25ae6780d79573c8fb6b490f893f6c63.pdf
Media
Part of Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1977 t.31 z.2
- extracted text
-
oraz o własne, nowe materiały. Myślę, że jogo koncepcja osta
tecznie kładzie kres „skulskiej legendzie", a częściowo także
stanowi ostrożną i rozważną krytykę poglądów innych autorów
logendę ową interpretujących czy krytykujących (m. in. moich,
z których częściowo wycofuję się, przyznając Błaszczykowi rację).
Nie udało się oczywiście Autorowi wyjaśnić wszystkich
istotnych dla wielkopolskiej plastj'ki ludowej problemów, ale
nie było to możliwe przy obecnym stanio zachowania zabytków
i zaawansowaniu badań.
Książka, którą napisał, wydaje mi się w swym zasadniczym
zrębie wzorem opracowania tematu zamiorzonogo przez autora.
Gdybym chciała podejmować z nim dyskusję, dotyczyłaby ona
jedynie marginalnych dla książki zagadnień, względnie szcze
gółów. Na przykład nie jestem przekonana, że rozwój cywiliza
cji przemysłowej zmienia jedynie istotę twórczości ludowej,
a nie obniża wartości np. rzeźby ludowej.
К
R
Żadną miarą nie mogę natomiast zrozumieć, dlaczego
książka ta wydana została w nakładzie czterystu pięćdziesięciu
egzemplarzy. Zapewne Muzeum Narodowemu w Poznaniu
nio udało się pokonać trudności technicznych z przydziałem
papieru, czy formalnych. W sumie jednak rzecz wydaje się
absurdalna. Doskonała monografia dotycząca sztuki ludowoj
regionu, którego rdzenną polskość nasi wrogowie próbowali
nieraz kwestionować, nie trafiła nawet do wszystkich bibliotek
specjalistycznych W kraju. Część nakładu rozesłano przecież
zaprzyjaźnionym badaczom za granicą. W toj sytuacji tylko
niewielu zainteresowanych fachowców jest szczęśliwymi po
siadaczami książki, która powinna znaleźć się w księgozbiorze
każdego studenta zarówno obecnego, jak i studiującego za lat
kilka.
Anna
N
X-XII
Konkursy i wystawy
4. Х —• w Państwowym Muzeum
Etnograficznym w Warszawie otwarta
została wystawa ozdobnego pieczywa
ludowogo ze zbiorów Muzeum. Autorką
scenariusza i komisarzem wystawy była
Teresa Ambrożewicz.
*
5. Х — w Siedlcach rozstrzygnięty
został konkurs pn. „Henryk Sienkiewicz
i bohaterowie jego utworów — w rzeźbie
ludowej". Konkurs, z okazji 130 rocz
nicy urodzin pisarza i 60 rocznicy jego
śmierci, zorganizowany został przez Wy
dział Kultury i Sztuki Urz. Woj. w Siedl
cach wspólnie ze Związkiem Spółdzielni
Bękodziola Ludowego i Artystycznogo
w Warszawie oraz Stowarzyszeniem
Twórców Ludowych w Lublinie i Mazo
wieckim Towarzystwem Kultury.
W konkursie wzięło udział 60 twór
ców, nadsyłając w sumie 165 prac. Jury
pod przewodnictwem mgr. Aleksandra
Jackowskiego przyznało nagrody nastę
pujące: nagrodę I (5.000 zł) otrzymał
Konstanty Marcinkowski ze wsi Rostowa,
woj. płockie za pracę .„Michał Wołody
jowski w walce z Tatarami"; nagrody I I
(po 3.000 zł) — Edward Kołacz ze Szcze
cina za pracę „Zagłoba" i Jarosław Furgała z Polwicy, woj. wrocławskie za
rzeźbę przedstawiającą „Walkę Ursusa
z bykiem"; nagrody I I I (po 1.500 zł)
—• Bolesław Suska z Budzisk, woj. sied
leckie za „Portret Henryka Sienkiewi
cza", Władysław Bąk z Woli Cichej k.
Głogowa za zestaw prac i Marian Adam
ski ze wsi Sobiska, woj. siedleckie za
„ J a n k a Muzykanta". Ponadto przyzna
no wyróżnienia (po 1.000 zł). Prace 45
autorów zakwalifikowano na wystawę
pokonkursową, która do 15.Х miała
miejsce w sali rotundowej siedleckiego
ratusza, a następnie została przeniesiona
do Muzeum Henryka Sienkiewicza w
Woli Okrzejskiej.
