IVars::owy
'I /l'/,/I\I\'
l/)()e::
.\0\'1 Wyniki badat'l nad reklamowymi
ogłoszeniami
w bratysławskiej
prasie lat
dll ud/leSI\ ch I 11'/)d/lestych
XX \V. jako odzwierciedleniem
etnicznego
zróżnicowania
111k'ISCOII
c;.'o kupil'CIII ,I /aprczenllllvala
Lubica Faltanova. Zupełnie inne spojr/enie
na spolecznlhC du/c;.'i) miasla /aproponollala
Użbieta ManiI' (;ivcie cod::lenlle
w osied!och
Wors::owsklei
\/lIi/,be/lll\//e.I::/,oll/U\I(j
IV ukresie
JIli~d::Y11!()ieIlIlYJll).
Wyniki badai\ nad eodzicnnością
zostaly
tu skonli'llllOIl ,!lIC / /alozonYlll pr/CI Iwórców osiedli programem
urbanislYClno-archileklo11IC/ll\1\1I 'l)(l!cCZllo-kulluralnym.
\\
czaslc
11'11ania
seminarium
jcgo
uc/estnikom
zaproponowano
wiele
Imprez
lilII dl/I S/,!C\ ch spolk<inie tOllar/yskic w Instytucie Slowackim. promocjt; wydawnietw .Journal
dl Irb,ln l'llmology"
llIal. suplementu
do "Encyklopcdii
Warszawy",
a także odwiedzenic
1\ill9all skich plau'lII ck lI1u/e,Jinych i /.akladów naukowych. Zapowiedziano
również opubl iko\\llllle Illaleriual,')\\ / scminariumw
wcrsjachjt;zykowych
polskiej. slowackiej i niemieckiej.
Jo!anla
RI("I
Wi.\:!7/ewsko
..11 NOIO(d!\
I /\NI ROPO!OGI/\
KULTUROWA
A BADANIA
KULTUR
),;\I,:YCII
I RI(dONAII/~W
W SPOLECZEŃSTWACII
NOWOCZESNYClI"
kONII.ląNC.I/\
UNIWI:RSYTETU
ŚLi\SKIEGO
FILIA W CIES/YNIE.
CILSZYN.
23 - 2.~ PAŹDZIERNIKA
1996
-
\\ dniach 2.\-2~ paid/il'rnika
I ()')(, roku odbyla sit; w Cieszynie
konrerencja
naukowa
"I
I ,Inlropoiogla kulllll'owa a badania kulIlII' regionalnych
i regionalizmu
w spoleCleil,11\ach 1](\11oczcsn\ ch" ()rgani/atorami
kon!l:rencji
byl nowo utworzony
laklad
Etnologii
',1 111',1\lucic Nauk Spo!cczn)ch
i Nauk o Kultlll'ze Filii Uniwersytetu
Śląskiego w Cies/ynie.
kOIllikI :'\,Iuk I·,tnologicznych
PAN Ol'a/ Dom [lII'opejski CieszynUstrOll. Przewodnic/ąeym
1,,'nlcr,'ncii h\la prol dr hah. Irena Bukowska-FloreJlska
(dyrektor
Instytulu Nauk Spolec/nyeh
'\dllk o Kltllllr/l'. ma/ kierownik Zakladu Etnologii Uniwersytetu
Śląskiego Filii w Cies/yniel.
,c~lel:ll/l'llInaukolll
In kon!l:rencji·pror dr hab. Wieslawa Kor/eniowska.
!<Isddllic/\ III celem konll:reneji bylo przedyskutowanie
problemu limkejonowania
tradycii
i,I:IIU(()1Ici I pl/e/) II all ill II i.;/i lokalnych IV spolec/eilstwaeh
nowoczesnych
1\ odnleslen
iu do
i" (!hklll,I!\ ki regiolliJiIlC.i
I (OCZ\Slei'0 0111,Ircid (!brad II ('enlrum Konferencyjnym
Filii Uniwersytetu
Śląskiego w Cie,(\ IllC dokl1l1,Ji p(()leklOI l !nillersytetu
Śląskiego Filii w Cies/ynie pror dr hab. Alojzy KopoL/c'!" klt'l\
II SIlOil1l IlIauguraeyjnym
wystąpieniu
powital pr/ybylyeh
uczestników
i gości.
Ie ,110n\ m;.'ani/'llol'l·lI\ kon!l:rencji IIszystkieh zebranych pr/ywital przewodniczący
Komitetu
'\~llIk LtIIOI0i'lczl1\ ch PAN pwr dr hab. Ibigniew .iasiewiC/. /wraeająe uwagę międ/y innymi na
!,[kl. 1/ kOIIIl'le'llcia 111\1IlIlcjsce w lIaimlods/ym ośrodku etnologicznym
w Polsce.
SeSIC plelllllll'l olllm/\Ia
pwr dr hab. Irena Bukowska-Florellska.
