21fa63d8f31285f63def0a13eac6248c.pdf
Media
Part of Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1965 t.19 z.4
- extracted text
-
K
R
O
N
I
za okres V I I - I X
Wystawę
Ludowego
Kowalstwa
Artystycznego
zorganizowała
w
czerwcu Cepelia przy w s p ó ł u d z i a l e
Warszawskiego Towarzystwa Przy
jaciół Sztuk P i ę k n y c h .
Wystawa
odbyła się w salach wystawowych
Towarzystwa przy u l . Rutkowskie
go. Pokazano przede wszystkim
eksponaty
zabytkowe,
dobierając
obiekty najcenniejsze artystycznie.
Pochodziły one ze zbiorów Muzeum
T a t r z a ń s k i e g o w Zakopanem,, Ś w i ę
tokrzyskiego w Kielcach, Muzeum
w L u b l i n i e i P a ń s t w o w e g o Muzeum
Etnograficznego w Warszawie.
Kieleckie r e p r e z e n t o w a ł y przede
wszystkim zawiasy i k r a t y okienne,
lubelskie krzyżyki i kogutki z ka
pliczek p r z y d r o ż n y c h , Podhale —
spinki, ciupagi, l a t a r k i i kaganki
oraz tasaki. Do
najpiękniejszych
e k s p o n a t ó w n a l e ż a ł y okucia wozu
z Wilamowic pod W a r s z a w ą .
Pokazano r ó w n i e ż prace najwy
bitniejszych k o w a l i współczesnych.
Zgodnie z założeniem wystawy, k t ó
ra m i a ł a u k a z y w a ć możliwość sto
sowania
tradycyjnego
kowalstwa
ludowego we współczesnych w n ę
trzach i architekturze, znalazły się
na wystawie t a k ż e prace a r t y s t ó w
metaloplastyków.
Otwarcie w y s t a w y w dn. 14 czerw
ca połączone było z n a r a d ą , w k t ó
rej uczestniczyli etnografowie, archi
tekci, metaloplastycy, a t a k ż e k i l k u
najwybitniejszych k o w a l i ludowych:
B r o n i s ł a w Pietrak z Gutanowa, pow.
P u ł a w y , M i e c z y s ł a w Biernacik z Za
kopanego, W ł a d y s ł a w Czapla z Jabłonicy, pow. Staszów, E d w a r d M i starz z Odojna, pow. K r a k ó w . Na
r a d ę otworzył referat prof.
dr.
Romana Reinfussa „ T r a d y c j e i sy
tuacja współczesna ludowego k o w a l
stwa w Polsce".
*
Wystawa pn. ,„Inni — od N i k i f o r a
do G ł o w a c k i e j " otwarta b y ł a w
warszawskiej „ Z a c h ę c i e " od 9 do
30 lipca. Organizatorami wystawy
b y l i : Pracownia Badania Sztuki Nie
profesjonalnej Instytutu Sztuki P A N
i CBWA. Zgromadzono ponad 350
eksponatów reprezentujących twór
czość 54 a u t o r ó w .
Mianem
„Inni"
określił
autor
scenariusza i katalogu wystawy oraz
jej komisarz — Aleksander Jackow
ski — a r t y s t ó w nieprofesjonalnych
t w o r z ą c y c h na marginesie oficjal
nego nurtu sztuki, a r e p r e z e n t u j ą
cych bardzo r ó ż n e ś r o d o w i s k a i gru
py
społeczne.
Pokazano
rzeźby
i obrazy w y r a s t a j ą c e bezpośrednio
z tradycji sztuki ludowej (Jędrzej
Wawro, Jan L a m ę c k i , Franciszek
Janeczko, Zofia B a r a ń s k a , Dorota
Lampart). P r y m i t y w n e malarstwo ro
botników i rzemieślników z małych
miasteczek i p r z e d m i e ś ć w i e l k i c h
miast ( P a w e ł Stolorz, P a w e ł Wróbel),
twórczość
„naiwnych
realistów"
(Nikifor, Leon K u d ł a , Jan
Rybkowski, Maria Korsak, Ł u c j a M i c kiewiczowa); wreszcie a r t y s t ó w , dla
k t ó r y c h sztuka jest f o r m ą
wy
powiedzi ich filozofii, n u r t u j ą c y c h
ich obsesji czy
najważniejszego,
czasem niemal jedynego kontaktu
t otoczeniem (Edmund Monsiel, Sta
n i s ł a w Zagajewski, Teofil Ociepko,
K
A
1965
malarstwo Sekty Hruszki).