*
222
I
Kunczyńslca-Iracka
К
A
1976
8.Х — w Muzeum Wojska Polskiego
w Białymstoku, z okazji zbliżającego się
Dnia Wojska Polskiego, otwarto pokon
kursową Wystawę pn. „Wojsko w sztuce
ludowoj". Uroczystego otwarcia, na które
przybyli prócz zaproszonych gości i twór
ców przedstawiciele władz partyjnych
i administracyjnych — dokonał dyrek
tor Muzeum ppłk Zygmunt Kosztyła.
Na wystawie pokazano 105 prac,
rzoźb i tkanin 62 twórców ludowych.
Nagrody I (po 5.000 zł) otrzymały: Ma
rianna Dzieszko z Górnego Stoku za
tkaninę „Wojsko Polskie" oraz Stanis
ława Czaplińska z Marchelówki za tkani
nę „Wojsko ". Nagrody I I (po 2.000 zł)
•—• Janina Wanda Rogalska z Wasilówki
za tkaninę „Wojsko w lesie" i Felicja
Malewicka z Nowokolna za tkaninę
„Wojsko na poligonie". Ponadto w dziale
tkaniny przyznano 2 nagrody I I I i 2
wyróżnienia. W dziedzinie rzeźby na
grody I nie przyznano. Nagrody I I (po
3.000 zł) otrzymali: Jarosław Furgała
z Polwicy za pracę „ O ! Bartek przyjochał na urlop!" oraz Marian Karol Leja
z Łukawicy za płaskorzeźbę „Akcja ra
tunkowa żołnierzy LWP podczas powo
dzi". Nagrodę I I I (2.000 zł) otrzymał
Edmund Zieliński z Gdyni za kompozy
cję „Byliśmy tu, jesteśmy, będziemy".
Ponadto przyznano wyróżnienia.
*
15.Х — w Galerii Sztuki Współ
czesnej BWA w Olsztynie otwarta została
Wystawa rumuńskiej sztuki naiwnej,
zorganizowana przez B W A , Radę d/s
Kultury i Wychowania Socjalistycznego
Socj. Republiki Rumunii oraz Minister
stwo Kultury i Sztuki w Warszawie.
Na wystawie zaprezentowano 75
obrazów.
*
17.X — w Pałacu Sztuki w Krako
wie otwarto I I Międzynarodowe Bien
nale Lalki Regionalnej. W tegorocznej
imprezie udział wzięło 15 wystawców
z Polski i 10 krajów: Belgii, Finlandii,
Hiszpanii, Jugosławii, Meksyku, Ru
munii, Szwecji, Węgier, Indii i krajów
Afryki.
Lalki oceniano w dwu kategoriach:
lalek regionalnych i artystycznych adap
tacji. W kategorii I — Złote Pawie Pióro
otrzymała Spółdzielnia Pracy Rękodzieła
Ludowego i Artystycznego im. Stanis
ława Wyspiańskiego w Krakowie, na
grodę I I — Fondo Nacional Para el
Fomento de las Artesanías (Meksyk),
nagrodę I I I — Augustina Sanz Blanco
(Hiszpania). W kategorii adaptacji na
grodę I otrzymała art. plastyk Jadwiga
Chojnacka z Polski, nagrodę I I —• Mireillo
Simboteanu (Rumunia), nagrodę I I I —
Cernella Bartolemeu (Rumunia).
*
19.X — w Domu Amatorskiej Pracy
Twórczej „Turnia" w Zakopanem otwar
to wystawę malarstwa na szkle Eweliny
Pekso we j .
*
23, 24.X — w Nowym Wiśniczu,
w ramach przeglądu dorobku kultural
nego gmin, odbyła się m.in. wystawa
prac malarskich ludowogo twórcy Maria
na Rojka.
*
24. X — w Muzeum Regionalnym
w Pińczowie otwarta została Wystawa
plecionkarstwa ludowego Kielecczyzny,
na której zaprezentowano dorobek kon
kursu zorganizowanego przez Wydział
Kultury i Sztuki Urz. Woj. w Kielcach,
Sp. Zrzeszenie Wytwórców Rękodzieła
Ludowego i Artystycznego „Milenium"
w Krakowie, Muzeum Narodowe w Kiel
cach i Muzeum Regionalne w Pińczowie.
Na wystawie pokazano ok. 140 prac.
