cbd6aba33d64d0a506a4853f0a0fca1d.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1968 t.22 z.1-2
- extracted text
-
Autorka opisuje p r z e m y s ł artystyczny z P ó ł w y s p u
Indochińskiego reprezentowany przez bogato zdobione
wyroby koszykarskie, tkactwo b a w e ł n i a n e w Assam
i biżuterię w y r a b i a n ą przez górali z północy.
Odrębnie o m ó w i o n e są t u k u l t u r y
Madagaskaru
i archipelagu indonezyjskiego. Madagaskar jako jedna
z wysp na Oceanie I n d y j s k i m z w i ą z a n a jest k u l t u r o w o
nie z Afryką, j a k m o ż n a by p r z y p u s z c z a ć , lecz z I n d o
nezją; wykazuje r ó w n i e ż pewne analogie z Chinami.
Podobieństwo tych k u l t u r widoczne jest w j ę z y k u (na
zewnictwo i nomenklatura p o k r e w i e ń s t w a ) , a jeszcze
bardziej w gospodarce i z w i ą z a n y c h z n i ą n a r z ę d z i a m i
rolniczymi. Sztuka Madagaskaru reprezentowana jest
przez prymitywne i nieciekawe pod w z g l ę d e m formy
slupy kamienne z n a j d u j ą c e się przy w e j ś c i u do wsi.
Związane są z n i m i z r ó ż n i c o w a n e wierzenia religijne.
Nieco więcej uwagi p o ś w i ę c a s ł u p o m r z e ź b i o n y m w
drzewie oraz l o k a l n e m u r z e m i o s ł u artystycznemu, k t ó r e
odznacza się m i ę d z y i n n y m i ciekawymi w y r o b a m i b i ż u
terii o bardzo starych formach. Archipelag indonezyjski
jest silnie z r ó ż n i c o w a n y k u l t u r o w o ze w z g l ę d u na r ó ż
norodne zajęcia l u d n o ś c i (myślistwo, rolnictwo) oraz
odmienne religie, z n a j d u j ą c e swe odbicie w sztuce (ta
tuaż, maski, laski magiczne o zdobionych r z e ź b a m i g ł o
wicach) i w r z e m i o ś l e artystycznym.
Region A r k t y c z n y
o p r a c o w a ł a docent Eveline
Lot-Falck, pracownica działu arktycznego w M u s é e de
1'Homme. Region ten reprezentuje przede w s z y s t k i m
kultura L a p o ń c z y k ó w z bardzo c i e k a w ą s z t u k ą r e l i g i j n ą
i rysunkami, w k t ó r y c h znajduje odbicie wiedza i w y
obrażenia o świecie. Rozdział zawiera opis w y r o b ó w
z kości, masek -zwierzęcych p r z e d s t a w i a j ą c y c h f o k i , r y
by itp. Autorka porusza r ó w n i e ż zagadnienie w y k o r z y s t a
nia arktycznej sztuki t r a d y c y j n e j dla celów populary
zacji sztuki ludowej tego regionu.
Ameryka
Północna.
Jej
kulturę
opracował
Nicole Belmont — p r a c o w n i k Z a k ł a d u Antropologii Spo
K
R
O
zjazdy
Dnia 15 grudnia o d b y ł a się w
Lublinie o g ó l n o p o l s k a
konferencja
naukowa
poświęcona
problemom
współczesnego malarstwa ludowego.
Referat w p r o w a d z a j ą c y
wygłosił
prof, dr Roman Reinfuss. D y s k u
tanci p r ó b o w a l i ustalić, co n a l e ż y
określić mianem w s p ó ł c z e s n e g o m a
larstwa ludowego. Czy
bazarową
twórczość makatek i „ d y w a n ó w "
można zaliczyć do kategorii m a l a r
stwa?
Z okazji konferencji otwarto w
salach Muzeum na Z a m k u w y s t a
wę w s p ó ł c z e s n e j ludowej twórczości
malarskiej. Pokazano k i l k a starych
obrazków na szkle oraz ok. 100 r ó ż
nego rodzaju makatek i „ d y w a
nów" malowanych na p ł ó t n i e , pa
pierze i płycie p i l ś n i o w e j . Były to
m a k a t k i produkowane w w o j . l u
belskim lub kupione na targach
a p o c h o d z ą c e z innych o ś r o d k ó w .
Mapa umieszczona na
wystawie
p o k a z y w a ł a k i e r u n k i rozchodzenia
się makatek z w o j . lubelskiego do
różnych o ś r o d k ó w w całej Polsce.
*
Dnia 21 stycznia odbył się w
PDK w Krasnymstawie Zjazd T w ó r
Halina Wójcik
N
za
Konferencje,
łecznej w College de France i L'Ecole Pratique des
Hautes É t u d e s . Rozdział ten zawiera k r ó t k i rys histo
ryczny i antropologiczny l u d n o ś c i pierwotnie zamiesz
k u j ą c e j A m e r y k ę . Poprzedza on opis w i e l k i c h k u l t u r
M e k s y k u i A m e r y k i Ś r o d k o w e j . W opisie sztuki w s p ó ł
czesnych I n d i a n zajmuje się g ł ó w n i e k u l t u r a m i znad
p ó ł n o c n o z a c h o d n i e g o brzegu Pacyfiku: A l a s k ą , p ó ł n o c n o z a c h o d n i ą K a l i f o r n i ą łącznie z K o l u m b i ą
brytyjską.
