08322095ab999f2627847bfda09f8b26.pdf
Media
Part of Spis treści / LUD 1999 t.83
- extracted text
-
L U D
ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNA WCZEGO
I KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH
POLSKIEJ AKADEMII NAUK
TOM LXXXIII ZA ROK 1999
L
u D
ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA
LUDOZNA WCZEGO
I
KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH
ORGANE DE LA SOCIETE POLONAISE D'ETHNOLOGIE
ET DU COMITE DES SCIENCES ETHNOLOGIQUES
ZAŁOŻONY W ROKU
1895
PRZEZ
ANTONIEGO KALINĘ
OGÓLNEGO ZBIORU
TOM LXXXIII
ZA ROK 1999
POLSKIE
KOMITET
TOWARZYSTWO
LUDOZNAWCZE
NAUK ETNOLOGICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII
POZNAŃ - WARSZAWA - WROCŁAW 1999
NAUK
KOMITET REDAKCYJ
Y
Zbigniew Jasiewicz - przewodniczący, Zygmunt Klodnicki. Bronisława Kopczyńska-Jaworska.
Anna Kowalska-Lewicka. Dorota Simonides. Zofia Sokolcwic;.-:
ZESPÓŁ REDAKCYJNY
Redaktor naczelny - Zbigniew Jasiewicz
Zastępca redaktora naczelnego - Jacek Bednarski
Sekretarz redakcji - Monika Lconowiez
Recenzenci tomu:
Michał Buchowski. Ilona Czarnańska. Aleksander rosem-Zieliński.
Anna Szyfer. Ryszard Vorbrich
Tłumaczenie streszczeń:
Marek Wilczyński
ISSN 0076-1435
Publikacja dofinansowana
przez Komitet Badań Naukowych
POLSKIE TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZE - WROCLAW 1999
ADMINISTRACJA: 50-139 WROCLAW.UL. SZEWSKA 36. TEl.. (0-71) 344 4613
REDAKCJA: 61-809 POZNAŃ. UL. ŚW MARCIN 78, TEUFAX (0-61) 852 47 82
SKLAD I ŁAMANIE: DALET SP. Z 0.0. POZNAŃ
DRUK ZAKLAD POLIGRAFICZNO-WYDAWNICZY
M-DRUK W WĄGROWCU
SPIS TREŚCI
I. STUDIA
I MATERIAŁY
Magdalena K l' Y s i ń s k a. Relatywizm
kulturowy a prawa człowieka
Ryszard V o l' b l' i c h. Europa w islamskiej wizji świata. Od kraju niewiernych
do kraju
misyjneg.o.
Zygmunt K lo d n i c ki.
Etnologiczne
i etnograficzne
aspekty metody retrogresywnej.
Andrzej
Piotr K o wal s ki.
Wczesnośredniowieczna
wspólnota
ludycznego
sacrum.
EtnologiClna
intl;rprclacja chrystianizacji
Slowian
Rastislava
tości. Na
S t o I i Ć n ii.
iektón; aspekty międzypokoleniowego
przyldadzie
współczesnych
zwyczajów
związanych
i spożywaniem
posiłk{m
Jerzy K u n i e II s ki.
II Słowacji
Pochodzenie
i w Polsce
społeczne
i zabobon
- odmienne
zachowania
zawodu
kowala
na Kaszubach
89
109
133
155
I OPINIE
(Dorota Angutek)
Leksykonu. Lnaki śl~iata Piotra Kowal-
kulturol\c
o znaczenie
59
79
wybór
Ił. POGLĄDY
Pr/.esąd
33
47
przekazu norm i warz przygotowywaniem
i Kociewiu
Anna S t Y c z Y ń s k a.
Zbiór pozacuropcjski
Miejskiego
MUl:eum Etnograficznego
w Łodzi a Liga Morska i Kolonialna
.
Jolanta K o II a I s k a.
Ruchowe
desygnaty
transformacji
osoby inicjowanej
w cyklu
obrzędów ludu Murngin z Ziemi Arnhema
Rafal B c s Z t e l' d a.