*
X — w Muzeum im. Jana Dzierżonia
w Kluczborku (woj. opolskio) otwarto
dwie wystawy: „Współczesne pszczelar
stwo polskie" i „Ule figuralne".
X — w Woj. Domu Kultury w Lesz
nie odbył się Przegląd rzeźby ludowej
i amatorskiej. W Przeglądzie wzięło
udział 24 autorów, którzy zgłosili w su
mie 130 prac. Po otwarciu wystawy od
było się spotkanie ludowych twórców
z terenu województwa, na którym zroforowany został program rozwoju i po
mocy d l a artystów ludowych.
*
X — w Koszalinie rozstrzygnięty
X I V konkurs rękodzieła ludowego
i twórczości pamiątkarskiej. Na kon
kurs wpłynęły 352 prace 42 autorów.
Najciokawsze prace zakwalifikowano na
w y s t a w ę w Woj. Domu Kultury.
został
*
X — w Muzeum Etnograficznym
w Toruniu czynna była wystawa wyro
bów Spółdzielni Cepeliowskiej „ R z u t " ,
zorganizowana z okazji jej 30-lecia.
*
X — rozstrzygnięty został I I Ogól
nopolski Konkurs Plastyczny zorganizo
wany przez Żarz. Gl. ZZPSZ i Dom Kul
tury Pracowników Służby Zdrowia we
Wrocławiu.
W konkursie udział wzięło 87 auto
rów, którzy nadesłali 399 prac, w t y m
31 grafik, 105 rzoźb i 263 obrazy. Przy
znano 23 nagrody, a najciekawsze praco
zaprozontowano na wystawio w salo
nach wrocławskiogo Muzeum Archoologicznogo.
*
13-15.XI — w Zamościu odbył się
I I Przegląd dorobku kulturalnego Zamojszczyzny. Festiwal zainaugurowany
został występami 5 amatorskich zospolów
tanecznych. Otwarto wystawy prac plas
tyków amatorów oraz W y r o b ó w regio
nalnych.
*
N
15. X I — w Bydgoszczy otwarto
wędrującą po kraju wystawę pn. „Dziec
ko w sztuce ludowej — twórczość ludo
wa dla dziecka", pokłosie konkursu
zorganizowanego przoz Muzeum Etno
graficzne w Toruniu.
*
16. X I — W Muzoum Narodowym
we Wrocławiu otwarto wystawę pn.
„Szopki na Dolnym Śląsku". Pokazano
zarówno eksponaty zabytkowe, jak
i współczosne.
*
19.XI — w Państwowym Muzeum
Etnograficznym w Warszawie otwarto
Wystawę sztuki ludowej południowych
regionów Szwecji. Wystawę przygoto
wało muzeum „ K u l t u r e n " w Lund, pre
zentując zbiory z X V I I , X V I I I i X I X
wieku.
*
22.XI — w Muzeum Etnograficz
nym w Krakowie otwarta została wysta
wa poplenerowa prac plastyków ama
torów, zorganizowana przez krakowską
Radę Zw. Zaw. i Muzeum.
*
27.XI — w Legnicy otwarta została
wystawa-przegląd twórczości plastyków
amatorów woj. legnickiego.
jących górników, do której należą m.in.
artyści tak znani, jak: Paweł Wróbel
Ewald Gawlik, Erwin Sówka i in.
*
X I — w Warszawie, w Muzeum
Marii Curie-Skłodowskiej otwarto wys
tawę pn. „Maria Skłodowska-Cuiie w
rzeźbie ludowoj". Na w y s t a w i o pokazano
eksponaty zo zbiorów Muzeum Etno
graficznego w Toruniu, a powstałe z oka
zji konkursu „Wielcy Polacy — ich ży
c i e i dzieła w rzeźbie ludowej".
*
*_
X I — w Klubio Muzyki i Literatury
we Wrocławiu zorganizowano koncort
ludowy z udziałem kapeli ludowej spod
Rawicza,
dudziarza
Krzyżoszczoka,
skrzypka Nawrota i wokalistki ludowoj
Katarzyny Szymczak. Z okazji togo
koncortu otwarto wystawę rzeźb ludo
wych o tematyce muzycznej, przedsta
wiających instrumentalistów ludowych.
*
X I — w Kielcach otwarto wystawę
twórców ludowych regionu świętokrzys
kiego, zorganizowaną w ramach ogólno
polskiego Przeglądu Aktywności Kultu
ralnej Ludzi Pracy: „Człowiok — Praca
— Twórczość". Na wystawie zaprezento
wano wyroby kiolockich spółdzielni m.in.
