e70bcd286ed933f6c8716adea55ebcd3.pdf
Media
Part of Muzyka w Internecie wczoraj i dziś. Przegląd wybranych zasobów. / SAID
- extracted text
-
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
Maciej Dynkowski
Muzyka w Internecie wczoraj i dziś
Przegląd wybranych zasobów
Początki Internetu sięgają drugiej połowy lat 60. XX w. Pierwotnie wykorzystywany był
do komunikacji między ośrodkami naukowymi w Stanach Zjednoczonych w celu wymiany in
formacji. W komunikacji tej wykorzystywano głównie wiadomości tekstowe, które wymieniano
między uczelniami.
Dzięki postępowi w technologiach informatycznych wytwarzano coraz sprawniejsze
komputery osobiste (PC). Mogły być one wykorzystywane nie tylko do przetwarzania danych
liczbowych czy edycji i rozpowszechniania tekstów.
Postęp ten miał wpływ także na Internet - na początku lat 90. XX w. pojawił się wyko
rzystujący hipertekst system W ord Wide Web, dzięki któremu do pojedynczego dokumentu
(strony WWW) można dołączyć pliki graficzne, animacje, filmy czy pliki dźwiękowe. Zwięk
szył się także zasięg Internetu. Po upadku komunizmu i zniesieniu przez COCOM (Komitet Ko
ordynacyjny ds. Handlu ze Wschodem) restrykcji na sprzedaż sprzętu komputerowego i środ
ków łączności do byłych krajów komunistycznych, uzyskały one dostęp do globalnej sieci kom
puterowej .
System WWW pozwala w bardzo prosty sposób opublikować w Internecie dowolną treść
wzbogaconą o grafikę, podkład muzyczny czy film, wystarczy dysponować dostępem do sieci stałym czy za pośrednictwem modemu telefonicznego. Dzięki łatwości publikowania bardzo
szybko Internet zapełnił się wieloma stronami WWW, portalami i serwisami. Wśród nich po
wstawały również te poświecone muzyce.
Początkowo na „muzycznych” stronach WWW wykorzystywano pliki w formatach midi
oraz RealAudio. Standard midi opracowany został dla elektronicznych instrumentów klawiszo
wych - pliki w tym formacie zawierają informacje o poszczególnych dźwiękach, a nie sam
dźwięk poza tym nie można w nich zapisać ludzkiego głosu. Format RealAudio opracowany
został w celu wykorzystania go do strumieniowego przesyłania dźwięku, stąd pliki w tym for
macie służyły do nadawania audycji radiowych za pośrednictwem Internetu. Wspólną cechą obu
formatów były stosunkowo niewielkie rozmiary, co było o tyle ważne, że ówczesne łącza inter
netowe miały ograniczone możliwości szybkości przesyłania danych.
Prace nad stworzeniem formatu plików dźwiękowych pozwalającego zapisać dźwięk do
brej jakości i charakteryzującego się niewielkimi rozmiarami prowadzono od 19771 r. jednak
1 Bellis M. The History of MP3 Fraunhofer Gesellschaft and MP3. About.com Guide [on-line]. [dostęp 12 marca
2012]. Dostępne w World Wide Web: http://inventors.about.com/od/mstartinventions/a7MPThree.htm
1
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
dopiero na początku lat 90. XX wieku zakończyły się one powodzeniem - opracowano metodę
stratnej kompresji dźwięku nazwaną mp3. W ciągu kilku lat pliki mp3 stały się najpopularniej
szym formatem zapisu utworów muzycznych w Internecie. Na jego sukces złożyło się kilka
czynników:
•
udostępnienie przez Instytut Fraunhofera, w którym opracowano standard, kodu źródło
wego przykładowych programów kodujących i dekodujących ;
•
stworzenie programów komputerowych pozwalających zapisać nagranie z płyty CD do
pliku komputerowego (1992)4;
•
pojawienie się przenośnych odtwarzaczy mp3 (1996), na których można przechowywać
i odtwarzać znacznie więcej utworów muzycznych niż na walkmanach, discmanach czy
przenośnych odtwarzaczach mini dysków;
•
udostępnienie przez Justina Frankela oraz Dmitry Boldyreva w Internecie programowego
odtwarzacza plików WinAmp (1998);
•
powstanie internetowych sklepów z muzyką w formacie mp3 (Ritmoteka 1998);
•
pojawienie się serwisów peer-to-peer5 takich jak Audiogalaxy (1998) czy Napster (1999)
oferujących możliwość skopiowania nieodpłatnie niemal nieograniczonej ilości plików
mp3 (W szczytowym okresie funkcjonowania Napster udostępniał 80 millionów utwo
rów muzycznych, 25 milionom użytkowników)6.
