c4699794ee7c027c7835710871ffbb66.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1978 t.32 z.1
- extracted text
-
I
PRZYPISY
1
Wystawa „Meble ludowe północnej Polski" —
Muzeum Etnograficzne w Toruniu, 15.XI.1975 — 15.111.
1976. Koncepcja, scenariusz i opracowanie ekspozycji:
Aleksander Błachowski. Współpraca: Iwona Swięch. K o n
sultacje: Jerzy Kloskowski, Benedykt Malinowski, Anna
Mosiewicz, Stanisława Ostaszewska, Hugona Ostrowska-Wójcik, Halina Sampławska, Krystyna Szałaśna.
graficzny we Wdzydzach Kiszewskich, Muzeum Ziemi
Złotowskiej w Złotowie.
Dawne meble ludowe północnej Polski, Muzeum
Etnograficzne w Toruniu, Toruń 1976, s. 74, il. 160, 1 ta
blica. Nakład 1000 egz. Redaktor naukowy: Aleksander
Błachowski. Autorzy tekstów: Aleksander Błachowski,
Małgorzata Buczkowska, Jadwiga Drozdowska, Anna Mo
siewicz, Eugeniusz Oleszczuk, Stanisława Ostaszewska,
Hugona Ostrowska-Wójcik, Halina Sampławska, Iwona
Swięch, Krystyna Szałaśna, Barbara Wieczorek.
Rok 1977 okazał się łaskawy dla równie trudnej co
interesującej dziedziny jaką jest ludowe meblarstwo.
Wydanie publikacji, o której mowa w tekście nieznacznie
tylko poprzedziło ukazanie się w wydawnictwie Ossoli
neum znakomitej pracy prof. Romana Reinfussa pt.
Meblarstwo
ludowe w Polsce. Obie prace wzajem sobie
przydają atrakcyjności.
3
2
Na w y s t a w ę złożyły się okazy wybrane ze zbio
rów następujących muzeów: Oddział Etnograficzny Mu
zeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum w Grudziądzu,
Muzeum Kaszubskie w Kartuzach, Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Koszalinie, Oddział w Kwidzynie
Muzeum Zamkowego w Malborku, Muzeum Budownic
twa Ludowego w Olsztynku, Muzeum Pomorza Środko
wego w Słupsku, Muzeum Mazurskie w Szczytnie, Mu
zeum Etnograficzne w Toruniu, Kaszubski Park Etno
К
R
Imprezy folklorystyczne
i regionalne
1.VII — w Kazimierzu nad Wisłą
rozpoczął się X I Festiwal Kapel i
Ś p i e w a k ó w Ludowych. Udział
w
nim wzięło ok. 1000 w y k o n a w c ó w .
Przez 4 dni o d b y w a ł y się koncerty
kapel, instrumentalistów i ś p i e w a
ków ludowych. Jury uhonorowało
nagrodami lub wyróżnieniami kilka
dziesiąt osób. Nagrodę I wśród k a
pel zdobyły zespoły z Bud Ł a ń
cuckich (woj. rzeszowskie) i z Nieznanwrowic (woj. radomskie). Wśród
instrumentalistów n a j w y ż e j ocenio
no Józefa Zarasia — skrzypka z
Nieznamierowic a spośród zespołów
śpiewaczych I miejsce przyznano
zespołowi z Drelowa, woj. bialsko
podlaskie. Za najlepszą śpiewaczkę
uznano Marię Kozłową z Baranowa
Sandomierskiego, woj.
tarnobrze
skie. W konkursie „duży — mały",
w którym ocenia się mistrza i jego
ucznia I miejsce przyznano F r a n
ciszkowi i Cezaremu Kowalskim z
Poniatowej.
Festiwalowi, jak zwykle, towa
rzyszyły targi twórczości ludowej.
Piękną oprawę plastyczną imprezy
zaprojektował Adam Kilian.
7—11.VII — w Bukowinie T a
trzańskiej odbyła się doroczna im
preza pn. „Sabałowe Bajania", orga
nizowana m i n . przez Gminny Ośro
dek Kultury i Dom Ludowy w B u
kowinie.
Oprócz
koncertów
konkurso
wych, gawędziarzy i instrumentali
s t ó w ludowych czynny był mjin.
kiermasz w y r o b ó w ludowych, w y
stawa, „Sabałowa noc" w Niebie
skiej Dolinie a w Jurgowie — oraw
skiego snycerza Andrzeja Gombosa.
*
13.VII—12.VIII
—
w
czasie
trwania Kursu Folkloru Polskiego
dla Polonii Zagranicznej, organizo
wanego w bieżącym roku przez To
ruńskie Towarzystwo Kultury, Mu58
O
N
VII—XII 1977
zeum Etnograficzne
w
Toruniu
zorganizowało
występy
zespołów
folklorystycznych z Obręcznej, K o
niakowa i Łowicza. Dużym zainte
resowaniem uczestników kursu cie
szył się prowadzony przez etnografa
wieczór wróżb i zabaw ludowych.
W zajęciach praktycznych, jakie od
bywały się w czasie kursu, udział
brały twórczynie ludowe z Pałuk
i z Mazowsza, które demonstrowały
wyrób kwiatów, pająków, pisanek,
wycinanek oraz uczyły haftu ludo
wego. W czasie trwania kursu, na
terenie miasteczka uniwersyteckiego,
które w tym czasie zamieszkane by
ło przez wiele grup gości zagranicz
nych z różnych krajów, zorganizo
wany był kiermasz w y r o b ó w ludo
wych.
11—25.VII — w Rzeszowie odbył
się Ś w i a t o w y Festiwal Polonijnych
Zespołów Folklorystycznych. Wystę
powały m.in. zespoły: „Syrena" z
Holandii, „Kujawy" iz Francji, „Kra
kowiak" z Bostonu (USA) i „Bie
dronki" z Kanady, zespół polsko-węgierski im. J . Bema z Buda
pesztu, „Krakus" z Belgii, oraz ze
społy, biorące po raz pierwszy udział w Festiwalu — „Karolinka",
„Mazurek", i „Karliczek" z Francji,
„Krakowiaki" z USA, „Orlęta" i
„Wisła" z Kanady. W sumie w y s t ą
piło 31 zespołów z 10 krajów.
18—24.VII — w Limanowej od
bywały się dorocznym zwyczajem
dni tego miasta. Wśród licznych im
prez zorganizowano tzw. posiady w
piwnicy „Zbójnickiej" Towarzystwa
Ziemi Limanowskiej a w dworze
Marsów, pomieszczeniu Muzeum Zie
mi Limanowskiej,
zaprezentowano
dorobek konkursu na haft ludowy.
22—24.VII — podczas Warszaw
skiego Karnawału Lipcowego wy
stępowały m.in. zespoły folklory
styczne z całego kraju a na Ma
I
К
A
riensztacie
demonstrowali
swoje
umiejętności twórcy ludowi: wycinankarki z Sannik i garncarze z
Pułtuska.
23, 24.VII — we Wdzydzach K i
szewskich odbył się I V Jarmark
Wdzydzki, popularyzujący
folklor
regionu. Na estradzie wystąpiły ze
społy:
Kościerzyna,
Wdzydzaki,
Sołtysów z Wierzchocirta i in. a
w jednej z zabytkowych chałup k a
szubskich P a w e ł Szerka prowadził
tzw. warsztaty folklorystyczne —
spotkanie z uczestnikami jarmarku
połączone z dyskusją na temat
twórczości ludowej i amatorskiej.
W skansenie odbywał się kiermasz
sztuki ludowej, a dodatkową atrak
cją była „Gospoda pod gołym nie
bem", w której szczególnym powo
dzeniem cieszyły się pieczone przez
gospodynie chleby i ciasta.
Organizatorami
Jarmarku
byli:
Kościerski Dom Kultury, Kaszub
ski Park Etnograficzny, Urząd Mia
sta i Gminy oraz Woj. Ośrodek
Kultury.
V I I — z okazji „Gdyńskiego L a
ta 77" odbył się jarmark ludowy
zorganizowany
przez
Regionalne
Biuro Sprzedaży Cepelia. Nowością
gdyńskiej Cepeliady było wprowa
dzenie do sprzedaży atrakcyjnych
w y r o b ó w ludowych z Z S R R , W ę
gier, Rumunii i Bułgarii.
3—15.VIII — Gdańsku odbył się
kolejny V I „Jarmark Dominikań
ski", w którym poczesne miejsce
zajmowała sztuka ludowa. W tego
rocznym Jarmarku udział wzięło
100 rzemieślników. Jarmark połą
czony był z występami zespołów
folklorystycznych.
