c54be04f0b3edba7f36f04c67aca18bd.pdf
Media
Part of Rola strarosty podczas zaręczyn ( od poł.XIX w. do poł.XX w.)/ Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego (mapy)
-
extracted text
-
23. Rola starosty na zaręczynach
(od pot. XIX wieku do poł. XX wieku)
Oprac. Barbara Czuchnowska, Agnieszka Pieńczak
Kwestionariusz PAE nr 9, Zwyczaje i obrzędy weselne, oprac. Józef Gajek przy współudziale Feliksa
Olesiejuka:
33. Poza młodymi - kto uczestniczy w takim zwyczaju: rodzice? swat? (dziewosłęb)? „marszałek"?, „sta
rosta", „drużbowie"? druhny, czy inne osoby?
34. Jaką rolę odgrywają osoby obecne? Czy wygłaszają jakieś formuły, oracje? Jeśli tak — zapisać tekst.
35. Czy ktoś przewodniczy uczcie zaręczynowej? swat? przyszły starosta? ojciec młodej? lub kto inny. Co
należy do jego obowiązków?
a) wiąże i rozłącza ręce młodych,
b) podaje młodym wianki lub rózgę.
36. Czy istnieje lub istniał zwyczaj wymiany pierścionków? Jak one wyglądają? Czym się różnią od
obrączek? Kto je wręcza?
a) młodzi wymieniają między sobą,
b) są wręczane przez inne osoby (przez kogo),
c) czy tylko miody daje go dziewczynie.
37. Czy w badanej wsi istnieje względnie istniał zwyczaj:
a) wygłaszania oracji do młodej lub młodego na temat wierności małżeńskiej oraz kar za niewierność
(np. w czasie zrękowin itp.),
b) wygłaszania oracji po zaręczynach, tj. zrękowinach na temat nierozerwalności małżeństwa?
c) czy w czasie zrękowin starosta wiąże młodym ręce na chlebie? lub inaczej?
f) czy starosta zakłada w czasie zrękowin młodym pierścionki? jak się to odbywa?
h) czy prosi weselników o błogosławieństwo dla młodej? w jakim momencie?
I) czy starosta kroi kołacz i obdziela weselników? [...], czy wygłasza wówczas orację?
Objaśnienia znaków: Podczas zaręczyn starosta weselny: 1 — zaleca młodym podanie sobie rąk; 2 —
złączone i niekiedy złożone na chlebie ręce młodych przewiązuje chustką; 3 — wręcza młodym pierś
cionki, obrączki lub aranżuje ich wymianę; 4 — wygłasza do młodych orację o obowiązkach stanu
małżeńskiego; 5 — brak tradycji; 6 — brak odpowiedzi.
Uwagi:
1) mapa dotyczy stanu zjawiska od poł. XIX wieku do poł. XX wieku,
2) punkty z pionową kreską oznaczają informacje pochodzące od ludności napływowej (przesiedleńcy
z Kresów Wschodnich i osadnicy z różnych stron Polski), odnoszące się do czasów przedwojennych,
3) pierworys mapy na podstawie materiałów PAE i literatury wykonała B. Czuchnowska (mapa 606
— „Rytualne funkcje starosty w tradycyjnym weselu ludowym").
Z mapy 606 wyodrębniono jedynie zagadnienie dotyczące roli starosty podczas zaręczyn,
4) dane z materiałów PAE zweryfikowała A. Pieńczak (na mapie pominięte zostały inne dane, nie
pochodzące ze stałej sieci punktów atlasowych, natomiast uwzględniono informacje pochodzące
z literatury XIX-wiecznej (na mapie zaznaczone kolorem szarym).