W y s t ę p u j e t u bogata twórczość plastyczna widoczna
w rzeźbie, stroju oraz maskach o b r z ę d o w y c h .
Ameryka
Południowa
opracowana
została
przez p a n i ą docent Simone Dreyfuss — p r a c o w n i c ę
Centre N a t i o n a l de la Recherche Scientifique. W o b r ę b i e
k o n t y n e n t u p o ł u d n i o w e g o w y r ó ż n i a k i l k a r e g i o n ó w o od
miennych k u l t u r a c h , dając ich c h a r a k t e r y s t y k ę . Jako
p i e r w s z ą omawia s z t u k ę A m e r y k i R ó w n i k o w e j : b o g a t ą
rzeźbę w drewnie, p l a s t y k ę u ż y t k o w ą (ceramika, w y
roby koszykarskie) oraz p l a s t y k ę o b r z ę d o w ą (maski ob
r z ę d o w e , ozdoby z piór). Wiele miejsca p o ś w i ę c a zdo
bieniu ciała przy pomocy malowania. Zamieszcza r ó w
nież k r ó t k ą c h a r a k t e r y s t y k ę plemion Czako zamieszku
j ą c y c h dorzecze rzek Parany i Paraguay, s t a n o w i ą c y c h
do dzisiaj n a t u r a l n y rezerwat i n d i a ń s k i e j k u l t u r y .
Przy o m a w i a n i u sztuki regionu A n d ó w autorka zwra
ca u w a g ę na zdobnictwo w metalu, w y r ó ż n i a j ą c e się
b o g a t ą b i ż u t e r i ą ze srebra i złota, oraz c e r a m i k ę . Roz
dział zamyka o g ó l n y m i r o z w a ż a n i a m i na temat sztuki
Indian Ameryki Południowej.
Praca jako całość stanowi n i e w ą t p l i w i e bardzo cenny
w k ł a d do l i t e r a t u r y p o ś w i ę c o n e j zagadnieniom sztuki
p r y m i t y w n e j . W a r t o ś ć jej polega nie tyle na analizie sa
mej twórczości plastycznej l u d ó w p r y m i t y w n y c h , ile na
p o w i ą z a n i u tej twórczości z c a ł o k s z t a ł t e m
kultury,
a przede w s z y s t k i m z bogatym i skomplikowanym ś w i a
tem w i e r z e ń , o b r z ę d ó w i zwyczajów.
okres X
I
1967 -
K
A
III 1 9 6 8
ców L u d o w y c h . W trakcie obrad
powołano Klub Twórców Ludowych
P o w i a t u Krasnostawskiego. W cza
sie dyskusji poruszono szereg za
gadnień związanych z formami pra
cy K l u b u . K l u b będzie o r g a n i z o w a ł
spotkania autorskie, w y s t a w y i eks
pozycje
przedstawiające
dorobek
a r t y s t ó w ludowych. Obecny na zjeź
dzie prezes
Międzywojewódzkiego
K l u b u Pisarzy L u d o w y c h B r o n i s ł a w
Pietrak w swym w y s t ą p i e n i u pod
k r e ś l i ł p o t r z e b ę kontynuowania t r a
d y c j i ludowej.
*
W dniach od 19 do 21 lutego od
b y ł a się I I O g ó l n o p o l s k a K o n f e r e n
cja
Etnograficzna
zorganizowana
przez I n s t y t u t H i s t o r i i K u l t u r y M a
terialnej P A N . W pierwszym dniu
obrad w Rzeszowie prof, dr W. D y nowski wygłosił referat w p r o w a
dzający na temat b a d a ń mongols k o - b u ł g a r s k i c h . Po referacie uczest
nicy obu ekspedycji wygłosili spra
wozdania z b a d a ń na terenie B u ł
g a r i i i Mongolii. D r u g i dzień obrad
p o ś w i ę c o n y był referatom i spra
wozdaniom z b a d a ń nad
kulturą
l u d o w ą i przemianami s p o ł e c z n y m i
na w s i rzeszowskiej. Ostatniego
dnia uczestnicy konferencji zwie
dzili Muzeum Budownictwa L u
dowego w Sanoku; dyrektor m u
zeum A . R y b i c k i zapoznał zebra
nych z p o s t ę p e m prac w skansenie
sanockim. O d b y ł a się r ó w n i e ż p r o
jekcja f i l m ó w etnograficznych o
Mongolii.
*
Dnia 20 lutego z m a r ł w Chmiel
nie w y b i t n y t w ó r c a ludowy Leon
Necel. Był on członkiem znanej,
starej rodziny kaszubskiej, k t ó r a
od k i l k u p o k o l e ń z a j m o w a ł a się
garncarstwem. Odszedł jeden z n a j
bardziej zasłużonych dla regionu
t w ó r c ó w i działaczy ludowych, od
znaczony Srebrnym i Z ł o t y m K r z y
żem Zasługi, wielokrotnie
nagra
dzany na wystawach i konkursach
k r a j o w y c h i zagranicznych.