6—14.VIII — w Wiśle, Szczyrku,
Żywcu i Makowie Podhalańskim
odbyła się doroczna impreza: X I V
„Tydzień K u l t u r y Beskidzkiej " —
w i e l k i przegląd f o l k l o r u g ó r a l s k i e
go. Na estradach, we wszystkich
tych 4 miejscowościach, w y s t ę p o w a
ły zespoły regionalne, k t ó r y c h w
t y m roku zgłosiło się ponad 50 z'
Czechosłowacji, J u g o s ł a w i i , W ę g i e r ,
R F N i Polski. W y s t ę p o w a ł y m . i n . :
zespół i m . Andrzeja Skupnia-Florka z Białego Dunajca, „ P i l s k o " z
Ż y w c a , „ O n d r a s z e k " ze Szczyrka,
ż y w i e c k i e „Sędzioły", „ O s t r o w i c a " z
Częstochowy, „ W i l a m o w c e " (zapre
z e n t o w a ł y „Wesele wilamowickie"),
„ S w i r k i " z W i l k o w i c , Zespół Regio
nalny z Brennej, „ W i s ł a " z Wisły,
„Gorol" z Jabłonkowa, „Juhas" z
Ujsołów, „ Ł ą c k o " , „ B a b i o g ó r z a n i e " ,
„ B a b i o g ó r c y " z Zawoi, „ J o d ł y " z
Ż y w c a , „ W i e r c h y " oraz „ W i t o w i a nie" z Witowa.
Z okazji „ T y g o d n i a K u l t u r y Be
skidzkiej" zorganizowano też k i e r
masze sztuki ludowej oraz otwarto
wystawy, m. in. koronek w pobli
skiej Istebnej, w y s t a w ę rzeźb A r t u
ra Cienciały (w jego ogrodzie) i
Józefa M i g d a ł a w Szczyrku, wysta
w ę twórczości ludowej w Makowie
Podhalańskim, wystawę plastyków
a m a t o r ó w , i p r e z e n t a c j ę regional
nych s t r o j ó w cieszyńskich.
O d b y ł a s:ę też sesja popularno-naukowa
poświęcona
folklorowi
ziemi c i e s z y ń s k i e j .
I m p r e z ę z a k o ń c z o n o b a r w n y m po
chodem d o ż y n k o w y m .
14.VIII — w G i ż y c k u , w chacie
mazurskiej nad jeziorem, zorganizo
wano kiermasz sztuki ludowej z
u d z i a ł e m t w ó r c ó w z w o j . suwalskie
go i Bartoszyc (woj. olsztyńskie).
Organizatorem kiermaszu był M i e j
ski Dom K u l t u r y w G i ż y c k u .
27, 28.VIII — w Warszawie od
było się doroczne Ś w i ę t o „ T r y b u n y
L u d u " . W ś r ó d licznych imprez zor
ganizowano t a k ż e kiermasz w y r o
b ó w ludowych.
V I I I — odbył się J a r m a r k P u ł
tuski, w czasie k t ó r e g o w y s t ę p o
w a ł y zespoły ludowe oraz zaprezen
towano modele odzieży n a w i ą z u j ą
cej do twórczości ludowej.
V I I I — w Rzeszowie rozstrzyg
nięto doroczny I I I konkurs f o l k l o
rystyczny, pn. „ P r a c a w o b r z ę d a c h
i zwyczajach ludowych". Do kon
k u r s u zgłosiło się 20 zespołów z
woj. rzeszowskiego i sąsiednich w o
j e w ó d z t w . Zorganizowano koncerty
eliminacyjne w Ł a ń c u c i e , L e ż a j s k u
i Sędziszowie M a ł o p o l s k i m . J u r y
pod przewodnictwem prof, dr Ro
mana Reinfussa p r z y z n a ł o nagrody
zespołom regionalnym: z Trzciany,
Grodziska Dolnego, Żerdzi, Cieszy
na, Brennej, Swieciechowej,
Stojeszyna, Baranowa Sandomierskiego,
Szczawnicy i Birczy. Nagrody indy
widualne
otrzymali:
Władysława
Ś w i ą t e k ze Stojeszyna, M a r i a Pajdowska z G ł u s k a , M a r i a Kozłowa
z Baranowa Sandomierskiego, W o j
ciech D ą b e k z Grodziska Dolnego,
Józef Ciesielka ze Szczawnicy, Ja
nina Szałze ze Ś m i g n ą . Nagrody
przyznano
również
kierownikom,
i n s t r u k t o r o m zespołów: W a l e r i i Cudek ze Szczyrzycy, M a r i i i J ó z e f o
w i Dziedzic z Trzciany, J ó z e f o w i
M y j a k o w i z W D K w Tarnobrzegu
i k i e r o w n i c t w u zespołu z Cieszyna.
2—4.IX — w Sieradzu odbył się
I I Festyn Sztuki Ludowej i F o l k l o r u
woj. sieradzkiego. Otwarcia Festy
nu d o k o n a ł I Sekretarz K W PZPR
w
Sieradzu
Tadeusz Stasiak w
obecności
przedstawicieli
władz
miejskich, partyjnych,
przedstawi
ciela ministerstwa K u l t u r y i Sztu
k i oraz licznie zebranych gości.
W y s t ę p y zespołów p r o w a d z i ł W o j
ciech Siemion.
Z okazji Festiwalu otwarto i n t e
r e s u j ą c e w y s t a w y : w Muzeum O k r ę
gowym — p o k o n k u r s o w ą w y s t a w ę
sztuki ludowej w o j . sieradzkiego,
na k t ó r e j m. i n . m o ż n a było obej
rzeć tkaniny Józefy C h a ł a d a j oraz
rzeźby S t a n i s ł a w a K o r p y i Szczepa
na Muchy; w B W A — wystawiono
prace ludowego r z e ź b i a r z a Jerzego
Kaczmarka, a w W o j . Bibliotece
Publicznej zorganizowano w y s t a w ę
pn. „ S z t u k a ludowa i f o l k l o r w o j .
sieradzkiego w literaturze".
Ponadto w
programie
Festynu
o d b y ł a się „ C e p e l i a d a " — kiermasz
sztuki ludowej, w czasie k t ó r e g o
koncertowały
zespoły
regionalne
w o j e w ó d z t w a ; odbyło się r ó w n i e ż
spotkanie z l u d o w y m i t w ó r c a m i , pn.
„Dziesiąta biesiada sieradzka".
3—6.IX — w K r a k o w i e
odbyły
się V Ogólnopolskie, a I I M i ę d z y
narodowe T a r g i Sztuki
Ludowej.
W t y m roku uczestniczyło w nich
37 spółdzielni i 119 a r t y s t ó w ludo
wych p r e z e n t u j ą c y c h swoje w y r o b y
na kiermaszu.
Targom t o w a r z y s z y ł o szereg i m
prez. Otwarto w y s t a w y m.in. „ I n
spiracje
ludowe
w
twórczości
współczesnych plastyków": w
ga
l e r i i „ D e s a " na Sw. Jana — zegary
Roberta K u c i ń s k i e g o , a w galerii
„Kramy Dominikańskie" — Malar
stwo na szkle (Krcha, S ł o w i ń s k i ,
Zabierzewska), w y s t a w ę
rzemiosła
artystycznego w Muzeum History
cznym, w y s t a w ę pn. „ M a d o n n a w
twórczości ludowych
artystów" w
galerii , , P A X - u " , w y s t a w ę
sztuki
ludowej Coopexim — Cepelii w pa
wilonie B W A , a w P a ł a c u Sztuki
„ P i ę k n o t r a d y c j i we w s p ó ł c z e s n o ś
c i " — (czyli rzemiosło ludowe W ę
gier i Czechosłowacji. O d b y ł się
r ó w n i e ż kiermasz. Prasa odnotowa
ła niski poziom pokazanych na n i m
prac, zwłaszcza rzeźb. Gorzej niż
niski poziom c e c h o w a ł w y s t a w ę w
PAX-ie.
Na estradach i ulicach pokazano
„ W i a n e k K r a k o w s k i " , zespoły re
gionalne, pokazy mody inspirowa
nej s z t u k ą l u d o w ą i t d .
W czasie t a r g ó w o d b y ł y się obrady Sekcji Europejskiej Ś w i a t o
wej Rady Rękodzieł oraz m i ę d z y
narodowe sympozjum
przedstawi
cieli spółdzielczości pracy
krajów
socjalistycznych na temat: „ I n s p i
racje
ludowe
we
współczesnej
twórczości i w y t w ó r c z o ś c i " (refera
ty wygłosili: Prezes „Cepelii" —
Tadeusz W i ę c k o w s k i ,
red.
Alek
sander Jackowski oraz prof. W a n
da
Telakowska).
W
sympozjum
wzięło udział blisko 10Э c z ł o n k ó w
Ś w i a t o w e j Rady Rękodzieł.
