070fc3c107085587dabf0d57acf4d313.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1975 t.29 z.1-2
- extracted text
-
W
S
P
O
M
N
I
E
N
I
P
E
O
Ś
M
I
E
R
T
N
E
JAN KURKIEWICZ
(1915-1973)
Jan
Nepomucen Kurkiowicz — artysta,
fotografik,
zbieracz sztuki l u d o w e j — z m a r ł 26 gradnia 1973 r. Z m a r ł
niespodziewanie, w y d a w a ł o się, że jest w pełni sił, g o t ó w
w każdej chwili włożyć plecak i pójść w góry, w Beskidy.
Wędrówki te zawsze k o ń c z y ł y się j a k i m i ś znaleziskami:
to znakomitymi zdjęciami s t r a c h ó w na wróble, czyli ,,beboków", t o odkryciem ciekawego rzeźbiarza, jeszcze nie
znanego kolekcjonerom i Cepelii. Z w ę d r ó w e k swych przy
woził cze„sem r z e ź b y . Miał i c h niewiele, kilkadziesiąt sztuk,
ale b y ł y t o r z e ź b y p i ę k n e . P u b l i k o w a ł notki i a r t y k u ł y
o ludziach, k t ó r y c h poznał, k r ó t k i e t o b y ł y noty, zwarte,
rzeczowe. Za t o zdjęcia u j a w n i a ł y wrażliwego obserwatora,
artystę. W pisaniu b y ł powściągliwy, t r o c h ę suchy —
w zdjęciach natomiast wręcz romantyczny. Dostrzegał t o ,
co stanowiło i s t o t ę plastycznego wyrazu pejzażu i t w o r ó w
ludzkich r ą k . T o t e ż wystawa „ s t r a c h ó w " eksponowana b y ł a
w wielu miastach Polski, trzykrotnie pokazana w Telewizji.
0 „ s t r a c h a c h " pisał w „Polskiej Sztuce L u d o w e j " (nr 1
z 1970 г.), mówił w radiu. Opracował t e ż w y s t a w ę „ L a s
w Ochronie Przyrody", p o k a z y w a n ą w Domach T u r y s t y
P T T K oraz w schroniskach górskich. N a zaproszenie Polonii
australijskiej zrobił d u ż ą w y s t a w ę p t . „ P o d h a l e " , z k t ó r ą
objechał ośrodki polonijne w Australii, Nowej Zelandii
i Tasmanii. P r z y g o t o w y w a ł w y s t a w ę „Powsinogi Beskidz
k i e " , do t e k s t ó w E m i l a Zegadłowicza.
G ó r y s t a n o w i ł y d o m e n ę jego zainteresowań. W nich
spędził dzieciństwo i lata młodości, do nich wracał przez
całe życie. Urodził się 29 października 1915 r. w Krakowie,
t a m t e ż u k o ń c z y ł studia na Wydziale Grafiki U ż y t k o w e j
P a ń s t w o w e j Szkoły Sztuk Zdobniczych i P r z e m y s ł u Artys
tycznego, specjalizując się w plakacie o tematyce turystycz
nej i sportowej. Zajmował się t e ż drzeworytem i i n n y m i
technikami graficznymi, p r o j e k t o w a ł o p r a w ę p l a s t y c z n ą
jubileuszy i wystaw, w t y m pierwszego pokazu p a m i ą t k a r
stwa, stałego muzeum na terenie byłego obozu śmierci
w Oświęcimiu. Prace plastyczne wielokrotnie wystawiał
w k r a j u i za granicą, uzyskując za nie liczne nagrody.
Najpełniej jednak w y p o w i a d a ł się w swych zdjęciach. B y ł
w nich najbliżej tematu, k t ó r e m u pozostał wierny do k o ń c a —
górskiemu krajobrazowi i sztuce Podhala.
A.B.J.
К
R
O
N
I
К
A
V I I — X I I 1974
Imprezy folklorystyczne
i regionalne
30. V I — 4 . V I I — w K r a k o w i e
odbyły się I I Ogólnopolskie Targi
Sztuki Ludowej. W imprezie a k t y w n y
udział wzięło Stowarzyszenie T w ó r c ó w
Ludowych, z ramienia k t ó r e g o wysta
wiało swe prace kilkudziesięciu t w ó r
ców oraz „ C e p e l i a " , k t ó r a w specjalnie
zbudowanych na R y n k u G ł ó w n y m
pawilonach „ l u d o w y c h " i stoiskach
zademonstrowała 84 t w ó r c ó w z 8 re
gionów kraju. Pokazywali o n i r ó ż n e
techniki artystyczne i sprzedawali
swe wyroby.
Niestety w y r o b ó w na d o b r y m
poziomie starczyło jedynie na pierwszy
dzień, a później poziom sprzedawa
nych prac obniżył się, co o b s e r w o w a ć
można b y ł o zwłaszcza w r z e ź b a c h
przywiezionych z Kielc. Puste k r a m y
zaanektowali różni amatorzy i w y
twórcy p a m i ą t e k , k t ó r e często b u d z i ł y
zgrozę. P o d w a ż a ł o to sens imprezy,
która w założeniu swym powinna b y ł a
p r z y c z y n i ć się do wzrostu rangi ludo
wej sztuki, a nie do jej obniżenia.
N a d o b r y m natomiast poziomie
b y ł y t o w a r z y s z ą c e Targom imprezy
artystyczne, w y s t ę p y zespołów regio
nalnych (m.in. „ H a l n y " i „ O p o c z n o " ) ,
widowisko „ B a r b a k a n " w wykonaniu
zespołu „ S z m e l c p a k i " i zawodowych
a k t o r ó w , „ W e s e l e K r a k o w s k i e " za
demonstrowane j u ż po raz 9 przez
Spółdzielnię P L i A i m . W y s p i a ń s k i e g o
w Krakowie oraz Zespół Pieśni i T a ń c a
„ K r a k o w i a c y " . Orszak weselny na
wozach, poprzedzany b a n d e r i ą k o n n ą
mieszkańców
Luboczyc,
wyruszył
z Bronowickiej
„ R y d l ó w k i " , prze
jechał przez ulice K r a k o w a , objechał
Rynek, po czym przy d u ż y m zain
teresowaniu publiczności p o k a z a ł frag
m e n t y tradycyjnego o b r z ę d u wesel
nego. K i l k a k r o t n i e o d b y ł y się pokazy
m o d y p n . „ M o t y w y ludowe w odzieży
w s p ó ł c z e s n e j " przygotowane przez
cepeliowskie Spółdzielnie R ę k o d z i e ł a
Artystycznego w Warszawie: „ S z t u k a
i M o d a " oraz „ M o d a D a m s k a " .
Zorganizowano ponadto k a r c z m ę bes
k i d z k ą , cztery wieczory literatury
ludowej, pokaz filmów folklorystycz
nych, kabaretu „ R z e p " , koncerty
kapel i orkiestr, w y s t ę p y beskidzkich
i n s t r u m e n t a l i s t ó w i gawędziarzy ludo
w y c h (w dniu Beskidu Żywieckiego
i Śląskiego).
Z okazji T a r g ó w otwarto 11
wystaw. Niestety spiętrzenie ich
w czasie, efektowne w zamierzeniu,
uniemożliwiło publiczności spokojne
obejrzenie interesujących ekspozycji,
spowodowało, że wiele z nich znalazło
się w lokalach absolutnie nie n a d a j ą
cych się na tego rodzaju imprezy,
a pośpiech i t r u d n o ś c i organizacyjne
obniżyły wartość niektórych pokazów
(zwłaszcza wystawy plakatu folklory
stycznego).
Bardzo interesujące okazały s i ę :
zorganizowana przez I n s t y t u t Wzor
nictwa Przemysłowego i „ P o l s k i L e n "
wystawa „ I n s p i r a c j e ludowe w prze
m y ś l e lniarskim", wystawa fajansu
włocławskiego
przygotowana przez
121
Muzeum Kujawskie, wystawa t k a n i n
dwuosnowowych przedstawiona przez
P a ń s t w o w e Muzeum Etnograficzne
w Warszawie oraz w Muzeum Etno
graficznym ekspozycja „70 lat twór
czości Zalipia". Pokazano również
obszerny w y b ó r prac z „ I Ogólno
polskiego Triennale Plastyki Niepro
fesjonalnej" w Szczecinie. „ D e s a "
zorganizowała w y s t a w ę — sprzedaż
rzeźb (stylizowanych na ludowe) Bro
nisława Palki z Nowego Sącza. I n d y
w i d u a l n ą w y s t a w ę swego malarstwa
na szkle przywiozła Ewelina P ę k s o w a
z Zakopanego. „ C e p e l i a " p o k a z a ł a
w zupełnie nieodpowiednim dla tego
celu lokalu U r z ę d u m . K r a k o w a
wystawy obejmujące m . i n . obrazy
na szkle, k w i a t y i zabawki (Krakow
ska Sp. „ M i l e n i u m " ) , rzeźbę oraz
sztukę l u d o w ą białostocką i łowicką.