Kulwra pszczelarska
i jej miejsce w ekonomice
indyjskiego
stanu
Ilimachal Pradesh
Jakie znaki i czyjego świata') Pytania
skiego (Waldemar 1\:lIligVlt'ski)
II
177
ł8ł
III. RECENZJE
Etnologio.ne
i Antropologiczne.
t. 2. KlIltll/T regionalne i pogranic:a kultlIrowe
a .Ś'wiadomo,';ćelnicna. red. Irena Bukowska-Floreńska
Katowice 1999 (Halina Rusek)
Studia
..Dance Studies". l. 1-20. 1976- 199611997. n:d. Roderyk
Jersey. Wielka Brytania (Darius:: Kubinowski)
Lange.
Centre
for Dance
ł 83
Studies.
185
Dylematy to::swno.\:ci europejskich koniec drugiego tysiąclecia. red. J. Mucha. W. Olszewski, Toruń 1997 (.lIiecvslaw Trojan).
189
Evropsky kulturni prosfor
jednofa v ro::manifosfi: Sbornik :: lO. efnokarfograjickeho
,\~vmpo::io.red . .I, Vafck,L M. Holubova L. Petrarlova. Praga 1997 (Miec=yslaw Trojan),
191
Halina G r l y m a I a - M o s z c z y ń s k a. Ewa N o w i c k a. Goście i go~podar::e. Problem adaptacji kulfUr()\l"ejw obo::ach dla uchod::ców ora:: otac=ają(~vchje spolec::no.Ś'ciach
lok.alnych. 7.akład Wydawniczy NOMOS. Kraków 1998 (Agnies::ka Oleśkowic::-Popiel) , 192
S::kice:: socjologii lIledy(vny. red. M, Libiszowska-Żółtkowska.
M. Ogryzko- Wiewiórowska. W. Piątkowski.
UMCS. Lublin 1998 (Jacek. Bednarski)
194
Folklorysty/w lIa pr~e1oll1iewieków. red. K, D. Kadłubiec. Cieszyn 1999 (Jó~ef Budniak).
196
S::tuka ludowa Klyaw. Pr::es::lo,\:i:i tera::niejs::o.Ś'ć. red. W. Szkulmowska,
KujawskoPomorskie Towarzystwo
Kulturalne,
Bydgoszcz
1997 (Teresa Dunin-Karwicka)
.
198
Ludwik K (l z (l ł LI b. Rod::ima wid opolska. KulIlIra i :':yciespolec::ne. S'tudium socjologic::no-etllograjic::ne. Opole 1998 (Krystyna Br::o:owska) .
203
6
Stanisław G a d o m s ki. Krajohra:: :: kaplic::ką. Górnośląska 01lcyna Wydawnicza,
Katowice 1997; Alicja G a ł c c k a - P a d u c h o w a. Kaplic::ki pr::ydro::lle ::iemi raciborskiej. Centrum Dziedzictwa KulturO\vego Górnego Śląska, Katowice 1997: Maria
I. i P ok - B i e r w i a c z o n e k. Pr::y śląskich drogach. Muzeum Śląskie. Katowice
1998 (Klystyna Kiereta)
Ga/i::ien. Ethnographische Erdkllndllng bei den Bojken lind HlI::lI/enin den Karpalen. /Jeg/eitbuch ::ur Jalwe.I'ausslel/ung /998 des Elnographischen Muselllns Seh/os,I' Ki/lsee murgen/am!). Osterrcichischt:s Museulll tUrVolkskunde. Wien - Kitt'iee 1998 (Ec!lt'ardPielras::ek)
Eva K rek o v i c o va. /.ll'ischen la/eran:: und Barrieren: dl/s /Ji/d der /.igeuner und )uden in del' slovakischen Fo/klOl'e. Frankfurt am Main 1998 (!::abela Polańska)
SlovakiaF:lIropean Come"ls of Ihe Folk Culture. red. R. Stolicna. Veda Puhlishing
House o!"the Slovak Academy ofSeiences. Bratislava 1997 (/.ygn1llnl K/odnicki)
C::echy w /lalyc::yni. Hiohrajic::nyj dowidnyk. opr. A. DrbaL M. KriL A. Motom)',
V. Motom)' . .I. Topmka. Lwiw 1998 (Edll'ard Pielras::ek) .
Antoni G i z a. Ziemie IIll/CedOl1skiena pr::e/omie X/X i XX 1.'ieku. Szczecin 199ó (Miec::ys/Glt' hojon)
,
Jagna W oj c i c k a S h a r f f. King Kong on -1'h Street. Familie.l· lind Ihe "io/ence of
Poverty on Ihe rower Easl Side, Westview Press 1998 (Danula /'cnka/a-(jawęcka)
Maciej Z ą b e k . Arabmt'ie :: Dar /lamid Spolec::no.~ć w syluacji ::agro:':enia ek%gic::nego. Wyd. Akademickie Dialog, Warszawa 1998 (Anna Barska) .