*
4—11.IX — w Zakopanem odbył
się X
Międzynarodowy
Festiwa'
F o l k l o r u Ziem G ó r s k i c h , w czasie
k t ó r e g o w y s t ą p i ł y g ó r a l s k i e zespoły
z 20 k r a j ó w , m . in. z A n g l i i , B u ł
garii, Czechosłowacji, Francji, Gre
cji,
Jugosławii,
Meksyku,
NRD,
Norwegii, Rumunii, R F N , Szwajca
r i i , Szwecji, T u r c j i , USA, W ę g i e r ,
ZSRR oraz 8 zespołów z Polski. Ju
r y pod przewodnictwem prof, dr
Romana Reinfussa oceniało zespoły
w 4 kategoriach: zespołów auten
tycznych,
artystycznie
opracowa
nych, stylizowanych i r e p r e z e n t u j ą
cych folklor rekonstruowany.
W czasie Festiwalu czynne b y ł y
w y s t a w y : m.in. zorganizowana przez
Muzeum T a t r z a ń s k i e wystawa sta
rych g ó r a l s k i c h i n s t r u m e n t ó w m u
zycznych, oraz w sali „ T u r n i " w y
stawa o b r a z ó w na szkle W ł a d y s ł a
wa Walczaka z Zakopanego i cera
m i k i Jana Reczkowskizgo z N . T a r
gu.
*
17, 18.IX — w Nowej Słupi, w o j .
kieleckie
odbyły
się
„Dymarki
Ś w i ę t o k r z y s k i e 77", w czasie k t ó
rych
zaprezentowano
tradycyjny
w y t o p żelaza w piecach dymar
skich. Imprezie t o w a r z y s z y ł
kier
masz i wystawa w y r o b ó w
ludo
wych oraz w y s t ę p y ludowych
ze
społów i kapel.
18.IX — w 5 gminach w o j . no
w o s ą d e c k i e g o o d b y ł a się „Złota Je
sień Popradzka", w czasie k t ó r e j
zorganizowano m.in. j a r m a r k sztuki
ludowej i d o ż y n k i .
*
25.IX — w Sosnowcu rozpoczęły
się „ D n i " tego miasta. Wśród w i e l u
atrakcyjnych
impre'z
odbyła
się
„ F o l k l o r i a d a " z u d z i a ł e m zespołów
regionalnych „ L i m a n o w i a n i e " i „ L a
chy", Dolina Dunajca i Zespół Pie
śni i T a ń c a Ziemi C i e s z y ń s k i e j .
*
24.IX — w Radomiu o d b y ł a się
impreza folklorystyczna
pn. Jar
m a r k Kazimierzowski. W programie
imprezy odbył się kiermasz t w ó r
ców ludowych,
wystąpiły
zespoły
folklorystyczne
i kapele ludowe,
k t ó r e p r o d u k o w a ł y się nie t y l k o na
estradach ale t a k ż e na ulicach m i a
sta.
*
I X —• przed Z a m k i e m w L u b l i
nie odbyły się T a r g i Sztuki Ludo
wej zorganizowane przez Muzeum
Lubelskie. W targach u d z i a ł wzięli
twórcy ludowi z województw: bial
skopodlaskiego, c h e ł m s k i e g o , lubel
skiego i sieradzkiego.
I X — w Opolu oraz paru innych
m i e j s c o w o ś c i a c h w o j . opolskiego od
były się „ D n i " f o l k l o r u i sztuki l u
dowej w o j . piotrkowskiego". Pro
gram imprezy w y p e ł n i ł y koncerty
zespołów pieśni i t a ń c a . W y s t ą p i l i :
„ P i l i c z a n i e " z Tomaszowa, „ T r a m
blanka" i „ D r y g a n t " z Opoczna i
in. a w Muzeum Wsi Opolskiej w
Bierkowicach otwarto w y s t a w ę pn.
59
..Współczesna
twórczość
w o j . piotkowskiego".
ludowa
1, 2, X — w Łodzi odbyła się
..Cepeliada z Expressem", zorgani
zowana
przez Regionalne
Biuro
S p r z e d a ż y Zw. Sp. Rękodzieła A r
tystycznego Cepelia w Łodzi i re
d a k c j ę ..Expressu Ilustrowanego".
W p a s a ż u Schillera zorganizowa
no kiermasz w y r o b ó w ludowych a
l u d o w i a r t y ś c i demonstrowali swo
je u m i e j ę t n o ś c i . Oprócz
wyrobów
polskich oferowano t a k ż e w y r o b y
ludowe ze Z w i ą z k u Radzieckiego,
R u m u n i i , Bułgarii, W ę g i e r i Mongo
l i i . D o d a t k o w ą a t r a k c j ą była sprze
daż chleba wiejskiego, świeżo pie
czonego przez gospodynie.
W z w i ą z k u z Cepeliadą otwarto
w y s t a w y : „ L a l k a w sztuce ludo
w e j " i „ R e k o n s t r u k c j a tkanin sty
lowych".
*
X — w Miłosławiu, w o j . p o z n a ń
skie odbył się „ J a r m a r k Różności",
zorganizowany przez U r z ą d Miasta
i G m i n y oraz Miejsko-Gminny
Ośrodek Kultury. Wśród różnych i m
prez t o w a r z y s z ą c y c h
kiermaszowi
o d b y ł y się w y s t ę p y Ludowego zes
połu P i e ś n i i T a ń c a „ K u r p i o w s z y czyzna" z M y s z y ń c a , i „Ziemia M i ł o s ł a w s k a " , zaprezentowano w i d o
wisko ludowe „Wesele Wielkopol
skie" w w y k o n a n i u Koła G o s p o d y ń
Wiejskich z Czeszewa. W sali Oś r o d k a K u l t u r y wystawiono prace
plecionkarskie M i e c z y s ł a w a K w i e
cińskiego, hafty
Marii
i Doroty
W o j t k o w i a k oraz rzeźby w korze
Władysławy Knocińskiej.
*
X — w Ż n i n i e na z a k o ń c z e n i e
D n i K u l t u r y P a ł u c k i e j o d b y ł się
j a r m a r k sztuki ludowej z terenu
w o j . bydgoskiego. W j a r m a r k u u czestniczyło ok. 140 a r t y s t ó w l u
dowych i a m a t o r ó w .
*
X — w Zielonej Górze w Parku
Etnograficznym
zainaugurowane
zostały „ S p o t k a n i a z folklorem". Na
pierwsze spotkanie zaproszono naj
starszego koźlarza lubuskiego W a
c ł a w a Ł a k o m e g o z Babimostu oraz
młodzież klas V I szkoły podstawo
wej w Zielonej G ó r z e .
*
X — w Lipnicy Wielkiej i Ja
błonce na Orawie odbył się w i e l k i
festyn folklorystyczny,
„Babiogór
ska J e s i e ń 77", zorganizowany przez
Woj. Ośrodek Kultury w Nowym
Sączu i G m i n n y O ś r o d e k K u l t u r y
w J a b ł o n c e . W programie m.in. —
p r z e g l ą d kapel regionalnych, w y
stępy zespołów amatorskich.
X — w K r o b i w o j . leszczyńskie
odbył się turniej ś p i e w a k ó w ludo
wych.
*
4—6. X I w Poznaniu odbyło się
Ogólnopolskie Forum Amatorskich
Zespołów Artystycznych połączone
z polsko-radzieckim seminarium na
temat
mecenatu
socjalistycznego
p a ń s t w a nad folklorem i s z t u k ą l u
d o w ą . Organizatorami obu imprez
b>ły: M-nisterstwo K u l t u r y i SztuK i . Centralny O ś r o d e k
Metodyki
Upowszechniania K u l t u r y oraz poz
nański Pałac Kultury.
60
25.XI — w K r a k o w i e otwarte zo
stały V I D n i Folkloru zorganizowa
ne przez Dom K u l t u r y huty i m .
Lenina. D n i z a p o c z ą t k o w a ł o sympo
zjum na temat „ M i a s t o — jego ży
cie w s p ó ł c z e s n e a k u l t u r a tradycyj
na". Od dnie n a s t ę p n e g o o d b y w a ł y
się w y s t ę p y zespołów folklorystycz
nych i kapel.
*
25.XI — w K r a k o w i e rozpoczął
się X X I I I ogólnopolski P r z e g l ą d A matorskich Zespołów Folklorystycz
nych
Spółdzielczości
Mieszkanio
wej. Udział w przeglądzie wzięło 8
zespołów: z Białegostoku, Nowego
Sącza, Warszawy, Łodzi, Gorzowa,
Łowicza i K r a k o w a . P r z e g l ą d za
kończył się 27-go galowym koncer
tem.
*
X I — w Kościanie, w o j . leszczyń
skie, odbył się turniej dudziarzy.
Konkursy
i wystawy
23.VI—31.XII — w Muzeum Et
nograficznym w Toruniu ekspono
wano w y s t a w ę pn. „ K u l t u r a ludo
wa Ziemi C h e ł m i ń s k i e j " . Na w y
stawie pokazano po raz pierwszy w
tak
szerokim
zakresie,
wybrane
dziedziny k u l t u r y ludowej C h e ł m i niaków i L u b a w i a k ó w — dwóch
podstawowych
grup
etnograficz
nych w o j . t o r u ń s k i e g o .