„Chałupnik" (Iłża), „Tkactwo" (Stop
nica) — któro otrzymały nagrody.
*
X I — w Muzeum Archeologicznym
we Wrocławiu otwarta została wystawa
prac plastyków amatorów z terenu
województwa. W dniu otwarcia wrę
czono nagrody instytucjom szczególnie
zasłużonym na polu opieki nad amator
ską twórczością plastyczną.
*
X I — w Grudziądzu otwarto w y s t a
wę zorganizowaną z okazji przeglądu
aktywności twórczej ludzi pracy przez
Grudziądzkie
Towarzystwo
Kultury
przy współpracy K M P i K .
Na przegląd nadesłano 109 prac,
w t y m 101 malarskich i ponad 36 rzeźb.
Za najlepsze praco przyznano nagrody
i wyróżnienia.
XI
— w Muzoum w Chorzowio
p r z y W s p ó ł p r a c y Muzeum Regionalnego
w Żywcu, zorganizowani wystawę pn.
„Zdobnictwo bibułkowe Żywiecczyzny".
*
X I •— w Muzeum Okręgowym w
Białymstoku czynna była wystawa p n .
„Strój ludowy na Mazowszu". Na w y s
tawę złożyły się eksponaty zo zbiorów
Państwowego Muzeum Etnograficznego
w Warszawie oraz z zespołów f o l k l o r y s
tycznych.
*
X I — w Zakładowym Domu Kultury
FSM w Tychach o t w a r t a została wysta
wa, na której zaprezentowano dorobok
I I Woj. Przeglądu Plastyki Nieprofesjo
nalnej Woj. Katowickiego p n . „Od
gminy do W o j e w ó d z t w a " , zorganizowa
nego przoz Woj. Ośrodek Kultury, Wy
dział Kultury i Sztuki Urz. Woj. w Ka
towicach i Miejskiego w Tychach.
Na
tegoroczny
przegląd
nadosłano
ponad 1300 prac 307 autorów, z c z e g o
190 prac 100 autorów z a k w a l i f i k o w a n o
na wystawę.
*
*
X I — w Będzinie, w s i e d z i b i e Mu
X I — w Muzeum Etnograficznym
w Toruniu pokazano wędrującą po kraju
Wystawę
pokonkursową pn. „Dziecko
w sztuce ludowej. Twórczość ludowa dla
dziecka".
zeum Regionalnego odbyła się wystawa
pn. „Sztuka Ludowa Podhala". Poka
zano ponad 250 obiektów, m.in. wyroby
snycorskie, instrumenty muzyczne i stro
je-
*
*
X I — w sklepie „Cepelii" przy ul.
Puławskiej w Warszawie, gdzie odby
wają się kolejne prezentacje wyrobów
poszczególnych regionów kraju, zgro
madzono t y m razom wyroby z terenu
Podlasia.
X I — w Węgierskim Instytucie
Kultury w Warszawie otwarto wystawę
pn. „Węgierska sztuka naiwna". Poka
zano 41 obrazów i rzeźb siedmiu auto
rów.
*
*
X I — w „ E m p i k u " w Koszalinie
czynna była wystawa rosyjskich koronek
opartych na motywach ludowych.
X I — w Dziale Etnograficznym Mu
zeum Pomorza Środkowego w Słupsku
otwarta została pokonkursowa wystawa
twórczości ludowej i pamiątkarskiej woj.
słupskiego.
Na konkurs nadesłano 561 prac 64
autorów. Na wystawę zakwalifikowano
192 prace 45 autorów.
W kategorii twórczości ludowej na
grody I otrzymali: Piotr Sakson z Pobłooia (rzoźba), Katarzyna Kaliszewska
z Siemianic (haft kaszubski) oraz
Albert Spoiser z Motarzyna (plecion
ki). W kategorii pamiątkarstwa na
grody I nie przyznano, nagrody I I
otrzymali: Jacek Janowski ze Słupska
(rzeźba) oraz Maksymilian Bogger z Trzebiolina (malarstwo).
*
X I — w Czechosłowackim Ośrodku
Kultury w Warszawie otwarto wystawę
sztuki ludowej regionu wałaskiego na
Morawach. Pokazano kobiece stroje lu
dowe, hafty, ozdoby, rzeźbę, ceramikę
meble i pieczywo obrzędowe.