która w referacie
\\ i'lllIl 'lti/,i.I'!C\ m pl f..lI!/IIIT 1'(',~/oll(//lIe \I' SI}()!ec::clis/H'{f('h
1I00l'Oc::esllvch
_. I)l'oh/ellll'
i j!l'oj!o.~i
j'Ot/'/ill.T n\lklcsllla ploh!cmatyk.;
i kierunki badllll nad wspóle/.esnymi
spoleC/nośeiami
:·,-'~i\)ll;I!Jl: Illi
koleln,' Il'lelal\ 1I\;.'loS/OIK Pl/C/ pror dl hab. Annt; S/yll:r (Instytut Ftnologii i Antl'lll kllIIUI'l!IIC.i l :nlllcrS)tetu
im. A Mickiewicza w Poznaniu) Reg/ollV pograllico
- ,~rllf!l'
,_, ~h/()I'()lIu,i/') /(e//e/,s/"
III/d /)f'()h/cllw/y/;ą
/ lIIe/odllllli
!JlldOli. pror dr hab. Kazimier)
Wódz
340
i prof. dr, hab, .lacka Wodza (Instytut
Śląskiego \\' Kato\\ ica"l) Ne,o,:illBukrab)-I{ylskicj
l/akbd
Kultury Wsi w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Warsza\\a) 'va sll'kll kllltur t,alC,'<()I'I<'
po::nawce i (~vlel'l1atymoralne. sprowokowaly
oi:.ywioml dyskusj.,: i liune polemiki,
Popoludniowa
sesja pierwszego dnia obrad odbywala siy II trzech sekcjach Ohra,h sckeli
pierwszej
skupione
byly wokól
problematyki
określone,i
jako ..l{cgionalnil
Ś\\ lildol1JOŚc'
odrybności
a inicjatywy
spoleezne",
Prof. dr hab, Teresa Smoliliska
(Katedra
I'olklo['\ st) ki
Uniwersytetu
Opolskiego)
wygłosila
reterat pl. O potr::ehic IIto:'sallliallia
sir; :: re,o,:i()II('/l1
Spolec::ne inicjatywy jolklolystyc::ne,
w którym przedsla\1 ila in icjat) \1y dot) l'/al'C pouueiil
przynależności
do rejonu jak i wiedzy o nim, podejmowanc
przel inst\'tuCjc i 100\ar/ysl\\:1
spokezno-kulturalne
na Górnym
ŚI<lSku, Referal dr I\\on)
Kal)/iilskiej
l/aklad
FInolugIl
Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, Warszawa) S\Fiadolllo,I'{ ()dn:hlla,\:('i larloriolllel
ll,/lli/lnaliII'I1Y w perspektywie
rOlvej
a poclIcie
Socjologii
Uniwersytetu
anali::v więks::o,\:ć i I'I1niejs::o,I'ćoraz dr lzabclli
pr::ynale:':no,\:ci
regio/1olnej
(no pr::,l'/dod::lC' l'olakll\1
= liiallJl'lIl/l
h\ i
podsumowaniem
prowadzonych
przez. ostatnie trzy lata badali terenowych
Ilil Iktlorusl
!'rul. dr
hab, Teresa Karwicka (7.aklad Ftnologii Illstylutu /\rcheologii
i F!llologii I illillcrs\ Il'lu .\liko!it.lil
Kopernika.
Toruil) w wystąpieniu
pl. C::v "."lIjawv są regionellI eIlUl,o,:mjiclIl'IlI'
\\\lii/Ilib
współcześnie
funkcjonujące
cechy odrybności tcgo regionu, ..KS/,talt kultury re~ionalllcj il liderzy" byl tematem sekcji drugiej, Ks, prof. dr hab, Francis/ek
Rosil'lski l Kalcdra iClIlU!(lgil
Uniwersytetu
Wroclawskiego)
w reteracic pl. Rola dUc!I(}lI'ielistll11 11 kClallullwliu
1,1I/llIn
regionalnej mówił o wplywie religii na kultury danej spo!cClności
orill o illicply\\ ach I li/iitl~tIności kulturalnej duchownych
w społeezei1stwach
lokalnych, f)/ial:t1ność !nisj i i dUl'lw\\ IClisl\\ it
W Papui-Nowej
Gwinei w dziedzinie
oświatowej,
kulluralnej,
IncdyClncj
i cll,ll'\ latl \\ Ih,,i
scharakteryzowal
ks, dr Wojciech 13~ben (Thursday Islanel. /\ustral iii) \\ rc!Cracic lal\ lltlO\\ iill\ In
Rola duchowiel7stwa
Gwinei,
Wystąpienie
w ks::tałtowaniu
wspólc::csnej klllturF spolec::clistll'
tJil'nl'O!lll'Cil
liii \ Ul! ,':
prof. dr hab, Anny Brzozowskiej-Krajki
(1llstylut I:ilologii
I'oi,kil'j
Uniwersytetu
im, M, Curie-Sklodowskiej
w Luhlinie)
NeglOlIll/i::11l .1'11'(11.\1'1 /;II'IUII rC{,,!!.lI
parac~vgmat podhalański
i jego mlltacja alllerl'kllliska
uka/alo
\\ spl\lnoto\\ y i intc~ruj~!e\
charakter
podhalai1skiego
ruchu regionalnego
przcnicsioncgo
\I
kr~'gi ~I"ralskil'i el1ll~i'~lel:
w Stanach /jednoezonych,
Obrady tej sekcji zakollC1yl komunikat mgr l'iotr,l \\qsali (killedr"
Socjologii Kultury Katolickiego Uniwersytetu
Lubelskiego)
Uder li' SjJO/I'I'=U(),\ClIulwlue/
Sekcja trzecia z,~jmowala siy prohlematyką:
..Regionalizm
\\ S/lucc ludo\\c,j i kullurll'
masowej a tradycyjne wzory kulturowe wspólnot regionalnych",
Przedstawiono
11'/\ rcl;:r,lI)
Prof. dr hab, Barhara Bazielich (Katedra Etnologii Uniwersytetu
WroClil\\.skicgo)
\\ !Cll'rilei,'
Problem regiolla{,::mll w s'wietle CIlI-OIJcjskiej literal/liT dOlrc::ą('cj s=luki ludulITJ 1\\ I'I"ctla U\\ ,I~e
