a37301193f10663267acfb2fadb950ed.pdf
Media
Part of In memoriam / LUD 1996 t.80
- extracted text
-
Lud. l. 80. 1996
VI. IN MEMORIAM
KRZYSZTOF
JAROSLA W BROZI
(1952-1996)
\\ dniu 2(, lutct'o I ()<)(, roku /marl nagi<: prof dr hab. Krzysztof J. Brozi. antropolog kulturoIII I Lllillcrsylćtu
im. M. Curic-Sklodowskiej
w Lublinie. Byl kierownikiem
zalożonego w roku
I()'J 1 1:lkladu Antropologii
Kulturowej UMCS. autorem kilkunastu książek i wielu artykułów.
Iniclatorcm i organi/atorcm
Lubelskich
Seminariów
Antropologii
Kulturowej.
których ósma
ćlll cia odbed/ic SiC II roku I <)<)6 i poświęcona zostanie Jego pamięci. Zbliżenie z etnologami
prof K .1 Iho/i Iwi:vanc
było I Jego pr/ekonaniem
o szerokich
granicach
antropologii
kullUtollĆJ. II l'amaL'h któlcj możliwe są różnorodne
ujycia badanych problemów
i konicczna
"'p,'dpIIIĆII 1"/l1\ć!J dlscyplin naukowych. Choć punktem wyjścia w pracach prof. K. J. Brozi
l" II: iil%lia.
doslr/cglil
lnaczcnic
etnologii
wewnątrz
antropologii
kulturowej
i dlatcgo
Uc"lL':;lnlC/II II konlL'rcncjach
ctnologicznych
i posiedzeniach
Komitetu Nauk Etnologicznych
1'.\'\ a II ,,"oim pisar:;twic coral czyściej kor/.ystal I prac etnologiClnych.
\a kvtaltOlI:lnic
sic laintncsowaJl
naukowych prof. K. J. Brozi mialy wplyw odbyte studi:t
1"<](:1 nIl l 'nillcl:;llcclc
oral II\ja/dy
zagraniczne:
zainteresowania
tc były jednak
pr/cdc
'I ·/1 :;Iklnl II I nikicm dokonancg"
I\yboru. Ukoilczyl bowiem prawo i równolegle
studiowal
li!:J/Plic 1'0 :;tudillch pracował II Instytucie Filozofii i Socjologii UMCS. W ramach tego Instytutli pilI gOlOII Iii roiprawe
doktorską
poswiyconą
metodologicznym
problemom
antropologii
iunkcj,)!l!llncJ 1~Il'ni:;łalla Malinowskiego
(Antrop%gia
/imkcjona/na
Bronis/mra
AIIl!inowskie\\\ ll:lll lllCtllO I ubehkic, I.ublin 198-'). Wybór koncepcji antropologicznej
jako przedmiotu
etnaliiI klćlule ullage prof. K. J. Bro/i ku antropologii
kulturowej: JeJ Iwią/kom
z filozolią
hl'l"rl!!. 11IltropologiC/n:1 teori:1 kultury. Zainteresowania
antropologiClne
rozwinął. i tu mamy do
(/1 IliĆnll1 " kokinym
ważnym wyborem. w trakcie rocznego pobytu na Uniwersytecie
w Chicago
\1 Illta'.'11 I ()X.I-I ')X·l. I'r:lcuJc tam pod kicrunkicm
prof. Georga Stoekinga.
mająccgo zasługi
,-!""nIL' II :;tudlllch nad historiil antropologii.
Dalszym zbliżeniem do antropologii jest Jego praca
habilltaclJnl1 lai:11 :;ie II niej probkmatyk!j
wartości (/Introp%gill
wllrto:ici Ujęcie metod%~/C~!lC. \\\d!lllllictllO
t'ivleS. Lublin 1989). Problematykę wartości K . .I. Brozi rozwinąl nic tylko IC IIzi'ledu n<llC.l 1.llaC/cnic w :;/kołaeh i kierunkach antropologicznych.
Pełnila ona ponadto
"ll/lla 101,' II rO/lllj<lIKj prlCl Nicgo koncepcji :;tandardu kulturowego.
(lklc':; pl' h<lhillt~lcil. od !"Oku 1989. to Clas. w którym prof. K . .I. 8rozi koncentrowal
siy już
pl:l\1 iI' III "ICllliL' 11:1 Illgatilllclliach antropologii kulturowej i identytikowal
siy z tym kierunkiem
Ildd:ln. \\skll/uJi\ na lo Ilic tylko opublikowane
prace. ale również wysiłki organizacyjnc.
skiero\I<lnc n:l hudol\lltllL' II I.uhlinic ośrodka antropologicznego
i wprowadzenie
antropologii
kulturo\1,.1 dl' nllllClilllia uniIIClsyll"ckiego.
l'lva wydalliem poprawionej
wersji Antrop%gii
wortoc\:ci.
\\\ d:1IInict II (\ I ·NI("S. I.uhlin 1994. opublikował
On kolejną książky Materio!i::m kU/tUrollT
C/,lIkll//IIW/CIII\/IIITlilli
Ilarri.\(/. Wydawnictwo
UMCS. Lublin 1994. a takżc książki( I"mbe
'Tllrl/~iI'/1 .\~/dCC (//lIrojJo/l!gic::ne. Wydawnictwo
Norbertinum.
Lublin 1992: wydanie
II. \\\(1::11 niciII o l i\les. lu hl in 19')5. Opublikował
ponadto. nawiązującą clo o:;tatniej wymicill,'nćl billIki.
hrll:;/lllC /.//I/::ic / krv~vs cvwi!i::aCji w perspektvwie
antropologii
kulturOll'e/.
\\\ d:lllillL"tllll i i\.1( 'S. I.uhlin I 'J9.', Ilygłos/oną
w serii ..Wykłady otwartc UMCS". a także cilIa
i')llIlkl 1~)!lI:IL'ćich:lr:lktcl podl·<;CI.nika .introp%gii
kulturowej.
t. I /'.il/TS historii antropl!/o,l'.ii
i,I//llIrollC/.
\\\c1ll11llictllll
UMCS. Lublin I9'J2 i t. II Refleksje nad pOlI'staniclI! c\'Hi!i::acji
1
348
i wyobra:::elliami
O świecie,
Wydawnictwo
antropologią
a filo::ujią i historią. Pre::entacja
Wydawnictwo
UMCS.
Lublin
UMCS,
Lublin
IlIhe/skie?,o
199:\,
:irotlO\l'isk(/
prace; /.bioro\\ą\/il(,b
aIllFU/)()/ogll
kll/!lmmcj.
1995 oraz wybór tcbt(m
'1lltropologlunych
.lillrn/)()!(),~~iII
kulturowa.
7.bli:::enie epok i proIJlemóH'. Wydawnictwo
lJl'v1CS. Lublin I'J'J'i.
Znajomość prac prof K . .I. Brozi pozwala na wska/.aniL' naJ\\ażlliejs/\
ch kinunkl')\\ kg,\
badali. Były nimi: l. Interpretacja
kierunków
i konccpcji S\\'iiltll\\ej 'llltropologii
"llitu]"()\\L'j
Rozważania nad funkcjonalizmem,
zreszt'l stale najbliższym prof K. I. liro/i. /ost,ily tli II/upcl·
nione krytyką matcrializmu kulturowego M. Harrisa i koncepcji nilrodu i n.le.i0n<lli/mU I' (iellncra: 2. Analizy antropologiune
niektórych ważnych problemó\\'
\\Sp]')łuesne.i
I'ol,ki I s\\i,I[;:
Są to m, in. rozważania nad nacjonalizmem,
i szn/.eJ. mistylik<icj'l s\\i"dollllhL'i
'PilleC/.ilL'j
a ponadto nad kryzysami cywilizacyjnymi
oraz zwią/anymi
I nlllll kryZ\ sami gr,lllic
i t<>rill
\\Iadzy: :\. Przygotowanie
ogólnych, podre;C/.nikowych
uje;ć \\ inl/) ,llltrop"logiClJILj,
priL'<\c
wsz)'stkim na użytek studentów,
Istotnym uZllpelnienicm dzialalnosci badawcZl:j prof K. I lho/i b) 1,1kgo \\'lclb a"t\ \\ I](I'C
dydaktycma
i organizacyjna.
zmicrzaj'lea do obje;cia nauczanielll antropologii cor,1/ to s/clv.\cb
zespolów studentów
UMCS oraz do organizacji
Centrum Bad,j(l i :"allc/ania
;\nlropologii
Kulturowej przy UMCS. Wspomnieć należy również o z\\olywanych
pr/C/ :\icgo, od roku I')XX.
dorocznych Lubelskich Seminariach Antropologii
Kulturowej lIrill o .Icgo ud/iale \\ pr/\ g"t()waniu programu dla szkól D::ied::ictwo kllltw'oll'e II' rcgiollie. wa/n) III tal,jL' db clIH,jogii.
Na czym polega zatem wkład prof K . .I. Bn)Zi do ro/.wijajqccj sit; antropo!o!!ii kulturp\\,']
w Polsce" Interesowala go z jednej strony antropologia
/. jej problemami tcorct\Cln\ mi i IllCtpdologicznymi.
CZCJllU dal wyraz \V studiach intnprcluj'lcych
poSl.Clcgólnc kierunki dntrtJpr.,jpgiczne, 'l drugiej jednak strony pragną! przyczynić si.; do lro/umil'nia
:,1,11](\\\ i PIl\CL'''''\
kulturowych,
tak w przes/Jości jak i w teral.niejslOsci.