*
X I — w Katowicach otwarto wys
tawę malarstwa amatorów zrzeszonych
w zespole Zakładowego Domu Kultury
„Wieczorek". Wystawę zorganizowano
z okazji 30-lecia istnienia toj grupy malu
*
223
*
4 . X I — w Muzeum Ziemi P A N w
Warszawie, z okazji Święta Górnika —
Barbórki otwarta została wystawa pn.
„Węgiel jako tworzywo rzeźbiarskie".
Pokazano t u rzeźby górników wykonane
w węglu kamiennym, graficie i łupku
węglowym, pochodzące ze zbiorów W
Rybniku i Zabrzu.
Wśród wystawionych prac znalazły
się rzeźby twórców już znanych, jak:
Eugeniusz Bąk z Szopienic, Maria Chu
doba z Bytomia, Jan Liszek z Zabrza,
Alfred Piątek z kopalni „Rydułtowy"
oraz Paweł Wróbel.
5 - 8 . X I I — w Zamku Książąt Po
morskich w Szczecinie odbył się Prze
gląd twórozości ludowej i plastyków
amatorów. Organizatorami byli Woj.
Klub Plastyków Amatorów i Twórców
Ludowych, Szczecińskie Towarzystwo
Kultury i Sp. Zrzeszenie Wytwórców
Rękodzieła Ludowego i Artystycznego
„ Art-Region", które ufundowało n a
grody w sumie łącznej 70 000 zł. W prze
glądzie wzięło udział 100 autorów, którzy
nadesłali 800 prac, z których 600 za
kwalifikowano na wystawę zorganizo
waną w grudniu w salach Zamku.
Prace oceniano w dwóch grupach:
rękodzieła ludowego i twórczości pamiąt
karskiej. Wśród nadesłanych prac prze
ważała rzeźba i tkanina.
*
X I I — w Salach Wojewódzkiego
Domu Kultury w Opolu zorganizowano
z okazji krajowego zjazdu Stowarzy
szenia Twórców Ludowych wyjątkowo
interesującą wystawę współczesnej twór
ozości ludowej pn. „Kultura ludowa
Śląska Opolskiego". Znalazły się na niej
pisanki, plastyka obrzędowa, wyroby
zo słomy, malowana ceramika, malar
stwo i rzeźba (m.in. St. Majewskiego ze
Sternalio).
*
X I I — w Pałacu Opatów w Oliwie
otwarto wystawę szopki kaszubskiej
i kooiewskiej, przygotowaną przez Dział
Etnografiozny Muzeum Narodowego.
*
X I I — w Bielsku-Białej rozstrzyg
nięty został I Woj. Konkurs na ozdoby
choinkowe, zorganizowany przez Woj.
Dom Kultury w Bielsku-Białej i Muzeum
Regionalne w Żywcu.
Ze względu na wyrównany poziom
prac jury postanowiło nie przyznawać
I nagrody, 2 nagrody I I otrzymały:
Emilia Leśniak i Maria Mieszczak. Ponad
to przyznano 3 nagrody I I I .
*
X I I — w Muzeum Okręgowym w
Wałbrzychu czynna była wystawa malar
stwa Nikifora.
*
18.XII — w Galerii Sztuki Ludowej
„Cepelii" w Nowym Targu otwarta zosta
ła pokonkursowa wystawa pn. „Współ
czesna polska zabawka ludowa". Kon
kurs zorganizowany został przez Sp.
Zrzeszenie Wytwórców Rękodzieła Lu
dowego i Artystycznego „Milenium"
w Krakowie, a udział w nim wzięło 75
artystów, którzy nadesłali w sumie 721
prac.
Jury pod przewodnictwem prof. dr.
Romana Reinfussa przyznało nagrody
i wyróżnienia. Prace najlepsze wytypo
wano na międzynarodowy konkurs za
bawek ludowych, który m a s i ę odbyć
w Nowym Targu.
X I I —• w Lublinie rozstrzygnięty
został ogólnopolski konkurs na wyroby
ludowego garncarstwa. Na konkurs na
desłano ok. 200 prac twóroów z 13 ośrod
ków garncar kich. Nagrody I otrzymali:
Jan Gąsior z Medyni Głogowskiej i Lud
wik Wilusz ze Starego Sącza. Nagrody
I I — Stanisław Wanarski z Pawłowa
(Chełmskie), Stanisław Witek z Urzę
dowa — Bęczyna (Lubelskie) i Stanisław
Mosiej z Czarnej Wsi Kościelnej (Biało
stockie). Ponadto przyznano 3 nagrody
I I I i 7 wyróżnień.