na zakres europejskiej
literatury dot)'cz'Icej sZ\lIki ludO\\cj a labe uka/ala, \\ "p;II'l'ill o 111c!ilIUi'l'
przedmiotu, próby podzialu Europy pod w/glydcm I)'PI')\\ \\yt\\oJ'(')\\ v,lukl Itldl\\\l'j I Il'll 'Pl'C\tiki, Dwa kolejne referaty związane byl)' tcmatycll1ic IC ŚI'Iskicm
Ili kl'\ stlnil k(lSSilko\\ sb.Jaros? (Katedra folklorystyki
Uniwersytetu
Opolskicgo)
w \lysi'IIJlcniu plllodowo
,\I</II-ICIl<l\lc::e: lIieobecnoH: kllltllly
/llOsOlFej f:wrócila ll\\ag.; na skronIny dorohl'k
bada\\c/\
dOIIl'/i,C\
kultury popularnej na Śląsku, .Jej zdaniem fenomen kultury ślilskicj lil/I'atl'\\\illl\
pr/o pl'\ Im,l]
kultury masowej może dać bardzo interesujące rezultaty, Komunikat dr \\',llllh
lusiitlik (111'1)lUI
Śląski w Opolu) nosi tytul: Cłosy ,I:/qskich elit mir;d::I'lI'o/lIia li' "hli,.::/I :d('/'=elliil = OhICII/'!Ii.1
r::ec::ywisto,\:cią lIIies::kmiców ::iel11polskich,
Obrady drugiego dnia ro/począl prof. dr hab, /bignic\\
.I'lsic\\iC/ (Instyllit Illllilogii 1\lllr,'pologii Kulturowej Uniwersytetu
illl, !\. !'v1ickiewic/a \\ Po/llill1iu) \\\,Sli!PICI1Il'11l (U/ul/CIO i',gionali::m a Illigracje, [/\1:agi o ::ll'ią::kach :: iervtorilllll
1111 ::lenllllcll
I'II/nuclh'l
l =ilt'lludlil'
Polski, Prof. dr hab, Leon Dyoewski
(Katedra Socjologii Kultury KI ;1,) \\ rclCrilcic pl. IJL'/lI,IlI~
::lIac::ące to:'samości kulturowej \Jl spuleello,\:ci euroregiollu ,,/Jug" pr/,cdsla\\ il \\\ nikl I hild~tn
przeprowadzonych
na początku 1996 roku \\ pi.;eiu wojC\\'(\ll/t\\'~ICh Illilkrml'g iOllu ~Io"kn\ll ,wschodniego,
Wynikami
tychże baclal1 podzielili
si.; naslypni eh\aj rclCrcllci: Illgr l)aritl>.l
Wadowski (Katedra Socjologii Kultury KUL) analizując wi~; lo"alllil i I\:giol\alni! \\ eurorc'gi(;;)II:
,,/Jug' 01''1/ mg!' Robert Szwed (Katedra
Socjologii
Kultu!')' K lii,) olll:l\Ilil}ll' lI\\illUllko\l dni"
.141
d: ,1;ln,;tm Illi.;d/: grupallli clniCl.nymi. I'rzchicg procesó\v rcgionalizacji
;;r,ydów aszkenaE-yjskich
Lurop\ Srodko\\c.i hyllcmalcm
inlcrcsuj;łccgo rctCratu \\)'gloszonego
przcz gościa z Izraela pror.
dr Olg.; (joldherg-Mulkicwicz
(Thc Ilchrc\\' Univcrsity or Jerusalem). Niejako kontynuacj'l
[ej
[Clna[\ ki hyl kOlllunikat \\yglos/Ony przcz Illgr. Andrzcja Pccia (Zaklad Elnologii !nslyllltu Nauk
SI'0kCln:ch
i Nauk o Kullurzc Uni\\crsytetu
ŚI,\~kiego. Filia IV Cicszynie) Mniejs:o.vc· narodmw
'I")/"c:eli.l'llI·ie
/',,/s/,1C1i Ii' 1 S.l.
11
1/001·ocesmm.
/njiJrll/ucja
: badań
lo::sal11o.~ci spo/eC:llo-ku/lw"olt'ej
7ydóH'
Po pr/.er\\ ic ohiad(\\\cj
pror. dr hab. Urszula
Kaczmarck
(Inslytut
Kulturoznawstwa
tni\\crs: klll illl. i\. l\'1ickic\\iCl.a \V Poznaniu)
zaprczcntO\\ala
wyniki z badai'l poc/ucia
IO/'alllości narodo\\cj
na pograniCl.u polsko-nicmicckim
(woj. szC/ccillskicl.
Naslc;pnic mgr
1';1\\<:1 S/lllidl (Kalcdr;! lćlnologii liniwersytetu
L<idzkicgol wyglosil rckrat ~H" u siebie
!)r:ej(fllT
IO:.Wllun.';ci s/)(J/ecllej
\1'.I:nid
lIIie.ckw7cÓll'
pogranic::a
elilicnego.
Dr l'vlaria
SlllicJo\\ s"a (In,;[: [ul Nauk SpolcCl.nych Uniwcrsytctu Opolskiego) w swym wYSl<lpieniu E-\\Tócila
Il\\agc II;! \\ ply\\ odd/ialywali
politycznych
instytucji pallstwa niemicckiego
i polskicgo
na
uheen) !-.sIlalI kullury spoleClclistwa
Sląska Opolskicgo.
Identyfikacjc
narodowc
młodzicży
II (ilUgl)I\i-;U Olll('mila dr l irszul;! Swad/ha (Instytut Socjologii Uniwcrsytctu
Śląskiego w Kato1\Icach) TClllatclll n:kratu \\ygłoslllncgo
przez dr. Tadeusza Kanic; (Zaklad Animacji Spo!ecznokllltllro\\,'j
Instytutu i\auk Spolecznych i Nauk o KulturE-e Uniwersytetu
Śląskicgo. Filia w Cic-;;:\ 1\ie I hyly 11ll1lC l.i;1II iska spoleezne i zmiany kulturowe na Śląsku CieszYliskim.
Element:
1\lellCll pr/cdchr/c.ści.iar'hkich
rUl\kcjonująee
w obyczajach
i przckonaniach
mieszkaricó\\
/v 1\ ICCC/) In)
1;lJm:l.cl\tO\\ała
mgr Natalia Trela (laklad
Nauk Spolec/nycil
Politcchniki
I.ód/li,·i
I'ilia II Iliclsku-Bialcj
i laki ad [etnologii Uniwersytdu
Śląskiego. Filia \\ Cieszynie).
