2be8b7d1a8ff43b4d54c925bc9d500ea.pdf
Media
Part of Sto lat Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego / LUD 1995 t.78
- extracted text
-
Lud, t. 78, 1995
ZYGMUNT KŁODNICKI
Prezes
Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
STO LAT POLSKIEGO
TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
"Uratować i zachować przy życiu to, co
obok i pomimo postępu oświaty i cywilizacji istnieć może i powinno. Uratować
dla nauki i od zapomnienia to, co zaginąć
musi i niedługo zaginie".
Antoni
Kalina
Nie sposób na kilku stronach przedstawić dzieje stuletniego Towarzystwa
z uwzględnieniem szerszego tła, niezbędnego przecież dla odpowiedniej oceny
roli jaką ono odegrało w nauce i kulturze polskiej. Odkładając ten ambitny
zamiar na później spróbuję tylko naszkicować dzieje Towarzystwa do tomu
"Ludu" poświęconego setnej rocznicy. Czytelnicy zainteresowani różnymi
aspektami działalności Towarzystwa mają do dyspozycji kilkanaście artykułów
i setki sprawozdań, wykazów etc. opublikowanych
głównie w "Ludzie" l.
Ważniejsze publikacje zestawiono w załączonej bibliografii.
Różnego rodzaju zainteresowania tradycyjną kulturą, głównie wiejską, na
ziemiach polskich nasiliły się szczególnie w drugiej połowie XIX wieku. Dość
wspomnieć Łukasza Gołębiowskiego, Wacława Zaleskiego, Kazimierza W.
Wójcickiego, Żegotę Paulego, a zwłaszcza Oskara Kolberga. W 1873 roku
powstała w Krakowie Akademia Umiejętności, a w jej ramach Komisja
Antropologiczna 2. Powstały i przez dziesięciolecia wychodziły znakomite
czasopisma "Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej" (od 1877 roku)
i "Wisła" (od 1887 roku). Wciąż jednak brakowało stowarzyszenia, które skupiałoby ludzi zainteresowanych szeroko rozumianą problematyką ludoznawczą·
I Świetnym
przewodnikiem po zawartości pierwszych 69 tomów tego czasopisma jest
Bibliogro,(ia zawartości ..Ludu" za lata 1895 -1985, opracowana
przez G. E. Karpińsk,t
i M. Niewiadomską (1988).
l
Po jej ukonstytuowaniu się w następnym roku kierownictwo Sekcji Etnologicznej powierzono O. Kolbergowi.
10
Założenie Towarzystwa
Ludoznawczego i jego pierwszy okres
Inicjatorem powołania Towarzystwa Ludoznawczego był inspektor szkolny Seweryn Udziela (w 1891 roku). Udało się to dopiero po paru próbach
grupie osób, której przewodniczył Antoni Kalina - slawista, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza. Do grona tego należeli Jan Karłowicz - redaktor
"Wisły", językoznawca i etnograf warszawski, Jan Baudouin de Courtenay
- językoznawca, podówczas profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektorzy szkół ludowych - dr Henryk Biegeleisen i Mikołaj Rybowski oraz dr
Iwan Franko - redaktor "Żitje i Słowo" i urzędnik Stefan Ramułt. W dniu
9 lutego 1895 roku w sali ratuszowej we Lwowie, w obecności 64 członków,
odbyło się pierwsze Walne Zgromadzenie Towarzystwa.
"Celem Towarzystwa - pisał w 1895 roku jego pierwszy prezes Antoni
Kalina - jest umiejętne badanie ludu polskiego, ruskiego i sąsiednich, oraz
rozpowszechnianie
zebranych o nim wiadomości za pośrednictwem własnego organu, wydawnictw obrazowych, przedstawiających lub opisujących
lud - wreszcie założenie biblioteki i muzeum, w których mieścić się będzie wszystko co się odnosi do życia ludu, lub służy do poznania jego
właściwości".