Stoso\\al pode.lscic in!nd),c\plin'll!lc.
które z\\iązanc było z .lego obrazem antropologii jako najhanl/icj
ogl'Jincj n,luki u Clj,\\\ ie'ku
i kulturze. Podkreślal wagę aplikacyjnych
funkcji antropol\lgii.
bard/icj jcdn,l" "dpu'\ ialbł'l \ lu
funkcja nauczyciela. ostrzegającego
przed pojawiającymi
sit; /agroi.cni'1I11i. liii. ebpl'n,!. In,lchnic .lego studiów i pisarstwa dla nauki polskicj polega nil' tylko n<l IIPO\\ \/cchnlcllill
kl\ 1\ C/i1l'i
wicdl.)' o zalożeniach
i koncepcjach
przyjmowanych
\\. antropologi i ~\\ latll\\ Lj .ilc 11')\\J11C/ '1.>
proponowaniu
nowego rozumienia niektórych pojęć i poslc!./cnia
/,Ikrcsu b,l\bn ;lllIrtJpoill:,'IC/nych. Walczyi ponadto o instytucjonalne
uznanie antropologii kullllro\\L'j. \Vain'l di,1 IllCgo h\b
sprawa wpisania antropologii kulturowcj na liste; dyscyplin naUkll\\ych, /. kIJ')!.)ch mUliLI nadd\\ d,'
stopnic naukIme. Pr/,ygotowal na len tem;lt Jllemorial i \\ IwiJllku / nim 1,ISlana\\ lal ,ie' Ilde!
relacjami między antropologią kulturową a etnologią i innymi d) sC\'plinJlIlli nauk,,\\ \'Jlli (lhICC,d
przedstawić swoje propozycje w tym zakresie w artykule IwpisaJl\ m dla "I.udu"
Prof K, .I. Grozi przyjmowal wicie obowiązk<'l\\, stawial prl.cd sob'l trlldnc CL'Ie. pdulI\\ ,d
dotkliwie uplywający ezas i dlatego żył i pracowal w wal'llllkach dużego ohci'licllid PS) l'!IIC/lll'o'\\
W ostatnim liście z dnia 12 lutego 1996 roku, k!l'1I'Yod Niego Olr/\'lll,;lem. pL'<d o /llilC/LI!!U
żyezJiwości ... którajest potrzebna w pracy IwórClej. gd/ic sposobnosci do po!kni,,:ćic'l la" \\ i,'k.
a o którą Clysto lak trudno w środowisku ludli skazanych \\ znaC/1l\1ll st('pniu n,1 kOII"II!.L'11Cic"
Odszedl przedwcześnic
Uc/ony, który wiele lrobil dla rtJ/\\ijaj,!ccj
si.; \\ nilS/.\ In "rdill
antropologii kulturowej.
349
IIENRYK
BLiRZYŃSKI
(1912-199:1)
\\ I ()')", rllku zlllarl I kmyk BmzyJiski. znany i cćniony artysta ludowy. folklorysta.
Ksi~żak
I I.o\\lczanin
Urodzi I si~ w 1912 roku wć wsi Trąby w rodzinić chlopskicj.
DzićciJistwo
i mloLio',C Jcso przl p,ldly na czas. który w historii sztuki ludowćj nazywany jćst Jćszcze zlotYIll
\lIckicIII. (';,1.,. II k[(')ll m nieomal wSl.ystkić wn~trza chalup lowickich były bogato przyozdohl(\11C\I\L"inankilllli. paj,!kami. bukictami kwiatów_ a mcblc byly malowanc i zdobionc snyccrką
I kmll
Ilurz.\ll,ki bl I dzicckicm tcgo OKrcsu. Od najmlodszych
lat otoczony byl wYl\vorallll
,ztllkl. \I Ich atnlllsICrzc dorasta!. ukochal jć i tworzy!. Pierwszc Jego pracc. jcszczc dzicci~cc. to
,zmilClill1C lalki ubrane vv Imvickic samodziały i wycinanki z kolorowcgo
papicru. Mając czternaśLic lilt zaintcresml al si~ tkactwem plócicnnym
i wcinianym_ które było jeszcze wówczas p()\\"zecllllle upr,m IiIllL' V\ kazdcj chalupie na \\si. Zarlmno
II jednej. jak i w drugicj dl.ic(!Jjnie
nauczITIeli"!
bv la Jego matka. Pierwsze welniaki tkał dla swych sióstr, początkowo
V\edlug
istnie}lceJ 11IUl". a p(·)inie.jjuż wedlug Ivlasnych projcktów.
\ll\le zmial1\ V\ zlciu Artysty przyni(lSi rok 1929. Wicś i"nlby należala do paralli Chruślin.
:cdzlc znaJduje si~ kllści(-'I w ,tylu gotyckorencsansowym
z drugiej polowy XVI wieku. W kOścicle 1\ 111IOzpocz~la pracc konserwatorskic
Zoila Baudouin dc Courtcnay.
PI"?y konscrwaeji
kościoLi znalal.I prac~ miody I kmyk Bur/Yllski. BurZYl1Ski pomagając
malarcc uczyl si~ jcdnoczcśnic
ll.sunku I zaS<ld khldzcnia lill'b. ('hol' OKrCS tcn trwał dwa lata. to Jcdnak wystarczy lo. aby J\rtysla
rllZill iI(lVIid ,,~ \I Illalarsl wic. P(\mimo Llscynacji malarstwem tkanie samodzialów
lowickJeh bylo
ledn"k dla niego najV\azniL~Jsze.
1V\,)rUllśL'iil I klll"yka Burzy I'lskiego zaintereSlmala
si~ [lconora
PlutyJiska.
która by la
1\llaZanil I lu\varzl slvvem Popierania
Przcmyslu
Lud(lVVego w Warszawie.
[)I.i~ki PlutyJisklej
llur/v II,ki Ilkol'leZ\1 kms lilrbiarsk!
i tkacki w Warszawie.
Po powrocie
do rodzinncj
wsi
/mg'"llzlllldl
Iv ojcllwsk!eJ IzbiC L1rbiarni~ i warsztat tkacki. Produkowanc
przcz Nicgo wclniaki
cieszI"
'le duz\ m powodzcnicm.
gdyż. wi~kszośl'
byla tkana wedlug
starych
wzoróV\
IndldulilC\ eh ,i~ II \Iuzeum I-:tnllgrallcznym
vv'Lowiczu.
'\aln te Illnicj~ll)()ści V\ latach I11lodzie(1Czych i starszych
wykorzystywal
B urzyJi'-.k i pl'ZY
rllZI)\ L'II pr"Cileh ,11'1\,11uny ch. W latach IlJl(, i 1938 wykona I dV\a ornaty dla wJasneJ parali l.
;: Llk;~ e11"1vl<lllllal\ elLI organizacji spolccz.ll\ch.
\\\ hllch dlll!-,leJ "Oln\ śmalmvel
poloz) I kres dz.ialalności lilrbiarskiej i tkackiel. Po "\1.,, 0ic-nlll 111ll/\ll,kl pn',ho" al w/.nm\il' tkact"o
\\ Chrllślinie,
sąsiednicj wiosce. gdzie zal11leszka!.
IllIdllil:-:CI '1IIOllco"e
nic poz"olil\
na rozwój tkalni. W tej sytuacji zajijl si~ malarstwem.
\ liliIlII dl "lletiz,1 e111nl('" mlevkalnych_
początkowo
przy pomocy walków i matryc. a później
Icc/llle.
\\ I ()id I I ()n Illkll .'\rtysta brai udz.ial w konkursach
na wytwory sztllki IIILiowej i otrzymal
n,lgro,"
\\ I ')i)!) lilkll "/1'llud/i,Ji
w "ystawic malal"?y amatorów. wystawiaj'lc
akwarele. pastele
I 1\ 'linki \\ I '!77 IllKII " konklllsle "I-'olklol' Robotniczy"
otrzymalnagrod9
za cztery obrazy.
lleml k HIII'Zllhki
zaCZiii maill"al'
jak sam mówi!: "nic dlatego.
icby zaimpono-wal'
,rod 'liI I'-.kll. <Ile LiLltego. ze pragn,\lem
bardzo pokazać swojc prace tym ludziol11. z którymi
l" 1i1/"ll\ie'lel11
popizez kultur~ rcgionu i poprzez związki krwi".
\\ I ')'i!J Illkll :\11\ sla Idl11ieszlal w Ksawerowic
kolo Lodzi. i"lItaj w jedny III z pomicszczcll
"I
dOl11u IIl'/ijdzil izb~ ksi~żacką
Pomimo zmiany miejsca zamieszkania
l kmyk BurzYl1sk!
n:lllill 1111'/\nlv" dl 1.111\ kllnlakt z /lemi,\ [owicką
i brai czynny IIdzjal w wydarzcniach
ku!tu1';J!I1\
L'h
350
Ilenryk Burzyilski byl członkiem Lódzkiego Odd/i.i1l1 I'olskićgo Ti'" aJ/\ si II a l,lIdo/naIlLlc'go, lItrzymywal żywy kontakt z Kołem Folkloru RobotniC/ci I,od/i S/,C/cgólna pr/\.I'I;I\ l'ILl\ 1.1
Go z prof K, Zawistowicz-Adamską.
Odszedl Artysta pełen pasji. wierny tradycji i kulwrzl' swojcgo rcgionu.