W okresie T a r g ó w również .Veri
tas" przedstawił swą p r o d u k c j ę na
wystawie przygotowanej w lokalu
swego biura, a „Cepelia" otworzyła
w gmachu Sukiennic w niewielkim
dwupokojowym lokalu ł a d n y sklep
nazwany „Galerią Współczesnej Sztu
k i Ludowej".
(A.J.)
4 — 7 . V I I — w Bukowinie Ta
trzańskiej odbył się doroczny V I I I
Konkurs Ludowych Gawędziarzy i I n
s t r u m e n t a l i s t ó w — „ S a b a ł o w e Baja
nia". Organizatorami imprezy b y l i :
Wydział K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j .
w Krakowie, W y d z i a ł Oświaty i W y
chowania oraz K u l t u r y Urz. Pow.
w N o w y m Targu, P D K ,
Komitet
K u l t u r y Fizycznej i T u r y s t y k i w No
w y m Targu, Gminny Ośrodek K u l t u r y
oraz D o m Ludowy w
Bukowinie
Tatrzańskiej.
W imprezie udział wzięło ponad
60 gawędziarzy i 40 i n s t r u m e n t a l i s t ó w
oraz zespoły pieśni i t a ń c a .
Nagrody I —• „ S p i n k i bacow
skie" otrzymali: w grupie gawędziarzy
Stanisław Chowaniec z Bukowiny
Tatrzańskiej i W ł a d y s ł a w Gondek —
w kategorii autentycznej, a w kate
goriach ogólnych: Franciszek Bachle
da z Zakopanego i Piotr K r z y k a l s k i
z Nowego Sącza. W grupie instrumen
talistów n a g r o d ę I o t r z y m a ł Marian
Stryczula Maśniak.
16—19.VII — w Rzeszowie o d b y ł
się I I Festiwal Polonijnych Zespołów
Artystycznych. W tegorocznym Festi
walu udział wzięło 28 zespołów, a więc
dwukrotnie więcej niż w pierwszym,
co świadczy o rosnącej popularności
tej imprezy.
Z okazji festiwalu zorganizowano
w y s t a w ę i kiermasz w y r o b ó w ludo
wych.
1 8 . V I I — w Toruniu odbyło się
otwarcie parku regionalnego i skan
senu. Uroczystości otwarcia towarzy
szyły w y s t ę p y kapel ludowych i i n
strumentalistów.
2 0 — 2 4 . V I I — w Gdyni odbył się
Jarmark
Ludowy
zorganizowany
z okazji 25-lecia „Cepelii". Na otwarcie
p r z y b y l i przedstawiciele władz miej
skich, partyjnych i prasy.
W programie J a r m a r k u w y s t ą p i ł y
zespoły regionalne, o d b y ł się pokaz
122
mody inspirowanej s z t u k ą l u d o w ą
oraz kiermasz w y r o b ó w ludowych.
F r e k w e n c j ę oblicza się na ok. 40 tys.
osób.
21. V I I — w skansenie W s i Opol
skiej w Bierkowicach o d b y ł się „ K i e r
masz Śląski", impreza o charakterze
folklorystycznym,
w czasie k t ó r e j
w y s t ą p i ł o 7 zespołów regionalnych,
a t w ó r c y ludowi z terenu Opolszczyzny
i w o j . wrocławskiego sprzedawali swe
wyroby. D o d a t k o w ą a t r a k c j ą kier
maszu b y ł y przejażdżki k a r e t ą muzeal
n ą po terenie skansenu.
22. V I I — w Poznaniu, z okazji
Święta Wyzwolenia o d b y ł o się na
stadionie „ O l i m p i i " wielkie wido
wisko, w k t ó r y m udział wzięło k i l k a
naście
zespołów
folklorystycznych
z terenu Wielkopolski.
2 0 — 2 2 . V I I — w P a r k u Etnogra
ficznym we Wdzydzach o d b y ł się
„ J a r m a r k W d z y d z k i " , na
którym
w y s t ę p o w a ł y m . i n . zespoły ludowe
i gawędziarze oraz zorganizowano
pokazy ludowego rękodzieła.
4 . V I I I — w G d a ń s k u rozpoczął
się I I I J a r m a r k D o m i n i k a ń s k i n a w i ą
zujący do t r a d y c j i X I I I wieku. I m
preza tegoroczna m i a ł a charakter
w y r a ź n i e handlowy, m i a ł a na celu
skonfrontowanie opinii p r o d u c e n t ó w ,
handlowców i konsumentów.
W J a r m a r k u udział wzięło 96 za
k ł a d ó w w y t w ó r c z y c h z całego kraju.
Szczególnym zainteresowaniem cie
szyło się tradycyjne rzemiosło i sztuka
ludowa — w y r o b y z drewna i bur
sztynu, rzeźba, t k a n i n y , hafty.
4 — 1 1 . V I I I — w Wiśle i Szczyrku
o d b y w a ł się X I T y d z i e ń K u l t u r y
Beskidzkiej — wielki festiwal folkloru
góralskiego. W tegorocznej imprezie
udział wzięły 42 zespoły ludowe
z Beskidu Śląskiego, Żywieckiego,
Sądecczyzny, Podhala, Kiolecczyzny,
a t a k ż e goście z CSR i N R D .
Z okazji festiwalu zorganizowano
m . i n . kiermasz w y r o b ó w ludowych
oraz wystawy m . i n . sztuki ludowej
Podbeskidzia i „Cepelii".
3 . I X — w Zakopanem o d b y ł się
V I I M i ę d z y n a r o d o w y Festiwal Ziem
Górskich
organizowany
dorocznie
w okresie „ J e s i e n i T a t r z a ń s k i e j " .
W tegorocznym. Festiwalu u d z i a ł
wzięło 19 regionalnych zespołów za
granicznych z 14 k r a j ó w : Bułgarii,
Czechosłowacji, Francji, J u g o s ł a w i i ,
N R D , R F N , Norwegii,
Rumunii,
Szkocji, T u r c j i , Węgier, Włoch i Z S R R
oraz 6 zespołów polskich: „ J u r g o wianie",
„Podegrodzie",
„Jodły",
„ H a l n y " , „ M a ś n i a k i " i zespół i m . Jana
Malinowskiego.
J u r y pod przewodnictwem prof,
dr Romana Reinfussa p r z y z n a ł o „Zło
te Ciupagi" — w kategorii zespołów
autentycznie ludowych — „Maśniak o m " z Zakopanego, w kategorii
zespołów
artystycznie
opracowa
n y c h — zespołowi „ K a l o c s a " z W ę
gier, w kategorii zespołów stylizowa
nych
—
zespołowi
„Nartchasa"
z ZSRR.
Ponadto przyznano wiele „Srebr
n y c h Ciupag". N a g r o d ę dziennikarzy,
„ C i u p a g ę ze z b y r k a d ł a m i " otrzymał
zespół turecki.
Festiwal b y ł g ł ó w n ą imprezą
„ J e s i e n i T a t r z a ń s k i e j " , w czasie której
o d b y w a ł y się t a k ż e inne jeszcze im
prezy, j a k : konkurs poetycki, kier
masz sztuki ludowej i artystycznego
rękodzieła p o d h a l a ń s k i e g o , wystawa
pn. „Szkoła K e n a r a " oraz zwiedzanie
pracowni z a k o p i a ń s k i c h artystów-pla
styków.
8 . I X — w Poznaniu, z okazji
Centralnych D o ż y n e k o d b y ł y się m.in.
w y s t ę p y zespołów ludowych
oraz
kiermasz ludowych w y r o b ó w .
1 2 . I X — w Kielcach o d b y ł a się
inauguracja X I Świętokrzyskich Dni
K u l t u r y . W imprezie udział wzięło
14 zespołów folklorystycznych z ca
łego kraju.
14—15.IX — w Nowej Słupi
o d b y ł y się doroczne, t y m razem dwu
dniowe „ D y m a r k i " . W dniu inaugu
racji w y s t ą p i ł y zespoły folklorystycz
ne: „ R u d k o w i a n i e " z Rudek, „Tkac
t w o Ś w i ę t o k r z y s k i e " z Bodzentyna
oraz kapela ludowa z Dębskiej Woli.
N a G ł ó w n y m R y n k u o d b y w a ł się
kiermasz t w ó r c ó w ludowych, w któ
r y m udział wzięli m . i n . bracia Półtorakowie z Bodzentyna, J ó z e f Głuszek,
F r y d e r y k B ą b e l , Helena Kaczmarska.
14—18.IX — w Sandomierzu
o d b y ł o się „ Ś w i ę t o P l o n ó w Ogrodni
czych" oraz „ J a r m a r k Sandomierski"
zorganizowany przez r e d a k c j ę „Echa
Dnia".
14—16. I X — w Tarnowskich
Górach o d b y ł y się tradycyjne X V I I I
Dni Gwarków.
18—22.IX — o d b y ł y się „Dni
Zielonej G ó r y " , k t ó r y c h główną atrak
cją b y ł V I M i ę d z y n a r o d o w y Festiwal
Zespołów P i e ś n i i T a ń c a zorganizo
w a n y przez M K i S , U r z ą d Wojewódzki
i Miejski, W D K oraz Lubuskie Towa
rzystwo Muzyczne i m . . H . Wieniaw
skiego w Zielonej Górze.