Rckl;I!) mgr ktlrnclii I,ach (Katcdra Folklorystyki
Uniwersytetu
Opolskicgo) /lrcl/(!iclI£' jimm'
1.11/111'\1 .I/i/,o/I/jo
1/1/
/}()gralliclI
.';/ąsko-moro\l'skim
oraz mgr Doroty Świtaly (Katcdra
I·01"1(11'\SI: k i llni\\ l'I'sy1l:lu Opolskicgo)
/,lIdVCIIO.';Ć' odpllslów
IV lrodn:!i
śląskiej zakoliczyly
l\hr;ld) drugicgo dnia konkreneji.
Vii" 1\1 "k(enlem \\. [\,n\ dniu by I kOIlCel'I kamcralny \\' wykonaniu pracownikó\\'
InS[ytulU
\\\cI1ll\\;lIIi" \lhlz\C/.nego Uni\\crsytetu
Śląskiego Filii w Cicszynic.
\\ tr;:ccim. oswlnilll dniu konl\;rencji.
odbyla sit; scsja wyjazdowa
\\' Jastrzęhiu
7droju.
()bl"d\. odh:\\apce
się \\ 1;I·z.;d/.ic Micjskim. ot\\'orzyl p
ludcnt
\'1 iasla .!;Istl/ ..;hia ldroju Illgr inż. Janusz Ogieglo. Sesję tę wypclnily rcl\;raty prof c1r.
hab. \ \;111" S/.clL'p,"i.-;kiego (Instylut Socjologi i Uni \Vcrsytctu Śląskiego w Katowicach)
!?£'glOn
! !'('.'.:/I)//o!i:1I/ ,!!./imo.v/ąski
II' /wl'Spektl'll'ie
illtegracji
ellropejskiej.
dr. ivIicczyslawa
Trojana
Ii....;llcdr" 1':u1llIogii l 'ni\\ersy lelU Wroelawskicgo)
Wspó/ceslle
proces\' spo/ccllo-kll!tllrOlI'C
\I
/-.u/'(}/,ic \I \lT/llil/r:£' regiono/IIFlIl
i /)()/IadregioJ1a/nym
oraz dr Marii Lipok-13ielwiaczonck
(\lu/Cl!ln
Sh!skil' \\ KalOwicach) S:lIkanie .. ma/ej ojcy::m· ... LIJ1%gicne
Sllldilllll
\I'!e/ko/,II/'WO\l"!
:!>lomlm.';C1 Ir::£'c:: (I l'l'chl/chl.
1)1' hab. /,ygmunt
Kloclnicki (Katedra
Etnologii
tlll\\ers\lelu
\\'rocla\\skiego)
\\ystąpil
I. inrormacj,!
O::ied:iclll'o
kll/turo\l'e
\I'
regIOnie.
II Jil !:c I l/(! /m ),-';/'(/IIII}\I'e .1!iIIIS1CrS{IJ'(/ /c'dllk(fcji Narodowej
rkolllllnikal-iIIjiJrl//acja).
l'mbullll)I\;lIIi;1 "ilkudniO\\ych
obrad i dyskusji dokonał prof. dr hab. lbignic\\
.l<rsiewicz.
killII Sll\ i,'rd/il miedz\ innymi. jc konl\;rcncja byla znacz'lcym wydarzcniem
naukowym. a lal·je
PIC/CI\I;lc.ja 1\<l\lcgo OŚlodk;1 I\aukowego. ldaniem
prof. Jasicwicza
konl\;rcnc.ia rzucila I\o\\e
ŚIII;i1lo 11" kultulY pogranicza.
potwierd/.ila
odrodzenie
się lokalności
i tcrytorialności.
Byla
kll!c:lnylll dO\lodeln na to. Ie etnologia poWili wspólpracować
z innymi dyscyplinami.
Konkrl:llcji ctnologlClnc.i \\ Cieszynie tow:lrzyszyla okolicznościowa
sprzedaż wydawnict\\
UIIlIICI';\ ICckich i puhlikacji Macierzy !.iclni (,ieszyliskiej.
Organizatorzy
zapo\\icdzieli
\\vdanie
pr/edSla\\ ion) ch na kon!l:rencji rc!l:raló\\ i komunikatów.
\;1 1;I~OIICI.L'llic n;lk.iy podkrcślić.
iż spotkanic naukowe \\ Cics/.ynic slan(milo
przcgl'lll
,t;IIH'\\ is" ,·lllologl·l\\. an[ropologó\\'
i socjlllogó\\' v\' zakresie badali kultur regionalnych
i rcgi()n:t1i/n\l1 Obiad: i ,"s"usje
poz\\oli"
ukazać nowe koncepcje bada\\cze a także aktualny stan
had;II'\ 11:1<1ś\\'iadolllościq
tożsalllości
i odręhności
5poIcClJlu-kulturo\vej
. .I;lk sii; okazalo
regionalizm
wymagające
współczesny
tu zagadnienie
o dui.ym Inae/.ell iu pO/nal1 CI)1l1 i pr,lIdl Clnl III
jeszcze eiąglyeh badalI i doeiekal\ teoretycznych.
X KONGRES
AFEMAM
I II KONI'LRI:l\l'.I/\
i\IX-E ·-I'ROVr:NCE.
4 - 7 I,JI'(,;\
(;r::('.~( )J'~
Odl.'!
.llldl'~('!
1'",'
ILI{,\JVIIS.
1l)l)()
W dniach od 4 do 7 lipca 19961', w i\ix-cn-I'orvcnce
II IHYi\L\ivl (institut dc [~ccllcrche l':
d'Etudes sur Ie Monde i\rabe eLl'vlusulman) z inicjatywy i\FLM/\'Vl (f\ssociation
l·r'1I1,';li.,e pour
!'I-:tude du Monde Arabe ct Musulman - Paris) i LUR/\M I':S (1':1II0pC;11I,\ssocialJ()1I lor \ liddk
Laslcrn Sludies _. Oxford) odbyło się spotkanil: badaczy l.ajllluj'łC) ch si, ,II i,llc'l]] ;lIabskoIlluzułmailskim.
poświęcone kierunkol11 Ivspólczl:snych
badal'] europcJskich
KOI1),'I'CS1),'10111;ld/ll
ponad 500 osób z Europy, Afryki i Azji. Obrady toezyly si, II 71 sckci<lch specj;dlSl\L/nlch
I'
sesjach plenarnych.