Działalność
muzeów
W z w i ą z k u z 20-leciem M i ę d z y
narodowej Rady M u z e ó w (ICOM)
ogłoszona została I I M i ę d z y n a r o d o
wa Kampania Muzealna w okresie
od 1.X.67 do 1.VIII.68. W związku
z t y m o d b ę d z i e się szereg wystaw
sztuki ludowej. Muzeum w B i a ł y m
stoku p o k a ż e t r a d y c y j n ą i w s p ó ł
czesną s z t u k ę l u d o w ą całego woje
w ó d z t w a białostockiego, obrzędy i u -
.97
dowe Pomorza G d a ń s k i e g o p o k a ż e
Muzeum Pomorskie, s z t u k ę
cer
k i e w n ą Ł e m k ó w — muzeum w N o
w y m Sączu, a B i e l s k o - B i a ł a —
w s p ó ł c z e s n ą twórczość l u d o w ą re
gionu Podtatrza. P r z e w o d n i c z ą c y m
polskiego komitetu
przygotowują
cego obchody Roku Muzealnego zo
stał w y b r a n y prof, dr Ksawery P i wocki. Z a k o ń c z e n i e licznych imprez
K a m p a n i i Muzealnej odbędzie się
w muzeum w S ł u p s k u i w skan
senie w Klukach.
*
Przystąpiono
do
organizowania
pierwszego w Polsce, jednego z nie
licznych w Europie muzeum m ł y narstwa. Zlokalizowano je we wsi
O ł d a k o w i z n a (pow. M i ń s k
Maz.),
gdyż w powiecie m i ń s k i m zacho
w a ł o się k i l k a d z i e s i ą t zabytkowych
( X V I I I i X I X w.) m ł y n ó w wodnych,
w i a t r a k ó w i spichlerzy. O p r ó c z dzie
j ó w p r z e m y s ł u zbożowego zwiedza
j ą c y b ę d ą mogli z a p o z n a ć się z
t e c h n i k ą w y p i e k u pieczywa.
*
W Biibicach (pow. K r a k ó w ) o t w a r
to s t a ł ą Izbę R e g i o n a l n ą . Pokazano
stroje regionalne, p l a s t y k ę o b r z ę
d o w ą oraz zabytki archeologiczne.
oddziałów. Przewiduje się u r z ą d z e
nie skansenu w Tarnowie, N o w y m
Sączu i na polanie Palenica koło
Morskiego Oka. T r w a j ą prace nad
przeniesieniem k i l k u o b i e k t ó w za
bytkowego b u d o w n i c t w a do skan
senu pod N o w y m S ą c z e m . Planuje
się umieszczenie k u r n e j chaty z Ro
g ó w k o ł o Podegrodzia; z i n w e n t a r y
zowano z a g r o d ę ł e m k o w s k ą w W i e r chomli. Skansen usytuowany będzie
w rejonie rzeki Ł u b i n k i .
l e ń s k i c h " , pokazano pisanki w y k o
nane
techniką
batikową,
kozy,
gwiazdy i w i e ń c e d o ż y n k o w e . W
dziale plecionkarstwa eksponowa
no m . i n . ule s ł o m i a n e ; w dziale
k o w a l s t w a d o m i n o w a ł y przedmioty
zabytkowe mazurskie.
Ekspozycję
u z u p e ł n i a ł k o m p l e t starych mebli
mazurskich z X I X w .
*
W p a ź d z i e r n i k u czynna b y ł a w
Grodnie w y s t a w a b i a ł o s t o c k i e j sztu
k i ludowej. T w ó r c z o ś ć ludowa w o j .
b i a ł o s t o c k i e g o w z b u d z i ł a d u ż e za
interesowanie, szczególnie p o d o b a ł o
się t k a c t w o i ceramika — dwie naj
bardziej r o z w i n i ę t e w
Białostoc
k i e m gałęzie sztuki ludowej.
Uchwała komisji kultury
Woj.
Rady Nar. w Łodzi z a t w i e r d z i ł a
opracowany przez prof, dr K . Zaw i s t o w i c z - A d a m s k ą p r o j e k t skan
senu Łodzi i w o j e w ó d z t w a . P a r k
etnograficzny o b e j m o w a ł b y
obiek
ty z regionu ł ę c z y c k o - k u t n o w s k i e go, r a w s k o - o p o c z y ń s k i e g o , sieradzko-łaskiego,
piotrkowsko-radomszczańskiego, w i e l u ń s k i e g o i ł o w i c k o skierniewickiego. Planuje się r ó w
nież zespół b u d y n k ó w starej Łodzi
i łódzkiego o k r ę g u p r z e m y s ł o w e g o .
Konkursy,
wystawy,
i dni
folkloru
festiwale
W odrestaurowanym zamku w
K ę t r z y n i e mieszczą się sale muzeum
regionalnego. Obok ekspozycji geo
logicznej
znajduje
się
wystawa
etnograficzna. Pokazano stare na
rzędzia rolnicze oraz zabytki sztu
k i ludowej W a r m i i i Mazur.