W Festiwalu u d z i a ł wzięły zespoły
z A u s t r i i , Bułgarii, Czechosłowacji,
Grecji, Hiszpanii,' Jugosławii, NRD,
Rumunii,
Szwecji, T u r c j i , Włoch
i ZSRR oraz 3 zespoły polskie.
W czasie „ D n i " czynna była
w Muzeum O k r ę g o w y m wystawa pn.
„ T r a d y c y j n a i współczesna kultura
ludowa Ziemi Lubuskiej", wystawa
polskiego stroju ludowego oraz wy
stawa lubuskich wieńców dożynko
w y c h . O d b y ł o się t e ż sympozjum
poświęcone r o l i folkloru we współ
czesnym świecie, na k t ó r y m referaty
wygłosili prof, dr J ó z e f Burszta,
dr G r a ż y n a D ą b r o w s k a i prof, dr Fran
ciszek Bonus (Praga). Zorganizowano
kiermasz w y r o b ó w ludowych, trady
cyjny k o r o w ó d winobraniowy, kon
certy i biesiady literackie. Impreza
z a k o ń c z y ł a się t r a d y c y j n y m i Godami
Winobrania. Wydano p i ę k n y , bogato
ilustrowany program-album.
29.IX — na terenach Muzeum
Wsi Opolskiej w Bierkowicach o d b y ł a
się impreza folklorystyczna pn. „Opol
ski Żniwniok".
2 9 . I X — w Bydgoszczy o d b y ł się
„Jarmark K u j a w s k i " zorganizowany
\ przez klub „ M e d y k " .
Konkursy
i
wystawy
7 . V I I — w K l u b i e Morskim
j w Gdyni otwarto w y s t a w ę I V Prze
glądu Twórczości Amatorskiej L u d z i
I Morza. Za najlepsze prace przyznano
I nagrody.
1 9 . V I I — otwarto we W r o c ł a w i u
wystawę plastyki amatorskiej okręgu
Drezdeńskiego N R D . W y s t a w ę prze
niesiono n a s t ę p n i e w sierpniu do
Nowej R u d y , a we wrześniu kolejno
do Lubina i Bolesławca.
2 0 . V I I — w salach Muzeum
Archeologicznego
we
Wrocławiu
otwarta została wystawa malarstwa
i_ rzeźby ludowej z terenu Dolnego
Śląska. W dniu z a k o ń c z e n i a wystawy
22.IX o d b y ł się kiermasz, na k t ó r y m
sprzedawano wystawione prace.
2 4 . V I I — w Muzeum O k r ę g o w y m
w Rzeszowie otwarta została pokon
kursowa wystawa p n . „ H a f t y i koron
ki ludowe". W konkursie u d z i a ł
wzięło ponad 40 osób. Nagrody otrzy
mały : za hafty — S t a n i s ł a w a Materna
z Siedlisk, pow. rzeszowski, Aniela
Świder i Jadwiga J a k u b i ń s k a z Rze
szowa; za koronki — A n n a Zięba
ze S t r o ż n e j , Janina B a w o ł e k i K a t a
rzyna Bania z Siedlisk, pow. gorlicki.
V I I — na Z a m k u w Lidzbarku
czynna b y ł a wystawa w a r m i ń s k i e j
sztuki ludowej.
2 . V I I I — w d n i u inauguracji
Dni G d a ń s k a otwarta została w Ma
łym Młynie wystawa sztuki ludowej
i rękodzieła sopockiego Art-Regionu.
Pokazano prace z 4 w o j e w ó d z t w
północnych.
V I I I — w Szczawnicy rozstrzyg
nięto konkurs na rzeźbę regionu
pienińskiego, zorganizowany przez
Muzeum P i e n i ń s k i e oraz Uzdrowisko.
Na konkurs n a d e s ł a n o ponad 50 prac.
Nagrody I o t r z y m a l i : Stanisław Czaja
ze Szczawnicy i Franciszek D z i u r n y
z G r y w a ł d u . Odkryciem konkursu
był 15-letni Piotr Pierwoł z Oskot,
który o t r z y m a ł n a g r o d ę I I .
2 . I X — w P a ń s t w o w y m Muzeum
Etnograficznym w Warszawie otwarta
została wystawa zbiorów etnograficz
nych z fundacji Jadwigi i Jana Michal
skich. (Szersze omówienie kolekcji
zamieszczamy w numerze).
4 . I X — w Poznaniu z okazji
Centralnych D o ż y n e k zorganizowano
w Muzeum N a r o d o w y m w y s t a w ę
l a u r e a t ó w nagrody i m . Kolberga,
uprzednio z o r g a n i z o w a n ą w P ł o c k u .
Pokazano r z e ź b y A . Z e g a d ł y i W ł .
Chajca, filigrany Fr. Horaka, t k a n i n y
p o d w ó j n e Fr. R y b k o , wycinanki J .
Grzegory. Zobrazowano działalność
i r o l ę : koźlarza T . Śliwy (pokazując
t e ż zrobione przez niego instrumenty),
o r g a n i z a t o r ó w folkloru na B u k o w i
nie — Cwirzewiczów, etnografa mu
zycznego, zbieraczki folkloru — J .
Sobieskiej, długoletniej działaczki i or
ganizatorki opieki nad s z t u k ą ludo
w ą — J . O r y n ż y n y , nagrodzone zespo
ły pieśni i t a ń c a : z Orawy, „ K u r p i a n k ę " oraz o d z n a c z o n ą za swą działal
ność na polu sztuki ludowej „Cepelię".
Rozstrzygnięto
konkurs
na
wieńce d o ż y n k o w e ogłoszony przez
M K i S oraz U r z ą d W o j . w Poznaniu.
J u r y pod przewodnictwem dr St.
B ł a s z c z y k a p r z y z n a ł o 3 nagrody ufun
dowane przez M K i S . N a g r o d ę
I
(10.000 zł) o t r z y m a ł o Koło G o s p o d y ń
Wiejskich w Miłowicach, pow. Syców,
n a g r o d ę I I (6.000 zł) — K o ł o Go
s p o d y ń Wiejskich
w Wierzbowie,
pow.
Bolesławiec,
nagrodę
III
(4.000 zł) — K ó ł k o Rolnicze w Sul
mierzycach, pow. Krotoszyn.
7 . I X — w p r z e d d z i e ń Central
nych D o ż y n e k otwarto w Muzeum
N a r o d o w y m w Poznaniu w y s t a w ę
wielkopolskiej sztuki ludowej, zorga
n i z o w a n ą przez Oddział Etnograficzny
ze zbiorów w ł a s n y c h . W ś r ó d ekspo
natów dominowała
monumentalna
rzeźba p r z y d r o ż n a i biały haft.
Z okazji wystawy M K i S przy
znało nagrody dla najbardziej zasłu
ż o n y c h a r t y s t ó w ludowych. Z hafciarek nagrody o t r z y m a ł y : Helena
Bernasowska z Jarocina, Aleksandra
Czelusta z Liskowa, Helena Grygiel
z Goliny, E l ż b i e t a K u ź n i a k z Czeszew a ; z r z e ź b i a r z y : Tadeusz Koralewski
z O w i ń s k a i Ignacy Strzeszyński
z Miłosławia.
Z okazji wystawy wydano prze
wodnik ilustrowany z tekstem St.
B ł a s z c z y k a i Z. Gródeckiej.
1 3 . I X — w K r y n i c y , z okazji
„ F e s t y n u z Dziennikiem", otwarta
została wystawa prac Nikifora.
1 4 . I X — w koszalińskim W D K
otwarta została wystawa sztuki ludo
wej okręgu Neubrandenburg ( N R D ) ,
zorganizowana z okazji D n i P r z y j a ź n i
i Kultury NRD.
1 7 . I X — w Olsztynie otwarta
została w o j e w ó d z k a wystawa w y
r o b ó w artystycznych i p a m i ą t k a r
skich, zorganizowana przez I z b ę Rze
mieślniczą. Pokazano prace 30 rze
mieślników oraz t w ó r c ó w ludowych.
1 7 . I X — w D o m u Chłopa w War
szawie została otwarta wystawa sztuki
ludowej i twórczości a m a t o r ó w w o j .
koszalińskiego, zorganizowana w ra
mach Panoramy X X X - l e c i a .
2 1 . I X — w B i a ł y m s t o k u , z Okazji
centralnej inauguracji r o k u działal
ności kulturalnej i sezonu artyst.
1974/1975 otwarto w y s t a w ę p n . „ S z t u
ka ludowa — sztuka narodowa" oraz
w y s t a w ę „ W z o r y ludowe w prze
m y ś l e " . O d b y ł o się t a k ż e sympozjum
t w ó r c ó w ludowych.
2 1 . I X — w Muzeum Archeolo
gicznym we W r o c ł a w i u otwarto wy
s t a w ę prac p l a s t y k ó w a m a t o r ó w pol
skich i czeskich p n . „ K o n f r o n t a c j e —
74".
2 9 . I X — w Muzeum w Chełmie
L u b . otwarto w y s t a w ę p o k o n k u r s o w ą
I I Ogólnopolskiego Konkursu Ama
torskiej Fotografii Artystycznej. Te
matem konkursu b y ł a : Sztuka ludowa
i jej t w ó r c y .