.1 !II!.',!.'II'::II/II
MARIA
II'I/h,/;
FRANKOWSK/\
( I 906-1 <)96 )
W dniu 17 września 1996 roku zmarla w Warszawie. IV widdl ')() laL pmrcsm doklOI Vlal'ia
frankowska.
wybitny etnolog. amerykanista.
czlowiek niezwykle prawy i s/lachctn:- . .IC.ls/crokic
/ainteresowania
naukowe. połączone z gruntowną
wicdzą ogólną i ćI"IlL!lcj'i. pasja hildallLla
i dociekliwość,
podejmowanie
trudnych problemów ctllologiclllych
oral Ilich:- lI'al'l siLI ducha
i charakteru
sprawily. że była postacią nietuzinkow,\.
pO/.oslawiaj'lc'l
wv,d/ic
pi.,:lno ,IIC.l
Iliezwyklej osobowości,
Pro1Csor Maria FrankolVska rozpocz,la swą dl.ialall1ość naukow'ljui
1\ C/i1sic sludll'"
II Inlwersytecić
I'oznailskim.
kiedy to IV 1929 roku podj,la
pr'1C' jako awstcntka
II Ilhlllucic'
Etnologii lego Uniwersytetu.
Opublikowała
w<'l\vu.as. pod ni1/l1iskicm panic(lskllll "-arhl)\\ sb.
sllój picnIszy
artykul. W 1931 roku uzyskala tyłUl naukOlI\' doklora lilo/olii
II lakrl',il'
etnogratii. etnologii i prehistorii na Wyd/iak IlumanistyC/nYIll
l )nillcr.sylclu PO/nal\sklcgo.
IN ciągu kilkudziesięciu
lat swej pracy prorcsor Maria FrankOlIska IIVI'i/alw hlłd in.'lllucjonalni..: I kilkoma placówkami -- 7 l'ar\stwowYIll MUl:eum Etllogral·'l'I.ll\m
II Will's/<lllie I K<lICdl;1
Etnogralii Uniwersytetu
im. A. Mickiewicza
\\' PO/naniu (obccnic Inst\-lul LlIwlogii i ,\ntlllpologii Kulturow,,:,j Ui\M IV Poznaniu), z Zakładem Etnograiii Instytutu Ilistorii Kullury IVLI1l'lI;Jinci
Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (obcenic Zaklad Llnoiogli Instytutu Arehcologli i J-:tnologii PAN IV Warszawi..:) i z Pracowni,! f,lnogralii (ohceni..: I'r;ll'mvnia l:tnolo!'li) Ie!,o Instl lUlU
w Poznaniu.
Problemy muzealnictwa
stanowily Jeden z ważniejsl.yeh
nurt(l\1 .lej l.<linICreS()II;Ul ,lUI
w 192<) roku zinwentaryzowala
Muzeum Kasl.ubskie \\'e IN/,dyd/aclL \1 lalach I 'no do I 'n'! 11\Iii
kustoszem w Muz.eum Etnograficznym
\\' Warszawie, W 1\'111tó C/asie. II micsi;lcach ktnil'h.
pracowala I. polecenia Ministerstwa
WyZIlali Religijnych i (lślI'ien:nia
i'ublic/Ill'go.
II nlllZCUIll
Ciuimeta i Trocadero w Paryżu oraz ll1uzeaeh M<ldrytll. Ikrlina. MonilchiulTl, Lipski!. !lIC/na.
StuttgartII. Kolonii i Ilamburga, Druga wojna ś\\'iatowa przCl'wala .ki d/ialalność
nlll/C<llną klllr;1
podj,la na nowo. obok innych zaji(ć. \v latach powojennych.
Pr/.CI kilb micsi,n
roku I ()-I~ b:- la
kustoszem Muzeum Wielkopolskiego
(obecni..: MUl.eulll N<lllldoll c) 1\ i'o/,n'lIlill. od lW" d,)
I ')6() roku - kierownikiem
Dl.ialu Pozaeuropejskiego
w P;U'lstW()\\\nl \II1/CIIIII l.lIWgl.t1ICZI\I 111
II' Warszawie, a od 1<)(,7 do 197(, rokll kuralorem D/.jalu. 1\:-la ki lIiclolclllilll Cllollkiclll Ra,"
'luzealnel lego Muzcull1,
Profesor Maria I-'rallkmvska II·' ciągu \1 idu lat prac\ II' IIUI/...:ach d;dil .'i\' IHl/nill' pk,>
makolllity zn<lwca pl'Obkllwtyki ll1u/calncj, autor sccn;lli uS/y i k;\lalo,ie""" lIic,111":- si;tll \ 1ied/\
innymi byla alItorem scenariusza slakj wystawy Il/,iahl PO/ac'uropc.lskil'go
i';1I1sIIIOIICgO \Olllle'um !-:tnograticznego
\\' Wars/awie, Swoją Ilicel/_y \1 dziedzlnlc' mll/l';J!nil'III;1 pr/l'kil/.;i1;1 II pilbIlkowanych artykulach i wykladach uniwersytcekich.
I)ui" ,kj z;lslu!,;, i o.'obi,t\ III 'Ilkcl',,'m 11\lo
zainiejowanic
trwającej długie lata. od \9(,X roku. lIymian;
ohiekt(m ctllllgr.t1lllll\ch
Il1I~d/1
Musco de las Culturas miasta Meksyk a i'alistwolI'ym i'vllll'eUlll Itll\l~rilJiCln\ ni II W,IIVillI ie, n:c'
tylko \\'ymiany, ale takżc c1arollizn ze strony lll..:ksykal\skicj, I )/i.,:ki tcmu '" IU/CIIIll \I \\<IIV;III ic'
\\'zbogacilo
si, o hard/.O CCIlIl'l i ullikatoll'i\ kolekck ohickl<'", Illl'ksllal'lSkicj
kltlllll"\ i '/luki
351
ludolIej. I.t.:brall;\ \\ sposób melodyt.:zny i przedstawiając'l
zarówllo zróżnicowania
rcgionalne
kullU1'\ mc'b~ kallskicj. jak i \\-Sl.yslkie dzicdziny kultury ludowej lego kraju.
:\iuII')'kk
lIa/.ne micjscc w życiu naukowym
prolCsor Marii Frankowskiej
zajmow<Jla
lL'i;lbIIlOŚC dydaklYCllla. ktlml r<)/.poCl.t;la .lui. w latach okupacji prowacl/.ąc \\. Wars/.a\\ic
\\~ klad~ I !akn:su pohkil'j kultury i s;(uki ludowej Ila Tajnych Kursach Oświato\\o-Spolecznych.
\\ paid/iemikll
1')·1:' roku podjt;la pract; na Uniwersytecie
w Poznaniu,
początkowo
Jako
""llIlllarills/k;!.
;1 "d
I 94() roku na etacie adiunkta Katedry Etnografii i z tym Uniwcrsytetcm
III iivana
b~ la Ilajdlu/cj. bo pOllad 2:' lat. Na szczcgólnc uwypuklenie
z<lslugujc 1~lkt. że po
laklll')Clellin II IIOjlly ślliatowej razcm I.e swoim mężem. wybitnym polskim uC/onym dno 10;:ielll. proksol'<:m Lu~cnins/em
Frankowskim.
dlugolclnim
kierownikiem
Katedry Etnografii
1'llilll'lS~letu l'o/lla,'lskiego oral I. doc. dr Tadeuszem Wróblewskim.
oclbudow)'wala
tę Kat<:drę
P" lIlisl.C/cni:tch \\ojennych i rozgrabicniu jej micnia w latach okupacji. PrzYCl)'nila się do uraIIl\\alli" duze.j CI<;ści unikalO\\ych i cennych zbiorów bibliotecznych
Kalcdr)'.
I'rol'esor r--'Iaria FrankO\\'ska z\\-iq;:ana l. Uniwersytclclll
w Poznaniu. pracowala z mlod/ieŻ<\
i dla Inlod/ie/~. Slll/ilC jej. I.awszc I dużą życzliwością
i oddanicm. wlasną wied!ą i doświadC/elllt.:I11.l'rO\\i1d/ila \\ykladv z I.akrcsu ctnogralii - powszcchncj. Europy. Slowian. a także I. IllUlL·alllicllla. lIy~laszai;\c Je larll\\nO i przecie wszystkim dla studentów etnogratii. jak i archeoI"gii. geogr;i1ii. antmpologii
oral socjologii. Mimo przejścia w 1971 roku I. Uniwersytetu
illl.
\. \lickielliC/a
do l'olskie:J Akadcmii Nauk. nadal prowadzila
wyklady glówni<.: I I.akre:su
:lIllel'\ kanislyki or;lI.. antropologii kulturowej dla siuchaczy z Poznania. Warszawy i Torunia.
I'roll;ltI!'lC selllin:lIia magisterskie prol'esor Frankowska wyszkolila kilkudziesit;eiu
magistrćm
LlIHlgr~i1ii. I'I'/CI II ick lat byla opiekunem Kola Naukowego Studentów Etnografii Uniwersytctu
II 1'(\lIlaniu. in,pirując i wydatnie pomagaj'lc im w rozwijaniu zainlelTsow,nl naukowych i wyrabiaj;!c nmie.jętno\c salllod/icinego
posl.erzania wiedzy. Sprzyjala i zach.,:cala do prezcntowania
slllde:nckieg(\ dorobku naukowcgo
na ogólnopolskich
konl'ercncjaeh.
Darl.yla ogromną życzliII (\ści;, \"/elkie
naukO\\e illicjatylly studentów. ch<,:lnic pomagala II' ich lilchowym doskonaleniu
,i~. l;illS/e i II b/dej
chwili sllli.yla swą radą i wskazówkami.