"Towarzystwo ludoznawcze z pomocą swoich członków - snuł dalej plany
Antoni Kalina - będzie zbierało w sposób systematyczny i umiejętny
materiały, mające jakikolwiek związek z ludoznawstwem, przy czym zwracać
będzie szczególniejszą uwagę na te cechy charakterystyczne życia ludowego,
które w dotychczasowych
pracach ludoznawczych wcale nie, albo tylko
pobieżnie były uwzględniane Oak np. wierzenia, lecznictwo ludowe, melodie
pieśni ludowych, budowa i urządzenia domu, jego ornamentacja, ubiór i strój
itp.). Chcąc ułatwić zbieranie materiałów do ludoznawstwa odnoszących się,
w sposób systematyczny i umiejętny, wyda Towarzystwo kwestionariusz
dokładny, który roześle pomiędzy swych Członków".
W słowie wstępnym do pierwszego zeszytu "Ludu" (kwiecień 1895 roku)
redaktor Antoni Kalina podkreślił, że "granice etnograficzne, kolonie polskie
na obszarze ruskim, jako też ruskie na polskim, terytorialne rozmieszczenie
pojedynczych narzeczy - zajmować będą w programie Towarzystwa jedno
z najważniejszych miejsc jego pracy". Obok celów naukowych Kalina sformułował także cele społeczne, zgodne z hasłami pozytywistycznymi: "Dziś,
kiedy powszechnym jest hasło: lud, oświata jego, polepszenie jego bytu
materialnego - powinniśmy zacząć budować od fundamentu, a tym jest
poznanie tego ludu, jego życia i charakteru. Jeżeli tego nie zrobimy, praca
nasza dla ludu będzie bezskuteczna, gdyż nie będąc zastosowaną do jego
właściwości, nie przyniesie mu tego pożytku, którego się po niej spodziewamy"
(Kalina, 1895, s. 3). Zapowiedział też tworzenie oddziałów Towarzystwa
w różnych miejscowościach.
11
Był to plan bardzo ambitny i, zdawać by się mogło, nierealistyczny,
przekraczający ówczesne możliwości. Brakowało wszystkiego: pieniędzy, autorów (pierwsza katedra etnologii zostanie otwarta dopiero w 1910 roku, a i to
na krótko) i zrozumienia w społeczeństwie. Na razie jednak panuje optymizm;
w wyniku energicznej akcji rekrutacyjnej przybywa członków. Na koniec roku
1895 będzie ich 194, a wśród nich profesorowie (19) i studenci (11) Uniwersytetu Jana Kazimierza i Uniwersytetu Jagiellońskiego, nauczyciele i dyrektorzy szkół publicznych (aż 41) i towarzystw muzycznych (7), inspektorzy
okręgów szkolnych (5), duchowni różnych wyznań (11), literaci (8). Na uwagę
zasługuje udział pracowników Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (4)
z dyrektorem Wojciechem Kętrzyńskim i skryptorem Wilhelmem Bruchnalskim, późniejszym prezesem Towarzystwa.
U zarania istnienia Towarzystwa Ludoznawczego, gdy jeszcze nie było
muzeów etnograficznych, katedr etnografii i etnologii, a także uniwersytetów
ludowych, przyciągało ono tych, którym problematyka tradycyjnej kultury
była bliska. Gromadziło osoby z różnych środowisk Galicji, głównie jednak
nauczycieli. Powstawały oddziały TL w Buczaczu (w 1897 roku - założyciel
Ludwik Młynek), Wieliczce (1898 - Seweryn Udziela), Krakowie (1898- Jan
Świętek), Tatarowie (1899Józef Schneider), Tarnowie (1899 - Ludwik
Młynek), Chrzanowie (1900 - Bronisław Gustawicz), Podgórzu koło Krakowa (1902 - Seweryn Udziela)3.
W tym pierwszym okresie wyraźnie wyodrębnia się dziesięciolecie Antoniego
Kaliny (Kłodnicki, 1995b), kiedy to istniała względna równowaga prac badawczych, wydawniczych i popularyzacyjnych. Za prezesury Józefa Kallenbacha
(1905 - 1910) i Adama A. Kryńskiego (1910 - 1914) następuje spadek aktywności
Towarzystwa. Cezurę stanowi rok 1910, kiedy to sekretarzem Towarzystwa
i członkiem komitetu redakcyjnego "Ludu" zostaje Adam Fischer4•
Okres drugi (1910 -1945)
Adam Fischer, romanista z wykształcenia, został ludoznawcą z upodobania. Objąwszy funkcję sekretarza i członka komitetu redakcyjnego, później
redaktora "Ludu", okazał się znakomitym organizatorem. "Przejął dużą część
obowiązków redakcyjnych, osobiście doglądał korekt, załatwiał kredyty w drukarniach, dobierał autorów, poszerzał kontakty zagraniczne, dbał o rozwój
biblioteki, słowem, zapoczątkował nową epokę w dziejach Towarzystwa,
trwającą poprzez burzliwy okres I wojny światowej aż po schyłek dwudziestolecia międzywojennego" - pisała Helena Kapełuś (1982, s. 348). Ówcześni
Próbę czasu najlepiej zniosły oddziały: podgórski i krakowski.