Obok
ogólnie znanych znalazło się na
wystawie w i e l u a r t y s t ó w niedawno
„ o d k r y t y c h " czy zapomnianych. Do
najciekawszych należeli t u ojciec
i syn Z e g a d ł o w i e , Jan
Rybkowski,
Łucja Mickiewiczowa, M a r i a B l u menfeld, M a r t a M i c h a ł o w s k a , B r o
n i s ł a w Surowiak.
Interesującą
oprawę
plastyczną
wystawy o p r a c o w a ł Henryk Toma
szewski.
Katalog wystawy zawiera ogólny
w s t ę p , w p r o w a d z a j ą c y w zagadnie
nie, s y l w e t k i biograficzne poszcze
gólnych a r t y s t ó w c h a r a k t e r y z u j ą c e
ich
twórczość,
szczegółowy
spis
e k s p o n a t ó w oraz ilustracje. „Inni —
od Nikifora do G ł o w a c k i e j " , CBWA,
Warszawa 1965, s. nlb. 80, i l . 32.
Ż a ł o w a ć trzeba, że ta pierwsza
tego rodzaju w Polsce wystawa
zorganizowana została w p e ł n i w a
kacji, czyli okresie najmniej ko
rzystnym dla zwiedzających oraz
że katalog starannie wydany i za
wierający
bardzo wiele cennych
informacji, k t ó r y c h jest j e d y n y m
źródłem, wydany został w n a k ł a d z i e
jedynie 700 egzemplarzy. Spowodo
w a ł o to jego z u p e ł n e wyczerpanie
j u ż w pierwszych dniach t r w a n i a
wystawy.
I m p r e z ę k u l t u r a l n ą pn. „Dni F o l
kloru
Polskiego"
zorganizowało
z m y ś l ą o turystach, przede wszyst
kim
zagranicznych,
Ministerstwo
K u l t u r y i Sztuki oraz G ł ó w n y K o
mitet K u l t u r y Fizycznej i T u r y
styki. D n i u r z ą d z o n o na terenach
Polski p ó ł n o c n e j
(woj.
gdańskie
i Kurpie), ś r o d k o w e j (Opoczyńskie
i G ó r y Świętokrzyskie) oraz p o ł u d
niowej (Zalipie, Biecz, Podhale).
D n i odbyły się w ostatniej dekadzie
sierpnia i pierwszej p o ł o w i e w r z e ś
nia. Na program ich złożyły się
pokazy pieśni i t a ń c a ludowego w
wykonaniu zespołów regionalnych,
ludowe widowiska o b r z ę d o w e , j a k
„ S o b ó t k i " w Świętej
Katarzynie,
wesele g ó r a l s k i e w
Zakopanem,
spotkania z artystami
ludowymi,
wystawy sztuki ludowej (otwarcie
stałej wystawy regionalnej w Star
gardzie G d a ń s k i m , wystawa p o ł ą
czona z kiermaszem w Opocznie,
wystawa sztuki ludowej w Bieczu).
W Zalipiu u r z ą d z o n o pokaz chat
malowanych.
W Bodzentynie, Opocznie i Bieczu
u r z ą d z o n o specjalne j a r m a r k i wzbo
gacone o eksponaty sztuki ludowej,
sprzedawane zwykle jedynie w skle
pach Cepelia.
Podobny program zaprezentowano
podczas „ T y g o d n i a K u l t u r y Bes
kidzkiej",
zorganizowanego
przez
miejscowe w ł a d z e , a obchodzonego
w Bielsku, Wiśle i Żywcu. W y
stąpiły w czasie jego t r w a n i a regio
nalne zespołu Cepelia z Cieszyna,
Koniakowa, Wisły, Wilamowic, Ż y w
ca, a t a k ż e zaproszone zespoły za
graniczne — czeskie z Zaolzia oraz
włoski zespół Borgosesia.