I X — w Zakładowym Domu
K u l t u r y Kolejarzy w Krakowie otwar
t a została czwarta z kolei ogólno
polska wystawa amatorskiej twór
czości kolejarzy, zorganizowana pod
patronatem Zarz. Gł. Z Z K .
Pokazano ok. 240 prac 58 ama
t o r ó w , p r z y z n a j ą c za najlepsze prace
nagrody i wyróżnienia.
I X — w Muzeum Łowickiem
otwarta została wystawa łowickiej
sztuki ludowej, zorganizowana w ra
mach o b c h o d ó w Х Х Х - l e c i a
PRL,
D n i Łowicza i Ziemi Łowickiej oraz
d o ż y n e k m i ę d z y p o w i a t o w y c h (Łęczy
ca, K u t n o , Łowicz). Na wystawie
d o m i n o w a ł y wycinanki i bukiety z b i
b u ł y , p a j ą k i , tkanina, haft.
1.X •— w białostockiej galerii
„ F o l k l o r " otwarta została wystawa
rzeźb Sylwestra Boreckiego.
6. X — w Zielonej Górze otwarto
zorganizowaną z okazji X X X - l e c i a
P R L w y s t a w ę plastyki amatorskiej
Ziemi Lubuskiej.
7. X — w P a ń s t w o w y m . Muzeum
Etnograficznym w Warszawie otwarto
w y s t a w ę „ I Triennale Plastyki Nie
profesjonalnej". B y ł to w y b ó r ok. 200
prac z wystawy w Szczecinie.
12, 13.X — w Krakowie odbył się
I M i ę d z y n a r o d o w y Konkurs Lalek
Regionalnych, zorganizowany przez
Spółdzielnię
Przemysłu
Ludowego
i Artystycznego i m . St. Wyspiańskiego
oraz „Cepelię". W konkursie udział
wzięło 12 w y s t a w c ó w z 7 k r a j ó w :
Belgii, Czechosłowacji, Hiszpanii, Jor
danii, Kanady, Norwegii i Polski.
N a d e s ł a n o 249 lalek, k t ó r e oceniało
m i ę d z y n a r o d o w e j u r y , biorąc pod
u w a g ę zachowanie autentycznych ele
m e n t ó w stroju ludowego danego kraju,
zastosowanie tradycyjnych materia
łów, ornamentyki, kolorystyki oraz
wierne odtworzenie scen rodzajowych,
legend i o b r z ę d ó w .
I miejsce — złote „ P a w i e p i ó r a ' '
za całość n a d e s ł a n y c h prac zyskały
ex aequo: firma hiszpańska Jose Marin
Verdugo oraz krakowska Spółdzielnia
R ę k o d z i e ł a Ludowego i Artystycz
nego i m . W y s p i a ń s k i e g o . Ponadto
j u r y p r z y z n a ł o I miejsce i złote
„ P a w i e p i ó r a " za walory artystyczne
Mireille Simboteanu z R u m u n i i , I I •—•
srebrne „ P a w i e p i ó r o " Cornelli Bartolomeu z R u m u n i i oraz Ronnaug Petterssen z Norwegii.
Lalki
zostały
zaprezentowane
publiczności na wystawie otwartej
14—30.X.
123
X — w sali D o m u K u l t u r y w M y
ślenicach czynna b y ł a wystawa, na
której pokazano dorobek I I powiato
wego konkursu na ludowy
haft.
W konkursie udział wzięło 13 hafciarek. J u r y pod przewodnictwem prof,
dr Romana Reinfussa p r z y z n a ł o na
grody n a s t ę p u j ą c o : nagrody I (po
1.500 zł) — Eleonorze Jurczak z To
karni i Agnieszce Urbaniak z Lipnika,
k t ó r a zaprezentowała p i ę k n ą kolekcję
gorsetów krakowskich zdobionych róż
n y m i znanymi technikami h.",ftu,
niciowego, koralikowego i cekinowego.
Nagrody I I (po 1.000 zł) o t r z y m a ł y :
Janina Drabik z Wiśniowej, Czesława
Hanusiak z Tokarni, Maria J a m r ó z
z Lipnika i Stanisława Książek z Bogdanówki.
X •— w
Muzeum
Okręgowym
w Zielonej Górze otwarta została
wystawa pn. „ T r a d y c y j n a i współ
czesna k u l t u r a ludowa Ziemi L u b u
skiej". Pokazano t u wyroby i na
rzędzia tkackie, pleciónkarskie, to
karskie, garncarskie, t k a n i n y i stroje
ludowe oraz wieńce z tegorocznych
dożynek.
X — w Muzeum w BPgcraju
otwarta, została pokonkursowa wystwa „ S z t u k a Ludowa Południowej
Lubelszczyzny". K o n k u r s został zor
ganizowany w ramach akcji pod
hasłem „ K u l t u r a ludowa — dobrem
narodu" przez W y d z i a ł
Kultury
i Sztuki Urz. W o j . , Muzeum Okręgo
we, Zarz. Gł. STL oraz Związek
Cepelia w Warszawie — i b y ł ogło
szony dla p o w i a t ó w : janowskiego,
biłgora j skiego,
krasnostawskiego,
kraśnickiego, hrubieszowskiego, toma
szowskiego i zamojskiego. N a d e s ł a n o
730 prac 68 a u t o r ó w .
X — w Warszawie w czasie Łódz
kiej Panoramy Х Х Х - I e c i a otwarto
w Domu K u l t u r y na R y n k u Starego
Miasta w y s t a w ę działalności „Cepelii"
na t y m terenie, p o k a z u j ą c w jednej
sali s z t u k ę ludową, w drugiej — ręko
dzieło artystyczne.
X'—w
galerii
„Propozycje"
w Krakowie otwarto w y s t a w ę rzeźb
Antoniego Toborowicza, rolnika z W o l i
Libertowskiej k. Olkusza.
X — Politechnika Warszawska —•
filia w P ł o c k u urządziła w swym
Salonie Wystaw, przy w s p ó ł p r a c y
Muzeum
Mazowieckiego,
wystawę
sztuki ludowej tego regionu.
5.X •—• w Ostrowcu Świętokrzy
skim r o z s t r z y g n i ę t y został konkurs
rzeźby ludowej Kielecczyzny
pn.
„Wieś Kielecka w X X X - l e c i u P R L "
ogłoszony przez W y d z i a ł
Kultury
i Sztuki Urz. W o j . w Kielcach
i Muzeum Regionalne w Ostrowcu —
wzięło udział 20 t w ó r c ó w ludowych,
k t ó r z y nadesłali ok. 100 rzeźb. J u r y
przyznało nagrody n a s t ę p u j ą c e : na
grody I otrzymali — Zdzisław Purchała z Kossowa, pow. Włoszczowa
i Grzegorz Szewczyk z Kozienic;
nagrody I I —- Tadeusz Ż a k ze wsi
Ł a z y , pow. Kielce i Józef Kaczmarek
z Chyczy, pow. Włoszczowa; n a g r o d ę
I I I — Marian Porada z Sędziszowa.
124
2 6 . X — 1 0 . X I — w Warszawie
w
czasie Katowickiej
Panoramy
Х Х Х - l e c i a czynna byłr, m . i n . w D o m u
Chłopa wystawa: „Współczesna t w ó r
czość ludowa w o j . katowickiego", na
k t ó r e j oprócz sztuki ludowej poka
zano rzeźbę w węglu oraz prace
w y b i t n y c h a r t y s t ó w nieprofesjonal
nych, j a k Teofila Ociepki i P a w ł a
W r ó b l a . B y ł a to największa i naj
lepsza prezentacja sztuki ludowej
i amatorskiej na „ P a n o r a m i e " , wy
różniająca
się poziomem świetni©
dobranych prac, k o n c e p c j ą całości
i wzorowym opracowaniem plastycz
n y m . Niezaieżnio od tej wystawy
pokazano na wystawie w Muzeum
Narodowym
12
obrazów
Pawła
W r ó b l a , a w Starej Kordegardzie
w Ł a z i e n k a c h o d r ę b n ą w y s t a w ę jogo
prac.
2 8 . X — 1 0 . X I — we W r o c ł a w i u
otwarto w salach Muzeum Archeolo
gicznego i Etnograficznego ogólno
polską w y s t a w ę plastyki amatorskiej
p r a c o w n i k ó w Służby Zdrowia i Opieki
Społecznej. Wystawa jest rezultatem
konkursu, ogłoszonego przez Z a r z ą d
Główny Zw. Z a w ó d . P r a c o w n i k ó w
Służby Zdrowia. U d z i a ł wzięło 73
a u t o r ó w , n a d s y ł a j ą c 340 prac.
6 X 1 — w Mrągowie o d b y ł się
V Wojewódzki Przegląd
Plastyki
Nieprofesjonalnej. N a wystawie za
prezentowano prace 120 a u t o r ó w .