W dniach od 2 do 7 p a ź d z i e r n i k a
łódzka Cepelia z o r g a n i z o w a ł a T y
dzień Sztuki L u d o w e j . W trzech
sklepach otwarto w y s t a w y sztuki
ludowej trzech r e j o n ó w
etnogra
ficznych w o j . łódzkiego: ł ę c z y c k i e
go, sieradzkiego i ł o w i c k i e g o . T y
dzień Sztuki L u d o w e j zainauguro
wano pokazem toczenia n a c z y ń za
demonstrowanym przez H i e r o n i m a
M u s z y ń s k i e g o z Sieradza.
*
*
*
Obok p a r k u etnograficznego we
wsi K l u k i planuje się zorganizo
wanie drugiego w w o j . k o s z a l i ń
skim skansenu na wyspie Bielawa
na jeziorze Drawsko. W skansenie
znajdzie się zrekonstruowana
na
podstawie wykopalisk z r ę b o w a cha
ta s ł o w i a ń s k a z X — X I w., w innej
części
zabytki
charakterystyczne
dla r ó ż n y c h r e j o n ó w w o j . k o s z a l i ń
skiego: chaty z Ziemi Z ł o t o w s k i e j
i Bytowskiej oraz r e l i k t y architek
t u r y s ł o w i a ń s k i e j , osobny dział b ę
dzie p o ś w i ę c o n y r o z w o j o w i
rol
nictwa od czasów p r a s ł o w i a ń s k i c h
aż do c h w i l i obecnej.
*
W I w k o w e j (pow. Brzesko) po
wstaje muzeum k u l t u r y
ludowej
tego rejonu. Organizatorem
pla
cówki jest ks. Jan Piechota, k t ó r y
chce pomieścić zbiory we w n ę t r z u
wieży nowego kościoła. Ekspozycja
będzie o b e j m o w a ć dawne n a r z ę d z i a
pracy, meble, a przede wszystkim
rzeźbę i malarstwo. Organizator m u
zeum stara się o r e k o n s t r u k c j ę l u
dowego stroju m ę s k i e g o i kobiece
go, zamierza u z y s k a ć w depozyt
X I V - w i e c z n e rzeźby z okolic I w k o
wej z n a j d u j ą c e się obecnie w M u
zeum Diecezjalnym w Tarnowie.
*
Park etnograficzny Z i e m i K r a
kowskiej będzie się s k ł a d a ł z trzech
98
W p a ź d z i e r n i k u w muzeum w
Sieradzu
otwarto
pokonkursową
w y s t a w ę kowalstwa. Na • w y s t a w i e
pokazano prace wykonane specjal
nie na konkurs oraz stare w y r o b y
i n a r z ę d z i a kowalskie b ę d ą c e w po
siadaniu rodzin k o w a l i . Eksponowa
no 120 w y r o b ó w z 25 m i e j s c o w o ś c i
p o w i a t u sieradzkiego. K o n k u r s i w y
stawa b y ł y poprzedzone badaniami
penetracyjnymi prowadzonymi przez
kustosza muzeum i działu etnogra
ficznego Z. N e u m a n o w ą . M i n . K u l
t u r y i Sztuki oraz Cepelia p r z y
zna 13 n a g r ó d i 1 stypendium.
Obok ciekawych i r ó ż n o r o d n y c h
o k u ć budowlanych i do w o z ó w po
kazano u r z ą d z e n i e k u ź n i , zestaw
n a r z ę d z i k o w a l s k i c h i stolarskich
w y k o n a n y c h przez k o w a l i . Ze sta
rych
przedmiotów
eksponowano
zamek do d r z w i z X V I w . oraz bar
dzo ciekawy zamek do
skrzyni
w i a n n e j . K o n k u r s kowalstwa zor
ganizowany po raz pierwszy w po
wiecie sieradzkim w y k a z a ł , że t r a
dycje k o w a l s t w a są jeszcze ż y w e .
*
W październiku w PDK w Ełku
czynna b y ł a w y s t a w a sztuki l u d o
w e j p o w i a t u ełckiego. Pokazano
zabytki
sztuki
mazurskiej
oraz
przedmioty przywiezione i zaadap
towane przez o s a d n i k ó w . Ze w s p ó ł
czesnej twórczości ludowej cieka
we b y ł o tkactwo oraz plastyka ob
r z ę d o w a . Obok p i ę k n y c h p a l m „ w i
*
*
14 p a ź d z i e r n i k a otwarta została
w
Muzeum
Etnograficznym
we
W r o c ł a w i u w y s t a w a pn. „Współczes
na plastyka o b r z ę d o w a w s i dolno
ś l ą s k i e j " . Celem w y s t a w y było po
kazanie w y b r a n y c h na konkursie,
najlepszych p r z y k ł a d ó w artystycz
nej t w ó r c z o ś c i z w i ą z a n e j z o b r z ę
dami dorocznymi. Zgromadzone eks
ponaty n a w i ą z y w a ł y do
tradycyj
nych w z o r ó w wyniesionych z róż
nych r e g i o n ó w Polski, s k ą d pocho
dzi l u d n o ś ć wiejska Dolnego Śląska.
W u k ł a d z i e w y s t a w y zastosowano
podział zgodny z c y k l e m obrzędów
dorocznych. Z p r z e d m i o t ó w zwią
zanych z okresem wiosny pokaza
no zestaw p a l m , pisanek, pieczywa
o b r z ę d o w e g o , natomiast okres lata
i jesieni r e p r e z e n t o w a ł y bukiety,
w i e ń c e ż n i w n e , rózgi weselne i ko
rowaje.