Podobną postaw.,: miala wobcc
IlllodSl\ ch praCll\\ Ilikl'l\\ nauki. pomagając illl II' :<:dobywaniu znaCl.ącej pozycji \\ Lyciu nauko\1\ III p(\pr/o
!.:Ich~canie i nlohilil.Owanie do wytt;i.onej pracy w atmosfcrl.e rOl.taClanej prze/,
slebil' /~ olill ości. 1I/nania dla ich osi;l!!.nięc i aktywizowania
do elalszych dzialall.
'akż~ tu podkre,!ic I'/adko spol\bn~
lak pelcn otwartości i serdeczności .Icj stosunek do drugiego czIO\\·ieka.
1IIilie,i<;tIHl\l'lIsilIchania ,i.,: II .ie:go potrzeby i gotowość niesienia pomocy nie tylko w sprawach
ll;lIlko\l\eh. alc lak/.c' II ludl.klch probkmach dnia codzienncgo.
"a ,elllInariach doklorskich
prol'esor I'ranko\\'ska
skupiła wokól siebic~ grono etnograt('l\\
i ;lrcheolt1glill ! I'o/nanla.
WarSl.a\\~. Krakowa.
i'orunia } Szczecina. spośród których wiei II
/llob\ lo doktor;i\\' pod .lej kierunkiem. Wielk'l kj zaslugą bylo \\'yszkolcnie grupy specjalistów
II lakresie ;llllcrybnist\ki.
kl<lr/Y I.asilili kadrt; naukową kilku uni\versytetów i placówck Polskic,j
.\Lllklllii :\allk
l'r(\k,,,1' r--'I~lri;1I'rilllkollsb
dala si.,: poznac jako dydaktyk
ró\\niei
\\- lagranicznych
""(Hlkaeh 11allkollveh. W lalach I')(,7 do 197:' trzykrotnie miala cykle wyklad()\\ w i'vkksyku.
II I.scllel" :\:leillll;ti de :\Iltmpologia
e Ilistoria. w Coiegio de Mexico. w Musco de las Cultllr"s
(lI;li 11/1l.'ln\\Tl'sylc~Cle: \\ (illadalajara.
Z koki Ila Kubic pmwadzila
wyklady w instytlleie
iIIH,lo~ii l'lIb;IIJSkiej i\kadelllii Nauk. II Centralnym UniwCl'sytccie II Santa Clara i w lIniwersylecie: II S;lI1li;I;:O de ('lib;!.
!I.(·/IInokgk I dzi;tiitiności'l Ila llnillcrsyleeie
w Poznaniu. prol'esor Maria Frankowska podiela PLIl\' II instyluele f\reheologii i 1':lIlOlogii PAN (dawn. Instytut Historii Kultury Materialnci
1'.\:\). pelni;lc od I'):,cj do kmica I In c> roku J'unkcit; kierownika pO/nallskicj PracO\\ni Etnologii
lt.:g"l 11ISI\!utIJ (cl;I\\I1 l'raCll\\nia i-:lnogralii). W latach )972 do 197(, byla t~ż kierO\\nikielll
lakl:idll Ltll(\logii 1/\1: I'AN (d;I\\}1 IIIKM PAN) w WarszawIc. a po przejściu na cmeryturę
l'h!;i1a po" nlana Ilil st;lI11misko konsultallta l1auktlwego tego Zakladu .
.lako kiel'll\\nik /;ikladu
FlIllllogii 1;\1·: PAN przyczynila
się wydatnie do slinali/.ll\vania
ro/pol'lell'goinl
II l'Ieśnicj podstalll)\\,ego
przcdsięwzi<;cia
naukolI cgo Zakladu. j;lkilll lwio
352
wówczas opracowanie
syntezy etnogralii polskiej. Dzi;,:ki .kj W) silkolll i kinoll,l1lc~o
pr/el
'\I,!
zc;;poiu. w 1976 roku opublikowano
pielw;;7.y tom. a \V I ')X I roku dru~i IOIll SFI/I(':.I· ('II/ognI/ii
polskiej.
Dzic10 to stanowi jedno l najbardziej
znao'lcych
o;;i,,~ni,'l' \I dziL'j:leh pol;;ki..:.i
etnogratii. Nadto S/czególnie ważką i znaczącą .lej zaslugą dla polskiej elnogralii lwio pOlIolanie
do ż.ycia nowego ezaspisma etnogra1ic7.nego.
organu ln;;tytutu ;\I'chcolo~il
I !tnol()~il 1'.\'\
(dawn. II-/KM PAN). wydawanego w j9zykach obcych pod na/II,\ .. I·:l!11lologia I'o!ond". I'lcrlls/)
tOIll t<::gorocznika ukazał sil( \V 197) roku. Będąc inicjaton:m. a nast;,:pni,' r..:daklorCIll 1":1,'0pJSlll<l.
proksor Frankowska umo;i.liwila praentację
dorobku polski<::j cl!wgralii na Ii"'um micd/l nan1dOllym. Profesor Maria Frankowska przez ponad :W lal byla kic]'(mnikiem
I'raC(}\1 ni I.lihl!,)gii
lAl--: PAN (dawn. Pracowni Unografii II-IKM PAN) IV I'ozn"niu. I'OC/'llkolVo kicIOlIal" b"d,UII<Imi 1.\1 iązanymi z etnogralią
Polski, prowadz;lc prace h:r..:nowc gl<)lIni<:: nad bmloll n iC!1I,'Ill
ludclIIym Wielkopolski.
Plonem tych dzialm1 byla 111.in \I) d,lIla \I I '))') roku pr;lca Ibionlll <I
Z bac/(7I1 nad budO\Fl1lclwel11
ludowym
IV lVIelkopolsce
1195 -l-I 95 -). \V I ')(" roku ladecI dOli ;Ii<l
o amerykanistycznej
specjalizacji
Pracowni. \V kilka lat pI')/niej l.au,I<1 inSpIIO\l:ll' i 10/11 Ij:ll
w Iym zakn:sic badania ctnoreligioznawczc.
Zainteresowania
badawcze profcsor Frankoll'ski-:j problemalI k'l 'IIn..:r)'k;lIIi';II'Cln,! "d/\l I-:rciedli!)' się IV Jej działalności mU/.calnl:j. dydaktycznl:.i i naukowcj. slat,1 "i,' ICl. ;IUI'I['..:m,lcI egu
inicjatyw naukowych
i organizacyjnych,
Na sz.:gólnl: podkr<::śkni,' laslllgllj..: 1,II'OU,!lko\l:Jnl"
przez Nią studi,')\\, alllcrykanistyC7.nych
na S7er;;;,) skid, i slw"r/..:ni,· picrllve.i \I I',,!s.:,' 11;llIk,,wej placówki amerykanistyez,ncj.
klóra stala Si9 I'raccmni;1 J:tlhilogii L\I': 1':'\:\ Id:llln I'r<lC"\lnl<l
Etnogratii IHKM PAN)
\V dzicdzinie
amerykanistyki
wys7kolila grono speejaiist(lII.
ktl'll:,ch SkllpIi:1 \lok()! \łehlc,
współpracując
z nimi przez dlllgie lala .lej lasługa byla pialIsI,"
\I I'(,!scc "r~an!/:Jcj<l SjHllk;lIi
wszystkich amcrykanistów
polskich, Mieli oni oka/ję d" \lymiall\' sllOich 11lIgI;I,it'lII n<l Cll..:r::ch
zorganizowanych
przez profesor Frankowskil Ogólnopolskich
Senlinal1,1l'h '\Ill::l'Ilanisll'O!l)
ch
Na .il:dnym 7. nich stormllłowala
bardzo iSl"!nl: progr<lm"",'
lalo/cllia
p"lski":I :lIncl'l kanisIl ki.
które odegraly ważną rolę w dalszym k;;;tallowaniu
sic lej dziedzinl
nallki \V program i.: II In
polożyla
szczcgólny
nacisk na konieczność
podejmowani;1
plac /..:sp()I"\llclt.
\I ktl'>l:-l'h
uClcstnic/.yliby
pr/.cdstawieiele
różnych dyscyplin naukollych,
Z<llllin/cnia
te lI'eali/ol\all
si,'
zarówno IV powstaniu różnych placówek nauk(l\vyclt Iiklerllnkow;lII)ch
n,1 IJI'<lC":<l1II..:rykaniSl)czne. jak i IV utwor/.eniu w 196) roku l. inicjalywy pro/l:sor Franko\lski,'.i
SckCJi ;\lllnllanistyc z.nej Polskiego Towarzystwa
Ludo/nawczego.
jako na;bard/.iej IIÓ\lczas odpolI icdnie.j (ll1ll1
organizacji polskich amerykanistów,
Sckcja llliala sw"! sicdzibę \I I'''/n<lnill. :J1..:j II i..:l"ktllinl
prezesem była prof-:sor Frankowska.
Za najważniejszc
spośród ladal] polskicj amerykanislyki
II/n;da cck n'lllko\l":. d)dak!lc'/ne,
infomlacyjno-popularyzatorskie
01'<11:dzialalność zllliel'7a.iąc:\ d" lJa\l i<)l;llli,1 I ro/vc'r/Cnl<l k(\lItaktów z zagranicznymi
ośrodkami naukowymi .. kj zdaniem. II tl'lll Ihil,J'()11\ III lI)'silku 1"1,,
etnogralii byla szczególnie W<l7.na i pierwszoplanowa
zan'lIIn" I 1',lc!i nauk""1 cit. Ii pr/edllll"[U
bada!1. jak i prakty-:znych.
