8b30b8c949ed674a095067dcd68d935e.pdf
Media
Part of Kronika/ LUD 1969 t.53
- extracted text
-
VI.
K
R
o
N
I
K
A
Lud, t. 53, 1969 r.
XLIII WALNE ZGROMADZENIE POLSKIEGO TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO W LIMANOWEJ
W dniach od 27 do 29 wrzesnta 1968 r. odbyło się w Limanowej XLIII Walne
Zgromadzenie Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego,
którego otwarcia
dokonał
prezes, prof. dr Kazimiera Zawistowicz-Adamska.
Na przewodniczącego
XLIII WZ
wybrano mgr Zofię Neymanową, która przedstawiła proponowany porządek obrad,
prz.vj<.;typrzez zebranych, po krótkiej dyskusji nad punktem 10: 1. Przemówienie
powitalne. 2. Oclczytanie i przyjęcie protokołu z poprzedniego WZ w Lodzi w dniach
21-22
X 1967 r. 3. Wybór Komisji Wnioskowej. 4. Sprawozdanie Zarządu Głównego
PTL za okres od października 1967 r. do 31 sierpnia 1968 r. 5. Sprawozdanie Oddziałów. 6. Sprawozdanie i wnioski Głównej Komisji Rewizyjnej. 7. Dyskusja. 8. Zatwierdzenie bilansów, sprawozdań i wniosków GKR. 9. Uchwalenie planu pracy na
rok 1!l6!J. lO. Uchwalenie zmian statutu PTL. 11. Uchwalenie wniosków przedłożonych przez komisj<.; wnioskową 12. Spotkanie z przedstawicielami
władz terenowych
i występy zespołów regionalnych.
Po przyjęciu porządku obrad na salę wkroczyła delegacja Zwią:lku Młodzieży
Wiejskiej w regionalnych
strojach życząc zebranym owocnych obrad i wręczyła
czlonkom Prezydium Zjazdu wiązanki kwiatów.
Z kolei prof. dr Maria Znamierowska-PrUfferowa
wygłosiła krótkie wspomnienia
pośmiertne a zebrani uczcili chwilą milczenia zmarłych: dr Franciszka Klonowskiego z Olsztyna i ell' Jerze~o Rutka z Katowic.
Przem{,wienie powitalne wygłosił Przewodniczący
Prezydium Powiatowej
Rady
arodowej w Limanowej, ob. Jan Kubowicz, który podziękował za wybór Limanowej jako miejsca WZ oraz życzy! owocnych obrad. Dalsze przemówienia odłożono
d" pkt. 12 na wiecwrne spotkanie.
Ad 2. Po odczytaniu protokołu z XLII WZ prof. Zawistowicz-Adamska
przypomniała swój wniosek o powolanie Komisji Międzyresortowej,
celem opracowania
zapotrzebowania na kwalifikowanych etnografów.
Ad 1. Do Komisji Wnioskowej wybrano: doc. dr Marię Frankowską, doc. dr Waleriana Sobisiaka oraz mgr Józefa Lecha. Przed wyborem Komisji Wnioskowej, na
wniosek mgr Kazimierza Różanowskiego z Opola, jednomyślnie postanowiono wysIać rezolucję domagającą się dalszego ścigania i karania zbrodniarzy wojennych
do Z. Gr ZBOWiD i Gl. Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich.
Tekst rezolucji
opracowali wraz z wnioskodawcą
dyr. Ignacy Kuźniewski
i literat Waldemar
Babinicz.
Ad 4. Sprawozdanie Zarządu Gl. PTL, obejmujące również sprawozdania Oddziałów PTL, wygłosiła mgr lVIaria Suboczowa, czIonek Zarządu Głównego.
Ad 5. Na wniosek mgr P. Kałeciaka i doc. A. Kutrzeby-Pojnarowej
odstąpiono
od czytania sprawozdań Oddziałów, gdyż na nich oparł swoje sprawozdanie
Za-
454
Kronika
rząd Główny, proponując
przedstawicielom
Oddziałów poruszenie istotnych problemów w dyskusji. W uzupełnieniu
sprawozdania
Zarządu k.·ótkie spraw{)zdanie
z działalności Naczelnej Redakcji Dzieł Wszystkich O. Kolberga wygłosił prof. dr Józef Burszta.
Ad 6. Sprawozdanie
i wnioski Głównej Komisji Rewizyjnej, zakończone propozycją o udzielenie absolutorium Zarządowi za okres sprawozdawczy, przedstawił
przewodniczący Komisji, L Kuźniewski.