Wystawa ta jest w y n i k i e m p o d j ę
tych przez Muzeum w 1976 r. i n
tensywnych b a d a ń
etnograficznych
tego obszaru. Dotyczyły one g ł ó w
nie budownictwa, gospodarki i rze
miosła a pozyskane podczas tych
b a d a ń liczne, unikalne niekiedy obiekty, wzbogaciły zbiory muzealne
i były eksponowane na tej wysta
wie.
U z u p e ł n i e n i e m wystawy jest f o l
der, k t ó r y jest r ó w n o c z e ś n i e pla
katem. W d r u k u jest przewodnik,
k t ó r y będzie r ó w n o c z e ś n i e spełniał
rolę m a ł e j monografii tego regionu.
Scenariusz
wystawy
opracował
zespól muzealny w osobach: Roman
Tubaja, Irena Wronkowska (komi
sarz wystawy), Aleksander B ł a c h o wski, Anna Dobrzyńska,
Bożena
Dudarewicz,
Hanna
Muzalewska,
M a r i a Polakiewicz, Barbara Szychowska-Boebel, Iwona Swięch,
Jan
Swięch.
Oprawę plastyczną zaprojektował
Józef Pietrzyk.
*
2 . V I I — Muzeum Wsi Opolskiej
o t w o r z y ł o p r z y g o t o w a n ą przez P a ń
stwowe Muzeum Etnograficzne w
Warszawie w y s t a w ę , pn. „ L u d o w e
skrzynie wianne".
*
5.VII — w K l u b i e Stowarzyszenia
F A X w Radomiu czynna b y ł a w y
stawa Regionalnej Sakralnej Sztu
k i Ludowej p r e z e n t u j ą c a
wyniki
konkursu ogłoszonego przez W o j .
Oddział Stowarzyszenia P A X i ZZG
Zespół H a n d l u ..Veritas" w Warsza
wie. Na wystawie pokazano ok. 250
prac 36 a u t o r ó w : rzeźbę kowalstwo
artystyczne, malarstwo, pisanki i
c e r a m i k ę . Jury przyznało nagrody
w dziale r z e ź b y I : Grzegorzowi
Szewczykowi z Kozienic, w dziale
kowalstwa — P a w ł o w i Winiarskie
m u z Błazin k/Iłży, w dziale ce
r a m i k i — Jadwidze Kosiarskiej z
Iłży, w dziale malarstwa nagrody
I nie przyznano, dwie nagrody I I
otrzymali
Antoni
Jopkiewicz
ze
Skaryszewa i S t a n i s ł a w
Dela z
Gniewoszowa. W dziale pisanek na
grodę I o t r z y m a ł a Janina Wawer z
Głowaczowa.
*
6—14.VII — w Makowie Podha
l a ń s k i m czynna b y ł a w o j e w ó d z k a
wystawa twórczości ludowej zorga
nizowana przez W D K i WRZZ w
Bielsku-Białej.
10. V I I — w Muzeum Ziemi L i m a
nowskiej w Limanowej rozstrzyg
n i ę t y został konkurs na haft ludo
wy, w k t ó r y m n a j w y ż s z e nagrody
otrzymali Franciszek Janc z Zabrzeży k. Ł ą c k a i S t a n i s ł a w B u
dzyński z Bukowiny Tatrzańskiej.
*
11. V I I — w Domu Sztuki w Rze
szowie otwarta została wystawa pn.
„ S z t u k a ludowa i rękodzieło a r t y
styczne" zorganizowana przez K o
mitet organizacyjny I V Ś w i a t o w e g o
Festiwalu
Polonijnych
Zespołów
Folklorystycznych, Cepelię i B W A .
Wystawa połączona b y ł a z k i e r m a
szem w y r o b ó w ludowych.
*
15. V I I — w Starej Kordegardzie
w Warszawie otwarta b y ł a przenie
siona z P ł o c k a wystawa prac tego
rocznych l a u r e a t ó w nagrody „ B a r w "
i m . Oskara Kolberga.
*
16. V I I — w Robotniczym Cen
t r u m K u l t u r y w Mielcu została ot
warta wystawa prac malarskich
znanych
artystów
nieprofesjonal
nych: Bazylego Albiczuka, K a t a r z y
ny G a w e ł , M a r i i Korsak, Nikifora,
Teofila Ociepki, Leokadii
Płonkowej,
Władysława
Rybkowskiego,
Brunona Podjaskiego, Adama S ł o
wińskiego, M a r i i Tarnawskiej-Wojtowicz, S t a n i s ł a w a Karulaka, Łucji
Mickiewicz, Edmunda Monsiela, Ja
na P ł a s k o c i ń s k i e g o i W e r o n i k i Ratyny. Wszystkie eksponaty pocho
dziły ze zbiorów P a ń s t w . Muzeum
Etnograficznego w Warszawie. W y
dano katalog.
Wystawa cieszyła się
wyjątko
w y m zainteresowaniem.
*
30.VII — w salach B W A w L u b
linie otwarto w y s t a w ę o b r a z ó w na
szkle Eweliny P ę k s o w e j z Zakopa
nego.
*
V I I — w Muzeum Regionalnym
w Opocznie czynna b y ł a wystawa
haftu i koronki, na k t ó r e j zapre
zentowano plon konkursu ogłoszo
nego przez Sp. Pracy R ę k o d z i e ł a
Ludowego i Artystycznego „Opocznianka".
*
V I I — r o z s t r z y g n i ę t y został k o n
kurs na zdobnictwo b i b u ł k o w e , zor
ganizowany przez Ż y w i e c k i e M u
zeum. J u r y pod
przewodnictwem
Ewy Fryś-Pietraszkowej
z Insty
tutu Sztuki P A N p o d k r e ś l a j ą c bar
dzo wysoki poziom prac p r z y z n a ł o
3 nagrody I zespołowe:
rodzinie
Drewniaków z Międzybrodzia Bial
skiego, M a r i i W r ó b e l i jej córce A n
nie Juraczek z Pewli Wielkiej oraz Franciszce Uflaut i jej córce
Rozalii Kastelik z Pewli Wielkiej.
W kategorii prac indywidualnych 2
nagrody I o t r z y m a ł y : Anna K u p czak z Sopotni i Maria Madejczyk
z Cisca.
Nagrody
ufundowali:
Minister
stwo K u l t u r y i Sztuki, Sp. Zrze
szenie W y t w ó r c ó w Rękodzieła L u
dowego i Artystycznego „ M i l e n i u m "
oraz Muzeum w Ż y w c u .
4 . V I I I — w Lipnicy Murowanej
na R y n k u zorganizowano w y s t a w ę
t w ó r c ó w ludowych tej gminy, K o
ła T w ó r c ó w Ludowych Wiśnicza i
wyrobów wikliniarskich z Królówki.
*
25.VIII — W D K w Lesznie udo
stępnił
wystawę
zorganizowaną
przez P a ń s t w . Muz. Etnograficzne w
Warszawie pn. „Rodzina w polskiej
sztuce ludowej". W y s t a w ę t ę w l i
stopadzie pokazano w gmachu Muz.
Etnograficznego we W r o c ł a w i u (or
ganizator W D K Wroclaw) jako i m
prezę t o w a r z y s z ą c ą imprezie „ M u
z y k u j ą c e rodziny".
*
25.VIII — w Opocznie rozstrzyg
n i ę t y został konkurs na k r a j k i opoczyńskie
zorganizowany
przez
spółdzielnię dla w s p ó ł p r a c u j ą c y c h z
nią tkaczek. W konkursie wzięło u dział 31 tkaczek, k t ó r e przedstawi
ły 395 w z o r ó w krajek. Nagrody u fundowane przez Cepelię z fundu
szu rozwoju twórczości ludowej ot r z y m a ł y : I — Teresa Chmal z Sobawin, Anna D ą b r o w s k a z Krusze
wie, M a r i a Dulnikiewicz z Wyganowa, Józefa Gubka z Wyganowa,
Maria K a t a z Libiszowa,
Maria
Koska (Miazek), Zofia Pecyna z
M i ę d z y b o r z a . Przyznano r ó w n i e ż 9
I I n a g r ó d i 15 I I I .
*
V I I I — w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej otwarta została wystawa
pn. „Rzeźba ludowa północnego M a
zowsza", na k t ó r e j pokazano ok. 30
prac t w ó r c ó w z o ś r o d k a sierpeckiego.
*
V I I I — w Iłży otwarto pokonkur
s o w ą w y s t a w ę pn. „ L u d o w a lalka i
zabawka
ceramiczna",
zorganizo
w a n ą przez C P L i A , Z w i ą z e k Spół
dzielni Rękodzieła Ludowego i A r
tystycznego w Warszawie oraz w o j .