Inaugurację oficjaln'l poprzedzi la projckCJa lilnlll ,d!2ierski,'!.'o pl. ..\ ;("mik"
która Illiala miejscc w środę:; lipca o godzinie 21. 1'0 proj,kcji ()dln'I<I ~i,' d)~kusi<l II oiJl'Cllll>ci
rl:iysera M. 130umari. 4 lipca 1996 r. olicjalnic Komilct Kongr,'su II o\(,h<lciJ ('h. l.oulS I'rC/\'
dcnLa Uniwcrsytetu
d'/\ie-en-Marsl:illc
. .I. M. Le łkrrc. c1zi,'kau<l Wyd/i;du l'r;l\\a. i\. V1:Jhl(lll.
dyrektora
IRI:M/\M.
R. Iberl. dyrektora
MMSII (Maison j\·kdlt,rLln0elllle
dcs SCIClh:C' ck
l'I'łomme
- jest Lo ośrodek badaJ\ regionu Śródzicm'Hlmmsk
ic),'o L I' J)umonl. pru) d"llId
i\lTM!\M
i D. Hopwood. prezydcnta ElJR/\:'v1ES, powital uczcstnlk('l\1
Ihl;1 ~polk;lIl'a pkn~lrl1c
mialy charaktcr tzw .• .Pytar\ otwartych",
zastaJlawiano
si,: bO\l iCIJl n;ld 101" i IJl()ili\lo'ei;lIni
badacza świata arabsko-muzulmar\skicgo
w pcrspl:kływil: 1(\/l1\eh d\sc\pllll
IldllklllllCh. [Jerc'k
I lopwood.
przewodniczący
EURi\MFS,
stawial nI. m. P) lani,}: .lak pronHl\I;IĆ II I lJli;lIl'.
międzynarodowe')
.Iakic są możl iw()ści i sposoby p(l/.n~l\\;m id pr;ll had;11I ClI ,'h. pnl\\;lci/illl\ c'h
\I' różnych
ośrodkach uniwcrsyl,ckich')
Thier\ Hianquis IIITacal UII;lg, lIa '"(lIsl;1 role h;IILiu;1
ś\liata arabsko-muzuima:\skiego
i tl'lldności natury llrgani/;lC\jJlC.I, kli)!'c nl,'kll',h llniellloillll 1;11<1
prowadzcnie
()dpowicdl1ich badali. Natomiast tr/ecic spolk:inlc plell;lrtll' p(ld I'r/CII"dnll'lIlC'!l1
Fanny Colonna, poświ~conc
bylo pamięci I~rncsta (jcllncra.
IJnarle!2<l II I l)')., roku. I·.nh>t
(jcllner byljednymz
badaczy Maghrcbu, co wiclokrotnic
\I' lI\st;lpicJlill pllllkrc',I;lno.
Sesie specjalistYCI.ne podejmowały
ró;i.noroclne tcm;\II: religijnc (lip. ~dichcl ('IHlcikic'lI iu.
Claude
(J iIlol. Is/am.
(eXles
e{ protiqll(,s
l. historycIIle,
Sp"IeUIll'.
1iIcr;lck"-iCl) I" 'll e.
urbanisLycl.l1C. ekonomic/llc,
antropologiczno-ctnologicznc,
IH) \lsl,,\luesl1\
'" i;11 ;lrahki. "i·,'
sposób zaprezcntować
calości oma\l'iancj
problematyk i: po piCTlI Sil' ohc.I'll011 ;d;1 on;1 re')/n,'
kicrunki badar\, a po drugie .Icj wicikość (okolo :'00 WI s!:lpie,'1 rekr"l)
i k(l[lIllJlikal\ J I )1;llcg(}
leż. pozllalam
sobic na przedslawit'n ie Jcdynie wybrallcj tClll,ill ki sek,-,i i 'lll'CFd ist\ C111\ ch.
II których mialam okazj, uczcstniczyć.
Problematyka
IIsp()lu"SIlC),'O ,II iilt;1 ;ll'lhsklegl) I" LI
roz\lażana
m. in. w sekcji pl. "Nowe wyks/.lalconc
clity \I nickl(')r) ch krajach arah~kich
0,1
lokalności do globalności".
kienmancj
pr/c/ E. I.ongucnssc
i F ('ol"nnil
;\ll\Or/l rckril!i'l\\
sta\liali
problem dwubiegunO\\,(I,
wsk'lI.uj,\C na rclacjc Illi~'dz) \I.) kVI;dcl'nicm
I Illil'.I,cem
zamieszkania.
Wska/ywano
na \lwaine
pOll irvanic \licd/\
lokillJlcj 1 II ied/;1 gloh;dJl;1. ,jak"
istotnym oynniku
transll)rmac.ii spolcClcl\stwa.
Pod prze\\lllIJlictllell!
(,. 1.1 ".;Idi "hr;ldoll,llil
sekcja pl. "Dziedzictwo
i urbanizacja miast ś\liata arab~kicgo"
Il. CISS,II prlL'ciSl;11liI kon"c'!'(.Ic'
trallsflJrlnacji idei i ochrony ośrodk()" histOI')'CLn)'Ch. 1I.,ka/uj;l' 11" k"nlcullI"L'
",[",lci/lid.llli.:
stratylikaej i społecznych i aktywności ckonomiczncj.
art) sIl Cll1c:j i h;lI1d 1(>11
cj
C Iacostc-Dujardin
i M. Scha\l.l11i1lcr przc\\'udniClyh
sc'kcJi 1;lilllllj;I'Cj'IC"1
tllillj;: k(,hl",
"krajach
arabsko-l11uzulll1a:\skich.
