277134735e03423eee19db5a74550adb.pdf
Media
Part of In memoriam / LUD 1970 t.54
- extracted text
-
VI.
I
N
M
\1
o
H
I
A
lvI
Lud. t. 54. 1970
WALDEMAR
BABINICZ
Dnia 21 kwietnia 1969 r. zmarł w Nałęczowie Waldemar Babinicz. Urodzony
13 VIII 1902 r. w Kowlu, studiował polonistykę na KUL, a ukończył studia w Wilnie. Był nauczycielem
głównie w szkołach rolniczych, działaczem "Wici" i ZNP.
Był zasłużonym działaczem 'kultury i publicystą,
a także pisarzem. Pozostawił
znaczny dorobek pisarski i publicystyczny
w postaci 20 dzieł i powieści: Listy
z Parafii, Apostołowie,
Rówieśnicy,
Obecny, Drzazgi, Fontanna
i inne.
Znany był jako działacz kulturalny,
szczególnie na terenie woj. kieleckiego.
W roku 1943, jeszcze w czasie okupacji, założył Uniwersytet
Ludowy w Pawłowieach, a potem w Rożnicy, który prowadził do 1969 roku.
Był zbieraczem gawęd, pieśni i legend ludowych, których, niestety nie zdążył
już opublikować.
Wieloletni
członek PTL, odznaczony
Srebrnym
i Złotym Krzyżem Zasługi,
Krzyżem Kawalerskim
Orderu Odrodzenia
Polski, "Zasłużony Nauczyciel PRL",
Medalem Komisji Edukacji Narodowej i innymi odznaczeniami.
Był głębo''kim, gorącym patriotą,
kochał swój kraj rodzinny Polskę, jej tradycje, literaturę
i obyczaje. Kochał polską przyrodę, wieś polską, a przede wszystkim młodzież, z którą pracował
i której starał się pomagać przez całe swoje
życie.
Elżbieta
JOZEF
Królikowska
BŁACHNIO
W dniu 27 listopada 1968 r. zginął śmiercią tragiczną Józef Błachnio, ur. 12 VIn
1912 r. - ,adiunkt Muzeum w Grudziądzu. Zmarły był powszechnie znanym i cenionym działaczem w Grudziądzu. Pełnił m.in. funkcję wiceprezesa Zarządu Oddziału PTTK, przewodnicz.ącego Komisji Ochrony Zabytków oraz społecznego opie-
In
:301
Memoriam
kuna zabytków.
Tuż po wOJnie przystąpił
w bardzo trudnych
warunkach
do
organizowania Muzeum i Biblioteki powiatowej w Grudziądzu.
Był też znanym popularyz.atorem
regionu grudziądzkiego.
Pozostawił
po sobie
liczne prace, m.in. monografię miasta i powiatu, kroniki i przewodniki.
Elżbieta
ALEKSY
ANTONI
Królikowska
GILEWICZ
W dniu 10 czerwca 1969 r. zmarł dr Aleksy Gilewicz, ur. 22 VIII 1905 r. historyk, wybitny polski metrolog, znawca i badacz dziejów ziemi przemyskiej,
członek Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie, założyciel Oddziału Przemyskiego PTL. Stopień doktora uzyskał na Uniwersytecie
Jana Kazimierza we Lwowie
na podstawie pracy pt. Studia z dziejów
miar
i wag w Polsce. Jego dorobek
naukowy z tego zakresu obejmuje 55 artykułów
i haseł w Wielkiej
Encyklopedii
Powszechnej,
dwa rozdziały w Historii
Polski.
T,akże Ziemia Przemyska
stała się
jednym z naczelnych tematów w jego pracach - Słownik
historyczno-geograficzny
Ziemi Przemyskiej
i Sanockiej w średniowieczu.
Był jednym z pierwszych historyków prowadzących
badania nad ruchami robotniczymi w Przemyślu. Owocem tych studiów są Listy Witolda
Regera wysyłane
w latach 1896-1902
z Przemyśla
do Londynu
do Związku
Zagranicznego
Socjalistów
Polskich.