*
X I I — w Muzeum Okręgowym Zie
mi Kaliskiej otwarto pokonkursową wys
tawę projektów pamiątek. Na konkurs
zgłoszono 174 praoe 24 twórców ludo
wych i amatorów z całego regionu. Najbogaciej reprezentowana b y ł a rzeźba
i haft, ceramika i W y r o b y ze s ł o m y .
Z twórców ludowych uczestniczących
w konkursie nagrody otrzymali; nagro
dę I — Kunegunda Krzyżaniak Goliny
za snutki, nagrodę I I — Franciszek
Chowański z Ligoty za miniatuiowe
rzeźby drewniane, przedstawiające scenki
i postaci ludowe.
X I I — w Gdańsku rozstrzygnięto
konkurs na prace twórców ludowych,
zorganizowany przez W O K i „Art-Region" w porozumieniu z Minister
stwem Kultury i Sztuki oraz „Cepelią".
W konkursie uczestniczyli przede wszys
tkim rzeźbiarze z Kaszub i Kociewia,
a także plecionkarze i tkaczki. W sumie
zgłoszono ok. 300 prac ponad 50 twór
ców. Nagrody I otrzymali: w dziedzinie
rzeźby — Izajasz Rzepa z Redy i Jan
Giełdoń z Czarnej Wody, w dziedzinie
plecionkarstwa
—
Bolesław Hinc
z Wdzydz Kiszewskich; w dziedzinie
tkactwa — Bronisława Radtke. Ponadto
nagrody I przyznano Alojzemu Stawo
wemu z Bietowa za naczynia drewniane
i Henrykowi Petke z Sierakowic za W y
roby z rogu. Nagrody I I otrzymali:
w dziedzinie rzeźby — Józef Ciężki
z Kościerzyny, Władysław Lica z Wdzydz
Tucholskich i Edmund Zieliński z Gdyni;
w dziedzinie plecionkarstwa — Albert
Speiser z Matarzyna. Ponadto przyz
nano 5 nagród I I I i 12 wyróżnień.
*
X I I — w Muzeum w Kozienicach
czynna była wystawa obrazująca dawne
i współczesne obyczaje regionu kozieniokiego, a wykonanych przez twórców
ziemi radomskiej.
*
X I I — w Hrubieszowie czynna była
wystawa najlepszych prac nadesłanych
na I Woj. Przegląd Plastyki Amator
skiej na Zamojszczyźnie. W sumie na
przegląd nadesłano 206 prac.
Ludowej, pełniący rolę placówki nie
tylko handlowej, lecz także W y s t a w i e n
niczej. Prezentuje się tu W y r o b y twór
ców ludowych z terenu całego kraju.
*
X I I — w Gdańsku otwarta została
V I Wojewódzka Wystawa Plastyki
Amatorskiej, zorganizowana przez Woj.
Ośrodek Kultury i Woj. Radę Z w. Zaw.
Na wystawie zaprezentowano 167 prac
74 autorów.
*
2 . X I I — na Rynku w Krakowie
odbył się kolejny X X I V konkurs szo
pek organizowany przez Muzeum Histo
ryczne m. Krakowa.
Na tegoroczny konkurs 51 uczestni
ków nadesłało 64 szopki. Jury pod prze
wodnictwem Sławomira Wojaka, dy
rektora Muzeum Historycznego, przy
znało nagrody następujące: w grupio
szopek największych nagrodę I otrzy
mał Zygmunt Grabarski, nagrody I I
Zdzisław Dudzik, Witold Głuch i Jan
Malik, w grupie szopek średnich — Wło
dzimierz Malik, nagrody I I Mieczysław
Marchwiarz, Marek Markowski, Andrzej
Nowicki oraz Roman Sochaoki, w gru
pie szopek najmniejszych —• Maciej
Moszew i Antoni Wołek, nagrody I I
Ryszard Kijak i Bronisław Piącik.
Ponadto przyznano 9 nagród I I I i jedną
I V (łąoznie we wszystkich kategoriach).
Szopki pokazano następnie na wystawie
w Muzeum Historycznym m. Krakowa.