Międl) Innvml [,vI.C"rdlll;:iIl1I)lIi\;l"
IHlhlil\'IICe
dl" ""h:el
i /j;l\\i,ku /aslaniania
l\l'arzy na Bliskim Wschodzic (1979-1994), a S. Dahlgren o/mianach
'jlPkull\ ch \I .IL'lncuic pr/.cd 19'J() i pel 1990 r.. zwracając uwaf!1; na przcksztalccnia
struktur
i pll">"": konstruo\lauia
modclu spokucl\stwa.
w którym dopus7.cza si.,: kobicly do ak!) wności
1;I\I"do\lcj. II. ('laud(II-ll<mad
pr/cll'odniczyla
sckcji poświęconcj
problematyce
spok\;zel\slll
"ll1al").j,klcl1. \I kll·)I·c.i dIskutollano
nast.,:pującc zagadnicnia: język. SZWKa, tcchnika i idcntylibcia: lOk pclniouc wcdlug pici i idcntyfikacja: Tuaregowic i ich "zclln.,:trznośC:
organizacja
SPOkUILI i idcnl\likacja.
Tcmalyka antropologiczna
i etnologiczna przćwijała się w r()i.nych sckc.i;lcll. ;tlc n;l.lsiIn iL] /aman ikstowala się II spotkan iu. którcmu przcwodnio'yl i Ci. BoClSch i .I-N.
ł:L'IT~na Icnlal ..N;lIIki pr/yrodniCl.c. nauki humanistycznc
i nauki mcdycznc w A1i'ycc Pólnocncj
1\1\-\\
\I.):
/hlii.L'nia socjologicZllc i cpistcmologicznc".
W związku z trwającym Kongrcscm
\I \Iu/L'um
Ilislmii ~aluralncj II :\i:-:-cn-I'rovcncc
pod kicrunkicm G. Boctsch i L. Rabino-Massa
IOl"gaui/o\l ano 1\) si a III,' pl. ..Antropologia
starcgo Egiptu. Spojrzcnia na genc/ę wykopaliska.
k'1kkc.ia :\·lalT(\ dc Tmin".
alci.y odnotować
dwie innc wystawy:
..Postacie
sufizmu".
prl) g,llI\l\ana przL'z C. Champion oral ... Dzicdzictwo
i renowacja miast arabskich:
Port SaiJ.
";Iir. .\!Lp. Ikjrul.
/\Inan. I.ahid".
animowana
pod kierunkićm
G. LI Kadi. I'n\blcmy
\oc.l"logiCl.no-;lIlllOpologiCl.nc
lIysl'lpily w sekcji "Prawo i spolcczdlstwa
wspólczcsncgo
świata
al":iI"klcgo pl'lspdtllly
spolcuno-;1I11ropologicznc".
Podjęta dyskusja koncentrow;i1a
si.,: nil
I\:nomL'llic piali U) nI z punklu I\idzenia leiigi.incgo i ślvieckiego. O badaniach antropologicznych
II kl"aiach lal oki l'cl·.,kic.l Ill(lII iono pod kierunklcm A. Montigny i /\. A Yatecl11. Iladania
:JnllPjlPloglunc
n,ld .'poleczCI1.'tllcm
kl'ajóI" I.atoki Pcrskicj pl'()\\adzonc
sq od nicdm"na.
i{o/lllailc teinal) i II ar,/taly b,ldall'czc ukazują i.e pomimo islnicj~lćych oporów spOkC/CJlS1Wa
!l0'ILlcg,'\ln\l'h
kraj,'III' ule~aji\ tranSlt>rIllacji. I.wr(lcono ulIagi;. że zatrudnienie
pozwala ustalić
II /111"\ pr/L'kiI/u II icd/.) oralnej. ich runkcj.,: i lIyzlli1nia traktOIlane jako lI'ażne /j,misko 1.11lian
'pOleUIlI ch \\\ \UII ,lI10 h ipolui; postrl.egania wicd7Y lokalncj jako wicd/.y globalnej.
'\;1 k(ln~rc.,ie: II) 't'lpilt
r(lImicż
badacl.c z Polski: .ler/y Zdanowski.
członck
Racly
\\\ k,lIlall Clcj U'lt\ivll:S
i kicroll"llik lakladu Krajów Pozacuropejskich
PAN. m(lI\ il o prO\I <1d/onl ch II POI,CL' badaniach hliskll\l.'chodnich.
a /\nna Barska l l!nillcrsytetu
Opolskicgo
na
pu,iL'dlcniu sekcji ../\I~cria
iV(a~hrL'h" lI'ygłosila komunikat na tenlal zmian spoiccZllo-kultu1\11\\ch 1I\I~Clii
i{(',ilH1ll1l!na tellliltlb
kongrcsu stala Sli; oka/ją do podzielenia się doświadczeni<1mi i rcj~
Icks.ii! hild,IU\ I'(lclwl!/.i\cych z I·:uropy. Al.ji i Ali·yki. R()wnoueśnić
to szczcgólne spotkanie
,'l!lnl-':IJn\ ch I'()(lei.'ć Includol(lgiunych
dalo asumpt do przemyślet'l nad stylem prowad7.enia
h:ldall i nlll/łillościallli
intenlyscl pl i nilrny-.:h ujęć.
i/I1IW
Barska
Illl;\I'\I:--';OŚ("
KOLi\ /.\INTUU:SOWM;:
KliLTlJRi\
ASYRYISK/\
PIUl' POI.Ni\ŃSKIM
ODDZI/\LE
prl,
\\ ()J.,:RI.SII· Ol) p/\i.DI.Ił-:RNIKA
199:1 ROKU DO MAlA 19%
()krL's sprali o/dali Ul" lO c/as 1I/.1llożonej aktywności Kola. na klórą 7łożylo si.,: ucze~lniclwo
II kilku kOII!\;rL'ucłach Ini.,:dl.\narodow)cIL
organizowanych
zarówno w kraju. jak i 7a granicą
I'ral IO/lnaitc .'potkaIJi;\ na l.aproS/cnie I"ielu instylucji oświatowych
i kuIIUraln)ch. prl.y czym
niekl('J1c /c SP(llbll In,I}1 .lui charaktcr staly. Uczcstniczą
IV nich uczniol\ie
szkół gastronoI1lIC/n\ dl. kli'lI"I'ch nillluyciclc.
będ;\cy absohl'cnlami
:\kadcmii
Roi n iCl.cj w Poznaniu.