Dr Aleksy Gilewicz był niezwykle czynny i zaangażowany
naukowe, popularyzacyjne
i organizacyjne PTL.
we wszelkie
Elżbieta
prace
Królikowska
IRENA NIZIŃSKA
Dnia 12 VI 1969 r. zmarła w Krakowie
mgr Irena Nizińska, ur. 4 stycznia
1924 r. - adiunkt Zakładu Etnografii IHKM PAN.
W roku 1954 ukończyła studia w zakresie etnografii i slawistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Początkowe jej zainteresowania
naukowe skupiały się na kulturze ludowej Podhala. W następnych
latach zasięg tematu rozszerzyła na teren
całych Karpat. Opublikowała
szereg prac naukowych, m.in. Budownictwo
wiejskie
we wsi Ciche pow. Nowy Targ, 1966, Badania nad kulturą
ludową Podhala, "Lud",
1957, Wytwórczość
domowa
i rzemieślnicza
w Siołkowicach
Starych,
"Etnografia
Polska", 1958. Była także współautorką
monografii wsi Siołkawice.
Od roku 1966 mgr L Nizińska brała udział w polsko-bułgarskich
badaniach na
terenie Bułgarii, poświęconych współczesnym przeobrażeniom
wsi. Z tych ostatnich
badań opublikowała
w "Łódzkich Studiach
Etnograficznych"
pracę pt. Badania
w skolektywizowanej
wsi w Bułgarii
a także pracę pt. Drugbica
w: "Z polskich
Studiów Slawistycznych",
1968.
302
In
Memoriam
Mając wybitne zdolności lingwistyczne,
była również autorką licznych recenzji
tłumaczeń prac naukowych węgierskich, czeskich, słowackich i bułgarskich.
Mgr Irena Nizińska była czynnym członkiem Oddziału Krakowskiego PTL, długoletnim członkiem Komisji Rewizyjnej Oddziału.
Elżbieta
ANIELA
Królikowska
SZUBERLA
W dniu 27 sierpnia 1969 r. zmarła Aniela Szuberla, ur. 17 V 1902 r. - czynny
członek Oddziału PTL w Łańcucie, współautorka
widowiska obrzędowego pt. Wesele wolańskie.
Widowisko to było wielokrotnie
wystawione
w okolicy, w tym
także w Łańcucie z okazji XXXVII Zjazdu i Konferencji
Naukowej PTL.
Elżbieta
STANISŁAW
Królikowska
CZERNIK
Oddział Łódzki PTL miał zaszczyt zaliczać do grona swych pierwszych członków Stanisława
Czernika - Człowieka o dużych i wielostronnych
za1sługach na
polu liter.atury,
oświaty, działalności
społecznej i poszukiwań
folklorystycznych.
Nie brakło Go bowiem nigdy tam, gdzie znajdowały swój wyraz sprawy wsi i jej
kultury.
Urodzony 16 stycznia 1899 r. w kieleckiej wsi Zachcinie, skąd rozpoczął niełatwą
drogę do dyplomu magisterskiego
(1924) na wydziale
prawno-ekonomicznym
poznańskiego uniwersytetu,
nie stracił nigdy więzi ze wsią, manifestując
tę więź
na wszystkich odcinkach swej pracy.
Jako młody pracownik szkolnictwa wiejskiego i małomiasteczkowego
współpracował z teatrem ludowym pasjonując się organizacją życia .artystycznego w ośrodkach wiejskich. Także w latach wojennych, spędzanych poza krajem, kontynuował
pracę oświatową tworząc w zgrupowaniach
polonijnych w Algierii, we Włoszech
i w Anglii polskie szkoły licealne.
Innym przejawem
działalności były prace edytorskie, które rozpoczął od wydawania lokalnych czasopism szkolnych czy regionalnych tam, gdzie wypadło Mu
pracować (np. "Głos Gostyński"). Szczególne znaczenie miał zainicjowany w 1935 r.
miesięcznik
"Okolic.a Poetów" wychodzący
w Ostrzeszowie,
lansujący
kierunek
poetycki zwany autentyzmem.