Możliwość nieodpłatnego skopiowania dowolnego utworu z sieci oraz odtwarzania go
przy pomocy komputerów czy przenośnych urządzeń, z telefonami komórkowymi włącznie,
sprawiła, że format mp3 nadal jest najpopularniejszy (wykorzystuje się go także w audiobookach), mimo że na początku XXI wieku powstały metody bezstratnej kompresji dźwięku
(FLAC, APE).
Równolegle do serwisów działających z naruszeniem prawa, zaczęły rozwijać się w In
ternecie legalne kolekcje dokumentów, w tym nagrań muzycznych, do czego przyczyniły się
ogłoszenie w 2001 r. Budapest Open Access Initiative - inicjatywy definiującej i promującej
2 Stratna kompresja dźwięku w ogólnym zarysie, w przypadku formatu mp3, polega na usuwaniu dźwięków niesły
szalnych przez człowieka oraz tych, które w nagraniu są zagłuszane przez inne dźwięki np. głośniejsze instrumenty.
3 [Świniarski, Grzegorz]. Zawrotna kariera MP3. hifi.pl [online] 28 maja 1999 [dostęp 12 marca 2012]. Dostępny w
Internecie: http://www.hifi.pl/felieton/karieramp3 .php.
4 CD ripper. Wikipedia. [on-line]. [dostęp 12 marca 2012]. Dostępne w World Wide Web:
http://en.wikipedia.org/wiki/CD_ripper
5 Peer-to-peer. Wikipedia. [on-line]. [dostęp 12 marca 2012]. Dostępne w World Wide Web:
http://pl.wikipedia.org/wiki/Peer-to-peer
6 Serwisy wykorzystujące sieci peer-to-peer działały i nadal działają z pogwałceniem praw autorskich w wyniku
procesów z właścicielami tych praw wiele z nich zaprzestało działalności lub przekształciło się w serwisy komer
cyjne przestrzegające prawa.
7 Format bezstratnej kompresji dźwięku pozwala uzyskać po dekompresji nagranie tej samej jakości, co oryginał.
2
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
ideę wolnego dostępu oraz rozwój serwisów Web 2.0. Z założenia udostępniają one dokumenty
(w tym nagrania), których nie obejmują prawa autorskie lub autorzy zezwalają na ich wykorzy
stanie w ramach jednej z licencji Creative Commons .
Obecnie istniejące źródła dokumentów muzycznych i nagrań w Internecie ze względu na
dostępność możemy podzielić w następujący sposób:
Zasoby otwarte (OA)
•
Biblioteki, archiwa, muzea, inne instytucje i organizacje opracowujące i udostępniające
zarówno pełne teksty i nuty, jak i bazy bibliograficzne.
Przykładowe adresy:
>
Federacja Bibliotek Cyfrowych (http://fbc.pionier.net.pl/owoc),
>
Narodowy Instytut Fryderyka Chopina (http://pl.chopin.nifc.pl/chopin/bibliography/search)
>
American Memory from the Library of Congress (http://memory.loc.gov/ammem/browse/ListSome.php? category=Performing%20Arts,%20Music)
>
•
Internet Archive - Audio Archive (http://archive.org/details/audio)
Web 2.0, Internet społecznościowy.
Przykładowe adresy:
•
>
IMSLP / Petrucci Music Library (http://imslp.org/wiki/Strona_Glowna)
>
MySpace (http://www.myspace.com/mikromusic)
>
YouTube (http://www.youtube.com/)
Projekty indywidualne.