1 1 . X I — w salach B W A w L u
blinie otwarta została z okazji D n i
Debreczyna wystawa sztuki ludowej
z terenu togo regionu i okręgu Hajdu-Bihar. Folklor węgierski p r e z e n t o w a ł
zespół „ D e ł i b a b " , k t ó r y śpiewał pieśni
ludowe i grał na oryginalnych ludo
w y c h instrumentach muzycznych.
16—30X1 —
w
Warszawie
z okazji krakowskiej Panoramy X X X -lecia otwarta została w Muzeum
H i s t o r y c z n y m wystawa szopek kra
kowskich i malarstwa Nikifora ze
zbiorów Muzeum w N o w y m Sączu,
a w galerii TPSP — doskonale przy
gotowana wystawa „Współczesne pod
h a l a ń s k i e malarstw-o na szkle". W y
s t ę p o w a ł y też zespoły ludowe i ama
torskie z ' Ż y w c a , Nowego Sącza,
D o l i n y Dunajca, o d b y ł y się „ S a b a ł o
we Bajania" i spotkanie z t w ó r c a m i
l u d o w y m i Podhala.
2 4 X 1 — o d b y ł się w Mielcu V I
W o j e w ó d z k i P r z e g l ą d Nauczycielskich
Zespołów Artystycznych, w ramach
k t ó r e g o otwarto również w y s t a w ę
prac plastycznych 18 nauczycieli.
2 4 . X I — w Muzeum Rolnictwa
i m . Krzysztofa K l u k a w Ciechanowcu,
pow. Siemiatycze otwarta została
wystawa p n . „ G a r n c a r s t w o i plecion
karstwo na Podlasiu", przygotowana
przez mgr G r a ż y n ę Czerwińską.
25.XI —
w
Państwowym
Muzeum Etnograficznym w Warsza
wie otwarta została wystawa pn.
„Mongolia 1924—1974", zorganizo
wana z okazji 50-lecia Republiki
przez K o m i t e t Solidarności z Naro
dami A z j i i A f r y k i , Tow. Przyjaźni
Polsko-Mongolskiej oraz Muzoum.
X I — w p o z n a ń s k i m P a ł a c u Kul
t u r y czynna b y ł a wystawa bułgar
skiego haftu ludowego z okręgu
Płowdiw.
X I — w Muzeum Radomskim
czynna była wystawa sztuki ludowej
regionu radomskiego. W y s t a w ę przy
g o t o w a ł mgr Stefan R o s i ń s k i .
X I — w Lublinie otwarta zo
s t a ł a V I Wystawa Plastyki Amator
skiej Ziem N a d o d r z a ń s k i c h , na której
zaprezentowano prace a u t o r ó w z woj.
zielonogórskiego, wrocławskiego, opol
skiego i szczecińskiego.
X I — w Starej Kordegardzie
w Ł a z i e n k a c h warszawskich czynna
b y ł a V I I Ogólnopolska Wystawa
Twórczości
Płastyków-Amatorów
Motalowców zorganizowana przez Za
r z ą d Gł. Zw. Zaw. Motalowców i Tow.
Przyjaciół Sztuk P i ę k n y c h . Pokazano
130 prac ponad 50 a u t o r ó w — malar
stwo, rzeźbę, grafikę, ceramikę, me
taloplastykę.
7, 8 . X I — w Muzeum Etno
graficznym w Toruniu rozstrzygnięto
ogólnopolski konkurs na rzeźbę ludo
w ą pn. „ W i e l c y Polacy, ich żyeie
i dzieło". W konkursie wzięło udział
143 rzeźbiarzy, k t ó r z y nadesłali 656
prac.
J u r y pod przewodnictwem Alek
sandra Jackowskiego p r z y z n a ł o na
grody n a s t ę p u j ą c e : n a g r o d ę I •—
Stanisławowi Zagajewskiemu z Włoc
ł a w k a , nagrody I I o t r z y m a l i : Marian
Brudek z Bogorii, Szczepan Mucha
ze wsi Szalo, Kazimierz Makowski
i J a r o s ł a w F u r g a ł a z Polwicy, Stefan
Głowiak z Pogwizdowa, Władysława
Prucnal z Medyni Głogowskiej, Stefan
Fus z Sokołowa, S t a n i s ł a w Korpa
z R u d y , J ó z e f Kaczmarek z Chyczy.
Nagrody I I I
- W ł a d y s ł a w Bąk
z W o l i Cichej, Winconty Krajewski
z Zawidza K o ś ć , Grzogorz Szewczyk
z Kozienic, Tadeusz C ą k a ł a z Sobisk,
Marian Adamski z Sobisk, Janina
Gozdeoka z O d r o w ą ż a , Stanisław Bałoś
z Grzechini.
Nagrody ufundowali: M K i S , Wy
dział K u l t u r y Urz. W o j . oraz „Ce
pelia". 194 prace 74 a u t o r ó w wytypo
wano na p o k o n k u r s o w ą wystawę,
p l a n o w a n ą w styczniu 1975.
1 6 . X I — w Muzoum Ziemi Pod
laskiej w Siedlcach otwarto wystawę
p n . „ S t r ó j ludowy na Mazowszu"
zorganizowaną
ze
zbiorów
PME
w Warszawie.
2 8 X 1 — w G d a ń s k u rozstrzy
g n i ę t y został konkurs na hafty ka
szubskie, powiślańskie i kociewskio,
zorganizowany przez Ośrodek Kultury
w G a ń s k u i Spółdzielnię Regionalną
„ C e p e l i a " w K a r t u z a c h . Imprezę
finansował Zw. Spółdzielni Rękodzioła
Ludowego „ C e p e l i a " w Warszawie.
Na konkurs wpłynęło 440 prac
129 autorek. J u r y pod przewodnic
twem mgr Barbary Tężyckiej (MKiS)
przyznało 25 n a g r ó d i 19 w y r ó ż n i e ń .
ííagrodj I o t r z y m a ł y : Zofia Kryszeweka i Ewa W e n d t z K a r t u z , Wanda
Urych z G d a ń s k a , E l ż b i e t a Ebel
z Wejherowa,
Józefa
Izdebska
z Jegłownika, K r y s t y n a Bolek, Wanda
Komorowska i Maria Obuchowska
z Kwidzynia. Nagrody I I — W ł a d y
sława W i ś n i e w s k a , Helena i Urszula
Grulkowskie z Wdzydz, Anna K o n k e l ,
Wanda B a r g a ń s k a i Zofia
Okrój
z Wejherowa, Monika H i l d e b r a n d
z Żukowa i Józef Podolski z Olpucha
oraz Maria Wespa z Morzeszczyna
i Jadwiga Kazanecka z Gniewa. Po
nadto przyznano nagrody I I I i w y
różnienia.
7
X I — X I I — Gdańsk. Na I V Wo
jewódzką W y s t a w ę Plastyki Amator
skiej n a d e s ł a n o 425 prac 110 a u t o r ó w .
Jury pod przewodnictwem mgr Z o f i i
Bisiak z Centr. O ś r o d k a M e t o d y k i
Upowszechniania K u l t u r y p r z y z n a ł o
nagrody i zakwalifikowało na w y
stawę 169 prac 82 a u t o r ó w . Prace
wystawiono n a s t ę p n i e w P D K w Wej
herowie.
X I I — w K a t o w i c a c h zorganizo
wano w y s t a w ę prac plastykow-amatorów po konkursie pn. ,,Od gminy
do w o j e w ó d z t w a " . Pokazano ponad
200 prac 88 a u t o r ó w . Przyznano na
grody.
2 . X I I — w Domu Woj. Rady
Zw. Zaw. w K a t o w i c a c h otwarto po
konkursową ogólnopolską
wystawę
twórczości górników, z o r g a n i z o w a n ą
z okazji tradycyjnej B a r b ó r k i przez
Żarz. Gł. Zw. Zaw. Górników.
Na w y s t a w ę n a d e s ł a n o 361 prac,
zakwalifikowano 109. Przyznano na
grody 15-tu autorom.
3 . X I I — w Muzeum K u j a w s k i m
wo W ł o c ł a w k u otwarta została wysta
wa akwarel Nikifora
Krynickiego
zo zbiorów Muzeum w N o w y m Sączu.
5 . X I I — na R y n k u G ł ó w n y m
w Krakowie o d b y ł się X X X I I K o n
kurs Szopek Krakowskich, a 7 . X I I
ogłoszono w y n i k i i otwarto w y s t a w ę
nagrodzonych prac w Muzeum Histo
rycznym m . K r a k o w a .
N a g r o d ę s p e c j a l n ą przyznano Ja
nowi M a l i k o w i , nagrody I o t r z y m a l i :
Tadeusz Gillert, W i t o l d Głuch i W ł o
dzimierz Ł e s y k , n a g r o d ę I I — Zdzi
sław Dudzik, k t ó r y uczestniczył j u ż
w 24 konkursach na szopki, zdoby
wając 28 n a g r ó d i w y r ó ż n i e ń .
7 . X I I — w Muzeum Archeoloznym we W r o c ł a w i u otwarta zogieła wystawa I X W o j e w ó d z k i e g o
Istazeglądu Plastyki Amatorskiej zor] Prnizowanego przez W D K . N a Prze'! gaąd n a d e s ł a n o 4307 prac 388 a u t o r ó w ,
;gl czego zakwalifikowano na pokazy
I zrodowiskowe 1400 prac. N a w y s t a w ę
fśwojewódzką j u r y w y t y p o w a ł o 351
i prac 185 a u t o r ó w .
