94eab8a093d9780d8c5e516ff2754b81.pdf
Media
Part of Postrzyżyny w kulturze śródziemnomorskiej / LUD 1961 t.47
- extracted text
-
48
W sąsiedztwie'
papuaskim
wysp Anachoreckich
znajdujemy
pętlice
uszne (niewiadom y mi 'Sposób ich powstania)
na wielu wyspach, oprócz
tego że utrwalonym
jest ten zwyczaj w maskach melanezyjskich,
wskazując przez to nie tylko dawność jego, ale jak obecnie, jego charakter,
papuaski
i dając na razie dalszy dowód wpływu papuaskiego
na całej
Mikronezji.
Wpływ ten, który objawia się nie tylko na Pelau i Ponape,
gdzie jest złączony z równie wyraźnym
wpływem samoańskim
\tak samo
jak na Kanjesach, tylko w odwrotnym stosunku, tj. papuasów spolinezjowanych), ale i na Martlock i Ruk, czyli wogóle na całych Karolinach,
stanie się przedmiotem
oddzielnego
opracowania
przy traktowaniu
wyspy
Ponape.
29 Dla
uniknięcia
wątpliwości,
gdzie samogłoska
"i" oddziela się od
obok stojącej
samogłoski,
używam nasze "j", by ominąć przez to rozwlekłego rozdzielania
zgoski kreskami. "I" będzie więc zawsze dźwiękiem
oddzielonym,
zlanym z poprzedza!ącym
lub następującym
dźwiękiem.
Kreskowania
używam tylko tam, gdzie dwie inne samogłoski stojąc obok
siebie muszą być rozdzielone w mowie.
"j"
!
RYSZARD
~
GANSINIEC
POSTRZY2YNY
W KULTURZE
SRODZIEMNOMORSKIEJ
L PRZEGLĄD DOTYCHCZASOWYCH
BADAN. lI. EGIPCJANIE.
III. AZJA MNIEJSZA - 1. Babilonia. 2. Hetyci. 3. Izraelici. 4. Arabowie.
5. Inne narody. IV. HELLENOWIE - 1. Postrzyżyny żałobne, 2. Postrzyżyny rozbitków, 3. Postrzyżyny
ślubowane
i dziękczynne,
4. Postrzyżyny
przedślubne
Hellenek, 5. Postrzyżyny
niewolników,
6. Postrzyżyny
jako
kara a) za cudzołóstwo, b) za inne przestępstwa,
7. Postrzyżyny
śmierci.
8. Postrzyżyny błazna. V. RZYM - 1. Postrzyżyny Westalek. 2. Postrzyżyny
ślubne. PRZYPISY.
L PRZEGLĄD
DOTYCHCZASOWYCH
BADAŃ
Monografie o stroju i kroju włosów w starożytności, napisane
przez Hadriana
Juniusa
(1511-1575) i Klaudiusza
S a l m a s i u s a (1588-1653) są czysto antykwarycznymi
traktatami, cennymi dzięki skrzętnemu nagromadzeniu materiałów
odnoszących się u pisarzy starożytnych do włosów, ale nie wychodzące w tłumaczeniu zwyczajów poza przygodne uwagi samych źródeł. Dopiero w połowie XIX wieku, podczas ponownego odrodzenia studiów starożytniczych
i zwłaszcza greckich
w neohumaniźmie niemieckim, wystąpił archeolog F r i e d r i c h
W i e s e l e r (1811-1885) z własną koncepcją, usiłującą wniknąć po raz pierwszy w właściwy sens obrzędu postrzyżyn pojętego jako ofiara włosów 1. Nawiązał on do twierdzenia Tertulliana (De anima 39): "Któż nie poświęca całą dziecka głowę
ślubuje winie, albo 'choć jeden wyrywa włosek dziecka lub
całkowicie nożycami ścina i składa włosy w ofierze lub poświęca je jako exvoto bądź to w kulcie rodowym lub rodzinnym
lub publicznym lub wreszcie prywatnym" (Quis non aut totum
filii caput restui vovet aut aliquem excipit crinem aut tata
novacula procesat aut sacrificio obligat aut sacro obsignat pro
gentica, pro avita, pro publica aut privata devotione). Według
ojca kościoła istotą wszystkich tych obrzędów jest poświęcenie dziecka demonowi. Wieseler podkreśla przede wszystkim
4 -
"Lud",
t,
XLV II
J. Kar ł o w i c z. Słownik języka polskiego, Kraków,
1901, s. 495.
K. K l uk. o. c. s. 100.
28 Encyklopedia
Rolnicza, Warszawa, 1879 t. V, s. 906.
29 Z.
P i e t r u s z y ń s k i. Produkcja
rolnicza
w Wielkopolsce,
jej
przeszłość i teraźniejszość, Poznań, 1937, s. 206.
"0 J. Kar
ł o w i c z. o. c. s. 49,).
'l' Per. J. Kar lo w i c z. o. c. s. 495. :\1. S. B. L i n d e, o. c. t. II, s.352.
26
2'
JERZY
GROCHOLSKI
fORMY PRZESUSZANIA ZŻĘTYCH ZBÓŻ W POLSKICH
GOSPODARSTWACH CHŁOPSKICH W XIX/XX W. *
Wstęp. I - Przesuszanie zbóź w pokosach i snopach pojedyńczych. II
Kopice poziome. III - Kopice pionowe. IV Przesuszanie
zbóź przy
pomocy róźnych urządzeń drewnianych.
V - Zabezpieczanie kopic źniwnych przed deszczem. Podsumowanie.
W polskiej literaturze etnograficznej zwracano już wprawdzie
niejednokrotnie uwagę na niektóre formy przesuszania zbóż,
jednak nie podjęto dotychczas próby szerszego ujęcia tego tematu, związanego zarówno z zagadnieniem sprzętu zboża, jak również z wstępną fazą przechowywania zebranych plonów. Celem
niniejszego opracowania jest w pierwszym rzędzie charakterystyka i podział systematyczny 1 poszczególnych sposobów przesuszania zbóż w polskich gospodarstwach chłopskich na tle przemian czasowo-przestrzennych związanych z zanikiem względnie
rozpowszechnianiem się podstawowych form, oraz sprecyzowanie
pewnych wniosków ogólnych na podstawie analizy kartograficzno-porównawczej danych z terytorium Polski, a także przykładowych analogii i zróżnicowań z niektórych krajów europejskich.
Omawiane zagadnienie uwzględniano dotychczas w polskich
publikacjach etnograficznych jedynie fragmentarycznie, w znacznej mierze w oparciu o materiały pochodzące spoza obecnych granic Polski. Skąpe informacje dotyczące niektórych sposobów
przesuszania zbóż w polskich g02padarstwach chłopskich ograniczają się do krótkich wzmianek. Np. nieco danych z zakresu
nazewnictwa gwarowego kopic żniwnyc~ zawierają dzieła Oskara
Kolberga. W pracy A. F i s c h e r a "Lud Polski" 2 znajdujemy
charakterystykę form przesuszania zboża w Małopolsce. Autor
• Napisano
w
kładzie
Etnografii
oparciu
o prace
nad
I.H.K.M.
P.A.N.
,.Polskim
Atlasem
we Wrocławiu.
Etnograficznym"
w
Z3-