I'rolcsor
Frankowska
była równicż
inicjatorem
ulllOrzenia
KOlllisj i ,\lll":l'I k:1I1istH'/n,j
K"mitetu
auk Etnologicznych
PA ,gdzie ohj91a i'unkcj<; pr/e\l(lLiniu:lccj,
l'llilddw pr/,'\lodniczyla PO\l stakmu IV 1978 roku Polskicmu
rowarzyst l\'ll Stud i()\\ I ,all Illlanl":lI k:lni'!1 UlI I cit
Byla aktywnym czlonkicm
wielu towarzystw
Ilaukuwyeh.
II II'Ill l.ai'-r;I1]iun: ch IU\I ar/I ,!II
amcrykanistyunych.
Ill, in. Soci-:tć i\nlcricanist-:s
\I I'dr\ZU i Socicddd :vlniCil11d dco ,\niJ(lI'(llogia,
I'rolCsor Maria Frankowska I\')'raz swoim zaillteresow:llliolll
allllTI bnist)unl
III <Lila pr/.c,k
\I'szyslkim w licznych publikacjach.
Najwai.nicjs/-:
wśn',d nich mieJSC": I:lJlllllJ,' Illullllgr,I1i:l
{'ods/awv
pu
gOSI!odilrki
zagadnici\.
spotkanicm
wiejskiej
Hl Peril
11' oSlu/llim
okresie
!)(I//I)11'1I1/11I !Ilk,)"
I !JI('/'ll's:l'Il/
sll/le('1I1
XVI I plenl'S:a
p(J/O\I'(J XV!I
\I, (19(,7)
IJI dzick
tl'l11. uh(lk \lic'llI lt'/n\cb
szcz-:gólny
nacisk polożyła na proc;:s>' pr/cmian
kultul'll\l I ch. sp(l\\(ldllll,lI]ICh
d"óch I.upclnie odmienn)ch
kulilIr. Praca l" >!i1no\li istulnl \l11:1d \I pU/ll:lnle sllll-
konkll'I.,'cie.
I'Vlek
353
,lCji spokCl.no-gospodarCl.ej
jednego
z ważniejszych
pozaeuropejskich
ośrodków
cywil ilaelJl1\ ch
"\l/tlte.l pmksor
Frankowska
zainteresowania
swe skierowala ku Meksykowi,
glównie na
/agadntenia /\\tivane
/ jego s/.\uką którą studiowala zarówno w jcj fimnaeh historycznych,
jak
t \\spólCl.esnych. I hadaniami tymi wiązaly siy Jej wyjazdy do krajów Ameryki Laeińskiej (Kuba.
:\kksyk). gdzie pmwadzila badania terenowe oraz zbierala materialy archiwalne i biblioteczne.
hj.;la si.; n\wnió studiami religioznawczymi,
koncentrując
sit( przede wszystkim na problemie
S) nkret\/mu
t·eligijnego. I. .lej inspiracji i pod Jej kierunkiem
powstal w Poznaniu
zespół
ctnograló\\-religio/nawe\lw.
który zająl się analizą ruchów spoleczno-religijnych
i kultów
,I Ilkrct) c/n) ch na tetenie ohu Ameryk. Rezultatem
tego projektu badawczego
bylo kilka
lI1ollogralii pr/edstawiaj'lcych
badane zjawiska w ich wymiarze historycznym.
antropologicznym
i religto/nawCl.)nl.
I tego też nurtu Jej zainteresowaI1 wywiodła sit( ksi'lżka Milologio A::lekóH'
t I'}~7). która lll\/gl,;dniając
najnowsze odkrycia naukowe wypełniła poważną lukę w polskiej
literatur/c pr/edmiotu.
Drugiej ksi'lżki z tego nurtu zainteresowaI1 - Milologio Mo/óH'. niestety
.IL1/Ilte ukot'ICl.yh
I'ol!obtl\ los podzielilo wielkie dzielo profesor Frankowskiej
S::luka Meksl'ku. które przygotml I II ala pr/CI. wiek lal.
~ak/lles/c/e
zwnieić uwag.; na warsztat badawczy profesor Marii Frankowskiej.
daleki od
pl';lna \\askie.l speepilizacji. Wprawdzie etnogralia Ameryki była Jej glównym polem badawczym.
!Oledn<lk \\ .lej dorobku w)rainie dostrzec można uwzglt(dnianie zjawisk w szerokich perspekIl \\,Ich interdyseypli:larnych.
co bylo zawsze jedną z Jej naczelnych
dewiz. Nicjdnokrotnie
II \ kot'/I-;[y""al<l .IednoCl.cśnie iródła archeologiczne.
historyczne i etnograficzne,
aby, posilkując
St.; l,tk r(lżnorodnYIII lllatCl"iaklll. dochodzić do gcnezy badanych zjawisk, przedstawienia
ich
to/\\ojtt I pr/eks/talceli.
ukazania ich funkcjonowania
w bież'leej rzeczywistości.
W Jej etnohistotl C/nym podejścill istot,! byla dllologiczna
interpretacja
faktów z przeszlości oraz historyczna
rck(l[lstrukciit tt'esei kulturO\\ych,
analizowanych
w dlugich przedzialaeh
czasu. Widoczny
\\ !\\órc/Ości
pmll'stll
Frankowskie.l
silny historyzm
lączył sit( jednocześnie
z mocno
aKCCIl!O\\illlYIIIpOlkjścielll kulturowo-relatywistycznym,
odrzucającym
wszelki schemat myślenia
( kwalilikol\anic
Llku'lII kultu["()wych według z góry przyjętych i obowiązuj'lcych
w danym
środo\\ Isku i epoce sZ.ablonów interpretacji.
W oglądzie faktów znacznie
wiykszą uwag.,:
pr/I \1 I<!i\wala do ich kOiltekstu dziejowego niż do analizy porównawczej,
starała się bowiem
/a\\s/e \\Ijaśniać
badane /Jawiska na gruncie kultury, której są one cLt(ścią skladową
Dziyki
lellll! ul1i~al,1 pochopnych
uogólnicli, efektownych
choć pozbawionych
głębszych perspekty\\
hipo!o ()J",lI twind/ell nic uzasadnionych
przez aktualny stan badali.
I'rofeSOI' do~tor Mal'ia Frankowska zajrnowala bardzo wa:ine i znacząec miejsce w polskim
/YCtU naukowym, przyczyniając si.; do jego rozwoju i wnosząc do niego swój poważny dorobek
had,lIIC/I
Byla C/.Iowiekiem wielkicgo formatu i żywimy nadzieję, że potrafimy zachować
l prZek,l/,IĆ nast.;pnYlll
pokoleniolll choć C/t(ŚĆ tych wartości, którym byla wierna.
!\,faria Paradowsko
ERNEST GELLNER
(1925-1995)
Dnia)
listopada 19'») roku zlllari nagle w Pradze wybitny filozoL antropolog
i socjolog
,lara/em. I.mest (;cllner. Dorobek jaki pozostawił po sobie jest doprawdy imponujący.
Bez
""ltpieni;1 odciśllie on swój znacząc) ślad w dziejach myśli społecznej i fiłozoficznej.
I'u.e/yl lat
nicmai 7().
~3 Lud [. LXXIV
354
Ernest Gellner urodził się w roku 1925 w Paryżu. Wychowywany
byl w intelektualnei
rodzinie żydowskiej w Pradze, gdzie uczyl się też w angloje;zycznym gimnazjum. W roku 1'.1.,9
przybył do Anglii, uczęszczając najpierw do szkoły w SI. Albans. Następnie u/.yskal stypendiull1
w Balliol College w Oksfordzic: studia ukończył jednak dopiero po wojnic. Wstqpil do Czeskiej
Brygady Zbrojnej, która brala m. in. udzial \V oblężeniu Dunkierki. a nns\l;pnie \\ parnd/ie
zwycięstwa w Pradze. Widząc co się świe;ci w powojcnnej Cz.echoslowacji.
powróci I do Anglii
\V roku 1945. zaś po ukończeniu
studiów udnl sie; na dwa Inta jako ..lecturer"· lilozolii do
szkockiego Edynburga. W 1949 roku przcniósł się na 3:; lat do London School of I:conomic ilnd
Political Sciences, na której od roku 1962 zostal profesorem lilo/Olii. Tam zelkn<\! się / anlropologami lej klasy co Raymond r-irth cZ.y Isaac Schapera. Poglębilo to jego lainlen:sO\\illlia
antropologią.
W roku ł974 zostal członkiem Akndemii Brytyjskie.i. W I l)R4 obi<\1 st<1I10\1isko
William Wysc Professor w Antropologii
Spolecznej na Uniwersytecie
IV Call1bridge. Cllollklell1
King's College. a zarazem szcfem Deparlnmentu
Antropologii
SpoleczneJ tego uni" c."I"SI
1etu
Kiedy w roku 1993 w Cambridge przeszedl na emeryturę. to /Ostal szcf"clll Centrum SlUdió\\ nad
Nacjonalizmem
na Uniwersytecie Środkowoeuropejskim
w Pradze.
Do antropologii prowadziła go nie tylko jej atrakcy'jność IV kontekście stanu brytyjskich nauk
spolecznych lat 1950 .. ale także jej związek z rzeczywistym stanem spolecznylll. FilO/o/ja byl;)
dla niego zbyt abstrakcyjna. socjologia zbyt ewoluejonistYC7.na i poeh!onicta bllllO\vanielll "ieikich systemów. Być może dużą rolę w poszukiwaniu
7wiązk\lIv z antropologi;\
odegral jeg!>
slynny atak na brytyjską filozofie; lingwistyczną z roku I'):;R (,\Irma I r::ec\·. lI\d. po!. !')X,)).