Spółdzielnię Pracy Rękodzieła L u
dowego „ C h a ł u p n i k " w Iłży.
Na wystawie zaprezentowano ok.
300 prac 23 t w ó r c ó w z różnych oś r o d k ó w ceramicznych, m.in. z R ę docina, O d r o w ą ż a , C h a ł u p e k , Denkowa i Iłży.
W grupie zabawek 4 nagrody I
otrzymali: A . Szubartowski z R ę docina, S. S o w i ń s k i z C h a ł u p e k , T.
Poletek z Koszar i J. J e ż z W ó l k i
B o d z e n t y ń s k i e j . W grupie lalek —
2 a r t y s t y k i ludowe: K . Kowalczyk
i R. Siwiec z Iłży.
W y s t a w ę przeniesiono n a s t ę p n i e
do K l u b u M P i K w Radomiu.
*
V I I I — w sieradzkim muzeum
czynna
była
wystawa
mebli
i
s p r z ę t ó w ludowych.
*
3.IX — w Sieradzu, w czytelni
Wojewódzkiej
B i b l i o t e k i i m . Wł.
Broniewskiego otwarta została w y
stawa pn. „ S z t u k a ludowa i folklor
woj. sieradzkiego w literaturze" Na
wystawie zaprezentowano
również
l i t e r a t u r ę l u d o w ą jak też rzeźbę,
malarstwo tkactwo
i
plecionkar
stwo, oraz publikacje naukowe i
beletrystyczne poświęcone t y m za
gadnieniom.
15.IX — Muzeum Kupiectwa w
Ś w i d n i k u pokazało w y s t a w ę prze
niesioną z P a ń s t w . Muz. Etnogr. w
Warszawie pn. „ D z w o n k i ś w i a t a " .
22 .IX — w P a ń s t w o w y m Muzeum
Etnograficznym w Warszawie w y
stawa pn. „Tęcza na śniegu. Trady
cja i współczesność w sztuce naro
dów Syberii i Dalekiego Wscho
du". Bardzo wysoki poziom a r t y
styczny
prac,
ładna
ekspozycja
Krzysztofa Burnatowicza.
24.IX — w galerii Cepelii w No
w y m Targu otwarta została wysta
wa pn. „Lenin w Polsce". W wysta
wie wzięli udział l u d o w i t w ó r c y
pracujący w
cepeliowskich
spół
dzielniach, p r e z e n t u j ą c m.in. stroje
ludowe, meble p o d h a l a ń s k i e i s p r z ę
ty, n a w i ą z u j ą c e do okresu, w k t ó
r y m Lenin p r z e b y w a ł w K r a k o w
skiem i na Podhalu.
*
28.IX — w Muzeum
Etnografi
cznym w K r a k o w i e otwarto wysta
w ę „Wielcy Polacy w rzeźbie l u
dowej", p r z y g o t o w a n ą przez Muze
um
Etnograficzne w
Toruniu z
prac n a d e s ł a n y c h na konkurs ogło
szony w 1974 r.
*
I X — w Zwoleniu została otwar
ta wystawa pn. „ L u d o w a ceramika
Figuralna w Radomskiem". Prezen
towane eksponaty pochodzące
ze
z b i o r ó w Muzeum Regionalnego w
Iłży i Sp. „ C h a ł u p n i k " w Iłży ob r a z o w a ł y rozwój ludowej ceramiki
figuralnej począwszy od X I X w i e k u
do naszych czasów.
*
I X — we W ł o c ł a w k u rozstrzyg
n i ę t y został konkurs na k u j a w s k ą
rzeźbę l u d o w ą . Wzięło w niej u dział ponad 20 t w ó r c ó w z K u j a w
i Ziemi D o b r z y ń s k i e j .
*
I X — w Muzeum Regionalnym w
Szczecinie
zorganizowano
ogólno
polski konkurs pn. „Las w sztuce
ludowej". W konkursie udział w z i ę
ło 18 a u t o r ó w , n a d s y ł a j ą c ok. 90
prac z r ó ż n y c h dziedzin sztuki. Na
g r o d ę I o t r z y m a ł Zbigniew Tracz
za rzeźbę, n a g r o d ę I I — C z e s ł a w
Jagna za malarstwo. Najlepsze z
n a d e s ł a n y c h prac będą eksponowa
ne w p o w s t a j ą c y m
w Szczecinie
Muzeum L a s ó w .
*
8.X — w Muzeum O k r ę g o w y m w
Tarnowie otwarta została wystawa
sztuki ludowej P o w i ś l a
Tarnow
skiego. Pokazano t u kopie malatur
na ś c i a n a c h d o m ó w , stodół, s p r z ę
t ó w itp., ze s ł y n n e g o Zalipia a tak
że innych miejscowości, gdzie za
chowała
się p a m i ę ć
malarskiego
zdobienia zagród.
*
17.X — r o z s t r z y g n i ę t o konkurs na
nieprofesjonalne malarstwo i gra
fikę pn. „Mój Śląsk", zorganizowa
ny przez Muzeum w Zabrzu i Tow.
M i ł o ś n i k ó w Zabrza. W konkursie
wzięło udział 145 osób, n a d s y ł a j ą c
452 prace.
Jury, k t ó r e m u p r z e w o d n i c z y ł A .
Jackowski stwierdziło wysoki po
ziom konkursu, 7 r ó w n o r z ę d n y c h
n a g r ó d przyznano: Janowi Nowako
w i , E d w a r d o w i G a w l i k o w i i Józefo
w i Torce z Katowic, Waldemarowi
Pieczce z Zabrza, oraz z G l i w i c :
B r o n i s ł a w o w i i Eugeniuszowi K r a
wczukom i Janinie Motyce. Wydano
ilustrowany katalog. W y s t a w ę ot
warto w grudniu.
*
17.X — w P a ł a c u pod Baranami
w K r a k o w i e otwarto w y s t a w ę prac
żołnierzy WP., z o r g a n i z o w a n ą sta
raniem W y d z i a ł u K u l t u r y i Sztuki
U r z ę d u Miasta oraz G ł ó w n e g o Zar z ą d u Politycznego WP. Na wysta
w ę n a d e s ł a n o 370 prac, z k t ó r y c h
pokazano 203 z zakresu malar
stwa, rzeźby, metaloplastyki, szkła
artystycznego i fotografii.
*
19.X — w P a ń s t w o w y m Muzeum
Etnograficznym w Warszawie zo
s t a ł a otwarta wystawa „ D a w n a i
w s p ó ł c z e s n a sztuka M o n g o l i i " .
*
X — w Muzeum w Stryszowie
otwarto w y s t a w y
pn.:
„Tkanina
wilamowicka w t r a d y c y j n y m
stroju
oraz
współczesnych
adaptacjach"
z o r g a n i z o w a n ą przez dział etnogra
f i i Muzeum O k r ę g o w e g o w B i e l
s k u - B i a ł e j , oraz „ Z d o b n i c t w o b i b u ł
kowe Ż y w i e c c z y z n y "
przygotowa
n ą przez Muzeum w Ż y w c u .
Obie w y s t a w y p o w s t a ł y w
ra
mach rozpoczętego przed dwoma l a
t y c y k l u wystaw pn. „Folklor ziem
woj. bielskiego".
*
4.XI — z okazji 15-lecia istnie
nia Miejskiego Domu
Kultury w
M y ś l e n i c a c h i 10-lecia K l u b u Pla
styków Amatorów i Twórców L u
dowych
otwarto
wystawę
pn.
„ P r a c a i p i ę k n o " . O d b y ł y się spo
tkania z t w ó r c a m i ,
naukowcami,
działaczami.
*
8.XI — r o z s t r z y g n i ę t y został ogól
nopolski k o n k u r s na haft ludowy,
zorganizowany przez Muzeum Et
nograficzne w Toruniu, Cepelię i
Ministerstwo K u l t u r y i Sztuki. W
konkursie udział wzięło 216 auto
rów, k t ó r z y zgłosili w sumie 494
prace.