Ad 7. Po krótkiej przerwie, zarządzonej po punkcie o. otwarto dyskusj~. Mgr Janusz Optołowicz z Lublina odczytał list Zarządu Głównego Stowarzyszenia Twórców
Ludowych do XLIII WZ PTL z życzeniami owocnych obrad i podziGkowaniem za
wieloletni nieoceniony wkład pracy w dzieło opieki i popularyzowania
twórczości
ludowej wraz z propozycją o współpracę w dziedzinie kultywowania
i popularyzowania twórczości ludowej.
Mgr Jan Piotr Dekowski stwierdził, że w związku z intensywn'l
przebudO\I':J
i rozbudową wsi, giną bezcenne zabytki lmltury ludowej. W tym świetle palącym
problemem staje się powołanie wojewódzl,ich konserwatorów
etnograficznych. Stawia więc wniosek o podjęcie przez Zarząd Główny odpowiednich staral'l u władz
państwowych.
Prof. Prlifferowa
popiera wniosek przedmówcy,
przypomina
własny wniosek
o tworzeniu małych skansenów terenowych, zachęca do tworzenia ich i informuje
zebranych
o interwencji
w Radzie Muzealnej w sprawie konserwacji
ginących
wiatraków. Wyraża również nadzieję i życzenie, by starania o utworzenie muzeum
powiatowego w Limanowej uwieńczone zostały sukcesem.
DZ; Olga Gajkowa zabiera głos w sprawie poruszonych w sprawozclanill Zarządu
i GKR nierozliczonych
kont osobowych oraz składa oświadczenia w tej sprawie.
Na wniosek dra Rogali oraz po dodatkowych wyjaśnieniach
doc. Kutrzeby-Pojna!"Owej jednomyślnie sprawę zdjęto z forum Walnego Zgromadzenia w celu załatwienia w myśl istniejących zaleceń.
Artysta malarz, Maria Wąsowicz-Sopoćlw, wypowiada się za zachowaniem tradycji regionalnych
w nowym budownictwie,
przedstawia
sian bezmyślnego niszczenia zabytków kultury ludowej i apeluje o wzmożenie kierowniczej
roli etnografów w ratowaniu
zabytków i kontroli przy wprowadzaniu
stylizacji i obcych
wzorów, by nie zagubić istotnych cech regionalnych.
Ponieważ nie zgłaszano więcej uwag do sprawozdań Zarządu i GKR, a dyskusjej
toczyła się w kierunku ogólno-etnograficznym,
postanowiono te; Czc;~ćdyskusji przenie~ć na dzień następny.
Ad 8. Walne Zgromadzenie
stwierdziwszy,
iż zostało zwolane zgodnie z przepisami statutu PTL i spełnione zostały wszystkie warunki potrzebne do prawomocności uchwał postanowiło:
a) przyjąć sprawozdanie
Zarządu Glównego jako
wystarczające;
b) przyjąć do wiadomości i zatwierdzić bilans i sprawozdanie
finansowe oraz sprawozdanie
i wnioski Głównej Komisji Rewizyjnej, a idąc za
wnioskiem
GKR: d) udzielić Zarządowi
s'kwi'towania za okres sprawo.zdawczy.
Poszczególne części tej uchwały przeglosowano oddzielnie w glosowaniu jawnym
i przyjęte zostały jednomyślnie.
Ad 9. Ponieważ konkretny plan pracy na rok 19(i9 przedstawić można dopiero
po uzyskaniu limitów z PAN, Walne Zgromadzenie zaleciło Zarządowi opracowanie
planu i budżetu w ramach możliwości limitowanych przez PAN i podjęcie starali
o subwencje docelowe.
Ad 10. Projektowane
zmiany Statutu PTL, rozesłane przez Zarząd do Oddziałów,
referował mgr Sto Błaszczyk. Odczytując proponowany
projekt zmian i poprawek
Kron!ka
455
stwierdził kilka zasadniczych sprzeczności i wyraził opinię środowiska poznańskiego,
że nowy projekt jest niedojrzały, wymaga dalszego dopracowania
i że statut, jako
konstytucja Towarzystwa
i podstawa prawna jego działalności, nie powinien być
zmieniany z !'Oku na rok. Stanowisko Oddzialu Poznańskiego poparli: mgr P, Kaleciak, dr O. Gajkowa, dr WI. Gębik oraz dr L. Malicki, który proponował,
by
Zarząd powołał komisję statutową.