Olga Gajkowa (1967, s. 18) uważa, że pierwszy okres kończy się wraz z wybuchem I wojny
światowej. Podobnie Helena Kapełuś (1982, s. 348 - 349), która wprawdzie podkreśla zmiany
zachodzące w TL od 1910 roku, ale za rzeczywistą cezurę uważa okres I wojny światowej.
3
4
12
prezesi TL - prof. Adam A. Kryński (1910-1914), prof. Wilhelm Bruchnalski
(1917 - 1926) i prof. Jan Czekanowski (1926 - 1946) - akceptowali życzliwie
poczynania Fischera, które zwalniały ich z szeregu trudnych obowiązków.
Ten okres dziejów Towarzystwa charakteryzowało
częściowe zerwanie
więzi między zarządem a członkami. Adam Fischer był przeciążony obowiązkami na UJK i w Towarzystwie, a może nie miał tej pasji społecznikowskiej,
która charakteryzowała
Antoniego Kalinę. Inną cechą tego okresu był
wzrastający
rozziew między przedstawicielami
nauki a rzeszą amatorów-ludoznawców, wskutek czego "Lud" nie mógł już pełnić roli pomostu
między tymi środowiskami (Kapełuś, 1982, s. 349). Charakterystycznym
przejawem unaukowienia Towarzystwa był związek z Polskim Towarzystwem
Etnologicznym, zawiązanym w październiku 1921 roku w Warszawie, którego
prezesem został prof. Jan Czekanowski (ówczesny wiceprezes TL), a jego
organem "Lud" 5. PTE rychło popadło w letarg, natomiast trwały okazał się
związek personalny i lokalowy Towarzystwa z Zakładem Etnologii UJK. Aż
do II wojny światowej pracownicy Zakładu będą stanowić trzon zarządu
Towarzystwa i dostarczać artykułów do "Ludu", a później do kolejnych
tomów "Prac Etnograficznych"
(ukazywały się od 1934 roku). II wojna
światowa przerwała działalność Towarzystwa, a większość jego członków bądź
oddała życie, walcząc z najeźdźcami, bądź rozproszyła się po świecie. Walcząc
z przeciwnościami losu zmarł w 1943 roku we Lwowie Adam Fischer.
Jest znamienne dla towarzystw, że wyraźne piętno wyciskają na nich osoby
nimi kierujące. Takim spiritus movens Towarzystwa
Ludoznawczego był
niewątpliwie Adam Fischer; wraz z jego śmiercią kończy się drugi okres
dziejów Towarzystwa. Na drugim planie, jakby w cieniu tego znakomitego
sekretarza i redaktora "Ludu", znajduje się wielka postać polskiej i światowej
etnologii i antropologii fizycznej - prof. Jan Czekanowski. W omawianym
okresie był on wiceprezesem, a od 1926 roku - prezesem Towarzystwa. Jemu
to przypadnie w udziale rola reaktywowania TL po wojnie.
Okres trzeci (1945 -1965)
Inicjatywa odrodzenia Towarzystwa zrodziła się zaraz po wojnie w Lublinie wśród kilku członków dawnego zarządu; profesorowie Jan Czekanowski
i Jan Mydlarski oraz dr Józef Gajek zwołali pierwsze zebranie (12.10.1945),
a następnie XXI Walne Zgromadzenie (22.11.1945). Postanowiono wydawać
dalej "Lud" i kontynuować serię "Prace Etnograficzne" oraz przygotować
i wydać Polski Atlas Etnogrąficzny.