*
Wystawa fotografii pn. „ K u l t u r a
ludowa na Ś l ą s k u " otwarta b y ł a
w okresie od lipca do w r z e ś n i a
1965 r. w Muzeum G ó r n o ś l ą s k i m
w Bytomiu. Na w y s t a w ę złożyło
się 95 f o t o g r a m ó w Stefana Deptuszewskiego, i l u s t r u j ą c y c h zagadnie
nia
budownictwa,
urządzenia
w n ę t r z a , stroju, zwyczaje i o b r z ę d y
ludowe, typowe zajęcia
ludności,
zagadnienie transportu. Pokazane
na wystawie zdjęcia wykonane zo
stały w czasie b a d a ń terenowych,
jakie Muzeum prowadzi systema
tycznie od 10 lat, a w k t ó r y c h
S. Deptuszewski stale uczestniczy.
Wystawa eksponowana będzie w
ciągu dalszych miesięcy 1965
r.
i w roku n a s t ę p n y m we w r o c ł a w
skim i t o r u ń s k i m Muzeum Etnogra
ficznym oraz w muzeach regional
nych na Ś l ą s k u a t a k ż e w B i a ł y m
stoku.
*
We w r z e ś n i u otwarta b y ł a w B i a
ł y m s t o k u wystawa ludowego zdob
nictwa Białostocczyzny, zorganizo
wana przez Muzeum w B i a ł y m s t o k u .
Pokazano palmy wielkanocne, p i
sanki, „ p r z e p i ó r k i " ustawiane na
rżyskach, korowaje weselne, t a k ż e
f i g u r k i z szopek, same szopki i
gwiazdy b o ż o n a r o d z e n i o w e .
Na p r z e ł o m i e w r z e ś n i a i p a ź d z i e r
nika r ó w n i e ż w B i a ł y m s t o k u czynna
b y ł a wystawa pn. „ S z t u k a u ż y t k o
wa", p r e z e n t u j ą c a twórczość w t y m
zakresie a r t y s t ó w p l a s t y k ó w , t w ó r
ców ludowych i a m a t o r ó w na tere
nie w o j . białostockiego. Organiza
t o r a m i wystawy b y l i Z P A P i Cepelia
w B i a ł y m s t o k u . Jeśli chodzi o s z t u k ę
l u d o w ą pokazano prace 24 t w ó r c ó w
z zakresu plecionkarstwa ze słomy
i korzeni, maty s ł o m i a n e , c e r a m i k ę
i wyroby drewniane (różnego r o
dzaju naczynia).
Z okazji wystawy wydano katal o g - s k ł a d a n k ę , opracowany, j a k i sce
nariusz wystawy, przez Zygmunta
Cieślewskiego. Zawiera on k r ó t k i e
wprowadzenie w
tematykę,
spis
a u t o r ó w e k s p o n a t ó w oraz 7 foto
grafii.
*
We w r z e ś n i u otwarta była w sali
Liceum Ogólnokształcącego w Z a m
browie wystawa pn. „Sztuka ludowa
powiatu zambrowskiego". Organi
zatorami wystawy b y l i : Muzeum w
Białymstoku,
Wydział
Kultury
P W R N w B i a ł y m s t o k u i PPRN
w Zambrowie. Pokazano eksponaty
z zakresu meblarstwa i s p r z ę t ó w
gospodarskich, tkactwa, stroju, ko
walstwa, r z e ź b y i plastyki o b r z ę d o
wej. W y s t a w ę poprzedziły badania
terenowe, zorganizowane z ramienia
Muzeum, w czasie k t ó r y c h w y t y p o
wano większość e k s p o n a t ó w . K a t a log-składanka,
opracowany
przez
scenarzystę
wystawy
Zygmunta
Cieślewskiego, zawiera a r t y k u ł oma
w i a j ą c y sztukę l u d o w ą w Z a m b r o w skiem oraz 4 fotografie.
*
W y s t a w ę pn. „ L u d o w y haft sza
motulski" urządziło we
wrześniu
Muzeum Ziemi Szamotulskiej
w
Szamotułach w
halu
miejscowej
Biblioteki Publicznej. Wystawa zor
ganizowana z okazji „Dni S z a m o t u ł "
i odbytej w t y m czasie sesji po
pularnonaukowej czynna b y ł a do
końca 1965 r. i cieszyła się d u ż y m
powodzeniem w ś r ó d miejscowej l u d
ności.