Ze względu na
wysoki
poziom
konkursu przyznano 122 nagrody i
w y r ó ż n i e n i a . Jury, k t ó r e m u prze
w o d n i c z y ł a mgr Barbara T ę ż y c k a z
M K i S p r z y z n a ł o trzy I nagrody (po
5.000 zł) S t a n i s ł a w o w i B u d z y ń s k i e
m u z B u k o w i n y Tatrz., Ludwice
Głuc z Podegrodzia k. N . Sącza
oraz W i k t o r i i P u ł a w s k i e j z M y s t kowa St., w o j . ostrołęckie. Wśród
15 l a u r e a t ó w drugich n a g r ó d (3.000
zł) znaleźli się m.in. Genowefa Pał u b i c k a z Bytowa, Elżbieta Keller z
Bydgoszczy, Zofia Szmajda z Ga
j ó w k a (woj. w ł o c ł a w s k i e ) ,
Maria
K o z ł o w a i Katarzyna P a ń c z y k z
Baranowa Sandomierskiego, K u n e gunda K r z y ż a n i a k , (woj. kaliskie),
Józefata Mołek z Kalisza, Julia M a
łek z Ciosny (woj. zamojskie), Zo
fia Szczepaniak ze Szczawnicy, Sta
n i s ł a w a Cukier z Zakopanego, A n
drzej Czernik z B u k o w i n y Tatrz.,
61
Ewa ChaJupska z Jasienicy (woj.
katowickie) Anna Rucka z Jawo
r z y n k i (woj. bielskie), Irena Benek
z Czechowic-Dziedzice (woj. kato
wickie), Janina F o ł t y n z S z a m o t u ł
(woj. p o z n a ń s k i e ) .
Ponadto przyznano 21 trzecich
n a g r ó d po 2.000 zł oraz 84 w y r ó ż
nienia po 1.000 zł, w t y m 23 hafciarkom, k t ó r e o d t w o r z y ł y dawny
haft kaszubski złotogłowiem.
*
15.XI — w P a ń s t w o w y m Muzeum
Etnograficznym w Warszawie otwo
rzono t ł u m n i e o d w i e d z a n ą w y s t a w ę
„Włoskie złotnictwo ludowe". W y
s t a w ę zorganizowano przy wydatnej
pomocy Ambasady W ł o s k i e j .
*
17.XI — w galerii „ F o l k l o r " Bia
łostockiego Towarzystwa Przyjaciół
Sztuk P i ę k n y c h otwarto w y s t a w ę
tkanin
dwuosnowowych
wykona
nych przez a r t y s t y k i ludowe g m i
ny J a n ó w . Wszystkie eksponaty po
chodziły ze z b i o r ó w Sokolskiego Ośrodka Kultury.
*
19.XI — w Poznaniu otwarta zo
s t a ł a pokonkursowa wystawa
pn.
„ M o t y w y religijne
w
wytworach
sztuki
ludowej"
zorganizowana
przez Oddział W o j e w ó d z k i Stowa
rzyszenia „ P a x " w Poznaniu oraz
„ V e r i t a s " w Warszawie.
*
21.XI — w Muzeum O k r ę g o w y m
w Radomiu otwarto p o k o n k u r s o w ą
w y s t a w ę „ K o w a l s t w o ludowe w o j .
radomskiego". W dniu otwarcia od
b y ł a się sesja naukowa, na k t ó r e j
referaty wygłosili: prof, dr Józef
Gajek z W r o c ł a w i a — „Zróżnico
wanie k u l t u r y ludowej w Polsce",
doc dr M a r i a n Pokropek z War
szawy — „ K o w a l s t w o ludowe w
Polsce" oraz dr Stefan R o s i ń s k i ?
Radomia — „ K o w a l s t w o
ludowe
w o j . radomskiego, jego stan i per
spektywy".
I nagrody (po 5000 zł) na konkur
sie otrzymali Franciszek G ó r k a , Pa
weł Winiarski, Kazimierz M a r k i e
wicz i Krzysztof Jakubiak. I I na
grody otrzymali: Eugeniusz C h o ł u j ,
Stanisław Chołuj, Bogusław Mar
kiewicz, Zygmunt Lorek i P a w e ł
Kaca. I I I — Tadeusz Skwira, Ste
fan Raban, Tadeusz L e ś n i e w s k i i
W ł a d y s ł a w Mazur.
*
23.XI — otwarto we W r o c ł a w i u
I I Triennale Plastyki Nieprofesjo
nalnej, zorganizowane przez Cen
tralny O ś r o d e k M e t o d y k i
Upow
szechnienia K u l t u r y . W przygoto
waniu Triennale b r a ł y udział wszy
stkie (poza Elblągiem) W o j e w ó d z
kie
Domy
Kultury
organizując
przeglądy, z k t ó r y c h j u r y t y p o w a
ło prace na centralny pokaz. K o
misarzami i j u r o r a m i b y l i : Zofia
Bisiakowa z C O M U K u oraz A l e k
sander Jackowski z Inst. Sztuki
P A N . Z 27.000 przejrzanych prac
pokazano we W r o c ł a w i u 1.317, w
t y m 719 o b r a z ó w , 290 rzeźb, 166 gra
f i k , 33 tkaniny i t d . Organizatorem
imprezy we W r o c ł a w i u był Woje
wódzki Dom K u l t u r y (Dział Plasty
k i ) . Wybrane prace pokazano w ga
lerii BWA „AWANGARDA",
po
granicze ze s z t u k ą l u d o w ą — w
Muzeum Etnograficznym, a
trzy
62
wybrane tematy w Muzeum Arche
ologicznym (kompensacyjna
funk
cja twórczości, wystawa monografi
czna S t a n i s ł a w a Deli z G r ę b o s z o w a
k. Radomia, tkanina.). Wydano ka
talog, plakat (oparty na
linorycie
Jana
Nowaka,
sztygara
kopalni
„ K a t o w i c e " ) . E k s p o z y c j ę zaprojek
t o w a ł art. pl. E m i l Cieślar.
Wystawa w z b u d z i ł a d u ż e zainte
resowanie
publiczności,
niestety
t r w a ł a b. k r ó t k o , w B W A do 5
grudnia, a w Muzeach do połowy
tego m i e s i ą c a .
Na uroczyste otwarcie 27 X I z
udziałem
władz
miejscowych
i
przedstawicieli
Min.
Kultury
i
Sztuki p r z y b y ł o blisko 250 auto
r ó w , instruktorzy plastyki w W o j .
Domach K u l t u r y , prasa, dyrektorzy
M u z e ó w Etnograf, w K r a k o w i e i
Toruniu.
28.XI — odbyło się seminarium
poświęcone problemom opieki nad
twórczością
ludową i amatorską.
Referat w p r o w a d z a j ą c y p r z y g o t o w a ł
A. Jackowski.
*
X I — z okazji 60-tej rocznicy
Wielkiej Socjalistycznej
Rewolucji
P a ź d z i e r n i k o w e j w Starej K o r d e
gardzie w Ł a z i e n k a c h warszawskich
czynna była wystawa p r e z e n t u j ą c a
dorobek konkursu pn. „ P o l s k o - r a
dzieckie braterstwo broni i polsko-radzieckie braterstwo pracy". Na
wystawie pokazano 87 prac 46 au
t o r ó w , z k t ó r y c h nagrody otrzyma
l i : w dziale rzeźby I I — Bolesław
Adamiak z Siedlisk, w o j . lubelskie,
w dziale malarstwa — I I — Dela
S t a n i s ł a w z Gniewoszowa w o j . Ra
domskie i Walczak W ł a d y s ł a w z
Zakopanego, I I I — Zdzisław W a l
czak z Zakopanego.
M . Dzieszko, dywan dwuosnowowy.
X I — w P K i N w Warszawie
czynna b y ł a pokonkursowa wysta
w a „ P o l s k a p a m i ą t k a " , zorganizo
wana przez Cepelię i Spółdzielnie
z nią w s p ó ł p r a c u j ą c e .
*
X I — w Muzeum O k r ę g o w y m w
L u b l i n i e została otwarta wystawa
ludowego malarstwa na szkle W ł a
dysława
Walczaka-Banieckiego
z
Zakopanego.
*
3—4XII — w C h e ł m i e rozpoczął
się I W o j . P r z e g l ą d Plastyki A m a
torskiej i Twórczości Ludowej. Or
ganizatorami b y l i : WRZZ, Wydział
K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j . oraz
W D K . Na wystawie pokazano naj
lepsze prace 45 a u t o r ó w .
*
3 . X I I — w Muzeum O k r ę g o w y m
w B i a ł y m s t o k u otworzono w y s t a w ę
polskich
ludowych
instrumentów
muzycznych ze z b i o r ó w P a ń s t . Muz.
Etnograf, w Warszawie.
*
8 . X I I — na k r a k o w s k i m
Rynku
odbył się jubileuszowy X X X V K o n
kurs Szopek Krakowskich. Na te
goroczny konkurs zgłoszono 67 szo
pek, o rozmiarach od 4 cm. do 3
m. D u ż a r ó w n i e ż była rozpiętość
wieku a u t o r ó w — od 9 do 70 lat.
Nagrody I otrzymali: w grupie szo
pek d u ż y c h — Zygmunt Grabarski
i Tadeusz Gillert — w grupie szo
pek ś r e d n i c h — B r o n i s ł a w Piącik
— w grupie szopek m a ł y c h — A n
toni Wołk.
*
F. Puzanowska, d y w a n
wowy.
dwuosno-
W dziale tkactwa dwuosnowowego nagrody I o t r z y m a ł y : Romualda
Puzanowska,
Marchelówka
woj.
białostockie, Dzieszko Marianna z
J a s i o n ó w k i , Helena Malewicka
z
Janowa k / S o k ó ł k i .