1
1 2 — 2 1 . X I I — w Warszawie
z okazji Panoramy X X X - l e c i a W a r m i i
i Mazur czynna b y ł a m . i n . wystawa
p n . „ W s p ó ł c z e s n a Sztuka Ludowa
Ziemi D o b r z y ń s k i e j " . Z okazji wy
stawy wydano katalog ilustrowany,
zawierający r z e ź b y E l ż b i e t y Bielec
kiej i Leonarda Serbintowicza. W y
stawa połączona b y ł a z kiermaszem.
F i n a ł o w ą i m p r e z ą olsztyńskiej Pano
r a m y był „ J a r m a r k M y ś l i w s k i " na
R y n k u Mariensztackim, w czasie k t ó
rego p r z y g r y w a ł y kapele ludowo.
1 5 . X I I — w Z a m k u K s i ą ż ą t Po
morskich w Szczecinie otwarta została
wystawa sztuki ludowej i amatorskiej.
Pokazano ok. 500 prac blisko 100
a u t o r ó w . Otwarcie wystawy połączono
zo Zjazdem t w ó r c ó w ludowych i pla
s t y k ó w a m a t o r ó w z terenu woje
wództwa.
X I I — w Muzeum Górnośląskim
w B y t o m i u otwarta została wystawa
pn. „ L u d o w e maski Chorwacji", zor
ganizowana ze zbiorów Etnografskogo
Muzeja w Zagrzebiu i Muzeja Medjimurja w Czakowcu.
Pokazano maski p r z e d s t a w i a j ą c e
głównie głowy zwierząt hodowanych
w gospodarstwie, a z w i ą z a n y c h z kar
n a w a ł o w y m i zwyczajami l u d o w y m i .
Z okazji wystawy wydano katalog
zawierający w s t ę p dr Barbary Bazielich, kierownika Działu
Etnografii
Muzeum Górnośląskiego, tekst p t .
„ T r a d y c j e k a r n a w a ł o w e w Chorwacji"
oraz spis prac i ilustracje.
X I I — w warszawskiej Galerii
TPSP otwarto w y s t a w ę p n . „ R z e ź b a
ludowa Bolesława Suski z Budziska,
pow. Ł u k ó w " . Organizatorami b y l i
„ C e p e l i a " i TPSP w Warszawie.
W s t ę p do katalogu napisała mgr Bo
żena Gołcz.
X I I — w Lublinie r o z s t r z y g n i ę t y
został konkurs na s z t u k ę l u d o w ą
zorganizowany dla m ł o d y c h a r t y s t ó w
ludowych w o j e w ó d z t w a przez Stowa
rzyszenie Twórców Ludowych oraz
Z a r z ą d W o j . Z S M W i Muzeum O k r ę
gowe w Lublinie.
Nagrody o t r z y m a l i : w zakresie
tkactwa — Leokadia Wiech, Suloszyn,
pow. L u b a r t ó w (nagr. I ) , Waleria
Zielińska, Mosty, pow.
Włodawa
(nagr. I I I ) ; w zakresie r z e ź b y —
Tadeusz Szulc, Wola K o r y b u t o w a ,
pow. Chełm (nagr. I ) , Tadeusz Adam
ski, Sobiska, pow. Ł u k ó w (nagr. I I ) ,
R o m a n Buczko, Czułczyce,
pow.
Chełm (nagr. I I I ) ; w zakresie pisankarstwa — R o m a n P r ó s z y ń s k i , Dzierz
kowice, pow. K r a ś n i k (nagr. I I I ) ;
w zakresie plecionkarstwa — Stani
sław Kolbuch, Wiśniów, pow. Krasny
staw (wyróżnienie); w zakresie wycinkarstwa — Krzysztof Pietrak, Gutan ó w , pow. P u ł a w y (nagr. I I I ) , R o m a n
P r ó s z y ń s k i (wyróżnienie); w zakresie
garncarstwa — Zygfryd Gajewski,
U r z ę d ó w , pow. K r a ś n i k (nagr. I I ) .
X I I — w starej Kordegardzie
w Warszawie czynna b y ł a wystawa
t k a n i n ludowych, na k t ó r e j zaprezen
towano dorobek konkursu ogłoszo
nego przez „Cepelię". W konkursie
udział wzięło 21 spółdzielni oraz
2 zrzeszenia c h a ł u p n i k ó w i t w ó r c ó w
ludowych — , , A r t - R e g i o n " w Sopocie
i zrzeszenie w B i a ł y m s t o k u .
Nagrody specjalne o t r z y m a ł y :
spółdzielnie „ O p o c z n i a n k a " w Opocz
nie, „ P o d l a s k a " w Węgrowie oraz
P. Stasik z pow. piskiego. Nagr. I —
„Sztuka
Ludowa"
w
Olsztynie,
„Augustowski Przemysł
Ludowy",
„ K u r p i a n k a " ; nagr. I I — „ T k a n i n a "
w Mikołajkach, „ S z t u k a Beskidzka"
w Czechowicach, „ Ś w i d r y Wielkie",
„Twórczość L u d o w a " w P u ł t u s k u ,
„ W i e l k o p o l s k a " w Poznaniu, „Ziemia
Piotrkowska" w Wolborzu i „ S t y l " ;
nagr.' I I I — „ P o d h a l a ń s k a " w N .
Targu, „ S z t u k a Ł o w i c k a " w Łowiczu,
„Twórczość L u d o w a " w Frampolu.
Inne
1 8 . V I I — przyznano doroczno
nagrody
Urzędu
Wojewódzkiego
w Łodzi. J o d n ą z n a g r ó d o t r z y m a ł a
za upowszechnianie twórczości ludo
wej r z e ź b i a r k a Filomena Robakowska
z W i t o n i , pow. Łęczyca.
V I I I — dr Kazimierz Pietkiewicz
został mianowany P e ł n o m o c n i k i e m
Ministra do spraw realizacji programu
„ K u l t u r a ludowa — dobrem narodu".
Dyrektorem P a ń s t w o w e g o Muzeum
Etnograficznego w Warszawie został
dr Jan Krzysztof Makulski.
I X — w Pszczynie o d b y ł y się
zorganizowane przez Towarzystwo
Miłośników Ziemi Pszczyńskiej —
I I Spotkania F o l k l o r y s t ó w . Referaty
wygłosili: rod. Stanisław Jarecki z Pol
skiego Radia (Kolędy i p a s t o r a ł k i
Zielonego Śląska), mgr Marian Cieśla
(Moje metody nagrywania pieśni l u
dowych) i mgr Aleksander Spyra
(Ewolucja, s k ł a d u instrumentalnego
kapeli ludowej regionu pszczyńskiego).
Z okazji S p o t k a ń czynne b y ł y wy
stawy: „ S k r z y n i e i szafy malowane
regionu p s z c z y ń s k i e g o " oraz „ H a f t y
śląskie w stroju kobiecym".
3 0 . I X — w Warszawie odbyło się
posiedzenie K o m i s j i K u l t u r y N K ZSL
na temat „ A k t u a l n y stan i perspekty
w y twórczości ludowej". P o d s t a w ą
dyskusji był referat dyr. P a ń s t w o w e g o
Muzeum Etnograficznego w Warsza
wie, dr Jana K . Makulskiego. W po
siedzeniu wzięli udział m . i n . wice
minister K u l t u r y i Sztuki Józef Fajkowski. Postulowano p o t r z e b ę oceny
aktualnej sytuacji w sztuce ludowej
przez I n s t y t u t Sztuki P A N i opraco
wanie na tej podstawie programu
działania instytucji zajmujących się
opieką nad s z t u k ą l u d o w ą .
11, 12.X — w Poznaniu odbył się
m i ę d z y n a r o d o w y zjazd
etnografów
i folklorystów poświęcony kulturze
ludowej i kulturze narodowej.
16.X — odbyła się uroczystość
25-lecia działalności „Cepelii", połą
czona z oddaniem do u ż y t k u pawi
lonu handlowo-wystawienniczego w
Częstochowie. W uroczystości udział
wzięli m . i n . wiceminister K u l t u r y
i Sztuki Tadeusz Kaczmarek, przed
stawiciel К С P Z P R T . Kielan, przed
stawiciel NRS St. Szwalbe, przewod
niczący ZG ZZPST T . Fabian, dyrek
tor Coopeximu-Cepelii J . Kościński.
Zasłużeni działacze i pracownicy
„Cepelii" otrzymali odznaczenia p a ń
stwowe.
24, 25.X — w Warszawie odbyło
się w lokalu P a ń s t w o w e g o Muzeum
Etnograficznego sympozjum poświę
cone problemom plastyki nieprofesjo
nalnej, zorganizowane przez I n s t y t u t
Sztuki P A N i Centralny Ośrodek
Metodyki Upowszechniania K u l t u r y .
Sympozjum t o w a r z y s z y ł a specjalnie
zorganizowana wystawa problemowa.