Najwięcej
zgromadzono
p r z e d m i o t ó w o d n o s z ą c y c h się do ob
r z ę d ó w zimowych, j a k : szopki, tu
ronie i kozy, gwiazdy, maski, ubiory
H e r o d ó w i „ d r a b ó w " noworocznych.
U z u p e ł n i e n i e m ekspozycji b y ł y pa
j ą k i i b u k i e t y sztucznych kwiatów.
Przewodnik po wystawie „Współ
czesna plastyka o b r z ę d o w a na wsi
d o l n o ś l ą s k i e j " W r o c ł a w 1967 s. 20,
i l . 12 został opracowany przez Marię
Gołubkow..
W g r u d n i u o d b y ł o się w muzeum
spotkanie z t w ó r c a m i
ludowymi,
w ś r ó d k t ó r y c h znaleźli się również
uczestnicy k o n k u r s u na
plastykę
o b r z ę d o w ą . W spotkaniu wzięło
u d z i a ł 39 osób, w y r ó ż n i a j ą c y m się
t w ó r c o m w r ę c z o n o nagrody.
*
W listopadzie w Białymstoku, w
Muzeum
Ruchu
Rewolucyjnego,
czynna b y ł a w y s t a w a twórczości
ludowej G r o d z i e ń s z c z y z n y zorgani
zowana przez Muzeum Okręgowe
w B i a ł y m s t o k u przy współudziale
Muzeum G r o d z i e ń s k i e g o i Domu
T w ó r c z o ś c i Ludowej. Pokazano ok.
100 e k s p o n a t ó w z zakresu tkactwa,
r z e ź b y , malarstwa i ceramiki. Dzia
ł e m najbardziej i n t e r e s u j ą c y m było
tkactwo, pokazano r ó ż n o r o d n e płach
t y w e ł n i a n e tkane rozmaitymi tech
nikami, ręczniki i krajki.
*
K r a k o w s k i e szopki były ekspo
nowane w p a ź d z i e r n i k u na wysta
w i e w Madrycie. Wystawa była
zorganizowana z okazji V I M i ę d z y
narodowego Kongresu B e l l e n i s t ó w .
Zestaw 10 szopek k r a k o w s k i c h b y ł
na wystawie najokazalszy i jedno
rodny tematycznie, szopki w z b u
dziły duże zainteresowanie, podo
bała się precyzja w y k o n a n i a , p r o
porcje i autentyczny f o l k l o r .
*
W listopadzie w Instytucie K u l
tury
Węgierskiej
w
Warszawie
otwarto w y s t a w ę — kiermasz w y
robów sztuki ludowej.
Pokazano
bogaty ' w y b ó r
ceramiki,
haftów,
tkanin, koronek i metaloplastyki.
*
W listopadzie r o z s t r z y g n i ę t o k o n
kurs p a m i ą t k a r s t w a
regionalnego
Hzeszowszczyzny. Do k o n k u r s u p r z y
stąpiło 85 osób zgłaszając 795 prac.
Jury pod przewodnictwem prof, dra
R. Reinfussa p r z y z n a ł o 42 nagrody
i wyróżnienia.
W dziale p l a s t y k i ludowej
na
szczególną u w a g ę z a s ł u g i w a ł y m a ł e
formy pieczywa o b r z ę d o w e g o : szysz
k i weselne i ptaszki. W y s o k i po
ziom artystyczny
reprezentowały
plecionki z korzenia, s ł o m y i w i k l i
ny oraz ceramika z o ś r o d k ó w w
Medyni, Pogwizdowie, Zalesiu, D o mastowie, K ł o d a w i e i Rzepienniku.
Znane ośrodki w Brzozie Stadnic
kiej i L e ż a j s k u p o k a z a ł y p i ę k n e za
bawki.
W dziale adaptacji S. Kotowicz
z Zarzecza doskonale z a s t o s o w a ł a
elementy czarnego i różowego haftu
lasowiackiego do zdobienia serwet.
W dniach od 15 do 30 listopada
czynna b y ł a w Rzeszowie w y s t a w a
pokonkursowa, na k t ó r e j ekspono
wano nagrodzone prace. Organiza
torem k o n k u r s u b y ł o Spółdzielcze
Zrzeszenie C h a ł u p n i k ó w i W y t w ó r
ców P L i A w K r a k o w i e przy w s p ó ł
pracy W R N i Muzeum O k r ę g o w e g o
w Rzeszowie.
*
W Muzeum M a z u r s k i m w Olszty
nie czynna b y ł a w y s t a w a t k a n i n
dekoracyjnych i ceramiki W a r m i i
i Mazur. Eksponowano przedmioty
ze z b i o r ó w muzeum oraz w s p ó ł
czesne w y r o b y mazurskich t w ó r c ó w
ludowych. W dziale t k a n i n
spół
dzielnia C P L i A „ T k a n i n a " w M i k o
łajkach pokazała dywany strzyżo
ne, a Katarzyna Bemtoenek z W i e l
barka znane chodniki-szmaciaki. W
dziale ceramiki obok ekspozycji sta
rych
kafli
mazurskich pokazano
w s p ó ł c z e s n ą c e r a m i k ę E. Szyszko
z Biskupca i A. Azarewicza z Olsz
tyna.