Ostatecznie WZ podjęło jednomyśłnie następującą uchwałę: "XLIII WZ w Limanowej, rozpatrzywszy zaproponowane zmiany i poprawki w statucie PTL stwierdza,
że zawierają one niejasności, a nawet pewne sprzeczności, wobec czego zobowiązuje
się Zarząd Główny do przepracowania
tego problemu przez odpowiednią
komisję
statutową i do przygotowania jasnego i pełnego projektu statutu na następne Walne
Zgromadzenie".
Ad 11. W imieniu Komisji Wnioskowej mgr J. Lech przedstawił
następujące
\I'nioski: 1) WZ PTL popiera w całej rozciągłości starania rządu PRL o uchwalenie
konwencji
o nieprzedawnianiu
zbrodni wojennych,
zbrodni przeciw ludzkQści.
2) WZ PTL przyznaje członkostwo honorowe ob. Walentemu Gawronowi i ob. Antoniemu Górszczykowi w uznani u ich zasług na polu ludoznawstwa polskiego. 3) WZ
PTL upoważnia Zarząd Główny do wszczęcia starań u władz o ustanowienie urzędu
konserwatora wojewódzkiego w zakresie etnografii. 4) WZ upoważnia Zarząd Gl.
PTL do podjęcie starań, by następne WZ w 1969 r. odbyło się w Toruniu. Wszystkie wnioski przegłosowano i przyjęto.
Ad 12. Po przerwie odbylo się spotkanie z przedstawicielami
władz terenowych,
\V czasie którego
w serdecznej atmosferze przewodniczący
PPRN ob. Jan Jakubowicz. przewodnicz<jcy Pow. Kom. Plan., ob. WI. Faber ora7. kier. Wydz. Kult.,
ob. Stanisław Kita, zapoznali zebranych z osiągnięciami
i perspektywicznym
rozwojem Ziemi Limanowskiej.
Ukoronowaniem
spotkania był występ zespołu regionalnego z Zalesia.
Dnia 28 września odbyła się sesja naukowa, w czasie której przewodniczyła
Z. Neyman i W\'g!oszollo nast~pujące referaty: 1,) Roman Reinfuss, "Sztuka ludowa
w Limanowskiem"; 2) Władysław Kwaśniewicz, "Społeczno-kulturowe
funkcje ruchu
wczasowo-turystycznego
na wsi limanowskiej";
3) Piotr Kaleciak,
"Gospodarka
rolna we wsiach powiatu limanowskiego
w rozwoju historycznym";
4) Tadeusz
Prus-Wiśniowski,
"Współpraca
szkolnych kół krajoznawczo-turystycznych
z PTL";
5) Piotr Orzechowski,
"Stan badań nad kulturą
ludową ziemi limanowskiej";
6) Zbigniew Biały, "Studencki obóz etnograficzny UJ w Limanowskiem
(we wrześniu 1968 r.)"; 7) Maria Bujakowa, "Prace naukowe prowadzone
przez muzeum
w Rabce".
W dyskusji, będącej dopełnieniem
zarówno WZ jak i sesji naukowej głos zabrali: dr Gębik wystąpił z wnioskiem i prośbą do Z. Gl., by wydać zeszyt stroju
szczyrzyckiego, opracowany
przez mgr Zd. Szewczyka i jeden zeszyt Literatury
Ludowej
poświęcić Ziemi Szczyrzyckiej oraz poprzeć starania Związku Szczyrzycan
o oddanie przez PGR zabytkowego spichlerza w Szczyrzycu na poszerzenie pomieszczeń MU7.eum Ziemi Szczyrzyckiej. Mgr A. Oleszczuk zachęcał do ratowania resztek
kultury ludowej, szczególnie folkloru i żywej sztuki. Mgr P. Dekowski wystąpił
przeciw faJszowaniu kultury regionalnej i zwrócił uwagę na brak wydawnictw popularnych w PTL oraz slabą reklamę wydawnictw.
Prof. Klimaszewska
omówiła
warunki opracowania monogl'afii wsi do skall1s,enu in situ, badania f()lklOll'u nadwiślańskiego
i sprawę powielenia
dobrych kwestionariuszy.
Pani Wąsowicz-Sopaćko i dyr. Orynżyna mówili o ludowych zespołach artystycznych pod patronatem
Cepelii. Prof. Priiffel'owa i dr Rogala poruszyli sprawę współpracy z środkami ma-
456
KronIka
sowego przekazu. Dr Gajkowa stwierdziła brak wystawy wydawnictw PTL na obecnym WZ. Mgr W. Jostowa wysunęła postulat, by WZ czc:ściej odbywać w miastach
powiatowych dla lepszego zbliżenia do terenu.