14.XII — r o z s t r z y g n i ę t o I I I K o n
kurs Współczesnej Rzeźby Ludowej
Karpat
Polskich,
zorganizowany
przez Muzeum w N o w y m Sączu.
Komisarzem znakomicie
przygoto
wanego
konkursu
(poprzedzonego
rozpoznaniem w terenie) b y l mgr
Antoni. K r o h .
Jury, w k t ó r y m uczestniczył m.in.
znakomity malarz Tadeusz
Brzo
zowski, red. A . Jackowski, dr A .
przyznano 6 pierwszych n a g r ó d , 10
drugich i 10 trzecich.
*
28.XII — Muzeum Etnograficzne
w K r a k o w i e z a p r e z e n t o w a ł o wysta
w ę malarstwa Katarzyny
Gawłowej. W y s t a w ę i w y j ą t k o w y w swym
uroku w e r n i s a ż zorganizowano dzię
k i w s p ó ł p r a c y opiekuna
malarki
p. Jacka Ł o d z i ń s k i e g o . Wydano p i ę
kny plakat oparty na malarstwie
G a w ł o w e j . Tekst o malarce i zdję
cia, m.in. z w e r n i s a ż u zamieścimy
w jednym z n a s t ę p n y c h n u m e r ó w .
*
X I I — w hallu Muzeum T a t r z a ń
skiego w Zakopanem czynna była
wystawa malarstwa na szkle K r z y
sztofa Okonia, muzyka, wioloncze
listy z „Tria Krakowskiego". Poka
zano 53 obrazy.
Br. Pięcik, szopka ( I nagr.)
A. Wołek, szopka ( I nagr.)
K u n c z y ń s k a - I r a c k a , stwierdziło w y
j ą t k o w o wysoki
poziom
nadesła
nych
rzeźb. D o m i n o w a ł
ośrodek
p a s z y ń s k i , niekwestionowane
cen
t r u m r z e ź b y sakralnej w
kraju.
Paszyniacy
zdobyli
też
większą
część n a g r ó d (8 na 15) w grupie do
rosłych i wszystkie młodzieżowe).
I , po 5000 zł otrzymali: S t a n i s ł a w
M i k a i Wojciech Oleksy z Paszyna.
I I , po 3.000 zl: S t a n i s ł a w H o ł d a z
N . Sącza i S t a n i s ł a w Oleksy z Pa
szyna. I I I , po 2.000 zł H e n r y k Głód
z Paszyna, Andrzej Konopacki z
Zakopanego (inspiracja s z t u k ą ludo
wą), W ł a d y s ł a w Potoniec z Rogów.
Przyznano 8 n a g r ó d I V (m.in. k o
w a l o w i Janowi Zachwiei ze Szcza
wnicy za rzeźbę w metalu) i 24 w y
różnienia. N a g r o d ę s p e c j a l n ą przy
znano rodzinie Ficoniów z Wiep
rza. W licznej grupie młodzieżowej
X I I — w Pałacu Opatów w Oli
wie otwarto n o w ą w y s t a w ę działu
etnografii Muzeum Narodowego, na
k t ó r e j pokazano: dawne, sakralne i
współczesne r z e ź b y ludowe z K a
szub i Kociewia (zwraca tu u w a g ę
bogaty zestaw prac Izajasza Rzepy),
dawne kaszubskie hafty ludowe oraz szopki i r ó ż n e a t r y b u t y o b r z ę
d ó w noworocznych z Kociewia i
Kaszub.
W sumie wystawa obejmuje 200
eksponatów.
*
X I I — w Muzeum Archeologicz
n y m i Etnograficznym
w
Łodzi
czynna b y ł a pokonkursowa wysta
wa pn. „ S z t u k a ludowa i robotnicza
miejskiego w o j . łódzkiego". W k o n
kursie udział wzięło 65 t w ó r c ó w
ludowych i a m a t o r ó w , k t ó r z y na
desłali w sumie ponad 500 prac, z
czego ok. 400 pokazano na wysta
wie. W dniu otwarcia wystawy od
było się uroczyste w r ę c z e n i e na
gród.
Z nagród
ufundowanych
przez
Wydział K u l t u r y i Sztuki U r z ę d u
M . Łodzi 2 pierwsze nagrody otrzy
m a l i — Czesław Tabowski z Łodzi
i W ł a d y s ł a w R z ą b z Łodzi, 2 nagro
dy drugie — K r y s t y n a Dudziak i
S t a n i s ł a w J a s t r z ę b s k i z Łodzi. W
dziale kowalstwa przyznano I na
g r o d ę Tadeuszowi Niewiadomskie
m u z Łodzi.
Z nagród
ufundowanych
przez
Cepelię n a g r o d ę I I za malarstwo ot r z y m a ł H e n r y k B u r z y ń s k i z Ksawerowa, n a g r o d ę I za rzeźbę Michał
Prokopiuk z Bazylii, n a g r o d ę I za
t k a n i n y — Aniela Niebelska z W o l i
Rakowej, n a g r o d ę I I za t k a n i n y —
Rozalia Ścieszko z K u r o w i c . Na
g r o d ę I za ozdoby z papieru — A n
na K a r p z Brójc, n a g r o d ę I I —
L u d w i k a Perek z Łodzi, B r o n i s ł a w a
Pietruszka z B r ó j c i Waleria So
szka z K u r o w i c . Ponadto przyzna
no szereg n a g r ó d I I I i w y r ó ż n i e ń .
Polska
sztuka
ludowa
za
granicą
4.VI—16.X — wystawa „Dziecko
w polskiej sztuce ludowej": z M u
zeum Etnograficznego w
Toruniu
zorganizowana była w muzeum r o l
nictwa w Wandlitz — wypoczynko
wej miejscowości położonej blisko
Berlina.
Wystawa „Mikołaj Kopernik
w
polskiej rzeźbie ludowej" zorgani
zowana była przez Muzeum Etno
graficzne w Toruniu. Od 10.VII. w
Weimarze, a od 24.VIII w K a r l -Marx-Stadt w Muzeum Zamko
w y m . Prasa zamieściła obszerne i n
formacje i a r t y k u ł y ze zdjęciami z
wystawy.
1.VII — w Sonnenberg (NRD) otworzono w Muzeum Zabawek w y
s t a w ę polskich zabawek
ludowych
ze z b i o r ó w P a ń s t w . Muz. Etnograf,
w Warszawie. Wvstawe zwiedziło
82.724 osób.
*
20—30.VII — w Karlovych V a rach, z okazji „Dni k u l t u r y polskiej"
i X X X rocznicy podpisania u m o w y
o współpracy kulturalnej między
P R L a CSRS zorganizowano m.in.
w y s t a w ę t w ó r c ó w ludowych, zrze
szonych w Spółdzielni i m . W y
spiańskiego w K r a k o w i e .
Odbyły
się też w y s t ę p y kapeli ludowej z
w o j . krakowskiego.
*
V I I — w Hadze, na terenie m i a
steczka m i n i a t u r i m . J. Madurodama odbyła się impreza pn. „ S z t u
ka ludowa z Polski", na k t ó r ą zło
żyły się: prezentacja i s p r z e d a ż
w y r o b ó w ludowych w stoiskach Ce
pelii oraz wystawa — sprzedaż go
b e l i n ó w wykonanych w Sp. Pra
cy Rękodzieła Artystycznego „ A r tes"
w Gdańsku, wg. projektów
dzieci — w ramach konkursu „Dzie
ci holenderskie dla dzieci polskich".
Uroczystego
otwarcia
dokonał
ambasador P R L Józef Okuniewski
w obecności przedstawicieli holen
derskiego M i n . Spraw Zagranicz
nych oraz M i n . K u l t u r y .
10.000 g u l d e n ó w uzyskanych ze
sprzedaży
przekazane zostało na
fundusz Centrum Zdrowia Dziecka.
V I I I — w Easthampton na wyspie
Long Island otwarta została wysta
wa pn. „ P o l s k i e pochodzenie, w s p ó ł
czesne sztuki p i ę k n e i sztuka l u
dowa".
Większość wystawionych ekspo
natów
pochodziła
z
prywatnych
zbiorów I r e n y Ploeger, organizator
k i wystawy, oraz z nowojorskiej
Cepelii.
*
16.IX — w K i j o w i e otwarto w y
s t a w ę sztuki ludowej Polski P ó ł
nocnej,
zorganizowaną
przez
Państw.
Muz.
Etnograficzne
w
Warszawie.
*
24.IX — Muzeum Etnograficzne
w Toruniu z o r g a n i z o w a ł o w O ś r o
dku Informacji i K u l t u r y Polskiej
w Berlinie w y s t a w ę intarsji
Ed
munda K a p ł o ń s k i e g o ze Ż n i n a . Zo
stał wydany katalog wystawy.