P,\~\\ iccaja Jcdn" luh dll ie: lekcje' zagadnicniom
elnologicl.nych
ulVarunkowaJl kulinarnych.
";lIcil podkrcślić·. iL' zain!crcsO\lanic
prelckcjami jest dość duże. zarówno ze strony mlod7.icży.
idk i naucl.\ cielt.
w której przewodniczący
Kola hral ud/ial II dni:lch I ~-I" gniLinia
Katedra Folklorystyki Wyżs7.ej Szkoly PedagogiClnc,i im, PO\l,t,niu')\1
Śląskich w Opolu (obecnie Uniwersytet
Opolski) pod tylllicm: ..Pograniczc
Jako prohlelll
kultury'·. Wygłoszony
referat dotyczy I problemów
kultur) luLino,ei a"I),jskicj
n,1 pograniClu
syryjsko-turecko-irackim.
Druga kontercncja:
"Chrzl:Ścijaństwo
i islam" miala micjscl' I I-I·j
kwietnia 1994 roku w Krakowie. Jej organizatorami
hyly Katcdr,1 ,\rahi,tl'ki
1:.1. P,lpIC,k'l
Akademia Teologiczna.
Ojcowie Franci,zkanie
oral Kon,ulat
i In,tytuI Kullury Francu,kic,i
w Krakowie. Uczestniczyli w niej orientaliści i duchowni I. wielu krainl, /aprucnto\lano
rcrcral
pl. Posty i praktyki postne 11 chr::e.~cij{//lskich Asvr,l'/cyk()lI'
IW /!/iskulf
11'sc!u}(be,
"': C/,bie
trwania konferencji i towarzyszących jej spotkali zrodzi I się pom)'sl IOrg;mi/o\lania
\I pl'/yvlości
międzynarodowego
torum naukowego
poświęconego
\lSpÓIc/CsllIm
!\" njC/ykonl.
Wśród
uczestników znalazło się bowiem kilku znających język asyryjski i pis/<IC)'cli o nim oral o ;blryjskim folklor7,e. Trzecia konferencja. "The Potato". to kolejnc. dzil',iijlc 'J1olkillIIC C[nOll1glClnl'
o poży,,,ieniu,
zorgani/owane
przez Uniwersytd
TechniC/,ny \Ie Freising kolo Ivlol1achluln
(w dniach 6-10 czerwca
1994). Przedstawiono
na niej referat o roli ziemniakl')\\ \lC \lspl')IC/c,n",i
kuchni asyryjskiej na Bliskim Wschodzie. Krótki pobyt pr/ewodniC/ąccgo
Kolii \I Vlonilchium
wzbogacono
spotkaniami z mieszkającymi
tam wychodźcami
asyryjskimi (\I liC/hie okolo 100
rodzin). Raz w miesiącu zbierają się po niedzielnym nabo:i.elis!wic eak rodliny \lTal /.l' '\luim
kaplanem w przykościelnym
klubie. Asyryjski~ gospodynie
pl'zynoS/i\ pr/)T/,i\dlOJl(; \I dOl1lill'i1
potrawy narodowc. Czwarte. już cyklicznc ... Symposiul1l oj' Fooe! ilnd ('ookel'l" Ullhy/o ,i, II SI
Anthony's College IV Oxfordzie. IV dniach 10-1 I wl-:lcśnia 1')9-1 roku. Jego lenlałl'ki1 dOlYUllil
żywności lagrożonej.
Wśród 39 zaprezentowanych
wykliHilnv Zllillil/l ,i, I'cr~rat o ,ISy 1',),kiLh
tradycyjnych technologiach
kulinarnych. Na piątej kon/i;reneji ... Konllik!y cllliClnc". 1(1I')lilllllOwanej )-7 grudnia
1994 roku prl,cz Instytut Archeologii
i '·:tnoio)!i i Pi\N \I W;IIV:I\I ic.
przedstawiono
sytuacji( Asyryjczyków
IV Tur
Ahdinie (pld,-lv,ch,lllrcja)
.. iako I1lnicjv{)~cI
powa:i.nie zagrożonej. Szósla zaś konrcr~ncjil to kolejne SylllpOliulll II (),!tml/ic
(X_I) IIl'/l"lIi:1
1995). poświęcone
tym razem wybitnym kucharIOm
i tym. k!lirz\' 1111ien i 1 i obi iuc kliChll i.
Zapre/~ntowano
na niej twórczość kulinarną Bar Ebraji. nićlnal1L')lojevCle
\I Po!.scc .\11/\liecl,nego 1ilozot~1 asyryjskiego.
W minionym okresie przewodniczący
Kola uczestniC/yl
1\' of'I')lnopolskinl
scmin;1I'iul1l dlil
nauczycieli klas piekarskich średnich szkól zawodowych.
klóre odh\lo si, II-I!J f'rllLiniil 1\)'),,)
roku II' Zespole Szkól Zawodowych
w Bydgoszczy. Wyglosd tam ci\I a relcraly' o IradycI)n\J1l
chlebie na f3liskim Wschodzie i o potrawach /. pszenicy. Wreszcic tr/.eha \I ,pomnie':' o Se,ii
Ekologicznej (noszącej kolejny numer XIV). zorganil.OlI'allc.j 1(, k\lil'llIi:1 I\)\)) loku priCI, \\ 1clzial Rolnictwa Urzędu Wojewodzkiego
w Poznaniu. w I.espolc Szkl')1 \tllecz<ll'skich \Ie \\·r/l·śnl.
l3yla poświęcona mleku. Przedstawiono
na niej prelckcj, o pr/ell\'OI'a(h i potril\\iICh / 11l1eki<
u wspólczesnych
Asyryjczyków
na Bliskim Wschod/ie,
,,(jill,eta PO/nilli,kiI" 0pllhliko\l<llil III:';
maja 199)) rozmowę z przewodniczącym
Kola o po:i.Y\I ienill AsyryjCl.yk<lIl. klór'! latl lul,lIl ano
"Ly7.ka \I' kul!urzc. :i.lIr w muzeum".