5 Jednak
"dopiero tom ... XXI stanowi prze10m ... "Lud" nabral charakteru specjalnego
pisma etnologicznego, w którym uwzględniano również zagadnienia z pogranicza nauk antropologicznych" (Gajek, 1946, s. 11).
13
Od XXII Walnego Zgromadzenia (Lublin, 24-25.01.1947 roku) Towarzystwo nosi nazwę "Polskie Towarzystwo Ludoznawcze". Ta nowa nazwa
odzwierciedla zmianę Towarzystwa z prowincjonalnego, jakim de facto było
przez pół wieku, na ogólnopolskie. Powstają oddziały w różnych miejscowościach, podjęto szereg inicjatyw i prac badawczych (głównie dla potrzeb
Polskiego Atlasu Etnograficznego, później także dla monografii terytorialnych).
Szczególne osiągnięcia ma Towarzystwo na polu wydawniczym - utworzono
nowe czasopisma i kilka serii wydawniczych. Od 1947 roku ukazują się książki
w ramach serii "Prace Etnologiczne", w dwa lata później zaczęto wydawać
zeszyty Atlasu Polskich Strojów Ludowych; od 1951 roku wydawane są prace
w serii "Archiwum Etnograficzne", w tym samym roku wznowiono serię "Prace
i Materiały Etnograficzne" (poprzednio nosiła ona nazwę "Prace Etnograficzne"). Od 1957 roku ukazuje się dwumiesięcznik "Literatura Ludowa", w rok
później założono nową serię - "Biblioteka Popularno-Naukowa",
a od 1959
roku ukazują się w Łodzi "Łódzkie Studia Etnograficzne". W 1960 roku
powołano Redakcję "Dzieł wszystkich Oskara Kolberga", która zajęła się
reedycją dzieł oraz edycją materiałów rękopiśmiennych Kolberga. Obok tego
nadal wychodzi "Lud" - jedno z naj starszych czasopism ludoznawczych
w Europie. W powojennym dwudziestoleciu Towarzystwo, kierowane przez
prof. Józefa Gajka, ucznia Adama Fischera, jest naj poważniejszym w Polsce
wydawnictwem na polu etnografii, etnologii i folklorystyki.
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze pełni niektóre funkcje, które w wielu
innych krajach spełniają instytuty etnograficzne (etnologiczne): poza wydawaniem
licznych książek i czasopism, organizowaniem konferencji o zasięgu krajowym,
niekiedy także międzynarodowym, reprezentuje polską etnografię i etnologię,
zarówno w kraju jak i na zewnątrz (np. członkostwo i udział w konferencjach
Międzynarodowej Unii Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych, udział
w kongresach slawistycznych itp.). PTL prowadzi również intensywne badania
terenowe i ankietowe dla potrzeb Polskiego Atlasu Etnogrąficznego i monografii
regionalnych. W lipcu 1953 roku prace te przejął Komitet organizacyjny Instytutu
Historii Kultury Materialnej PAN (IHKM powołano 19.11.1953 roku).
Za prezesury prof. Kazimierza Moszyńskiego (1945 - 1953) siedzibę Zarządu Głównego przeniesiono z Lublina do Poznania (1.01.1952), następnie do
Wrocławia (przełom 1953 i 1954 roku). Po Moszyńskim przez jedną kadencję
obowiązki prezesa pełnił Józef Gajek (1953 - 1956), a po nim - w latach
1956 - ł 961 - prof. Tadeusz Seweryn.
W trzecim okresie, trwającym około dwudziestu lat, Towarzystwem kierował faktycznie Gajek. Duchem opiekuńczym tego okresu, podobnie jak
w okresie międzywojennym, okazał się prof. Jan Czekanowski. Będzie on także
prezesem Towarzystwa w trudnych latach kończących ten okres (1961 - 1964).
Śmierć Czekanowskiego (1965) i odejście Gajka z Towarzystwa, w tym samym
mniej więcej czasie, wyznaczają cezurę końcową okresu trzeciego.
14
Okres czwarty (1965 - 1991)
Następne lata charakteryzuje kontynuacja szeregu inicjatyw poprzedniego
okresu, w tym zwłaszcza wydawnictw. Wysoka ocena działalności Towarzystwa w poprzednim okresie sprawia, że Polska Akademia Nauk nadal finansuje
działalność statutową i wydawniczą. Zmniejszające się dotacje i coraz większe
kłopoty ze zdobywaniem papieru utrudniają jednak działalność wydawniczą.