3.X — otwarto w Muzeum w N i
tra (CSRR) w y s t a w ę polskiej sztuki
ludowej
zorganizowaną
przez
P a ń s t w . Muz. Etnogr. w Warszawie.
*
13.X — w Muzeum K u l t u r y w
L u n d (Szwecja) otwarto w y s t a w ę
polskich zabawek ludowych, zorga
n i z o w a n ą przez P a ń s t w . Muz. Et
nograf,
w
Warszawie.
Wystawę
przeniesiono n a s t ę p n i e do Horby.
63
i
-
-
-
I
*
X I — w Londynie otwarta zosta
ła wystawa sztuki W a r m i i i Mazur
zorganizowana przez Tow. „ P o j e
zierze".
17—31.X — w Sztokholmie czyn
na była wystawa „Żołnierz Polski
w sztuce ludowej", zorganizowana
przez Muzeum Wojska w B i a ł y m
stoku.
X I — z okazji w i z y t y polskiej
delegacji p a r t y j n o - r z ą d o w e j w Rzy
mie Cepelia u d e k o r o w a ł a k w i a t a m i
l u d o w y m i i planszami z malarst
wem Zalipianek j e d n ą z central
nych ulic miasta. Eksponaty naszej
sztuki ludowej znalazły się r ó w
nież w w i t r y n a c h s k l e p ó w .
7.XI — otwarto w Lizbonie w y
s t a w ę polskiej sztuki ludowej, zor
g a n i z o w a n ą przez P a ń s t w o w e M u
zeum Etnograficzne w Warszawie.
*
11.XI — otwarto w Ziirichu w
Galerii Nicoline Pon w y s t a w ę pol
skiej sztuki ludowej, p r z y g o t o w a n ą
przez P a ń s t w o w e Muzeum Etnogra
ficzne w Warszawie.
*
W okresie sprawozdawczym Ce
pelia z o r g a n i z o w a ł a 4 o d r ę b n e w y
stawy polskiej w y c i n a n k i ludowej
— w Tokio, Bangladesz, Toronto i
Ałrna-Ata.
11.XI — w M e k s y k u otwarto w y
s t a w ę prac Spółdzielni Pracy R ę
kodzieła Ludowego i Artystyczne
go i m . St. W y s p i ń s k i e g o .
Projektantkami
ekspozycji były
M a r i a Jenner i Danuta Tracz.
X I — w O ś r o d k u K u l t u r y Pol
skiej w Berlinie zorganizowana zo
stała wystawa sztuki ludowej i
rzemiosła
artystycznego
woje
w ó d z t w : katowickiego, bielskiego,
częstochowskiego, opolskiego, leg
nickiego, w a ł b r z y s k i e g o , j e l e n i o g ó r
skiego i w r o c ł a w s k i e g o .
Wystawa
połączona
była
ze
sprzedażą.
U
M
M
A
*
*
X I I — Józef L u r k a , r z e ź b i a r z z
Bystrzycy G ó r n e j w w o j . w a ł b r z y
skim został j e d n y m z l a u r e a t ó w
nagrody i m . Brata A l b e r t a Chmie
lowskiego przyznanej przez Społ.
Stow. C h r z e ś c i j a n
oraz
redakcję
„Za i Przeciw", za twórczość r e l i
gijną w dziedzinie sztuki ludowej.
W dziedzinie r z e m i o s ł a artystycz
nego n a g r o d ę przyznano S t a n i s ł a
w o w i Bałosowi z Grzechynia (k.
Suchej Beskidzkiej).
(W
u b i e g ł y m roku n a g r o d ę w
dziale
sztuki ludowej
otrzymał
Wojciech Oleksy z Paszyna).
Inne
V I I I — z i n i c j a t y w y W o j . Domu
K u l t u r y w Tarnobrzegu zorganizo
wano „ R a j d y " f o t o a m a t o r ó w szla
k i e m t w ó r c ó w ludowych. M i a ł y one na celu udokumentowanie życia
i dorobku a r t y s t ó w ludowych oraz
R
X — w s ł y n n y m Zalipiu (woj.
tarnowskie),
oddano
do
użytku
„Dom malarek", wzniesiony z i n i
c j a t y w y nie żyjącej j u ż dziś F e l i
cji C u r y ł o w e j . Na uroczystość ot
warcia Domu zorganizowano w y
s t a w ę dawnych m a l o w i d e ł i h a f t ó w
miejscowych
artystek.
Eksponaty
pochodziły ze z b i o r ó w Muzeum Et
nograficznego w K r a k o w i e .
7 . X I I — otwarto w Ziirichu, w
Muzeum Bellerike w y s t a w ę
„Ra
dość życia i r a d o ś ć barw", przygo
t o w a n ą przez P a ń s t w o w e Muzeum
Etnograficzne w Warszawie.
Fo.t.: J.
S
ciekawych a m a ł o dotąd znanych
p a m i ą t e k historycznych.
W I Rajdzie udział wzięło 30 fo
tografików,
którzy
spenetrowali
p ó ł n o c n o - w s c h o d n i e rejony
woje
w ó d z t w a tarnowskiego i zbliżone
do nich etnicznie części w o j . za
mojskiego.
I
E
S
Swidersld
*
Р
Е
З
Ю
М
Е
SUMMARY O F A R T I C L E S
Jan
AND
OF
K r z y s z t o f M a k u l s k i — THE DEFINITION
SCOPE OF E T H N O G R A P H Y I N T H E L I G H T
CONTEMPORARY
SOCIAL
REQUIREMENTS
Ethnography being a branch of the humanities has
always been f u l f i l l i n g a concrete social function as w e l l .
By describing the functioning of culture i t makes more
comprehensible c u l t u r a l processes and so has a part i n
the preparation of a model of contemporary culture.
In the course of the last one hundred years ethnography
has been subject to many transformations, b u t i t under
went a real revolution anly recently as a result of the
r a p i d g r o w t h of the mass communication media and the
emergence of the so called „global culture". The latter
influenced decisively the research area of ethnography,
namely that of p r i m i t i v e societies developing i n some
isolation and that of country cultures of highly developed
societies w h i c h had l i t t l e part in the general circulation
of culture. I t might have seemed that simultaneously
w i t h the basic transformation of its research object
ethnography, too, w i l l be transformed, that i t w i l l seek
new methods and concentrate on the new emerging
phenomena i n order to take part i n the formation of
a new model of culture. But i t can achieve i t only by
changing the profile and perspective of its researches.
So far most of its investigations is based on the research
category of othnos and group. Ethnography still seeks
regularities along the line: group — society — man
(individual) and considers culture a system w h i c h de
termines the activity of an individual. This approach
w i l l of course remain valid. But i t seems that much
more attention shouls be paid, than i t has been done so
for, to the c u l t u r a l creativity of the individual. I n the
w o r l d of universal patterns, the same for a l l , man is
t r y i n g to find such areas of activity which w i l l give h i m
a feeling of separateness, that is to say of i n d i v i d u a l i t y
and uniqueness. He would like to form around himself
a circle of his „ o w n " culture w h i c h would protect h i m
against the influence of the global culture w h i c h he
64
regards as the „ e x t e r n a l " one. Considering i t a l l , ethno
graphy should pay a special attention to the emergence
of such elements of culture w h i c h having not yet gained
general social acceptance (and only this used to indicase
a c u l t u r a l fact in classical ethnography) are already
playing a major role in the life of individuals and groups
and interfere i n the more general phenomena of culture.
The object of such investigations would especially be
i n d i v i d u a l and group attitudes of a „ r i t u a l " character
whose purpose is self-anertion the urge to stress one's
separateness. Since this phenomenon combines i n itself
both i m m a t e r i a l elements (attitudes, social bonds, psychicmanifestations) and the material ones (ecological con
ditions, transformation of c u l t u r a l material goods, new
products, material symbols, etc.) ethnography, owing to
its research apparatus, w o u l d be especially called upon
to undertake researches i n this field. I t could be then
described as a science concerned w i t h the c u l t u r a l effects
of man's adaptation to natural and social conditions and
w i t h the trends and results of man's search, as an
individual, for a place for himself i n the culture which
still remains to h i m something external. Such an
approach makes i t possible to adequately investigate the
correlation between tradition and modern times, the two
sources from w h i c h man. i n building his i n d i v i d u a l
pattern of life, takes the basic material.
T e r e s a A m b r o ż e w i c z — THE ADORNED RURAL
BREAD I N POLAND
I n the peasant culture a special significance used
to be attached to bread w h i c h found its expression i n
various rites. Bread, being the basic food, aquired i n
the cource of t i m e symbolic connotations. These were
evident i n two cycles of rites, the f a m i l y and annual
ones.
The adorned bread and cakes used to be made by
women who specialized i n doing them and who had