Referaty wygłosili: prof, dr Ksawery
Piwocki, doc. dr Marian Czerwiński,
mgr
Aleksander
Jackowski, doc.
dr Włodzimierz Hodys, mgr K r y s t y n a
Gerliczowa, dr Halina P i ą t k o w s k a
wraz z dr J o l a n t ą W a l i c k ą , mgr Zofia
Bisiak.
9, 1 0 . X I — w Krakowie o d b y ł o
się Ogólnopolskie Seminarium poświę
cone zagadnieniu stroju ludowego,
zorganizowane przez Polskie Towa
rzystwo Ludoznawcze, Oddział w K r a
kowie i Muzeum Etnograficzne w K r a
kowie. Wygłoszono 15 referatów.
1 . X I — w Warszawie z o s t a ł y
przyznane medale X X X - l e c i a zasłu
ż o n y m t w ó r c o m ludowym. Medale
otrzymali: Bronisław Cukier (kowal
stwo) z Zakopanego, E d w a r d B y chawski (kowalstwo) z Borowa, w o j .
lubelskie, Jan
Głuszek (ceramika)
ze wsi Chałupki, w o j . kieleckie,
Olimpia Jaroszewicz (tkactwo) z Ja
nowa, w o j . białostockie, Ignacy K a
miński (zmarły niedawno rzeźbiarz)
z Oraczewa, w o j . łódzkie, W ł a d y s ł a w a
Prucnal (ceramika) z Medyni Głogow
skiej, w o j . rzeszowskie, Franciszka
Rybko (tkactwo) z Lipska n / B i e b r z ą ,
woj. białostockie, Stefania Samsel
(wycinanka) z Myszyńca, w o j . war
szawskie, Jerzy W i t e k (ceramika)
z Bęczyna, w o j . lubelskie, Maria
Szewczyk (haft) ze Smiłowic, w o j .
bydgoskie, W ł a d y s ł a w K u c h t a (sny
cerka) z Nowego Targu, w o j . kra
kowskie.
1 4 . X I — minister K u l t u r y i Sztu
k i Tadeusz Kaczmarek wręczył od
znaczenia z a s ł u ż o n y m t w ó r c o m ludo
w y m . Z ł o t y K r z y ż Zasługi o t r z y m a ł
Eugeniusz Piotrowski, garncarz z P u ł
tuska, Srebrne K r z y ż e Zasługi otrzy
m a l i : Stanisław K o r p a z R u d y ,
Zofia Wiechno z Wierznowic i Maria
W o j t y t o z Zalipia.
16, 1 7 X 1 — w Rzeszowie od
b y ł a się konferencja folklorystyczna
na temat roli pracy w k s z t a ł t o w a n i u
tradycyjnej i współczesnej k u l t u r y .
Referaty wygłosili: prof. J ó z e f Bursz
t a — „ R o l a folkloru w kulturze
współczesnej", prof. R o m a n Reinfuss — „ P r o b l e m y współczesnej sztuki
ludowej", mgr Aurelia Mioduchowska — „Współdziałanie gospodarcze
w tradycyjnej kulturze w s i " , G r a ż y n a
126
D ą b r o w s k a — „ O b r z ę d y i zwyczaje
w tradycyjnej kulturze wsi oraz
ich adaptacja do potrzeb scenicz
nych".
Z okazji konferencji o d b y ł się
c y k l k o n c e r t ó w folklorystycznych p n .
A t a chata r o z ś p i e w a n a " , w k t ó
r y c h w y s t ą p i ł y zespoły regionalne
z całej Polski.
Imprezie p a t r o n o w a ł y instancje
rzeszowskie: W y d z i a ł K u l t u r y i Sztuki
Urz. W o j . , W D K , W R Z Z , T K K S ,
ZSMW.
1 5 . X I I — w Starogardzie G d a ń
skim o d b y ł się zjazd t w ó r c ó w ludo
wych Ziemi G d a ń s k i e j . Z okazji
zjazdu otwarta została wystawa sztuki
ludowej Ziemi Gdańskiej oraz przy
znano nagrody z a s ł u ż o n y m artystom
ludowym. Nagrody M i n . K . i S. otrzy
m a l i : Apolinary Pastwa z Wąglikowic,
pow. Kościerzyna, Izajasz Rzepa
z Rody, pow. Wejherowo, S t a n i s ł a w
Rekowski ze wsi W i ę c k o w y , pow.
K o ś c i e r z y n a , W i l h e l m Kujawski z Ja
snej, pow. Sztum, Augustyn Mielewczyk z K a r t u z . O d b y ł o się t a k ż e
sympozjum, na k t ó r y m referaty wy
głosili: mgr S. Liszkowska — o do
robku Kaszub, Kociewia i Powiśla,
oraz dr St. Błaszczyk — o współ
czesnym rozwoju sztuki ludowej Ziemi
Gdańskiej.
X I I — ustanowiono doroczne
nagrody Ludowej Spółdzielni W y d a w
niczej za dzieła z w i ą z a n e z życiem wsi
i jej przemianami, w t y m za prace
d o t y c z ą c e osiągnięć t w ó r c z y c h z dzie
dziny k u l t u r y ludowej i przyswajania
jej drogocennych w a r t o ś c i kulturze
narodowej. Jedna z czterech r ó w n o
r z ę d n y c h n a g r ó d przyznana zostanie
w dziale twórczości ludowej oraz prac
poświęconych tej twórczości. Po raz
pierwszy nagroda zostanie przyznana
w t r z y d z i e s t ą rocznicę zwycięstwa —
9 maja 1975 r.
23.XII
—
minister
Kultury
i Sztuki p r z y z n a ł nagrody jubileuszo
we oraz za c a ł o k s z t a ł t twórczości
a r t y s t o m l u d o w y m : Wincentemu K i towskiemu (garncarstwo) z I ł ż y , Je
rzemu W i t k o w i (ceramika) z U r z ę d o w a ,
Stanisławowi S k ł a d a n o w s k i e m u (tkac
two) z Wyszkowa.
X I I — przyznano doroczne na
grody artystyczne i m . Jana Pocka
ufundowane przez „ C h ł o p s k ą D r o g ę " .
Otrzymali je za 1974 r.: S t a n i s ł a w
B u c z y ń s k i , poeta z Kotorowa, pow.
H r u b i e s z ó w ; E d w a r d Bychawski, ko
w a l z Borowa, pow. Krasnystaw;
Władysław
Kamiński,
rzeźbiarz
z Brzezówki, pow. Ropczyce; Jerzy
W i t e k , garnearz z U r z ę d o w a , pow.
K r a ś n i k ; Wiejski Kabaret „ R z e p "
z Kszezonowa, pow. Bychawa.
Polska sztuka ludowa za granicą
X — w hrabstwie Cleveland
(Anglia) o d b y w a ł y się D n i Szczecina,
w czasie k t ó r y c h zorganizowano m . i n .
w y s t a w ę sztuki ludowej w Middlesborough.
X — na wystawie
„Poland
T o d a y " otwartej w Muzeum Wiedzy
i P r z e m y s ł u w Chicago szczególnym
powodzeniem cieszyła
się polska
restauracja
regionalna
urządzona
w stylu starej izby i wozowni góral
skiej, a w y p o s a ż o n a w drewniane
naczynia zdobione również motywami,
snycerki p o d h a l a ń s k i e j .
17.X — w Warnie rozpoczęły się
D n i G d a ń s k a , w czasie k t ó r y c h zorga
nizowano m . i n . w y s t a w ę sztuki ludo
wej (ok. 100 e k s p o n a t ó w ) oraz wy
s t ę p y Zespołu Pieśni i T a ń c a „Ka
szuby".
X — w Muzeum Kulturhistoriska
F ó r e n i n g e n For Sodra Sverige Kultúren w L u n d (Szwecja) czynna była
wystawa
indywidualna
malarstwa
Eweliny P ę k s o w e j , na k t ó r e j poka
zano ok. 70 prac tej artystki, w tym:
obrazy na szkle, m a l o w a n ą porcelanę
i w i t r a ż e . Wystawa będzie następnie
pokazana w innych miastach.
W d n i u otwarcia wystawy dr Zo
fia Reinfuss wygłosiła prelekcję o sztu
ce ludowej w Polsce.
X I — w pawilonie „Cepelii'
w P a r y ż u o d b y ł a się wystawa prac
S t a n i s ł a w a Zagajewskiego z Włoc
ł a w k a , zorganizowana przez MKiS,
„ C e l e p i ę " i Muzeum Kujawskie we
W ł o c ł a w k u . Pokazano 16 rzeźb cera
micznych tego artysty, pochodzących
ze zbiorów Muzeum Kujawskiego.
Z okazji wystawy wydano katalog
zawierający
wstęp
Aleksandra
Jackowskiego, n o t ę biograficzną oraz
ilustracje.
X I — w czasie trwających na
K u b i e D n i K u l t u r y Polskiej czynna
b y ł a m . i n . wystawa współczesnej
sztuki ludowej, zorganizowana przez
„ C e p e l i ę " na zlecenie M K i S .
1.XI—12.1.75 — w monachijskim
Haus der K u n s t otwarto największą
i
najbardziej
reprezentatywną
ze wszystkich dotychczasowych wy
staw sztuki naiwnej. W y s t a w ę pn.