Niemniej jednak w omawianym okresie dokonano reedycji dzieł O. Kolberga
i wydano kilkadziesiąt tomów z zachowanych rękopisów (głównie pod
redakcją prof. Józefa Burszty). Regularnie ukazywał się "Lud" (po zmarłym
w 1987 roku Józefie Burszcie redakcję przejął prof. Zbigniew Jasiewicz). Po
przerwie (1969-1971) prof. Czesław Hernas wznowił wydawanie "Literatury
Ludowej" (poprzednio redagował ją prof. Julian Krzyżanowski).
W latach 1964 - 1967 prezesem PTL był prof. Bolesław Olszewicz, po nim
godność tę przyjęła prof. Kazimiera Zawistowicz-Adamska (1967 -1976). Od
1976 roku prezesem była prof. Bronisława Kopczyńska-Jaworska
(sekretarz
generalny poprzednich trzech kadencji). W 1980 roku obowiązki przejął prof.
Franciszek Wokroj. Od 1982 roku prezesem Towarzystwa była dr Anna
Kowalska-Lewicka,
od 1989 (przez rok) - dr Janina Hajduk-Nijakowska,
a od 1990 - niżej podpisany.
Szczególnym osiągnięciem tego okresu jest utworzenie w Łodzi Ośrodka
Dokumentacji i Informacji Etnograficznej (w 1968 roku), w którym opracowano m.in. szereg bibliografii etnografii, etnologii i folklorystyki polskiej oraz
współpracowano z najważniejszymi bibliografiami międzynarodowymi. Kolejną cechą charakterystyczną omawianego okresu jest wolny spadek aktywności
oddziałów przy zachowanej działalności wydawniczej.
Okres piąty (po rokul991)
W ostatnich latach zaszły poważne zmiany. Od początku 1992 roku PTL,
podobnie jak wszystkie inne towarzystwa, przestał być subwencjonowany
w zakresie działalności statutowej przez Polską Akademię Nauk. Towarzystwo
istnieje dzięki wsparciu Komitetu Badań Naukowych, który po większej części
finansuje funkcjonowanie biblioteki, archiwum, ODiIE oraz Redakcji DWOK,
a także poważnie wspiera wydawanie publikacji naukowych PTL. W tym
samym czasie znaczną pomocą Towarzystwu służy Ministerstwo Kultury
i Sztuki. Komitet Nauk Etnologicznych PAN został współwydawcą "Ludu"
i "Łódzkich Studiów Etnograficznych",
zdejmując z nas trud zabiegania
o dotacje na ten cel.
Wśród nowych inicjatyw PTL należy wymienić serię "Biblioteka Zesłańca"
(od 1991 roku) i Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego (od 1993 roku).
Powszechna już w wielu krajach świata idea "małych ojczyzn" i regionów
oraz zachowania zabytków tradycyjnej kultury, upowszechnia się ostatnio
15
również w Polsce. Nasze Towarzystwo włączyło się do prac paru komisji
w Ministerstwie Edukacji Narodowej i w Ministerstwie Kultury i Sztuki oraz
wzięło udział w V Kongresie Regionalnych Towarzystw Kultury (w 1994 roku).
Wreszcie możemy realizować marzenia naszych wielkich poprzedników
wpływać na kształtowanie się pokoleń czułych i wrażliwych na swoje dziedzictwo kulturowe. Być może okaże się to szansą i wyzwaniem dla członków
Towarzystwa w drugim stuleciu jego istnienia.
Polskie
Towarzystwo
Ludoznawcze
w przeddzień
obchodów
jubileuszowych
Towarzystwo liczy około 1100 członków, należących do 20 oddziałów.
W kolejności alfabetycznej są to oddziały: w Bytomiu, Gdańsku, Kaliszu,
Kolbuszowej, Koszalinie, Krakowie, Lublinie, Łańcucie, Łodzi, Mszanie Dolnej, Opocznie, Opolu, Poznaniu, Szczecinie, Toruniu, Warszawie, Wrocławiu,
Zakopanem, Zamościu i Zielonej Górze.