Na zakończenie prof. Prlifferowa podziękowała wszystkim za pomoc \V zorganizowaniu WZ i przygotowaniu sesji naukowej.
Dnia 29 września odbyła się wycieczka autokarami
z Limano\Vl~.i do Kamienicy
i Szczawy, a następnie do Poręby Wielkiej i lVIszany Dolnej.
Konrad
SPRAWOZDANIE
ZLECONYCH PRZEZ
Wypych
ODDZIALU LODZKIEGO PTL Z WYKONANIA ZADAŃ
PAN, DOTYCZĄCYCH OCHRONY ZABYTKOW KULTURY
LUDOWEJ W 1968 R.
Plan działalności Odzialu Lódzkiego PTL dotyczący pod.iGcia akcji zmierzającej
do ochrony zabytków kultury ludowej w terenie objął: 1. Badania penetracyjne
w celu wybrania
godnych zabezpieczenia
obiektów. II. Badania stacjonarne
wsi,
w której obiekt się znajduje. Rozmowy z władzami wojewódzkimi
i terenowymi
oraz zainteresowanie
tą sprawą innych instytucji. III. Opracowanie materiałów dl)
druku. Prace konserwatorskie
przy obiekcie. Urządzenie wnętrza i udostępnienie
go zwiedzającym.
Zrealizowano pierwszy etap prac przeprowadzając
rozpoznanie terenu pod wzgh;dem stanu ilościowego i technicznego obiektów budownictwa
rlrewnianego. Badania te, wymagające licznych wyjazdów w teren i kontaktów, prowadzono wylqczni'-"
przy społecznym zaangażowaniu wielu instytucji, które bardzo przychylnie ustosunkowały się do podjętej przez PTL akcji.
Muzelum Archelogiczn.e i Etnograficzne w Łodzi udostępniło samochód, umożliwiając trzydniową penetrację powiatów rawskiego i opoczyr'1skiego. Muzeum regionalne
w Sieradzu zadeklarowało
współpracę
i rozpoczęło poszukiwania
odpowiedniego
obiektu i wsi do badań. Muzeum regionalne w Tomaszowie Mazowieckim uczestniczyło w badaniach prowadzonych
w pow. rawskim i opoczyńskim. Katedra Etnografii UL zadeklarowała
możliwość wykorzystania
samochodu do wyjazdu ekip
na badania.
Wyniki prac badawczych
utwierdziły
organizatarów
w prz'Ckonaniu, że akcja
ta jest już znacznie spóźniona. Na przestrzeni ostatnich 4 lat uległy zniszczeniu
lub zostały rozebrane prawie wszystkie obiekty drewniane, które były typowane
do mającego powstać na terenie Lodzi skansenu. Sytuacja taka zmusiła do wszczęcia 'nowy-ch poszukiwań i dopwwadzila
do wyboil.'u dwóch obiektów a mianowicie:
budynku mieszkalnego w Smardzewicach
i młyna wodnego w Liciążnej. Decyzją
Oddziału Łódzkiego PTL z dnia 30 VIII 68 r. postanowiono s-koncentrować wysiłki
badawcne i orgaminacyjn'e we wsi Sma.rdzewice pow. Opoczno, gdzie pod nr 66
znajduje się naj starszy datowany budynek mieszkalny z 1896 r. stanowiący własność
1VIalriiPlichty.
Za wyborem tej miescowości przemawiają
następujące
względy: Wieś ta leży
w pobliżu uczęszczanych szlaków turystycznych,
prowadzących
z Tomaszowa Mazowieckiego do rezerwatu
"Niebi-es.kie Źródła" i do rez·erwatu żubrów. Obok wsi,
457
Kronika
po drugiej stronie Pilicy, znajdują się groty wapienne, zwiedzane przez licznych
turystów. Szosa oraz połączenia autobu'>owe z odległym o 7 km Tomaszowem Mamwieckim zapewniają
możliwości wygodnego dojazdu. Wieś Smardzewice
leży
w rejonie przewidzianym do urządzenia ośrodka wczasowo-turystycznego
w związku
z budową zapory na Pilicy i tworzeniem tu sztucznego zalewu.
Zarówno stan techniczny obiektu jak i sprawy prawno-spadkowe
oraz sytuacja
rodzinna właściciela budynku wskazują, że obiekt może być użytkowany
jako
punkt muzeałny bez konieczności natychmiastowego
wykupienia.