Joanna S i e rak o w s k a - D Y n d o. Granice l1:vobra:ni politl'c::nej ./jkwlc::ykólI'. Wyd.
Akadcmickie Dialog. Warszawa 1998 (Michal Kl(jliński)
204
206
207
209
217
218
220
221
224
IV. KRONIKA
Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa I.udoznawczego
za okres od września 1996 do września 1999 roku (J/agda/ena ROSl\llorowska)
74. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towar/.ystwa Ludoznal\czcgo. Kraków
24 września 1998 (illalgor::ala Wilbik).
Wspomnienie z 74. Walnego Zgromadzenia Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego z okazji 100-leeia Oddzialu Krakowski<::go. Kraków 24-26 wrzcśnia 1998
(Alaigor;ala O/es::kieJl'ic::) .
Jubileusz 50-lecia pracy naukowej prof. Anny Czekanowskiej-Kuklińskicj
(Zhigniew
Jasiewic::) .
Siedemdziesięciolecie Profesora Klausa Beitla (Edward Pietl'lls::ek) .
Nagroda im. lługo Steinhausa dla dr. Antoniego Kuczyńskiego (i'higniew)asiewic::)
Borys Malkin - etnograf- przyrodnik - kolekcjoner (Marills:: Kairski, Janus:: Jaskulski).
Konferencja ..Ludy tubylcze - wymiary partnerstwa" Warszawa. 14-15 maja 1999 (Pr::emysimI' l/inca) .
Katedra Etnógrafii i Antropologii Uniwersytetu IV Sankt Petersburgu - ważny ośrodek
kształcenia etnologów w Rosji (Zbigniew Jasiewic::) ,
Kult góry Kailas i jeziora Manasarowar. Wybrane zagadnienia z hadaJ) \\ypra\\y etnologicznej ..KAILAS·98" (Anna UrbW1ska) .
9. Kolokwium Międzynarodowego Stowarzyszenia Studiów nad Ladakhicm. Leh. Indie.
25-27 sierpnia 1999 (Pr;emyslaw Hinca)
227
230
233
236
237
238
239
250
252
254
260
V. IN MEMORIAM
Malwa Ch'ldzyóska Barycz 1909-1998 (Ka::imiera I.acny).
Jan Kapłon 19 I 5-1998 (Teoji/a Laloś) .
Zolia Kmiecik 1916-1998 (Jan Kaplon)
Jan Kroczka 1906-1997 (flelena Kroc::ka)
Roman Reinfuss 1910- I998 (Ewa Frvś-Pielras;k01m).
263
264
265
265
266
7
CONTENTS
I. STUDIES
AND MATERIALS
Magdalena K I' Y s i 11 s k a. Cultural Relativism vs. Iluman Rights
Ryszard VOl' h I' i c h. Europ.: in the Islamie Vision of the World. From the Country of
Infidels to a Missionary Country
Zygmunt K I o d n i c ki.
Ethnological
and Ethnographic
Aspects of the Retrogressive
Method
Andrzej Piotr K o w' a I s ki.
Early Medin'al
Community
of the Folk Sacred, Ethnological Interpr.:talion
of th.: ChriSlinizmion
of Slavs
c
Rastislava
S t o I i n {l. Some Aspects of Generational
TransleI' of Norms and Values.
The Example of Contemrorary
Customs Associated
with Preparing and Eating Meals in
Slovakia and Poland
Jerzy K LI n i e vv s ki.
Soeial Background
and the Choice of the Profession
of Blacksmith in th.: Kashuhy Ar.:a and KotsieV'ie .
Anna S t Y c z Y 11 s k a. Non-European
Collection of the Ethnographic
Museum in Lódż
V'S.the Marine and Colonial League
Jolanta K o wal s k a.
Motion Designations
of Translormation
of a Person During the
Rites ofl'assage
inthe Murngin I'eorks
from the Arnhem Land.