„ D i e K u n s t der Naiven. Thomen und
Beziehungen" p r z y g o t o w a ł koncopcyjnie Oto Bihalji-Merin. On też opra
cował obszerny katalog zawierający
reprodukcje większości z 491 prezen
towanych dzieł oraz obszerny wstęp,
rozwijający koncepcję wystawy.
D z i a ł polski przygotowany w In
stytucie Sztuki P A N przez Alek
sandra Jackowskiego reprezentowało
29 akwarel Nikifora (ze zbiorów
Muzeum w N o w y m Sączu), 5 obrazów
Rybkowskiego i 2 Ociepki (ze zbiorów
PMEtn.
w Warszawie). Wystawę
zwiedziło 120.000 widzów. Sprzedano
29.000 k a t a l o g ó w .
X I I — na wystawie sztuki ludo
wej i rękodzieła artystycznego w La
t i n o к . R z y m u zaprezentowano ponad
30 lalek krakowskich, nagrodzonych
na
międzynarodowym
konkursie
w Krakowie. Po z a k o ń c z e n i u wystawy
kolekcja przekazana zostanie do Mu
zeum w Rzymie.
Działalność zagraniczna muzeów
w 1974 r.
1 — w y s t a w ę p n . „ P o l s k a sztuka l u
dowa, w z ó r - m o t y w - z n a k " , zor
g a n i z o w a n ą przez Muz. Etno
graficzne w Krakowie, ekspono
w a n ą przez 68 d n i w Lozannie
i W i n t e r t h u r (Szwajcaria) obej
rzało 14.500 osób. W y s t a w ę
t ę w T i l b u r g (Holandia) zwie
dziło w ciągu 71 d n i — 4.250 w i
dzów, w Essen w ciągu 41 d n i —
15.000 osób, a w A n t w e r p i i
w c i ą g u 21 d n i — 6.239 osób.
2 — w Warnie pokazano w y s t a w ę
„ W s p ó ł c z e s n a sztuka
ludowa
woj. gdańskiego", przygotowaną
przez Muz. Narodowe w G d a ń
sku. W ciągu 7 d n i zwiedziło j ą
15.500 osób.
3 — w Glasgow podczas d n i k u l t u r y
polskiej pokazano polskie stroje
ludowe ze zbiorów PMEtnograficznego w Warszawie. Obejrzało
j ą 250 osób w ciągu 13 d n i .
4 — w Opawie (CSRS) w y s t a w ę „ T r a
dycje k u l t u r y ludowej w Polsce"
z o r g a n i z o w a n ą przez Muz. Gór
nośląskie w B y t o m i u zwiedziło
w ciągu 46 d n i — 4.500 osób.
5 — w N R D pokazano w y s t a w ę
„ O p o l s k a sztuka l u d o w a " przy
g o t o w a n ą przez Muzeum Śląska
Opolskiego (14 d n i — 4.000 osób)
oraz „ S z t u k a ludowa Mazowsza"
p r z y g o t o w a n ą przez Muzeum
w P ł o c k u (32 d n i — 4.000 osób).
(dane z B i u l e t y n u CZM)
Wystawy i pokazy zagraniczne
Cepelii w 1974 r.
1 •— U d z i a ł w wystawie gospodarczej
w Moskwie (zestaw t k a n i n , cera
m i k i ) z okazji 30-lecia P R L .
S U M M
A
2 —• W y s ł a n i e e k s p o n a t ó w „Opoczn i a n k i " i Sp. Rękodzieła A r t y
stycznego z Tomaszowa Maz.
do Nowosybirska na w y s t a w ę .
3 — Zorganizowanie z e s t a w ó w dla
wystaw objazdowych w B r a z y l i i
(ok. 600 e k s p o n a t ó w ) , Francji,
A n g l i i , Szwecji, R F N , Stanach
Zjednoczonych, Meksyku. W y
stawami d y s p o n u j ą polskie kon
sulaty w wymienionych krajach.
4 — Wystawa rzeźb St. Zagajew
skiego w P a r y ż u .
5 — Zorganizowanie w Brukseli „Ce
peliady", na k t ó r ą m . i n . w y
słano t w ó r c ó w ludowych —
d e m o n s t r u j ą c y c h różne techniki
i zespoły folklorystyczne.
6 — Wysłanie
twórców-demonstra
t o r ó w r ó ż n y c h technik i zespołów
folklorystycznych na Święto P i
wa w Viese (Holandia).
7 — W y s ł a n i e do K o l d i n g (Dania)
wystawy sztuki ludowej i ręko
dzieła artystycznego z okazji
„ D n i polskich".
Norwegia
Oslo, udział w wystawio P I H Z „ M a d e
i n Poland".
I V — V — obrazy 13 a u t o r ó w i rzeźby
8 autorów.
RFN.
Bonn, Gal. Bleidorn. W okresie od
I — I X — trzytygodniowe indyw.
wystawy Mickiewicz, Walickiej, Lesińskiego, Korsak, Warczygłowy, Ignarskiej.
Regensburg. K u l t u r a m t . I V — obrazy
i rzeźby.
Krefeld. Gal. Króli.
i rzeźby.
I
—
obrazy
Szwajcaria
Morges. Gal. Pro A r t e Kaspar. I I —
I V — wystawa indywidualna Płaskoemskiego.
V — wystawa indywidualna Ociepki.
Zurich. Gal. Strassberg — s t a ł a ekspo
zycja i sprzedaż obrazów i rzeźb.
Włochy
Wystawy zagraniczne B H Z
„ D E S A " w 1974 r.
Australia
Perth. U n i v . of Western. I — r z e ź b y .
Glen Waverley. Jacaranda A r t Centre.
X I I — obrazy, r z e ź b y .
Austria
W i e d e ń . Gal. Chr.
Brandtstatter,
I V — V — obrazy „ n a i w n e " 17 auto
rów.
Berlin Zachodni
Ladengalerie. V I — V I I — wystawa
indywidualna D ą b r o w s k i e j .
V I I I — I X — wystawa indywidualna
Denkiewicza.
Weinachtsmarkt a m F u n k t u r m . X I I
— r z e ź b y 35 t w ó r c ó w ludowych
i naiwnych.
R
I
E
S
«
P
W s p ó ł p r a c u j ą c a z B H Z „ D e s ą " Gal.
L a Feluca w Rzymie zorganizowała
wystawy w wielu galeriach włoskich
p o k a z u j ą c m . i n . obrazy i rzeźby
t w ó r c ó w ludowych i naiwnych z Pol
ski. W y s t a w y o d b y ł y się: w Mediola
nie, Pordenone, San Felice, Reggio
Emilia,
Erba,
Padwa,
Riccione.
W Rzymie L a Feluca p o k a z a ł a indy
w i d u a l n ą w y s t a w ę obrazów Adamca.
*
Ponadto dostarczono eksponaty
do sklepów „Cepelii" w N o w y m
J o r k u , Brukseli, na zlecenie „Cepelii"
do Driebergen (Holandia), do galerii
Elke Zimmer w Dusseldorfie, do gal.
R u n h o f w K o l o n i i oraz dla kolekcjo
nera Hansa Joachima Ortha z Dussel
dorfu, k t ó r y w 1974 r. urządził w róż
nych miastach R i ^ N — 29 wystaw
polskiej sztuki ludowej i naiwnej.
E
3
ł
O
M
E
SUMMARY OF ARTICLES
This double issue of our periodical is devoted to collec
tions and collectors of folk art i n Poland. The issue discusses
the most important or particularly interesting private
collections i n this country and brings an introductory
article b y A . Jackowski " I n Praise of Collecting" (Po
chwała zbieractwa). I t analyses the reasons w h y people
make collections and the place of this phenomenon i n
contemporary culture. The author regards private collec
ting, among others, as a w a y o f enriching the collections
made b y museums, because private collectors concentrate —
often w i t h expert knowledge and great enthusiasm — on
certain fields or subjects o f folk art, creating collections
that are often of great value and anticipate, as i t were,
the programme of subjects of interest t o museums. The
private collector is not obliged to submit t o the opinions
of commissions w h i c h as a rule evaluate works of art accord
ing t o established values. Thus he sometimes includes
in his collection new subjects and new phenomena that
cannot be evaluated b y the criteria applied so far. The
private collector is not afraid of taking risks or of subjective
interests.
I t often happens t h a t a private collection becomes
the nucleus or an addition enriching museum collections.
N . L i p p ó c z y , a Hungarian who settled i n Poland,
presented his very large collection of paintings o f glase i n
deposit to the Diocesan Museum i n T a r n ó w . Also, the
collections M i c h a l s k i and the S z y m a ń s k i family,
which are discussed i n this issue, have enriched museum
collections. Others too, intend to hand over their collections
t o the public i n the future, realising their value for the
culture of our country and the fact t h a t they are i n many
cases the only trace of the old culture of a given region.
I n Poland, collection of objects of folk art is mainly
due to fascination w i t h folk culture and desire to preserve
examples of this art, b o t h old and contemporary. I n the
latter case the interest of the collector often extends to
127