Zaangażowal
się wówczas w sprawy. które staly się przedmiotem
SporÓII lil%ló,,·
i ;lI1troP')logów przez wiele lat i trwają do dziś. Krytykowal on zapou.;\lkowan)
pr/CI Wiltgens1eilw
.,solipsyzm poznawczy" i relatywizm kulturowy. Do kOliea pozostal z\\olennikiem
racjonali/Jnu.
co zwłaszcza po pojawieniu się idei postmodernist)'cznych
nic byio wygodne. Nic 1)\'1lo jednak
racjonalizm oderwany od kontekstu historycznego i spolecznego.
ic intereso";ily go ro/lI'ażania
nad poszukiwaniem
uniwersalnych
standardów myślowych. Sam racjonalizl1l traklOw;iI (iellnn
jako myślowy wytwór kultury europejskiej. Celem filozofów takich jak KartCliusl i Kant hl l,)
wyzwolenie umysłów z oków tradycji. Jest to oczywiście niemoi.lille do kOliea. ale oka/alo "c
motorem napędowym nauki, która rozlala się po świecie i niC/alClnie od lokalny ch tradl ej i
rozwija się powszechnie,
a z jej osiągnięć korzystają uczeni z rói.nyeh kl'CgÓlv kultulO\\\ch
Stanowisku temu dawal wyraz Gellner mie;dzy innymi IV takich pracach jak ('oIlC"!)IS Ulld SOc/et)
(1973). Legitimation of Belief (1974), Spectacles and IJredlCIIllleills (f l)RO). Ne/at"'lslIl III/d the
Social Sciences (1984), Reason and Cllllure (1992).
Problemy teoretyczne, poruszanie się na pograniClu ,,·ielu dyscyplin 11I1I11;lI1istl
UII\ ch. In lo
bez wątpienia wielkim wkładem Gcllnera w ich rozwój l\' dtugie.i poiolI ie n;lsz,'go stulecia
Lączył w nich niezwykłą kompetencję i wiedzę z rzetelnym krytycy/mćm
i bh skOliiII \ nil skoprzeniami. Myśli jego podążały niekonwencjonalnymi
śeiei.kami. Polemiwllal
II nich 11J<l.il\'iększymi myślicielami europejskimi:
Heglem. Marksem. Weberem. Willgensteinćlll.
I:reudem. C/I
Z bardziej
współczesnymi
badaczami jak Eisenstadt. Oakeshotl. Keyenes. Ryle. Poppel. Yates.
Habermas, Rorty. Mierzył sit,: z wieloma antropologami
n jednocześnie
ohszernie kor/yst;iI / ich
dorobku, by wymienić C. Levi-Straussa.
E. Leacha, R. Firtha. F. L. 1·:l'nas-IJrilchalda. R. Nl'ćdhama. M. Sahlinsa, M. Blocha. C. Geertza. Wymienione powyżej praec o charakter/ć li IO/oliClnym tylko IV cze;ści ilustrują te przymioty twórczości Gellnera. S/.ereg / nich "y kr;IC/,) poza
kanon filozofii lub ramy jakiejkolwiek
innej ustalonej dyscypliny naukowćj
1'11Y\VOlaJlll1 lU
choćby Psychoanalylic
Movemenl: Dr Ihe ('lInning of (Jllr"a.1"01I ( 19R5) czy IJ/ougli. ,\\ron/ alld
Book (1988), ta ostatnia praca o historii spolecznej i intelektualneJ spoleCldlst"
lud/kieh
W rokul954
Gellner prowadzil badania terenowe \I' górach I\tla.s II rvLlroku. Wvnik;ilo t(\
z jego zainteresowań
światem arabskim i kulturą islamu. ROl.llmial i antycyp()"ai
/11;IC/el1i..:tej
cywilizacji dla współczesnego
świata. Wynikiem tych studiów by!y jego \\1;ISl1e ksi'liki SI/II/I.\ oj
t/ze Alias (1969) oraz Muslim Sociely (1982). W tym ostatnim zbior/e es..:Ym /<I.i;11sic np k II l'sll~1
zestawienia
myśli Ibn Khalduna i Davida f1ume'a . .lego zail1teres()lI'ania
ś"iateln
~lrabskil1l
355
I.nalazly lei. wyraz wc współredagowanych
przezeń tomach: z C. Miacud Arabs and Berbers
(1973) i. I. J. Walenburym. Patrons and C/iel1ls in Mediterranean Societes (1978).
W lalach I %() /.ainleresowal si~ także antropologią w ówczesnym Związku Radzieckim. Stal
si.,: promotorem mysli niektórycb badaczy tego kraju. np. Anatolego Khazanowa.
w świecie
antropologów
anglosaskich.
Wynikiem tych zainteresowaI1
była m. in. zredagowana
przez
(iellnera praea Soviet alld Western Anthropology (ł980). Na tym nic kończyły się jego związki
I. antl'l)pologią
za Żelazną Kurtyną. W łatach 1980. nawiązał liczne kontakty z antropologami
polskimi. Ok,vii ku lemu przysporzyły obchody stulecia urodzin 8ronisława
Malinowskiego.
Sto!d Illi.,:dzy inn) mi wspólredagowana
przez Gellnera, wraz z R. Ellenem, G. Kubicą i .l. Muchą.
książka .\la/illollJski f1elll'een 7'wo Worlds (1988). Do uczonych z Europy Środkowej i Wschodniej podchodzi I zawsze I. dUŻ'1 życzliwością i wielu z nich pomógł. począwszy od pisania listów
rekolllelldacyillyeh.
po promowanie ich myśli w świecie zachodnim. W tym sensie spclniał rol~
mieL!zykuiturolVego trickstera. Na wykladzie wygłoszonym w Berlinie w maju 1995 roku podzieIii curopejsk,\ tradycję antropologiczną
na dwa zasadnicze nurty: szukająca genealogii ludzkiej
II sk;i1i globalnej.
dominuj'jea IV Wielkiej Brytanii i Francji, oraz środkowoeuropejska,
która była
I.lli;\Z<llIa / ruchami narodowymi i lokalnymi tradycjami. Malinowski miał być jego zdaniem tym.
kto II pc\\nym sensie poląC/yl te chvie tradycje. Gellner zapytany, czy zalicza sam siebie do tci
drugiej tradycji. odpowiedzial: .,JeŚli chcecie krótkiej odpowiedzi: tak".
I )ocenial wag.,: wydal'zeli, które nastąpily w Europie w czasie ,,Jesieni Ludów". W 1993 roku
II
artykule .lllthro{Jo!ogy {II FUI'O{Je, publikowanym
w "Social
Anthropology",
napisal:
"Rcunilikacja i-:uropy w 19X9 jest wydarzeniem porównywalnym
w swym znaczeniu z Rcwolucją
Fr:Incusk,! i ReJlmllaej'l"
Zniesienic barier pozwoliło Gellnerowi na bezpośrednie
studia nad
problemami spolce/llymi
i kulturowymi
obszaru przechodzącego
intensywne
procesy zmian.
IlisloI'\'unc sploly i strukluralnc LIwiklania jak zawsze znajdowały się w polu jego uwagi. Zająl
,ic' przedc' \\s/yslkim problemami narodowościowymi,
ideologii nacjonalistycznych
i społeezeli-;,\\ a llby\valelskicgo IV Europie Środkowej. W dużej mierze pobyt w regionie stal się okazją dla
kO;llynUO\\.ania jcgo wcześniejszych
zainteresowaIl
z tego zakresu (Nations and Nationalism
I ()X1: wyd. polskie I <)91l. Książka pobudza bczustannie
zajmujących się t'l kwesti'l do nowych
pr/cm) sldl i na dlugo \\'eszla do kanonu lektur podstawowych z tej dziedziny .
.'\k.S;lIlliula Rcwoluep
I<)X9 umożliwiła
Gellnerowi
powrót do miasta jego mlodośei.
I)oiegnal .,i~ / nim. jak to zawsze bywa I. ludźmi tak wybitnymi. zbyt wcześnie.
Michal Buchowski
TADEUSZ KORZINEK
(I91 X- I<)%)
I X kwietnia I<)<)(,roku w Krakowie
ielolelni e/.lonek Kola Zainteresowań
I"o\\arz.ystwa I.udo/.nawuego.
1\
zmarl Tadeusz Korzinek, doktor nauk weterynaryjnych,
Kulturą Ormian przy Oddziale Krakowskim
Polskiego
Klemens J. Krzysztofowie:
356
A
A KU
CZY' SKA-IRACK/\
(1934- ł 994 l
Była historykiem sztuki i - co nie CZęSIO w tej profesji się zdar/<!
cal'l SII'I pr,lcę h<ld,jlle/,I
skoncentrowała
na sztuce ludowej. Urodzila się 20.07.\ ')],) II BlilHlwie ~olo Kr<lśllika. Ihla
córką I.ygmunta
i Marii 7, Bielskich.
Ojciec, e~onomist,1
rolllY. pracolIiI! IIdU~'>IIO. Il1dlb
architckt wnętrz, zginęla tragicznie w 1944 roku. Anna od La~o(lCzeni<l studi<'lII n<l liniIInsI iLTle
Warszawskim
(1965 rak) do końca pracowała
w Instytucie
S/tu~i
PA\i II \VaISl.all il'.
przechodząc
wszystkie kolejne szczeble naukowej drogi. od asystenta po dDcenla i ~in()\lni"a
Pracowni Sztuki Ludowej i Nicprafesjonalncj.
lapoC/.<ltkOllanc
na sludiach jeJ zaillll'l"eSOllauia
badawcze utrwalily się i rozwinęły w Instytucie; pewien WplYII n,1 lo IV: 11',nl" I.l't~nięcic z pro!.