*
W listopadzie w P D K w K r a ś n i
k u Jan Stelmaszczyk z ramienia
Stowarzyszenia M i ł o ś n i k ó w
Ziemi
Kraśnickiej zorganizował w y s t a w ę
sztuki ludowej regionu k r a ś n i c k i e
go, p o c h o d z ą c e j z jego z b i o r ó w p r y
w a t n y c h . Na otwarciu J. Stelmasz
czyk m ó w i ł o t w ó r c z o ś c i ludowej
okolic
Kraśnika;
w
uroczystości
uczestniczyli t w ó r c y l u d o w i m . i n .
garncarze z U r z ę d o w a .
*
W Starej Kordegardzie w Ł a z i e n
kach w Warszawie czynna b y ł a w
grudniu
pokonkursowa
wystawa
t k a n i n zorganizowana przez Cepelię.
Na
wystawie
pokazano
tkaniny
u ż y t k o w e oparte na t r a d y c y j n y c h
wzorach regionalnych. Bardzo p i ę k
ne t k a n i n y ze spółdzielni „ W i e l k o
polskiej" w Poznaniu, w Ś w i d r a c h
W i e l k i c h k/Otwocka i B i a ł e g o s t o k u
o t r z y m a ł y pierwsze nagrody.
Spółdzielnia
„Opocznianka"
za
prezentowała
tkaniny
płaszczowe
0 wzorach opartych na m ę s k i c h k a
mizelkach do stroju ludowego.
*
Rozstrzygnięty w grudniu trady
cyjny konkurs szopek k r a k o w s k i c h
b y ł jubileuszowym X X V k o n k u r
sem. Obok znanych szopkarzy b i o
rących udział kilkakrotnie w kon
kursach, w tegorocznym zaprezen
t o w a l i swój dorobek n o w i adepci
szopkarstwa.
Lauratami
zostali:
W i t o l d G ł u c h , Tadeusz Gillert, M a
ciej Moszew oraz B r o n i s ł a w P i ą c i k .
Przyznano r ó w n i e ż 5 n a g r ó d d r u
gich, 6 trzecich, 8 czwartych; auto
rzy 54 szopek o t r z y m a l i w y r ó ż n i e
nia.
Recenzję z konkursu zamieścimy
w n a j b l i ż s z y m numerze.
*
W W D K w Szczecinie otwarto
w grudniu doroczną
wojewódzką
w y s t a w ę twórczości ludowej i plas
t y k i amatorskiej. Na w y s t a w i e po
kazano 300 e k s p o n a t ó w . W dziale
r z e ź b y prezentowali swoje prace
E d w a r d K o ł a c z i Piotr S k r ę t o w i c z ,
uczestnicy w i e l u w y s t a w twórczości
naiwnej i ludowej. Pokazano t k a
niny, k o r o n k i oraz w s p ó ł c z e s n ą ce
r a m i k ę o p a r t ą na wzorach cerami
k i iłżeckiej.
*
Muzeum K u j a w s k i e w e W ł o c ł a w
ku
zorganizowało
wystawę
pn.
„ W s p ó ł c z e s n a sztuka ludowa
na
K u j a w a c h " . Prace pokazane na w y
stawie p o c h o d z ą z konkursu, k t ó r y
s w y m zasięgiem o b e j m o w a ł oprócz
p o w i a t u w ł o c ł a w s k i e g o r ó w n i e ż po
w i a t A l e k s a n d r ó w K u j . i Radzie
j ó w K u j . ' W dziale haftu przyznano
4 nagrody, szereg prac z a k u p i ł o
M i n . K u l t u r y i Sztuki. W formach
zdobnictwa w n ę t r z a znana t w ó r c z y
n i ludowa Leokadia Wolska poka
zała p i ę k n e p a j ą k i , za k t ó r e otrzy
m a ł a n a g r o d ę . Ubogo reprezento
w a n y b y ł dział rzeźby, pokazano
t y l k o 9 prac trzech a u t o r ó w . Na
u w a g ę z a s ł u g i w a ł y siwaki z L u b i e
nia Kujawskiego oraz w y r o b y plecionkarskie Z. Tomaszewskiej ze
w s i Grono, k t ó r a oprócz t r a d y c y j
nych k o s z y k ó w p o k a z a ł a nowe f o r
my:
ptaki,
maleńkie
koszyczki
1 talerzyki.
*
Tradycyjne kowalstwo ludowe w
regionie ł ą c z y c k i m to temat k o n
k u r s u i w y s t a w y zorganizowanej
przez muzeum w Łęczycy. Pokaza
no okucia do w o z ó w , s k r z y ń i w r ó t ,
k r a t y , k ł ó d k i i ś w i e c z n i k i . Obok
p r z e d m i o t ó w w y k o n a n y c h przez k o
w a l i wystawiono eksponaty u n i k a l
ne, j a k np. czternastowieczne o k u
cia do d r z w i kolegiaty r o m a ń s k i e j '
w T u m i e pod Łęczycą. W organi
zacji w y s t a w y
współuczestniczyły
w y d z i a ł y k u l t u r y W R N w Łodzi
i PRN w Łęczycy.