Aktualny skład prezydium Zarządu Głównego PTL wyłoniony na 68
Walnym Zgromadzeniu PTL w Szamotułach (wrzesień 1992): prezes - dr hab.
Zygmunt Kłodnicki, wiceprezesi - dr Anna Kowalska-Lewicka i mgr Roman
Tubaja, sekretarz generalny - dr Magdalena Rostworowska, zastępca sekretarza generalnego - mgr Elżbieta Berendt, skarbnik - mgr Zbigniew
Toroński, zastępca skarbnika - dr Janusz Bohdanowicz, członek - mgr
Teresa Lasowa.
Ważną sprawą jest przedstawienie członków zasłużonych dla Towarzystwa.
Lista byłaby długa i nigdy nie mielibyśmy pewności, że kogoś nie pominęliśmy.
Nie wszyscy bowiem tratiIi na karty dokumentów, a i wiele dokumentów
zaginęło. Powtórzmy na zakończenie słowa Antoniego Kaliny, który jak mało
kto mial prawo napisać: "... według sił i możności pracowaliśmy dla sprawy,
którą uważamy za ważną i pożyteczną".
BIBLIOGRAFIA
Pominięto liczne sprawozdania z walnych zgromadzeń, wykazy członków, wykazy nabytków
bibliotecznych, bilanse. sylwetki badaczy i członków PTL itp., które zamieszczano w "Ludzie";
odnotowano je w bibliografii G. A. Karpińskiej i M. Niewiadomskiej, 1988, s. 82 - 106, 108 - 1351.
Burszta Józef
1969
Etnofl'afia
IV
hvier(:wieczu
PCllski Ludowej.
Organizacja
-
tendencje
-
kierunki
badań,
"Lud" t. 53, s. 31 - 59.
1970
W 75-lecie
Polskiego
1974
Etnografia
polska.
Towarzystwa
Osiąyni{'cia
-
Ludoznawczego,
organizacja
-
"Lud" t. 54, s. 5 - 8.
"Kultura i Społeczeństwo"
perspektyw)',
nr 3.
1975
Etnografia
polska.
Osiągnięcia
1978
Etnografia
polska
w 25-leciu
1985
W 90-lecie
Polskiego
-
organizacja
Polskiej
Towarzystwa
-
Akademii
Ludoznawczego,
"Lud" t. 59. s. 5-21.
"Lud" t. 62, s. 3 -11.
"Lud" t. 69, s. 10 - 17.
perspektywy,
Nauk,
16
Czekanowski Jan
1946 Półwiecze ..Towarzystwa Ludoznawczego", "Lud" t. 36, s. 33 - 88.
Czterdziestolecie ...
1985 40-/ecie oddziału lubelskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Lublin, s. 12.
Dzie/a ...
1991 Dzie/a wszystkie Oskara Kolberga. Complete Works of Oskar Kolberg - Publication
Reference, pod. red. Bogusława Linette, Poznań, s. 142.
Gajek Józef
1946 Śp. Profesor Dr Adam Fischer, "Lud" t. 36, s. 6 - 18.
1949 Zadania Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w okresie najbliższego 6-cio lecia, .,Lud"
t. 39, s. 606-61l.
1950 Sześcioletni plan pracy Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, "Lud" t. 39, s. 612 - 624.
1958 Rola Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w polskiej etnografii w latach 1945 -1955,
"Lud" t. 43, s. 9 - 32.
1966
W 70-lecie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego 1895 - 1965, "Lud" t. 50, s. 3.
G[ajek) [Józef]
1955 Polskie Towarzystwo Ludoznawcze we Wroclawiu, "Przegląd Antropologiczny" t. 21, z. 3,
s. 1203.
Gajkowa
1960
1967
Olga
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze 1895 -1945 -1960, Szczecin, ss. 60.
Historia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Jego powstanie, rozwój
znaczenie
w ciągu siedemdziesięciolecia, "Lud" t. 51, cz. I, s. 7 - 60.