Romanem
Reinfusscm
i wielokrotny
udzial
w organilOwanych
pr/CI
nie;2o badan!dcll
terenowych. a takżc z Aleksandrem
Jackowskim.
redaktorcm ..Polskiej S/tu~i LudDwej". I e/asopismem tym Anna była ściśle związana,
w latach 1')57-1 ()()I) pelnild ohml ia/~i sdretdl/,l
redakcji, a czlonkiem zespołu redakcyjnego
pozostala do końca.
Głównym obicktcm zaintercSOWal'l Anny KunezY{lskiej-lrae~il~j
b: la dallna ludoll,1 vtub
przedstawiająca
i jcj powiązania genetyczne z gotykiem i barokiem. problem pogranie/a
r11li;d/1
sztuką ludową a cechową, a także współczesna
twórczość ludowa. osobnIlOŚĆ 111(\("«'>11i n.:cepcj;1
ich dziel we własnym środowisku.
Z picrwszej grupy do naibard/il~j
ceuion: ch n,dó.'( jet prace
o Chrystusie
Frasobliwym.
publikOIvant: w "Pols~iej
Sztuce Ludowej"
1\ <J(,() I 1')~iIJ) or~11
przepracowana
wersja angielska Man 0/ Sorrow in Ihc /?ch,r.iolls 1'011, l/wllllOIl
1..Pol i,1i ,\rt
Studies" t. 4. 198]), także prace o Malce Boskiej, I.włas/ua
il/ar/Olllla
II' r/'IIII1CIIWlsl'!CI
r~('~/'i<'
ludowej
("Polska Sztuka Ludowa"
I')SSl, a ponadto
Kr~l'~e
CC::hIOIIC
i IIIOJloll/l'('~//('
liglll"l
drewniane::
Malopolski
(,.Pols~a Sztuka I.udowa" I ')7(, l.
Problem pogranicza sztuki ludowej i cechoweJ rozpatl)llała
przedc IIS/ISI~illl II d/ic'd/inil'
malarstwa i gratiki. W 1973 roku uzyskala do~torat na podstall'ie l110lHlgralii o'rodb
II1,iI<lrs~ie~o
w Częstochowie,
opuhlikowanej
pl. Malarstwo
11Id()\re kręgli
c::('slo('holl'ski<·.t~"
( )S'Olll1c'lIlll
1978). Była inicjatorką i wspólautorką
pozycji S::llIka 11II1'!1I(/ II' 1'"ls(c. II I dallel pilei. ;\rl,,,h'
IV roku 1988. Sama przygotowała
dużą i ważną jej część, bo c,ilą vtukę pr/ed.stall l<lj;!e:t I/ei.hl'.
malarstwo i grafikę, a także wstęp i rozdział zamy~aj'lcy pl. 1I'.1'j)()Ic::cslla Ilr()r("~()"L'· 11I/('I~/,{//iCl;"
lI'si. Ta publikacja,
w którcj podsumowala
swojc pr/.emYŚlcnia i II ieh>lelnle studia, stila SI!;
podstaw'l przewodu habilitacyjlIego.
zakOllczoncgo II' I ()S,) ro~u.
W sumie dorobek
autorski
Anny Kunczyi\skicj-Irackiej.
,)ho~ II: llIielli(lrll'ch
1)(>/1cj i
zwartych. obejmuje ponad 25 artykulów oraz s7.ereg drobnlcjszych
prac. hiogr;JIlH·l\I. Il'Cl'lIzji ell"
W roku 1983 zostal wyrótniony
nagrodq im. Brata Alherta ..za lllt'HU: 11~lad II li,hl,lIli,1 IJ."I
religijną s/tuką ludową"·
Watny nurt .jej pracy i zaintereSOWali stanowi la działa111ość dyd;l~ty una. W Litach I '!7'-1 'F')
prowadziła
wykład kursowy ze sztuki ludowej dla studentóII
elnogr;ilii
lIa llnil\ Cls\lecil'
Lódzkim, a w roku 1976 podjęla zajęcia IV Katcdr7.e I·:tnologii i Anlropologii
Kultumlll'.i
lJniwcrsytetu
Wars7.awskiego.
które z czasem rozwinę/y się II' specjali/ację.
Pr,IL'l" Ie SllILiclll;lI11!
traktowała nader powalnie, ale i emocjonalnie.
czt:rpała z niej wiele satyst'a~ci i i r<ld(lści
Anna Kunczyńska-Iracka,
jako wybitny specjalista w s\\oJej d/ied/inie.
uC/e~lnicl\ la \\ Il'I,,krotnie IV sądach oceniających
plony konkursów
s/.tuki Indowej. \\Sp,')ipraCOII,iI;1 I ..( 'l'peli,]'
ze Stowarzyszeniem
Twórców Ludowych. Nalcżala do Polskiego T()\\ ar/lSlll<l I Uli(l/llal\ l"IC~\'
(od 1978 roku), do Stowarzyszenia
Ilistoryków
Sztuki. Mi<lla 1ll1ll')stIIO pLUlI>11 i p"IllI,lli\\
badawczych,
zamierzała Ill. in. rozwinąć studia nad kapliczkami
i liguranii pl/ldr"/!11 lIIi. pO S/Crzyć badania nad recepcją tradycyjnej
sztuki ludowej przez II SP(')icZl'Sll: ch lIlieSl~,II'ICl'II\ 1\,i.
Choroba nowotworowa
o szczególnie ostrym i szyhkim przehiegu p,,\V,Jiił<lj'i pO p;1I"I1lllic',i'Ie:tL'il.
\ S czerwca 1994 foku. Je.i przcdwczesna
śmierć jest Slr,It'1 dla n;lll~i. a !lokśnic nliouł" .i'l dUll'
grono przyjacióL kolegów i współpracowników.
357
BOZENI\ KURAL
( 1938-1995)
4.01.1995 roku Il1larla I~oi.ena Kural. elnograf~ starszy dokumentalista
w Zespole
Dokumentacji S/.tuki Ludowej I'racowni Instytutu Sztuki PAN w Krakowie, członek Oddziału
Kr,lkoll skiego !'TI ..
l Jro(Lćila si.; 1310.1 'H8 roku w Warszawie,
byla córką Leonii z Solygów i Stanislal'la
I/dchskiego.
Matka. naue/ycielka.
llTaI z małq Boi.enq, bezpośrednio
po wybuchu
woin)
pr/eniosly się do Krak<l\\a. gd/ie osiaclly na stale. Ojciec. inżynier-mechanik,
brai CZ\lI11Yudzial
II Illlojnic' Sllial<l\lej. "'alC/'lc w dywi/ji gen. SI. Maczka, wróci I dopiero po wojnic.
l~o/cn<l po Idaniu llIatury II' krakowskim liceum ogólnoks/.lałeącym
prĆlbowala sil na fizyce
uniller\\ h:ckie.j. ail: l.rClygnowala
z kgo kierunku. Ukoliczyla dwuletnią pomaturalną
szkolę
lahoranl,'l\\ IllcdyC/.nych i podj<;la prac.; II' wyuczonym zawodzie, Zajęcie to nic dawalo jejiednak
,al\SI;lkeji i dl<llego. po l.alll'IŻp(ljściu. powróciła na studia. wybierając etnografie,; na UniwCI'sytecic' ,lagiellOl'lsk illl. .Iu/ pndClas studiów. w 1967 roku. nawiązala wspĆllpracy z I'racowni'l
Inst\ll1l11 S/\llki I'/\N, Ilvjezd/ająe
kilkakrotnie 7 zespolem na badania terenowe, \V tej;!.e !'raCOlini ro/poC/..;la pl'ac.; bezpośrednio
po uzyskaniu magisterium w 1970 roku. pozostaj,\e z nią
III i,!/an,1 do kOl'I"\. prallic 25 lat. fhierala
i opracowywała
materialy terenowe. prcl\Yild/.ila
;\I\'hillum naukoll·e . .ki osobiste /.ainleresowania
badawcze dotyezyly urz'ldzenia
i wystroju
Ilnelr/a donlII chlnpskiego.
I kh')rcj to problematyki
opublikowała
kilka artykulĆlw. glĆl\\'llic
\\ k\\,lru!lniku ..1'01-;"" S/.tuka Ludll\I'a" IS PA " Do ważniejszych
należą opracowania
skrZYli
podh~t1a(l,kieh (I 'iT!., I 'J74). a l'lb.e: JVspólccsne tcndenc.je rO::\I'ojmve dOll/ll chłopskiego II{[
IwiskulI .\ilis::1I (I'n(,): 1,IIi/O\1'C ej k"'iaIF::
wiórów (1977); KlIrliiC' Zielone .- o.'irodek IIwsoll'ej
/lI'Iillllkcji clclI/cnh)1I \1'lslmill IFSI}()lccsnych wiejskich 1vn('lr:: mies::"alnvch (wspĆllnie Z I,:, FryśPictrasl.koll",
l ')X I l. ,I II ..Rouniku
Bialoslockim"
t. XVIII.
199/. 7 hadw/nad
IVI!Jo,w::cnic/ll
\lll~II'::
IliiC,l'::kulllldl
IIIi/no,'cl
rllskiej::
okulic Hajnówki,
Bielska f'od/askiego
i Siemialyc,
I'rllu k'go pl/.YSotO\I\'llala
reeenzjc publikacji ctnograticznych,
hasla do ..[)cmosu" oraz
Illor/olle~o
,!ldll,t/nie S/mmiku
"1'()rn),,'
ludowvch,
W maszynopisie
pO:lOstal\'ila II i<;ks7e
"pr:lcO\I ,IIIic dOl) C/.'lcC \\ yposa/enia i I.dobnictlV'a wnętrza mieszkalnego na I'odlasiu.