*
X I I — w Nowym Sączu rozstrzyg
nięto konkurs ogłoszony dla ludowych
twórców, plastyków-amatorów i ręko
dzielników. Jury pod przewodnictwem
prof. Włodzimierza Hodysa oceniało
nadesłane praoe w 3 grupach: malar
stwa, rzeźby i rękodzieła artystycznego.
Spośród 91 autorów uczestniczących w
konkursie nagrody I otrzymali: w dzie
dzinie malarstwa na szkle — Ewelina
Pęksowa, w kategorii „twórców zaa
wansowanych" —- Joanna Elster, Sta
nisława Węglarska, Kazimierz Dagnan
z Nowegł Sącza oraz Dionizy Kuliński
z Limanowej. W kategorii „naiwnego
realizmu" — Józef Tworek z Nowego
Sącza, Antonina Juszczak z Zawady
i Piotr K w i t z Limanowej.
W dziedzinie rzeźby nagrody I
otrzymali 4 rzeźbiarze z Paszyna: Józef
Orleoki, Andrzej Drożdż, Wojciech Oleksy
i Stanisław Mika, a w kategorii rzeźby
ceramicznej — Zdzisław Korzon z Gorlic
Za rękodzieło artystyczne nagrody I
otrzymali: Andrzej Gąsienica-Makowski
z Zakopanego i Julian Grybos z Gorlic
Polska sztuka ludowa
za
granicą
X I —• w Leningradzie czynna była
wystawa polskiej sztuki ludowej współ
czesnej. Pokazano t u 300 eksponatów
z dziedziny rzeźby, ceramiki, stroju,
haftu i tkaniny. Przy okazji wystawy
podpisane zostało porozumienie o współ
pracy Państwowego Muzeum Etnogra
ficznego w Warszawie z Państwowym
Muzeum Etnografii Narodów ZSRR.
*
a
124
X I I — w Katowioach, w dotych
czasowym sklepie „Cepelia" powstał
pierwszy w województwie Dom Sztuki
X I I — w Madrycie, na Uniwersy
tecie otwarta została wystawa polskiej
sztuki ludowej, zorganizowana przy
udziale Państwowego Muzeum Etno-
Inne
graficznego w Warszawie. Na zaprezen
towaną tu kolekcję złożyły się: obrazy
Eweliny Pęksowej i Zofii Roj z Zakopa
nego oraz rzeźby ludowe i stroje regio
nalne z różnych terenów Polski.
26, 27.XI — w Opolu obradował
I V Krajowy Zjazd Stowarzyszenia Twór
ców Ludowyoh, który zgromadził oprócz
twórców ludowych także naukowców,
przedstawicieli placówek muzealnych
oraz „Cepelii". Referat wstępny pt.
„Rola i miejsce kultury ludowej w spo
łeczeństwie socjalistycznym" wygłosił
prof, dr Józef Burszta. Dyskusja toczyła
się wokół problemów prawidłowego roz
woju twórczości ludowej oraz dalszej
poprawy warunków bytowych i wa
runków pracy ludowych twórców.
Prezesem został wybrany Bronisław
Cukier z Zakopanego. Wybrano również
skład Rady Naukowej, której przewodni
czącym został prof, dr Roman Reinfuss.
Z okazji zjazdu zorganizowano w
Opolu w pomieszczeniu zjazdowym wys
tawę prezentującą dorobek członków
STL oraz wystawę publikacji dotyczą
cych kultury i wystawę-kiermasz malo
wanej ceramiki opolskiej. Wciągu dwóch
dni wykupiono wszystkie eksponaty.
*
X I I —• w centralnej galerii Sztok
holmu ,,Svea" czynna była wystawa
polskioh prymitywistów pn. ,,Świat codzionnośei z fantazją". Zorganizowana
przy współudziale BHZ Desa.
*
X I I — w Ośrodku Informacji i K u l
tury w Lipsku czynna była wystawa wy
robów Wlooławskich Zakładów Ceramiki
Stolowoj. Wystawę zwiedziło ok. 100 000
osób. Z okazji wystawy wydano katalog
zawierająoy tekst informacyjny o dziejaoh „Włocławka", omawiający formy,
motywy i kolorystykę wyrobów — oraz
barwne ilustraoje.
Wystawie
towarzyszyły
pokazy
zdobienia fajansu przez Alinę Piwowar
i Holonę Musialik.
S
U
M
M
A
*
R
I
E
S
*
X I — w Koszalinie odbyła się sesja
naukowa na temat „Relikty kultury
jamneńskiej i problemy jej ratowania".
