bec2a1ee51e6f5f137bce9dea60deb5a.pdf
Media
Part of Aleksander Lech Godlewski (1905-1975) / ETNOGRAFIA POLSKA 1977 t.21 z.2
- extracted text
-
ALEKSANDER LECH GODLEWSKI
(1905-1975)
27 listopada 1975 roku zmarł w wieku 70 lat doktor Aleksander Lech
Godlewski, emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu Wrocław
skiego. Piastował wiele stanowisk i funkcji. Był kierownikiem Katedry
Etnografii Uniwersytetu Wrocławskiego i kierownikiem Pracowni Etno
grafii Ludów Oceanii przy tej Katedrze, kierownikiem Katedry Antropo-
10
ADAM P A L U C H
logii Uniwersytetu Warszawskiego i kierownikiem Antropologii Aka
demii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Pełnił funkcję prodzie
kana Wydziału Wychowania Fizycznego Wyższej Szkoły Wychowania
Fizycznego we Wrocławiu. Był członkiem wielu towarzystw naukowych
i społecznych. Między innymi członkiem Rady Naukowej Zakładu
Nauk Antropologii i Komitetu Antropologii PAN, członkiem Komi
tetu Nauk Etnologicznych PAN, Sekretarzem Generalnym i członkiem
Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, honorowym
członkiem Polskiego Towarzystwa Antropologicznego, członkiem Towa
rzystwa Wiedzy Powszechnej, członkiem Wojewódzkiego Komitetu FJN
we Wrocławiu. Był odznaczony szeregiem medali, m. in. Orderem Polonia
Restituía i Odznaką Tysiąclecia P a ń s t w a Polskiego. W zmarłym środo
wisko naukowe utraciło wybitnego uczonego i wychowawcę wielu poko
leń etnografów i antropologów. Oto lapidarny tekst klepsydry, podany
z niewielkimi skrótami, obwieszczający o śmierci tego Człowieka i god
nościach, jakie piastował.
Profesor urodził się 25 września 1905 roku w Warszawie w rodzinie
inteligenckiej. Tutaj zdobywa średnie i wyższe wykształcenie. W roku
1930 otrzymuje stopień naukowy doktora filozofii w Katedrze Anatomii
Porównawczej Uniwersytetu Warszawskiego. Do tego czasu zaintereso
wania Jego skupiają się na zoologii. Jednak wkrótce zdradza tę dyscy
plinę naukową na rzecz antropologii i etnologii; w roku 1931 wchodzi
w bliski kontakt z prof. S. Poniatowskim. Pod okiem mistrza Godlewski
zgłębia tajniki wiedzy o człowieku i jego kulturze. Interesują Go szcze
gólnie odległe kultury ludów Oceanii. Po długich i gruntownych przy
gotowaniach wyrusza w 1938 roku na wyspy Pacyfiku; przeprowadza
badania na siedmiu wyspach Polinezji centralnej i wschodniej: BoraBora, Huahine, Tahiti, Moorea, Tahaa, Nuku-Hiva i Raiatea. Owocem
tej wyprawy jest szereg rozpraw naukowych i artykułów popularno
naukowych.
Zainteresowania Godlewskiego koncentrowały się wokół zagadnień
związanych z etnogenezą ludów Oceanii i Australii. Wykorzystuje do
swoich przemyśleń materiały przywiezione z Polinezji. W swoich pra
cach etnogenetycznych opublikowanych w Materiałach i Pracach Antro
pologicznych (Struktura
antropologiczna Polinezyjczyków,
1955, Struk
tura antropologiczna rdzennej ludności Nowej Gwinei, Australii i Melanezji, 1959, i Struktura antropologiczna ludności Mikronezji, 1961) potań
czył bardzo trafnie dwie oryginalne metody polskiej szkoły antropolo
gicznej : metodę najmniejszych różnic Czekanowskiego z tzw. metodą
aproksymacji Wankego. Te fundamentalne prace znalazły szeroki od
dźwięk wśród znawców przedmiotu na świecie.
Pracą Powiązania serologiczne układów grupowych ABO, MN, Rh
między populacjami Oceanii a mieszkańcami
Indonezji oraz Indianami
wybrzeża pacyficznego Ameryki („Przegląd Antropologiczny", 36: 1970,
A L E K S A N D E R L E C H G O D L E W S K I 1905-1975
11
z. 1-2) włącza się z powodzeniem do międzynarodowej dyskusji nad
zagadnieniem pochodzenia rdzennej ludności Oceanu, podając mocne ar
gumenty, przeciwstawiając się tym samym m. in. głośnym koncepcjom
Thora Heyerdahla.
Wiele publikuje: około 150 pozycji, w tym 4 książki. Godlewski był
szczególnie uzdolniony w kierunku popularyzacji wiedzy, tak na froncie
wydawniczym, jak i odczytowym. Zdobył sobie uznanie jako doskonały
wykładowca i wychowawca młodzieży. Wyszkolił około 150 magistrów
i 4 doktorów. Cieszył się wśród współpracowników i młodzieży akademic
kiej dużym autorytetem i uznaniem.
Był Człowiekiem uczynnym, prawym i szlachetnym. I takim pozo
stanie w naszej pamięci.
Adam Paluch