Rafał 13e s z t e I' d a. Apiarian Culture and ils Role in the Eeonomy of an Indian Slale of
Himachal Pradesh,
II. VIEWS
Prejudice and Supcrstition
What signs and of whose
II
33
47
59
79
89
109
133
155
AND OPINIONS
- Ditkrent
Cultural Behavior (Dorota .-Ingutek)
World') Qu.:stions about the Meaning of the Piotr
177
Kowalski's
Lexicon Signs o(the IVorld (Waldemar Kul(f?:ol1'ski)
181
Ill. REVIEWS
vol. 2, KultlllY regionalne i pogranic::a kulturowe
Cultures and Cultural Borderlands
vs. Ethnic Concd. Irena Bukowska-F1oreńska
Katowice 1999 (Halina Rusek)
Studia Etnologiczne
i Antropologiczne,
a .\'wiadollllJ!iĆ.'
etnic::na (Regional
sciousness).
.. Dance Studies". vol. 1-20. 1976-1996/1997.
ed. Roderyk
dies. Jersey. Wielka Brytania (I)arius:: Kuhinowski)
Dylematy tO=.wmo.l:cieuropejskich
Identities
Lange.
Cenu'e
for Dance
183
Stu-
185
koniec drugiego tysiąclecia (Dilemmas
at the End or th.: Second
Millennium).
eds. J. Mucha.
of European
W. Olszewski.
Toruń
1997 (1Iiec::vsIOlf hojan) .
) 89
F.vropskj' kllltllrni prostor
jedno/a v ro::mani/osti: .'lhornik:: /0. etnokartograjickeho
slmpo::ia. ed .. 1. Vareka. M. Ilolubova.. L. Petriuiova. Praga 1997 (Miec::yslaw Trajan)
191
Halina G I' Z Y m a ł a - M o s z c z Y ń s k a. Ewa N o w i c k a. Gokie i gospodar::e, PrahlI'm adap/lIfji klll/wOIfej H' oho::ach dla IIc!1od::cówora:: otacających je ~polec::n().l:ciach
lokalnych (Guests and Ilosts. The Prohkm of Cultural Adaptation in Refugee Camps and
SulTtlUnding I.ocal Communities).
Cracow 1998 (Agnies::k£lOleśkowic::-Popie/)
192
S::kice :: socjologii /Iledl'(\'ny (Essays on Sociology or Medicine). eds. M. LibiszowskaŻółtkowska,
M. Ogryzko-Wiewiórowska.
W. Pi,\tkO\\ski.
UMCS. Lublin 1998 (Jacek
Bednarski) .
194
8
Folklorvst}'ko na pr:::elolllie wieków (Folklore Studies al the Turn or the Century). cd.
K. D. Kad/ubiec.
Cieszyn 1999 (.Jó:::efBudniak)
S:::tuka ludowa kujaw. Pr:::e.cloH.·i tera:'.niej.cość (The Folk Art ol' Kujawy. Its Past and
Present). cd. W. Szkulmowska.
Kujawsko-Pomorskie
Towarzystwo
Kulturalne.
Bydgoszcz 1997 (Teresa Dunin-Karwicka)
Ludwik K o z o ł u b. Rod:::imawieś opolska. Kultura i ::ycie spolecne. Studium socjologicno-etnoxra{icne
(Native Villages ofthe Opole Region. Its Culture and Social Lilc.
A Sociologico-Anthropological
Study). Opole 1998 (Kr,vstvno Br:::o:::owsko)
Stanislaw Ci a d o m s ki. Krojobra::::::kaplic:::kcZ(Landscape
with a Chapel). Górnośląska
Oficyna Wydawnicza.
Katowice
1997: Alicja G a / c c k a - I' a d u c h o wa. Kaplicki
pr:::ydro::ne :::iemiraciborskiej (Roadside Chapcis or the Racihórz Region). Centrum
Dziedzictwa
Kulturowego
Górnego
Śląska.
Katowice
1997: Maria
L i P okB i e r w i a c z a n e k . Pr:::yśląskich drogach (Silesian
Roadsides).
Muzeum Śląskie.
Katowice. 1998 (krystyna kiereta) .