Ilo/Clla od kilku lal Im<lgała się I. \Iielu dolcgliwościami.
o (7)'m wicJzialo tylko gl'Onp
naihlii:;;\eh.
lolc·/. jcj 1I<l!,dcodcJście bylo i'.upclnym zaskoczcniem dla przyjaciól i znajomych.
!'O/OSI,lIlic II naSl.~ch .sercach I pami.;ei.
,//icjo
NORBERT
.Ha/eta
L1I'PÓCZY
(I 9()2-1 9<)6)
\\. dnill 24 czcnlCI 199(, roku II wieku 94 lat zmarł inL Norbert Lippóczy, ezlowlck nalezilc)'
dp grol);1 naj/;lcniejSl.)'ch
i zaslu/.onych
Tarnowian,
B.,:dąc W.;grelll z pochodzenia.
IX1święcil
I'ol,ce Ili.,:k'/osć· S\lcgo I\'eia i pme)'
Ih I hibliolilcm
i II )'trawnym
kolekcj\lncrcm.
hojnym otiarodacą
obdzielając) m swymi
Ibinrami J'(·)/.111' inslytucjc, tak IV Polsce jak i za granicą
\Vspólzalożycielcm
Tarnowskiego
'IoIl<III.)'II\a !'rl.)p;ni
!'olsko-W<;gierskiej.
a zarazcmlącznikielllllliędzy
Polakami a \Vęgrami.
I'ochod/.il 1.l,!liy'l IV' okolicy Tokaju na Węgrzech, był absollVcntem Akademii Rolniel.cj
II IlcbleCl)nic. ,l prakt\k.; l.<lgr'1I1iun,\ odby! IV Danii. Finlandii i Auslrii Nawiązując do rodzinneJ lrad\'eji lajnl"llal
SI": upral\"1 wilHlgron,
produkcPl i dyslrybuejil win t\lkajskich,
Konlakly
358
handlowe,
m.
in.
z Tarnowem,
zaowocowaly
również.
poważnymi
zllli;IIWIllI
IV .lego
zyciu
osobistym
- tu właśnie poznał przyszlą żon~, panią dr Kornelię
Wojnar. ktl\r<\ poślubi I IV 1933
roku, a w dwa lata później doczckał się urodzin syna Piotra.
Tarnów stal się dla Pana Norberta drugim domem. Podróżuj'lc
miydzy swymi dwicm,l oiczy /.nami zachwycił
się ludowym malarstwem
na szk Ie. z klórym zdkn'll
si.,: w' /akopanelll.
Ta rascynacja rozpoczęłajego
drugą pasję ~ kolekcjonerstwo
(kolorowych
obraz.ów na szkic). któremu
poświęcał
każdą wolną chwilę. Równocześnie
zaczął gromac!7.ić literatur.,: dotycz.'le'1 tego lelllatu
Trasy jego poszukiwań
objęły całą poludniową
Polsk~.
Slowaczynlę
i RUlllunie;. W pracy
zbieracza
pomagali
mu często polscy górale oraz. Huculi. a zbiory ciekawych
ikon. ludowej
ccramiki z Pokucia i świątków powiększaly
się z roku na rok. Pasja la pozwolila mu do 1939 roku
zgromadzić
138 obrazów, 200 sztuk ceramiki huculskiej i okolo 40 świ'1tk(m małopolskich.
Wybuch"
wojny światowej zniweczyl plany i rozwijające
siO; pasje kolekcjonerskic
Rodzina Lippóczych
wyjechala
na wschód pragn'lc dojechać
na Węgry. /ostala
zatrZ}mand
na granicy,
a za nielegalną
próbo; jej przekroczenia
Norbert
Lippóczy
zostal skalany
przćl
Sowietów na pięć lat więzienia, które przepracował
IV obozach
pracy.
W 1945 roku zostal zwolniony,
ale nic mógł powrócić
do Polski. gdyi. nowo z<llvarta konwencja mio;dzy Polską Rzeczpospolitą
Ludową a ZSRR obięla jedynie n:palriant()\v
narodowości
polskiej
i ż.ydowskiej.
a nie uwzględniła
reemigrantó\v
innych narodOl\'ości.
II tym \Vo;gróII.
Pozostaj,\c
w ZSRR pracowal
w fabryce odzieży.
Dzięki usilnym
st;lI'aniom
żon\ otrzylllal
IV ambasadzie
polskiej w Moskwie paszport konsularny
i wreszcie po 14 latach I'Ozl'lki. P()\IT(')ci!
do krąju.
W Tarnowie
pracowal
jako
kierownik
octowni
w lakiadach
SpożYlvcz\'ch
I'r/<.:llJ\ siu
Terenowego
..Powin" aż cia przejścia na emeryturę
w I 96S roku.
Przedwojenne
zbiory Norberta Lippóczego
przetrwaly.
Kolckcja sztuki ludml'eJ m. in. Ohl'ill:
na szkic. których liczba wzrosła do 260 s7tuk. powio;kszona
o nowe nabytki I. Iliszpilnii. i\lzacji.
Syrii. Indii. Niemiec,
Austrii, Czechoslowacji
ofiarowana
/.Ostala przel Norberta
Llpp()CZego
Muzeum Diecezjalncmu
w Tarnowie.
Obok tego zespolu trafi la ceramika.
1\ tym ol'yginaln\
piec
I. kafli huculskich,
jak też rzeiby sakralne
i ekslibrisy
o tematyce
chrystologicznCJ
/biór
ten
przekazal inż. Norbert Lippóczy spoleczelistwu
Tarnowa IV dow{ld IldziyC7ności
za spontaniczna
i bezinteresowną
pomoc okazaną w czasie tragicznych
wydarZCli na W.;gr/.ech jesieni'l 1956 roku.
jednocześnie
był to wyraz wdzięczności
za lata szczęśliwie
przeżyte 1\ Polsce.
Kolckeja
eksłibrisów
Norberta
Lippóczego
przedstawia
si.; dziś imponuielco.
(iromali/.onil
przez dlugie lata drogą 7akupów
i wymiany
z kolekcjonerami
i artystami-grafikami
na cal y m
świecie, sprawiła, że Norbert Lippóczy stal się jednym I. najwi<;kszyeh
kolckejoncr()II'
ekslibrisu
w Polsce. Swe zbiory ofiarowywał
hojną ręką rozmaitym
instytucjom.
Olhr/)mi.
rÓinolellliltyczny zbiór ekslibrisów
i związanej z nimi literatury otrzymalo
Muzeum Okr.;gowe wlal'llmlie.
Kolekcja liczy ponad 25.000 egzemplarzy
od XVIII wieku po elas) wspólC/esne.
Ekslibrisy z kolekcji Norberta
Lippóczcgo
można także ogl'ldać w innych nluzeilch polskich.
\\' Wars/.awie,
Zielonej Córze, Wrocławiu
i innych. Muzeulll Rolnicze II IlulialKszcie
OII'/\'Ill;i1o
bogaty zbiór etykiet win tokajskich
odziedziczonych
po rodzinie:, 1200 bieli.ek o tematyce Iliniilrskiej, jak również ponad 5000 ekslibrisów
związanych
temalyC/nic
I. wincni i winną latoroślą
Jako bibliofil
i zapalony
zbieracz
gromadzi I pamiątki
związane
z postaciami
gen .. il'lzelil
Bema, PeWIi·ego.
Balassi'ego.
8atorego,
Liszta. także ksi 'li.k i mÓI.,i;ICl: o 1.II·i'lzk<lch polskowęgierskich.
Muzeum
Okręgowe
w Tarnowie
posiada
przekazany
wzbogacony
przcz zbiory Tarnowskiego
Towarzystwa
Przyjaini
okolo 1200 pozycji. w tym książki, dokumenty,
prasę i przedmioty.
Inż. Norbert Lippóczy opublikowal
wiclc artykułów
o tematyce
stwie
na szkle.
ekslibrisach.
Organizował
wystawy
i swoich zbiorów, był tlumaczem
i konsultantem.
Norbert
Lippóezy
byl m. in. członkielll
Towarzystwa
Przyjaciół
Książki w Katowicach,
od roku
1974. Oddziału
PTL w Krakowie.
ekslibrisów.
przC/. niego depoz)t
bcmialll\ll.
Polsko-Węgierskiej.
liC/clcl
winiarskiej.
ludowym
mal,,,-
opracowywal
katalogi
Ily<"I<l11
Tarnowskiego
Towar/ystw<l
Kola Milośników
I·:kslib,isu
1"·I.YI<lCI(·)1W<;gicJ'.
II Kr<lkmlie (Hal.
359
W uznaniu zaslug dla propagowania
kultury węgierskiej
i polskicj został odznaczony
przcz
ambasad.,: W.,:g,icr Ordc:rcm Gwiazdy Rcpubliki
Węgicrskiej.
Tarnowska
Rada Miejska przyznala
mu Ilonorowc
Obywatclstwo
Miasta. Od Ministra Kultury i Sztuki otrzymał odznakę Zaslużony
dla Kultury Polskiej.
Pan Norhert Lippóczy
charaktcrze
i kulturzc
na zawszc
pozostanie
w pami.,:ci
tarnowian
jako
człowiek
o wielkim
osobistcj.
iv/aria Jarnro::.ik