G[ajkowa) O[lga]
1952 Konferencja etnografów w Krakowie 17 - 19 11 1951 r., "Lud" t. 39, s. 624 - 625.
1954 Sprawozdanie z konferencji w sprawie badań terenowych /lad rolnictwem i hodowlą z dnia
9 i 10 maja 1953 r. w POZ/laniu, "Lud" t. 41, cz. 2, s. 1268-1280.
Gerlach-Klodnicka
Jadwiga
1966
Wykaz dokumentów związanfch z dzialalnością ..Towarzystwa Ludoznawczego" we
Lwowie w 1895 roku, .,Lud" t. 50, cz. I, s. 5-6 (plus 16 stron niepaginowanych).
Informacja ...
1983 Informacja o dzialahlO,fei Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Wrocław, ss. 16
(material powielany).
J. H.
1965 Pó/wiecze czlonkostwa Jana Czekanowskiego w Polskim Towarzystwie Ludoznawczym,
"Lud" t. 49, cz. 2, s. 789 - 792.
Jasiewicz Zbigniew, Klodnicki Zygmunt
1993
Przed lOO-leciem Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, "Lud" t. 76, s. 13 - 19.
Jaworska Bronisława
1974
W odpowiedzi oddziałom - uwagi prezydium
PTL, "Lud" t. 58, s. 325 - 328.
Jaworska Bronisława, Lewowicki Jerzy
1974
Dyskusja oddzia/ów na temat osiągnięć i celów PTL. Podsumowanie, "Lud" t. 58,
s. 321- 325.
Judenko Konstanty
1958 Nowe prądy metodologiczne w etnografii polskiej okresu dziesięciolecia ( 1945 - 1955) i ich
odbicie w pracach i publikacjach Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, .,Lud" t. 43,
s. 49 - 62.
Kalina Antoni
1895 S/owo wstępne, "Lud" t. 1, s. 1 - 4.
1900 Pierwsze pięciolecie, "Lud" t. 6, s. 1 - 6.
ze
17
Kapcłuś Helena
1982 "Lud". Orgun Towarzystwa
Ludoznawczego
we Lwowie (1895 -1918), w: Dziejefolklorystyki polskiej
1864 - 1918, pod red. Heleny Kapełuś i Juliana Krzy7.anowskiego,
Warszawa, s. 338 - 390.
Karpińska Grażyna Ewa, Niewiadomska Maria
1988 Bibliografia
zawarto.§ci "Ludu" za luta 1895 -1985, Archiwum Etnograficzne nr 35,
Wrocław, s. 394.
Karwot Edward
1956 Zagadnienie wierzeń i magii w pracach i publikacjach Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego na tle osiągnięć etnografii polskiej w ostatnim dziesięcioleciu,
"Lud" t. 43, s. 71 - 92.
Kłodnicki Zygmunt
1993 Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze
(w przededniu
setnej rocznicy
swego powstania),
"Twórczość Ludowa" R. 8, nr I - 2 (23), s. 74 - 76.
1995a Sto lat Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
(Lwów - Lublin - POZllllli - Hroclaw),
"Dolny Śląsk" R. I.
1995b Towarzystwo
Ludoznawcze
we Lwowie (dziesięciolecie
Antoniego
Kaliny) "Literatura
Ludowa" R. 39, z. 4, s. 3 - 25.
Kłodnicki Zygmunt, Stawarz Andrzej
1995 J uhi/eusz /OO-Iecia Polskieyo Towarzystwa
Ludoznawczego,
w: 100 lat Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.
Informator,
Warszawa (brak paginacji).
Kowalska-Lewicka Anna
1985 Józef Gajek w Polskim Towarzystwie
Ludoznawczym,
"Lud" t. 69, s. 18-22.
1988 Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze.
Jego miejsce w życiu naukowym i kulturalnym
kraju,
"Lud" t. 72, s. 47 - 65.
Kozyra Anna
1977 Ramowy plan pracy Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
na lata 1976 -1980, "Lud"
t. 61, S, 341-342.
Krzy7.anowski Julian
1971
Folklorystyka
polska, w: G. Cocchiara, Dzieje Iolklorystyki
w Europie,
Warszawa,
s. 627 - 638.
Kutrzebianka Anna
1948 Rozwój etnoyrafii i etnologii w Polsce, "Historia nauki polskiej w monografiach" t. 14,
Kraków, s. 58.