Referaty wygłosili: prof, dr Józef Bursz
ta o międzynarodowym znaczeniu kul
tury ludowej Pomorza Zach., mgr Juliusz
Sienkiewicz o tradycyjnym budownic
twie wsi jamneńskiej i problemie jej ra
towania, mgr Anna Masiewicz o sztuce
i zdobnictwie jamneńskim oraz mgr
Benedykt Malinowski i mgr Tadeusz
Szadkowski o problemach konserwator
sko-etnograficznych i organizacyjnych
przy realizacji kaszubskiego Parku Etno
graficznego we Wdzydzach.
*
1 7 . X I I — w Kcyni uroczyście ob
chodzono jubileusz 50-lecia praoy twór
czej artystki ludowej i popularyzatorki
folkloru —• Klary Prillowej. Równo
cześnie założony i kierowany przez nią
zespół regionalny „ P a ł u k i " obchodził
20-lecie swej działalności. Z tej okazji
zarówno Klara Prillowa, jak i jej zespół
otrzymali honorowe dyplomy uznania
ministra kultury i sztuki.
Р
Е
З
Ю
М
Е
SUMMARY O F A R T I C L E S
I r e n a T u r n a u — I N F L U E N C E OF T H E COSTUMES
OF THE GENTRY A N D BURGHERS ON POLISH F O L K
DRESS I N T H E 16th-19th CENTURIES
The authoress based her presentation of the problem (which
has by no means been exhausted i n Polish literature on tho
subject) on results of ethnographic research, iconographic sources
and published archive materials.
Speaking about the influences of the national dress and
West European fashions, the authoress tries to establish the
local features of the peasant clothes irrespective of the influences
coming from the clothes of other social groups. The authoress
is of the opinion that — as from the 16th century — i t is possible
to distinguish tho seperate and individual character of the
Polish peasant clothes and their regional differences. A t that
time in the area of Małopolska (Little Poland) and Wielkopolska
(Great Poland) there were many mutual influences between
peasant clothes and those worn by the inhabitants of the towns
and petty gentry. I n Silesia and Pomerania a strong influence
is seen of West European styles on -the dress worn by Polish
burghers and later copied by peasants in the 16th and 17th
centuries. I n Silesia the influences came already modified from
the southern German lands and Moravia. The clothes worn
in the region of Gdańsk and in Szczeoin Pomerania resembled
Spanish fashions modified into a Dutch version, which was
popular in all the Baltic countries. Starting from the 16th century
the men's peasant costumes were under a strong influence of the
national dress that spread from the manor houses and the neigh
bouring towns. The peasant's costumes that assumed a developed
form in the 19th century began to take shape in many regions
as early as the 17th or 18th century. However, in most villages
of the Corona Regni Poloniae (Poland) the development of the
tyle of clothes was hampered by the poverty of the villeins.
I n the 17th and 18th centuries, in Great Poland, Silesia
and Pomerania, where the textile industry had its centres and
the supplies of materials were better, the peasants kept alive
the national dress fashion which was disappearing in the olothes
worn by the gentry and burghers.
The rapid development of folk costumes that took place
in Poland in the 19th century was, in the opinion of the authoress,
the result of the growing prosperity of the peasants and the
growing importance of clothes as an indicator of the social
and finanical position of their owners.
The men's clothes of those times continued to show the
influence of the national dress as i t had been in past centuries,
and the woman's dress showed traces of various West European
fashions and styles popularized by the manor houses. I n Silesia
and Great Poland western influences were very strong and the
most direct.
Recording the existence of a number of problems which
cannot be solved on the basis of the present state of research
the authoress puts forward a number of postulates concerning
research. They concern first of all the chronological listing of
outside influences on peasant clothes and the problems of regionalaization of dress and costumes in various parts of the old Polish
Republic.
A l e k s a n d e r J a c k o w s k i — CONTEMPORARY FOLK
P A I N T I N G A N D ITS F R I N G E AREAS
Defining the range of his analysis the author takes the most
general definition of painting as the point of departure: painting
= the organization of a defined two-dimensional space by means
of colours, which includes painted presentations such as signs,
ornaments, decoration of objects of everyday use, as well as
all kinds of pictures, polychrome painting and secular and cult
paintings. The author makes an analysis of paintings that satisfy
the human demand for aesthetic experience i n an easy way as
well as the works of art able to arouse and satisfy spiritual needs
of higher order.
The author does not make any radical division between
the two phenomena. Emphasizing the distance between the
125