Autentyzm miał być, wg Czernika. postawą twórczą
bliską przede wszystkim poetom wiejskiego pochodzenia,
gdyż postulował czerpanie tematyki ze źródeł własnych doświadczeń, z "autentycznych
przeżyć".
Po zadomowieniu się w Łodzi (od W51 r.) pracował w kolegiach redakcyjnych
kilku wychodzących tu czasopism kulturalnych.
Był też współzałożycielem
i pierwszym redaktorem naczelnym Wydawnictwa Łódzkiego - instytucji mającej wielkie
znaczenie w życiu kulturalnym miasta.
In
303
Memoriam
Jako literat wypowiadał
się w widu rodzajach
twórczości pisarskiej:
w wydanych tomach i wyborach poezji realizującej
postulaty
autentyzmu,
w opowiadaniach, dramatach
oraz w licznych powieściach, które często podkreślają
zasługi
chłopa polskiego w rozwoju dziejów narodu i narodowej
kultury.
Przykładem
może być powieść z czasów kościuszkowskich:
Wierne kosy i Opowieść o Klemen-
STANISŁAW
CZERNIK
(1899-1969)
sie Janickim,
sławnym w całej Europie chłopie - poecie z epoki renesansu. Dorobek pisarski Czernika wzbogacają ponadto tomy eseistyki literackiej
oraz studia
i antologie z dziedziny kultury
ludowej, a w szczególności ludowej literatury.
Można tu przykładowo
wymienić: Poezję chłopów polskich
(1951), Pieśń ludową
w okresie
i satyrę
pańszczyźnianym
ludu
(1958), Stare
polskiego
zloto
(1962),
(1951),
(1956),
Chłopskie
Klechdy
Z podglebia
ludu
pisarstwo
polskiego
(196'6) i Trzy
samorodne
(1957),
zorze
Polską
dziewicze
(1954),
Humor
epikę
ludową
(1968).
Za wszechstronną
i rozległą działalność otrzymał liczne nagrody i odznaczenia,
\If tym:
nagrodę literacką Łodzi (1935), nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (1963),
Krzyż Kawalerski
i Oficel'ski Orderu
Odrodzenia
Polski, Medal
X-lecia PRL i Odznakę Honorową m. Łodzi.
Srodowisko
łódzkie
przygotowywało
jubileusz
40-lecia twórczości
literackiej
St. Czernika. Uroczystości Lejnie doczekał, zmarł 3 grudnia 1969 r.
Irena
Lechowa
30t
In
PAMIĘCI
Memoriam
STEFANII
ĆWIKOWNEJ
W dniu 11 listopada 1969 r. zmarła w Limanowej,
po długiej chorobie, Stefani.a Ćwikówna, sekretarz Zarządu Oddziału PTL w Limanowej. Urodziła się dnia
3 grudnia 1904 r. w Sowlinach koło Limanowej. Do szkoły powszechnej UCZ!;szczała
w latach 1911-1918. Następnie ukończyła 3 klasową szkołę im. Klementyny Hofmanowej w Nowym Sączu. W roku 192,3 zdała egzamin dojrzałości w Seminarium
Nauczycielskim im. Św. Rodziny w Krakowie.
STEFANIA
ĆWIKOWNA
W okresie przedwojennym
pracowała jako nauczycielka w Żmiącej, w powiecie
limanowskim,
z kolei w Osinach, i w Chwałowicach,
w ·pow. rybnickim.
W czasie drugiej wojny światowej uczyła w szkole powszechnej w Dobrej koło
Limanowej. Po wojnie wróciła do Chwałowic na Śląsku. Względy rodzinne zmusiły
Ją do powrotu na teren pow. limanowskiego
w 1956 r. Wtedy też znalazła się
wśród założycieli Oddziału Limanowskiego
PTL, w którym przez kilka kadencji,
do śmierci piastowała funkcję Sekretarza Oddziału.
Wśród żegnających Ją tłumnie społeczeństwa limanowskiego, koleżanek, kolegów,
i młodzieży szkolnej, pozostawiła głęboki żal. Cześć Jej pamięci.
Wa!enty
Gawron