*
„ P o l s k a zabawka ludowa" to t y
t u ł w y s t a w y zorganizowanej przez
Cepelię w Starej Kordegardzie w
Ł a z i e n k a c h warszawskich. Wysta
w a czynna b y ł a w g r u d n i u . Wśród
zabawek glinianych p o w t a r z a ł y się
motywy
miniaturowych
dwojaczk ó w , d z b a n u s z k ó w , f i g u r k i kogut
ków,
muzykantów
oraz
kukułki
, i s ł o w i k i w formie g w i z d k ó w . Po
kazano r ó w n i e ż szopki i tradycyjne
f i g u r y zapustowe: diabeł, śmierć,
t u r o ń i n i e d ź w i e d ź . R z e ź b i a r z Ignacy
Kamiński
nadesłał
na
wystawę
drewniane f i g u r k i diabła łęczyc
kiego. O p r ó c z zabawek zgromadzo
no na w y s t a w i e meble dla dzieci:
saneczki, kołyski, k r z e s ł a na biegu
nach, s t o l i k i i stołeczki zdobione
p i ę k n y m ornamentem. Ozdobami na
c h o i n k ę ubrano drzewko ś w i ą t e c z n e ,
b y ł y ozdoby z wydmuszek, koloro
wej b i b u ł y , słomy, piór i pacior
ków. Osobno zgromadzono ekspo
naty pt. „ Ś w i a t b a ś n i i legend",
gdzie pokazano l a j k o n i k i , drewniane
smoki krakowskie, zaczarowane do
rożki.
*
W Kopenhadze czynna b y ł a w y
stawa kurpiowskich i łowickich w y
cinanek. W czasie ekspozycji Czes
ława Konopkówna
demonstrowała
sposób wycinania z r ó ż n o k o l o r o w e
go papieru. Prasa d u ń s k a zamieściła
pochlebne recenzje z wystawy.
*
W salach w a s z y n g t o ń s k i e g o ho
telu „ H i l t o n " otwarto w grudniu
w y s t a w ę polskiej sztuki ludowej
z o r g a n i z o w a n ą przez Cepelię. W ś r ó d
e k s p o n a t ó w z n a j d o w a ł y się k i l i m y ,
dywany, rzeźba w drewnie, s t y l i
zowane meble i liczne przedmioty
służące do dekoracji w n ę t r z . Opra
cowano starannie foldery zawiera
jące fotografie e k s p o n a t ó w p o m y ś
lane jako pocztówki, wydano r ó w
nież broszurki i n f o r m u j ą c e o Polsce
i pracach polskich a r t y s t ó w . O t w a r
cia w y s t a w y d o k o n a ł ambasador
PRL J. M i c h a ł o w s k i .
*
W grudniu rozstrzygnięto
kon
kurs sztuki ludowej i p a m i ą t k a r
stwa Ziemi Lubuskiej zorganizowa
ny
przez Cepelię, Wydz.
Kult.
PWRN, Muzeum O k r ę g o w e , L u b u
skie Towarzystwo K u l t u r y . Na k o n
kurs w p ł y n ę ł o ok. 500 prac, w t y m
r ó w n i e ż prace a u t o c h t o n ó w z okolic
Babimostu, D ą b r ó w k i
Wielkopol
skiej, Starego i Nowego Kramska.
158 najlepszych w z o r ó w zaprezen
towano na pokonkursowej wystawie
g r o m a d z ą c e j rzeźbę, c e r a m i k ę , haf
ty, w y c i n a n k i , tkactwo i p l a s t y k ę
obrzędową.
*
w
W foyer Muzeum T a t r z a ń s k i e g o
Zakopanem zorganizowano i n -
99
•teresującą w y s t a w ę dawnych drze
w o r y t ó w ludowych z teki Ł a z a r
skiego. Są to plansze wykonane
z oryginalnych k l o c k ó w d r z e w o r y t
niczych p o c h o d z ą c y c h z X V I I I t
X I X w.
*
W Muzeum Regionalnym w Pa
bianicach otwarto w l u t y m w y s t a
w ę polskiej r z e ź b y ludowej tak za
bytkowej j a k i w s p ó ł c z e s n e j . Re
p r e z e n t o w a ł a ona dorobek t w ó r c ó w
k i l k u n a s t u r e g i o n ó w . Na wystawie
pokazano zbiory muzeum oraz eks
ponaty w y p o ż y c z o n e z innych m u
zeów.
Redakcja „ D z i e n n i k a Ł ó d z k i e g o "
i Cepelia ogłosiły konkurs, na pa
m i ą t k i z Łodzi i w o j e w ó d z t w a .
T w ó r c y l u d o w i m o g ą zgłaszać do
konkursu n i e d u ż e formy
tkackie,
hafciarskie, m i n i a t u r y n a c z y ń ce
ramicznych, c e r a m i k ę f i g u r a l n ą , za
b a w k i ludowe, przedmioty plecio
ne ze słomy, w i k l i n y , korzenia i si
towia, a t a k ż e przedmioty r z e ź b i o
ne, m i n i a t u r y r e k w i z y t ó w o b r z ę d o
w y c h i drobne w y r o b y kowalstwa
artystycznego.