Przykładowe adresy:
>
Contemplator by Lesley Nelson-Burns (http://www.contemplator.com/america/index.html)
>
Chopin Music by Nico Paul (http://www.chopinmusic.net/)
Zasoby komercyjne
Sklepy, księgarnie
Przykładowe adresy:
>
Amazon
MP3
(http://www.amazon.com/MP3-Music-Download/b/ref=topnav_storetab_dmusic/180-3728522-
0325164?ie=UTF8&node=163856011)
>
•
mSpot Music Music in cloud (http://www.mspot.com/)
Serwisy/bazy danych, udostępniające nagrania online
Przykładowe adresy:
•
>
Naxos Music Library (http://www.naxosmusiclibrary.com)
>
Oxford Music Online (http://www.oxfordmusiconline.com)
Serwisy (bazy nagrań, radio internetowe) pozwalające na odsłuchiwanie nagrań online odtwarzane strumieniowo
Przykładowe adresy:
>
http://www.lastfm.pl/
8 Szczegółowe informacje dotyczące licencji Creative Commons znajdują się na stronach http://creativecommons.pl/
3
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
>
http://grooveshark.com
Zasoby nielegalne
Mimo wzrostu liczby legalnych źródeł muzyki w Internecie (ponad 400 licencjonowa
nych serwisów na świecie)9 oraz systematycznego blokowania nielegalnych serwisów
peer-to-peer (Napster, Audiogalaxy, Kazaa, LimeWire Grokster, WinMX, i2Hub, Bears
hare) nadal istnieje wiele stron WWW pośredniczących w wymianie nielegalnych pli
ków, wg IFPI10 miesięcznie niemal 25% użytkowników Internetu w Europie odwiedza
strony z nielegalną muzyką. Dwa główne sposoby wymiany plików z nielegalnych zaso
bów to wykorzystanie protokolu BitTorrent oraz fora, których użytkownicy zamieszczają
linki do serwisów oferujących hosting plików (Rapidshare, Hotfile, Chomikuj.pl).
Podsumowanie
W ciągu ponad dwudziestu lat jakie upłynęły od powstania WWW, Internet podlegał i
nadal podlega ciągłym zmianom. Oprócz możliwości czysto technicznych - wzrost szybkości
przesyłania danych, coraz sprawniejsze komputery i inne urządzenia (palmtopy, smartfony czy
tablety) wykorzystujące sieć - powstały serwisy społecznościowe, takie jak Youtube, czy MySpace, powstały i są nadal rozwijane kolekcje dokumentów rożnych typów udostępniane w In
ternecie przez biblioteki, muzea, archiwa i inne instytucje i organizacje - powstają portale po
zwalające je przeszukiwać: np. Federacja Bibliotek Cyfrowych, Europeana, The European Libra
ry itp. Łatwy dostęp do systematycznie rosnącej liczby legalnie zamieszczanych w Internecie
dokumentów o wolnym dostępie sprawia, że Internet w coraz większym stopniu zaspokaja po
trzeby nawet bardzo wymagających użytkowników.
9 IFPI Digital Music Report 2011. [dostęp 12 marca 2012]. Dostępny w Internecie: www. ifpi. org/content/library/DMR2011.pdf
10 Tamże.
4
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
Wybrane strony internetowe
Federacja Bibliotek Cyfrowych - http://fbc.pionier.net.pl/owoc
Serwis pozwalający na przeszukiwanie rozproszone (jedno zapytanie przeszukuje
wszystkie lub wybrane zasoby) w polskich bibliotekach cyfrowych - 89 instytucji. W większo
ści dokumenty dostępne są w formatach PDF lub DjVu. Przeglądanie zasobów możliwe jest po
zainstalowaniu odpowiedniego oprogramowania Adobe Reader dla formatu PDF oraz DjVu
Browser dla DjVu. (Na stronach poszczególnych kolekcji podana jest informacja o konieczności
zainstalowania konkretnego oprogramowania wraz z linkiem do niego)
Narodowy Instytut Fryderyka Chopina http://pl.chopin.nifc.pl/chopin/bibliography/search
Internetowa strona Instytutu obok wielu informacji dotyczących twórczości, w dziale
Kompozycje zawiera wykaz ponad 250 utworów z możliwością ich wysłuchania, z kolei dział
Chopin w Internecie zawiera wykonania utworów kompozytora zamieszczone w serwisie Yo
uTube oraz odnośniki do innych stron WWW dotyczących Chopina.
