6d6caced5a5c6f850cb063fe6b793596.pdf
Media
Part of In memoriam / LUD 1998 t.82
- extracted text
-
Lud. t. 82, 1998
V. IN MEMORIAM
Ks . .IAN MACII
(1923 - 1993)
W deszczowy dzielI majowy pożegnaliśmy na \\iejskim cmentarzu w Tokami pod Myś\enicami ks. prałata .lana Macha. \\icloletroicgo członka Krakowskiego Oddziału PTL. Był postacią
niezwyklą. choć skromną i niepozorną. I'rzcpojony glęhokim patriotyzmem. miłością ojczystej
historii. a także tradycyjnej kullury lud:l\vej. polra1i1 te \"•.~rtoŚci wlączyć skutecznie w pracę
duszpasterską Pochodzil ze wsi. więc środowisko chłopskic rozumiał doskonale i potrafił nim
kierować. W Tokarni. gdzie przepracował ponad pojowę swego życia (od 1961 roku), wpoił
parafianom szacunek dla dawnej kultury ludowej. a zwłaszcza sztuki i zdobnictwa, doprowadził
do ożywienia i kultywowania ważnych jej gałęzi. Cicszył się wśród nich ogromnym autorytetem
i był naprawdę kochany.
Ksiądz Mach był na swoim terenie prekursorem i pierwszym organizatorem konkursów
na bibułkowe kwiaty i ozdohy wnętrza. Ten pierwszy konkurs urządził wspólnie z Muzeum
im. W. Orkana w Rahce. gdyż ówczesnc władze nie zgodziły się na oparcie go o plebanię.
Konkursy tego rodzaju. przejęte w następnych latach przez Miejski Dom Kultury w Myślenieach,
rozrosły się do rangi ogólnopolskiej i roadal prym w nich \~iodą ..kwiaciorki·' z Tokarni i sąsiedniej Skomielnej Czarnćj.
Bez konkursów natomiast ożywil ks Mach tradycję \\\'sokich. harwnych palm wielkanocnych. występujących nic;!.dyś na sporych obszarach Podkarpacia. W uroczystych procesjach
Palmowej Niedzicli poj:!I\ia się ich caly las. Procesje tc. wzbogacone toczoną przez ministrantów
ligurą Chrystusa na osiołku naturalnej w ielkości (inspiracja średniowiecznym zwyczajem krakowskim) S'I obelilie najhard/.icj malownicze. najpir;kniejs7l:: w południowej części kraju tym
hardziej. że odhy\\ajq się \\ szc;~eg6lnci scenerii zabytkowego drewnianego kościółka. Zjeżdża
z tej oka;tji do Tokarni wielka liczha kon<:serów i obserwatorów, wycieczki autokarowe z odległych nieraz miejscowości. lic/.lle grupy cudlOziemców.
Kościół pod wC/waniem Matki Boskiej Śnie71lej (zwancj Tokarską). rozbudowany i remontowany pieczolO\vicie rl"l:el ks. 'Vlacha w ścis!ym porozumieniu ze służbami konserwatorskimi,
został wzhogacony dookolnymi kapiicami. kapliczkami i rLÓ.bami. a w dekoracji oltarzy stosowane są hihu/kowe kwiaty. Kaplice poświ~col1c są m.in. pamięci polskich żolnierzy i partyzantów. którzy polegli w obronie ojczyzny. ofiar ni'~mieckich i sowieckich ohozów koncentracy'jnych. W jednej I. kap Iic mieści się pm:zel pll!skich ś\\iętych i bj('goslawionych.
W zahudo\\anim:h prly kościelnych za/(7)'! ks. Mach izbę miejscowych pamiątek. w której
wystawi I zebranc [frio siehie i podar(l\',ane przez paratian dawne narzędzia rolnicze i gospodarskie. meble. ohra/Y. rzciby miejsco\\ych Iwórców. Z jednym z r/c7.biarzy związany był szczegółnic mocno. Był mianowicie mecenasćl1l i inspiratorem t\\órczości kościelnego Józefa Wrony.
Zachęcał go do pracy. zam<l\vial serie rzcźb do kościoła i kaplic. przyczyniąj,\c się w znacznym
stopniu do osiągnięcia przez tego cichcgo i nieśmialego artyslę ugruntowanej pozycji wśród
ludowych rzeźbiarzy. Opiekowal si~ rówilićż innymi twórcami zc swćgo terenu. woził na wystawy i wernisaże. cieszy/ si" ich sukcesami.