*
Wystawa b u ł g a r s k i e g o haftu a r t y
stycznego czynna b y ł a w l u t y m
w Bułgarskim Ośrodku Kultury w
Warszawie. A u t o r k ą w y s t a w i o n y c h
prac b y ł a Rosica Czukanowa, k t ó r a
studiuje i bada haft ludowy transp o n u j ą c m o t y w y ludowe do sztuki
ludowej. O p r ó c z prac Czukanowej
wystawiono r ó w n i e ż hafty ludowe
z o k r ę g ó w sofijskiego, gabrowskiego,
swisztowskiego i p l e w e ń s k i e g o . Po
przednio hafty b y ł y eksponowane
w Muzeum Etnograficznym w T o
runiu.
Zespół d/s Plastyki i Sztuki L u
dowej przy M i n . K u l t u r y i Sztuki,
Prez. W R N w Łodzi oraz muzea
regionalne w o j . łódzkiego ogłosiły
konkurs na w y b r a n e zagadnienia
w s p ó ł c z e s n e j sztuki ludowej ziemi
łódzkiej dla uczczenia p r z y p a d a j ą
cego w 1968 r. X X V - l e c i a PRL.
K o n k u r s ma na celu, oprócz popu
laryzacji sztuki ludowej, w y s z u k a
nie nowych t a l e n t ó w w ś r ó d t w ó r
ców ludowych.
*
W Muzeum Z i e m i Przemyskiej
otwarto w l u t y m bardzo interesu
j ą c ą w y s t a w ę c e r a m i k i pokuckiej
(z lat 1849—1939) p o c h o d z ą c ą
ze
zbiorów
prywatnych
Aleksandra
Rybickiego, dyrektora Muzeum B u
downictwa Ludowego w Sanoku.
Kolekcja obejmuje 217 e k s p o n a t ó w ,
w ś r ó d nich malowane kafle A l e k
sandra B a c h m i ń s k i e g o oraz r ó ż n o
rodne naczynia i ś w i e c z n i k i a r t y
s t ó w pokuckich.
*
Wystawa sztuki
meksykańskiej
czynna b y ł a w styczniu i l u t y m
w salach P K i N w Warszawie. Na
w y s t a w i e pokazano s z t u k ę staro
ż y t n y c h c y w i l i z a c j i Meksyku, sztu
k ę w s p ó ł c z e s n ą i l u d o w ą . Meksy
k a ń s k a twórczość ludowa zawiera
bardzo wiele p i e r w i a s t k ó w ze sztuki
c y w i l i z a c j i s t a r o ż y t n y c h , szczegól
nie b y ł o to uchwytne w ceramice
oraz ozdobach i rekwizytach stroju.
Bogactwo
i
różnorodność
form
ś w i a d c z ą o t y m , że nie jest to
sztuka z a n i k a j ą c a
o charakterze
muzealnym, lecz t w ó r c z o ś ć nadal
żywa i inspirująca
meksykańską
sztukę profesjonalną.
*
W m a r c u w Muzeum Regional
n y m w Ł ę c z n e j otwarto w y s t a w ę
ceramiki z o ś r o d k a w P a w ł o w i e .
W s p ó ł o r g a n i z a t o r e m w y s t a w y było
Muzeum O k r ę g o w e w Lublinie.
*
*
Doroczne „Dni K r y n i c y " odby
w a ł y się w okresie od 10 do 24 l u
tego. W czasie t r w a n i a D n i w y
s t ą p i ł y zespoły regionalne, zorga
nizowano w y s t a w y prac N i k i f o r a
oraz l u d o w y c h
rzeźbiarzy
Piotra
Zelka i Józefa Citaka.
W dniach od 4 do 10 marca od
b y w a ł y się we W ł o c ł a w k u uroczys
tości z w i ą z a n e z D n i a m i K u l t u r y
Kujawskiej.
W dniu
inauguracji
u r o c z y s t o ś c i prof, dr M a r i a Znam i e r o w s k a - P r ü f f e r o w a w y g ł o s i ł a od
czyt na temat r o l i k u l t u r y ludowej
we w s p ó ł c z e s n y m życiu społeczeń
stwa. Z okazji D n i ogłoszono kon
kurs dla t w ó r c ó w sztuki ludowej.
*
W
Myślenicach
zorganizowano
konkurs na artystyczne w y r o b y k o
walskie. Organizatorami k o n k u r s u
b y l i : Wydz. K u l t . W R N w K r a k o
wie, Prez. PRN w M y ś l e n i c a c h oraz
Sekcja Badania Sztuki
Ludowej
IS P A N w K r a k o w i e .
Twórcom
przyznano wiele n a g r ó d , plon k o n
k u r s u pokazano na wystawie. Szcze
gólnie ł a d n e b y ł y okucia do d r z w i
i okien oraz okucia do w o z ó w .
*
Muzeum Ś l ą s k a Opolskiego w ra
mach w s p ó ł p r a c y z muzealnictwem
c z e c h o s ł o w a c k i m p r z y g o t o w a ł o ko
l e j n ą w y s t a w ę pt.
„Współczesna
plastyka l u d o w a na Opolszczyźnie".
W y s t a w a b ę d z i e eksponowana w
k i l k u m i e j s c o w o ś c i a c h w Czecho
słowacji.