5
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
P e rfo rm in g A rts , M usic
The Library of Congress > American Memory Home > Browse Collections
Perform ing Arts, M usic: 3 a collections
Search selected collections |
| SEARCH ~|
Select all | Clear all
_
African Americans ~ Sheet Music ~ 1850-1920
African-American Sheet Music, 1850-1920! Selected from the Collections of Brown University
'— '
African-American Music. Southern U.S. - Recordings ~ 1938-1943
"Now W hat a T im e11! Blues, Sospel, and the Fort Valley Music Festivals, 1938-1943
r-Ti
—
Berliner. Emile ~ Early Recording Industry ~ Multiformat ~ 187 0-1956
Emile Berliner and the Birth of th e Recording Industry
|77[
—
Bernstein. Leonard ~ Multiformat ~ ca. 1920-1989
The Leonard Bernstein Collection, ca. 1920-1989
|- t |
'—'
Broadsides and Printed Ephemera ~ ca. 1600-2000
An American Tim e Capsule: Three Centuries of Broadsides and Other Printed Ephemera
[=.
—
Chautauqua Performers •- Advertising Fivers ■- 1904-1940
Traveling Culture: Circuit Chautauqua in th e Twentieth Century
—
Civil War Era - Band Music - Multiformat
Band Music from the Civil War Era
^
Copland. Aaron - Multiformat - 1900-1990
The Aaron Copland Collection, ca. 1900-1990
—
Dance Manuals - Books - 1490-1920
An American Ballroom Companion: Dance Instruction Manuals, ca. 1490-1920
[fyi
—
Edison Companies - Film and Sound Recordings
Inventing Entertainment! th e Early Motion Pictures and Sound Recordings of the Edison Companies
*
Federal Theatre Project ~ Multiformat ~ 1935-1939
The New Deal Stage! Selections from the Federal Theatre Project, 1935-1939
[771
'— '
Film. Animated ~ 1900-1921
Origins of American Animation
[Tri
'— '
Fine. Irving ~ Multiformat ~ 1914-1952
The Irving Fine Collection! Ca. 1914-1962
|-7i
—
Flutes ~ Dayton C. Miller ~ Multiformat
Dayton C. Miller Flute Collection
http://memory.loc.gov/ammem/browse/ListSome.php?category=Performing%20Arts,%20Music
32 Kolekcje Performing Arts, Music zawierają między innymi historyczne nagrania mu
zyki Stanów Zjednoczonych w formatach RealAudio, MP3 i Wav. Nagrania, z wyjątkiem zapi
sanych w formacie RealAudio, można skopiować do własnego komputera.
Internet Archive - Audio http://archive.org/details/audio
Dział Audio serwisu powstałego w 1996 r. Internet Archive zawiera ponad dwieście ty
sięcy cyfrowych nagrań muzyki, audycji radiowych, książek mówionych i wierszy wiele z nich
można skopiować do własnego komputera.
6
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
Wikimedia Commons http://commons.wikimedia.org/wiki/Strona główna
Jeden z projektów utworzonych w ramach Wikimedia Foundation Inc. Zawiera ok. 13
mln. plików (obrazy, filmy, dźwięki), podzielonych na kategorie i podkategorie. Niemal wszyst
kie pliki dostępne są bez żadnych ograniczeń prawnych (Szczegółowe informacje dotyczące wy
korzystania
zawartych
w
Wikimedii
materiałów
dostępne
są
na
stronie
http://freedomdefined.org/Definition).
IMSLP / Petrucci Music Library http://imslp.org/wiki/Strona Glowna
Serwis udostępniający głównie nuty do których prawa autorskie wygasły lub autorzy wy
razili zgodę na nieodpłatne udostępnienie. Oprócz nut serwis zawiera nagrania utworów, które
dostępne są na podobnych zasadach. Pliki dostępne są w formatach midi lub mp3.
Przedstawione powyżej zasoby dostępne są w większości na zasadach otwartego dostępu,
celowo pominięte zostały zasoby komercyjne, do których dostęp jest płatny.
7
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
Edycja plików
Najpopularniejsze formaty plików muzycznych, które można spotkać w Internecie to:
Formaty kompresji stratnej:
^ MP3, RealAudio, Ogg Vorbis
Formaty kompresji bezstratnej:
^ Free Lossless Audio Codec (FLAC) i Monkey’s Audio (APE)
Istnieje wiele programowych odtwarzaczy muzyki, które potrafią odtworzyć pliki w po
wyższych formatach (np.: WinAmp, Media Player Classic, Foobar2000 itp.). Wyjątkiem jest
format RealAudio, do odtworzenia którego potrzebny jest program RealPlayer lub Real Alterna
tive.