Ks. Mach pojawial się od czasu do .:z.asu na zehraniach i sesjach naukowych naszego Oddziału. gdzie rzadko. alc cdnie zabierał g/os w interesujących go kwestiach. W Krakowie odwiedzał także znajomych i przyjaciół. a Ill:a! ich sporo wśród etnografów. historyków dziejów
i sztuki. konSCf\\"alorólI. W tym roku mial przejść na emerytur.;. opuścić parafię. w której duszpasterzował niespełna 40 lat. Pozostal w niej na zawsze. Gdyby więcej kapłanów pojmowało
podobnie S\\oją misję jak On. elementy tradycyjnej kultury ludowej byłyby znacznie lepiej
widoczne i s/anowanc wc współczesnym i'.yciu naszcgo krąiu.
Ewa Fryś-Pietras::kowa
POLSKIE
TOWARZYSTWO
LUDOZNAWCZE
w ramach serii .Biblioteka Zesłańca" opublikowało
trzy monografie
biografic2lne poświęcone wybitnym polskim uczonym, których losy, z konieczności były, związane z pracą i życiem poza Ojczyzną·
...
Książki są zaopatrzone w indeksy geograficzne i nazwisk, streszczenia
obcojęzyczne, posłowia, ilustracje; mają twarde lakierowane, piękne okładki.
----_,o::>....,-o~oe:_---Proponujemy:
1. Brzęk G., Benedykt Dybowski.
Wrocław 1993
Życie idzido,
(cena: 15,00 zł)
2. Wójcik Z., Ignacy Domeyko. Litwa-.Fm/l(:ja-Clrill',
Wrocław 1995
3. Wójcik Z., Karol BolJdallowicz.
(cena: 25,00 zł)
Szkic portretlI badacza Azji,
Wrocław 1997
(cena: 15,00 zł)
----_,o=>...,o~oo-o-<o=-_---Zamówienia
prosimy kierować nil adres wydawcy:
POLSKIE TOWARZYSTWO l.UDOZNAWCZE
ul. Szewska 36
50-139 Wroclilw
tel. 071/ 44·46-13
---------------_._-_._~---------
zainteresowanym
odległymi dziejami Polaków na Syberii polecamy
szczególnie dwie publikacje w wydaniu bibliofilskim;
oprawne w imitację skóry, ze zł"Oceniami na okładkach,
drukowane na specjalnym papierze, zaopatrzone w ilustracje i mapy.
1. Dziennik Józefa Kopcia brygadiera wojsk polskich
(Z rękopisu Biblioteki Czartoryskich opracowali i wydali
A. Kuczyński i Z. Wójcik), Wrocław 1995 - (cena: 22,00 zł)
J. Kopeć za udział w powstaniu kościuszkowskim
został zesłany na
Kamczatkę. Książka ma charakter wspomnieniowy, przedstawia losy brygadiera na tle wydarzeń epoki; wiele miejsca zajmują opisy egzotycznej kultury ludów Syberii.
2. Dwa polskie pamirtniki z Syberii XVII-XVIII
(Red. nauk. A. Kuczyński),
wiek
Wrocław 1996 - (cena: 20,00zł)
Pierwsze polskie opisy Syberii autorstwa Adama Kamieńskiego-Dłużyka (wiek XVII) i Ludwika Sienickiego (wiek XVIII), przebywajacych
na
zesłaniu w Jakucji. Pamiętniki sa opatrzone komentarzami historyków polskich i rosyjskich. Opisy dotyczą losów zesłańców, a także kultury syberyjskich tubylców.
zamówienia
prosimy kierować na adres wydawcy:
POLSKIE TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZE
ul. Szewska 36
50-139 Wrocław
te!. 071/44-46-13
Książka doskonała jako upominek i jako źródło wiedzy o tradycyjnych
strojach ludowvch.
Prawie wszystkie ubiory ludowe w jednej książce, bogaty i nader przy·
stępny opis.
Teresa Karwieka,
Ubiory ludowe w Polsce, Wrocław 1995
(s. 156,81 ilustracji, 5 barwnych tablic;
cena 12,00 zł
W publikacji tej autorka przeanaliwwala
ubiory ludowe pod wieloma
aspektami. Najwięcej miejsca poświęciła zróżnicowaniu
regionalnemu
wiejskich ubiorów, przybliżyła
również rolę stroju ludowegn jako wyrazu zamożności, stanu cywilnego, wieku; opisała stroje odświętne i obrzędowe.
Zamówienia
prosimy kierować na adres wydawcy:
POLSKJE TOWARZYSTWO
LUDOZNAWCZE
ul. Szewska 36
50-139 Wrocław
tel. 071144-46-13