Kużmicz Bolesław
1958 Zagadnienie
popularyzacji
eltlografii, "Lud" t. 43, s. 157 - 182.
Nasz Adolf
1958 Dzialalno.5ć Pol.~kiego Towarzystwa
Ludoznawczego
w ostatnim dziesięcioleciu w zakresie
prac naukowo-hadawczych
i wydawniczych,
"Lud" t. 43, s. 33 - 48.
Obchód ...
1905
Obchód
jubileuszowy
Towarzystwa
Ludoznawczego,
"Lud" t. II, s. 97 - 98.
Polskie ...
1957 Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
Wrocław, s. 27.
Pasem-Zieliński Aleksander
1973 Kształtowanie
się eltlografii polskiej jako samodzielnej
dyscypliny
naukowej (do 1939 r.),
w: Historia etnografii polskiej, pod red. Małgorzaty Terleckiej, Wrocław- Warszawa-Kraków-Gdańsk,
s. 29-113.
Regulamin ...
1898 Regulamin
dla oddziałów
Rybowski Mikołaj
1905 Sprawozdanie
z czynno.§ci
"Lud" t. II, s. 320 - 323.
2 -
Lud t. LXXVIII
"Towarzystwa
dziesięcioletniej
Ludoznawczego",
Towarzystwa
"Lud" t. 4, s. 101 - 105.
Ludoznawczego
we Lwowie,
18
Sobisiak
Walerian
1958
Zagadnienie
"Lud"
źródeł archiwalnych
w pracach Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego.
t. 43, s. 93 - 121.
Sprawozdanie ...
1952 Sprawozdanie z badań terenowych Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
"Lud" t. 41, s. 1259-1267.
Statut ...
1946 Statut Towarzystwa Ludoznawczego, "Lud" t. 36, s. 417 - 424.
1947 Statut Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. "Lud" t. 37, s. 519 - 531.
1962 Statut Po/skiego Towarzystwa Ludoznawczego, Wrocław, s. 15.
Staszczakówna
1954
w /')52 r.,
Zofia
Sprawozdanie z prac nad Polskim Atlasem Etnograficznym za okres /')47 - /')53 r., "Lud"
t. 41, cz. 2, s. J 280 -1283.
Sulitka
Andrej
1975
Podpisanie umowy o współpracy między Słowackim Towarzystwem Ludoznawczym a Polskim Towarzystwem Ludoznawczym (oraz) Umowa o wspólpracy, "Lud" t. 59, s. 292 - 295.
Trawińska-Kwaśniewska
1958
Maria
Życie społeczne w pracach wydawniczych Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w okresie ostatniego dziesięciolecia. "Lud" t. 43, s. 63 - 70.
Zawistowicz-Adamska
Kazimiera
1973
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Dorobek, dzialalno.~ć, perspektywy rozwoju, "Nauka
1975
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Dorobek, działalno.~ć, perspektywy rozwoju. "Lud"
t. 59, s. 23 - 48, (Niewielkie zmiany w stosunku
do poprzedniego
artykułu).
Polska"
Zygmunt
nr I, s. 80 - 106.
Kłodnicki
A CENTENARY
OF
THE
POLISH
ETHNOLOGICAL
SOCIETY
(Summary)
The author,
President
in 1895 and its work.
after the Second
of the Society,
He describes
World
War, was active
aims
presents
particular
the research
periods
in the history
of the Society,
Poland,
are mentioned.
The
ofthe
on the entire
of the Society,
work
the establishment
the transformation
territory
its popularization
determined
of the members
of the Polish
Society
of Poland.
and
by the events
of the Society
publications,
has in its custody
Kolberga
of Ethnographic
(Editorial
the libraryand
Office of Oskar
Documentation
and
archives
Kolberg's
editorial
connected
with
Information
which,
discusses
in Poznań
in
Five
the history
is also discussed.
Works)
in Lvov
achievements.
and runs the Redakcja
Collected
society
The author
Society has 1100 members
who belong to 20 branches.
The Polish Ethnological
publisher of ethnological
literature
in Poland. It publishes, inter alia, 3 periodicals
Oskara
Society
into a regional
Today
or
the
Society is the
and a few series
Dzieł Wszystkich
and the Centre
in Łódź.
Transi. Z. Nadstoga