Pliki uzyskane z takich źródeł jak Wikimedia Commons, których wykorzystanie nie jest
objęte żadnymi ograniczeniami można wykorzystać dla własnych potrzeb. Można tworzyć kom
pilacje, poddawać je edycji - dodawać efekty, dzielić na fragmenty lub łączyć z innymi plikami.
Istnieje wiele programów do edycji dźwięku, w tym na licencji GNU General Public Li
cense. Do takich programów należy cyfrowy edytor audio Audacity (dostępny na stronie:
http://audacity.sourceforge.net/) pozwalający na edycję plików w najpopularniejszych forma
tach.
Podręczniki
do
obsługi
tego
programu
w
znajdują
się
na
stronie
http://wiki.audacityteam.org/wiki/Audacity_Wiki_Home_Page oraz http://audacity.pl/pomoc/.
Plik
Edytuj
Widok
Transport
Ścieżki
Generowanie Tonu
Efekty
I
I
-ł*
H) V U
J V V t> P\++
*p
° M
- MME
25,000
25,02
25,040
Pomot
M
*
■!>) V
II U
-24
- |
25,060
0
1
^
-24
Hi) "
0
*
0
+
®
- 1 HJ) | SoundMAX HD Audio 0
X 130504
▼ 1,0
Stereo, 22050Hz
32-bitowe zmienne 0,5
Cisza
Solo
Analiza
{?
f t |SoundMAX HD Audio I : , ▼ 12 (Stereo) Inp «■|
25,080
■■
25,100
1
25.120
1' 1 " 1
25,140
“
25,160
25,180
"
™
25,21)0
25,220
25,240
25,250
25,280
i1 1' 1• '.|
-0,5
-1.0
1,0
0,50 ,0-lW f*M tf*
-0,5
......
«
-1,0
- Częstotliwość projektu (Hz)
Początekzaznaczenia: © Koniec O Długość
Przyczep d o O |0 0 g 00 m 2 5 s j
Kliknij i przeciągnij aby przesunąć prawą granicę zaznaczenia.
|0 0 g 00 m 2 5 s *
Pozycja dźwięku
|0 0 g 0 0 m 00 s j
Aktualna częstotliwość 22050
8
Spotkania z Antropologią - Interdyscyp linarne D yskusje (SAID)
Projekt realizow any ze środków M inisterstw a Nauki i Szkolnictw a W yższego
Bibliografia
1.
Ajero M. Random Access. American Music Teacher 2009, April/May, s. 58-59
2.
Cyfrowy świat dokumentu. Praca zbiorowa pod red. H. Hollendra. Warszawa, 2011
3.
Eisengrein D. Format Wars. Remix 2006, April, s. 68
4.
Gałuszka P. Geneza, ewolucja i form y dystrybucji muzyki w Internecie. Świat Marketingu [online]. Maj
2005 [dostęp 12 marca 2012]. Dostępny w Internecie: http://www.swiatmarketingu.pl/index.php?rdzaj=
01&id numer=989044
5.
Golderman G., Connolly B. The Sound o f Music. netConnect 2004, Spring, s. 20-31
6.
IFPI Digital Music Report 2011. [dostęp 12 marca 2012]. Dostępny w Internecie: www.ifpi.org/content
/library/DMR2011.pdf
7.
Kazaa zapłaci miliony za piractwo. Oprac. Aleksander Walczak. eGospodarka.pl [online]. 02.08.2006 [do
stęp 12 marca 2012]. Dostępny w Internecie: http://www.egospodarka.pl/16440,Kazaa-zaplaci-milionyza-piractwo, 1,14,1.html
8.
Lindstedt I. Narzędzia komputerowe w badaniu muzyki. Ruch Muzyczny 2011, nr 16/17, s. 17-20
9.
Sastry H. G., Reddy L. C. Significance o f Web 2.0 in Digital Libraries. International Journal on Computer
Science and Engineering [online]. Vol. 02, No. 06, 2010 [dostęp 12 marca 2012]. Dostępny w Internecie:
http://dravidian.academia.edu/HanumatSastry/Papers/484652/Significance of Web 2.0 in Digital Librari
es
10. S[winiarski] G. Zawrotna kariera MP3. hifi.pl [online] 28 maja 1999 [dostęp 12 marca 2012]. Dostępny w
Internecie: http://www.hifi.pl/felieton/karieramp3.php.
11. Wikipedia [onlie][dostęp 12 marca 2012]. Dostępne w World Wide Web: http://pl.wikipedia.org/.
9