Galben. Ethnographische Erdkllndllng bei den Bojken lind HII:::lIlenin den Karpaten Hegleitblleh:::ur .Jalu·es allsstellllng 1998 des Etnographischen AllIselllns Schloss kiusee (BurgenIand). Osterreichisches Museum tUr Volkskundc. Wien - Kittsee 1998 (Edward Pietros:::ek)
Eva K rek o v i e o va. brisehen ToierGI?:::
und Barrieren: dos Hild der Ligellner und Juden in der slovakisellen rolkIOl'e. frankfurt am Main 199R (I:::ohela I'olańska)
Slovakia
ElIropean Contexts of the Folk ClIltllre. cd. R. Stoliena. Veda Publishing Ilouse ofthe Slovak Academy of Sciences, Bratislava
1997 (7ygmunt klodnicki)
C:::eclly w Halycyni.
Biohrajie:::nyj dowidnyk. eds. A. Drbal. M. Kril. A. Motom)'.
V. Motamy. J. Topmka. Lviv 1998 (Edward Pietras:::ek)
Antoni G i z a. Zielllie maeedOliskie na pr:::elomie XOr: i XX wiekll (Macedonian
territories
at the Turn orthc 20th Century). Szczecin 1996 (Aliec:::yslaw 7i-ąjan) .
.
Jagna W o.i c i c k a S h a r f f. King Kong on -1'h Street. ramilies al/d the "iolence of
Poverty on the Lower Last Side. Westview Press 199R (Danllta I'enkala-(jawęcka)
Maciej Z ą b e k . Arabowie::: Dar Hamid. Spolec:::no.\:ć11-' .sytuacji :::agro::eniaekologicnego (Arabs of Dar Hamid. A Community
in Ecological
Danger), Wyd. Akademickie
Dialog. Warszawa
1998 (Anna Barska)
Joanna S i e rak a w s k a - [) y n d o. Granice wyobra:'.ni politvcnej :/jgańc:::yków (limits of the Afghan Political Imagination).
Wyd. Akademickie
Dialog. Warszawa
1998
(.lfichal kl!/liński)
196
198
203
204
206
207
209
217
218
220
221
224
IV. CRONfCLE
Report on the Activity of the Board of Polish Ethnological
Society from Septemb.:r
till September
1999 (.l-1agdalena Rostworowska)
..
74'h General Meeting of the Delegates of the Polish Ethnological
Society. Cracow.
tember 24. 199R (Alalgor:::ata Wilbik)
A Recollection
rrom the 74th (Jeneral Meeting
Occasion
of the Centennial
of its Cracow
1996
227
Sep-
..
230
of the Polish Ethnological
Society on the
Branch. Cracow. September
24-26. 199R
(Malgor:::ata Oles::kiewic:::).
Fifty Years or the Scholarly
Jasie wic)
.
70'h Birthday of Professor
233
Work of Professor
.
Anna Czekanowska-Kuklińska
(Zbigniew
...
236
Klaus Beitl (F.dward Pietras:::ek)
Ifugo Steinhaus Prize for Dr. Antoni Kuczyński (Zbigniew Jasiewic)
Boris Malkin - Ethnographer
- NaturalistCollector (AlarillS:::kairski. Janus:::Jaskulski)
Conference
on "Native
Peoples
- Dimensions
of Partnership".
Warsaw.
May 14-15. 1999
(Pr:::emyslaw Hinea)
Department
School
250
of Ethnography
of Ethnology
237
238
239
and
in Russia
Anthropology
of SI. Petersburg
(7b(~niew Jasiewic)
lJniversity-
a Major
252
9
Cult ofthl: Kailas Mountain and Lake Manasarowar. Some Aspects ofthe
by the "KAll ,AS'9R" Ethnological Expl:dition (rlnna Urbańska)
Research Done
9
August
th
Colloquy og lhe International
1999 (I'rzemyslaw llinca) ,
Association
for Ladakh
Studies.
India
254
25-27,
260
V, IN MEMORIAM
Malwa Chądzyriska Barycz 1909-1998
Jan Kap/on 1915-199R (Teofila Lato.q
(Kazimiera
Zolia Kmil:cik
1916-1998 (Jan Kopion),
.Ian Kroczka 1906-1997 (Helena Kroc=ka)
Roman Reinfuss
1910-1998
(I-:wa I-iyś-Pietraszkowa)
Łacny) ,
263
264
265
265
266