Z ważniejszych
spotkań o charakterze kamcralnym pragnl( \I',micnie na,t,pllj'l(l':
IW lapl()s/cni~ Klubu Seniora przy Akademii Rolniczej w Pozllaniu. II styCl,llia i \)\),1 roku udhl la 'Ie'
biesiada poświęcona
ludowym obchodom Świ;lt l3oi.ego Narod/cni;1 i NO\legl1 Rokll u ,\'1ryjezykóIV. 2R lutego 1994 roku wygłoszono
prelekcji( dl,1 c/lonkl')\\
'\( )'I-n I'l\lllilnskll'.1
Spóld/ielni
Piekarsko-Ciastkarskiej
o techllologiach
i piodukliich
IhOIO\llch
lid lll"k:m
Wschodzie. 2) marca 1994 roku Kolo bylo gościcm osób IIil'pcllIospr;l\l'Il) cli. II/eS/ony ch \I li:lIdacji "Arka". któr/Y wysluchali wykladu o pocz'ltkach chrlcściJal'lS[I\d
\I'schl\dlli~gl\, \\' cliliach
(,-7 kwietnia 1994 roku przewodniczący
Kola przebywa I IV Wi.;dniu n,1 1;'1)J'(h/enie tilllllejszegl\
Domu Kultury i Zespolu Slkól /,awodolVych.
Tematcm społkani;r b)ld SI łlld(p Chl'/l'ŚCIJIII
asyryjskich rw Bliskim WschoLizie oraz ich tradycje kuiin<lt'llc, 22 \lT/e,śni" 1')')·1 wku mi,ti"
miejscc drugie spotkallie z illicj;:ll)lvy niepelnospralVnyeh
I fundacji
".\rka". ;.'d/ic kOIl!\Illl0\lilllll
popr/,.;dni temat. \\'yekspono\VuJ'lc rolę asyryjskich misjonilr/) \I SlLl/l'niu l'ill/l'ścljali'l\l,1
\I 111diach. Chinach i Mongolii,
Pierwszą
konferencję,
1993 roku, I,organizowała
·ve/.q:ólnlc
\\,)/nc "l spotkania I. młodzieżą
szkól średnich.
Ueznio\\'it: ostatnich
klas
'1":cj,lil1o":ci gaslrol1omiuncj
I.espolu Szkól Zawodowych
w Glogowit: wysluchali
IO li~lOpada
I ')').j ro~u \\ ~tIadu o potrzt:bit: zat:howania
tradycyjnych
lechnologi i kulinarnych.
podczas
kl<>rc':,''''lIlll\wiono lemat\' kilku zagranicznych
konlCrencji mic;dzynarodO\\·ych.
Wśród sluchaczy
":.Ii n')\\ nici uC/niO\\it: I. I.espoiu Szkól Ekonomicznych.
Nauczyciele uczestniczący
\V dyskusji
1 /alel11 prl.) Inali.
it: It: zagadnienia
były dotychczas pomijane w pracach przygotowy\\'anych
pr/o ue/nit)\\' 22 marca I l)l)) roku wspomniany wcześniej \\ykład o zagro7.eniu Asyryiczyków
\\ Im .:\hdinic i'.llslal \\·yglosl.Ony na zebraniu Rady Instytutu Religioznawstwa
UJ. Na zapro'/l:nic' Tcchniku111 (joSpOd,lITZCg(' Sióstr Ursllllanek
w I'nicwach 7apreZCnlowano 26 kwietnia
1'iq, r"ku d\\ a \\ y~")dy / pr/.choe/ami
na lemat chrzćŚcijalistwa bliskowschodniego
oraz h iSlOrii
chlcha i Ic'clin<>logii jcgo prodnkcji. l'i'llCgo maja 199) roku zrcalizowano
kolejny wyja;d do
(i1u.>,")\\,I. l) ni ra/cll1 do !.cspolu S/lól Ekonomicznych.
Mówiono o tradycyjnych t,;chnologiach
i'r/c\\\,'1I.'\\\a mlcb. W d\'skusji, kttlla wywiązała się po \\'ykładzic. poruszono tt:ż różnt: aspekty
i\\ "I/'1I1c' i. pr')\\I1\ m poloicnit:1lI
chrzcścijan w islal11s~ich krajach Bliskit:go Wschodu.
\\) ~or/) :iIUVIClr/~ dniowy pohyt w I.lllkut:ie 40-osobowcj
grupy pracowni~ów
i studentów
! i I n.l~lJ \\\ d/iahl Technologii
/ywności Akadcmii Rolniczt:1 w Poznaniu, prze\\odniczący
Kula
Nrgallli.(l\\al 2:' l'/Cl'I\ca I ')'):, roku spotkanic zc znanymi i ccnionymi d/ialacz;nni miejscowego
.,dd/i~J!1l I'TI .. I'rancivkim
!'I'lckiem i Alhin,! Hodur. którzy dzielili siC; swoją pasją -- folklorem
lud,,\\) In I·e~ionu. 2') \\ rzcśnia 1l)l)) lOku nauczyciele przedmiotów
gastronomicznych
szkól
\"lll'\\('lll/I\\;I kali.'ikiego \\ysluchali \\' Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym w Kaliszu referatu.
p"i;lć/o;h'g') / pi'/ciJoczami,
na tt:mat tradycji i obyczajów kulinarnych na Bliskim Wschodzic.
\\c \\,p,)Jnllianym okresie. zarówno \\ czasopismach krajowych, jak i zagraniunych.
ukazalo
<Ić ~"k~lna~l'il' puhlik;ll'ji aulorsl\\a jll'lnvodnieząeego
koła, dotyuąeych
wyżej wymicnionych
/(i~l.ldl\il.."'l
Michael Abdalla