W przeznaczonym na punkt muzeałny obiekcie postanowiono urządzić w jednym pomieszczeniu
regionalną izbę opoczyńską z przełomu XIX i XX wieku, wyposażoną w oryginalne
meble i wystrój wnętrza z tego okresu. Drugie pomieszczenie czasowo zajt~łaby
właścicielka obiektu, Maria Plichta, śpiewaczka regionalnego zespołu wokalno-tanecznego - wycinkarka. Osoba ta byłaby stałą i najbardziej odpowiednią opiekunkil
i gospodynią obiektu. Opiekę merytoryczną nad urządzeniem obiektu i społeczn~'m
jego wykorzystaniem
dla celów regionalnych i turystycznych
sprawować będzie muzeum regionalne w Tomaszowie Mazowieckim.
Realizacja II etapu - badań stacjonarnych
w Smardzewicach, skompHkowanych
z powodu późnego przyznania kredytów i rozesłania "wskazówek"
ZG PTL dopiero po okresie wakacyjnym, przedstawia się następująco:
1. Rozpoczęto prace nad pełną inwentGlryzacją budynku mie,>zkalnego w Smardzewicach. W związku z tym wykonana została dokumentacja
pomiarowa i rysunkowa obiektu obejmująca
11 arkuszy notat terenowych
oraz 13 arkuszy czystorysów formatu A2 w skali 1:25. Dla celów archiwalnych
i ze względów wydawniczych wykonane zostały fotokopie rysunków formatu 13X18.
2. Rozpoczęto prace badawcze w Smardzewicach w celu zebrania materiałów do
wydania popularnego przewodnika, a w terminie późniejszym większego opracowania monograficznego. W związku z tym zostały zebrane materiały do zagadnień
budownictwa. obrzędów, rolnictwa i hodowli, komunikacji
i transportu
wodneg'J
oraz wykonana zosti)ła dokumentacji) fotograficzna, obrazująca różne przejawy kultury ludowej wsi Smardzewice.
Zlecone prace objęły następujące pozycje związane z badaniami we wsi Smardzewice pow. Opoczno woj. Kielce: dokumentacja pomiarowa i rysunkowa domu nr 66
(.T. \Vasiak i T. Grzywacz), przeprowadzenie
badań terenowych i zebranie materialu
do obrzędów ludowych (L Lechowa), zebranie materiałów
dotyczących: rolnictw'l
i hodowli (W. Nowosz), weseli) i ogólnej charakterystyki
wsi (J. Dekowski), komunikacji i transportu wodnego ori)Z budownictwa
(J. Lech), wykonanie 44 odbitek
fotograficznych, 13 zdjęć oraz 13 odbitek (K. Wecel).
Józef
Lech
SPRAWOZDANIE WIWCŁAWSKIEGO ODDZIAŁU PTL Z PRZEPHOWADZONYCH
BADAŃ TERENOWYCH W RAMACH AKCJI SPECJALNEJ
(SKANSENY)
Do badań wybrano miejscowość Międzylesie (pow. bystrzycki, woj. wrocławskie)
w którym znajdują się 3 drewniane, podcieniowe domki tkaczy z XVIII w. nadające się do wykorzystania dla celów muzealnych lub turystyczno-krajoznawczych.
Domki te znajdują się pod ochroną wojewódzkiego konserwatora
i władze administracyjne w Międzylesiu zapewniają, że zostaną one odbudowane. Zagospodarowi)niem ich ma zająć się Kłodzkie Tow. Turystyczno-Krajoznawcze
..Śnieżnik" i urzą-
458
Kronika
dzić w nich schronisko, ponieważ Międzylesie i okolice nie posiadają hotelu ani
domów noclegowych.
Po zapewnieniu przez władze mIeJscowe, że domki będ'l odbudowane i zagospodarowane, podjęto badania terenowe 20 sierpnia i prowadzono je do lO grudnia br.
W badaniach udział wzięli: dr Zofia Dowgrid, dr Jadwiga Pawłowska, mgr Danuta Osuchowska, mgr Zygmunt Kłodnicki. Kierownictwo nad całości'l badań Zarząd
Odziału powierzył dr Jadwidze Pawłowskiej.
W wymienionym
okresie czasu przebadano według kwestionariuszy
następujące
zagadnienia: charakterystyka
wsi - dr Zofia Dowgrid, obrzędy rodzinne - dr Jadwiga Pawłowska, obrzędy doroczne - mgr Danuta Osuchowska, budownictwo i pożywienie - mgr Zygmunt Kłodnicki, rolnictwo i hoduwla - dr Jadwiga Pawłowska,
rzemiosło, pszczelarstwo i zbieractwo - dr Jadwiga Pawlowska oraz rybołówstwo mgr Zygmunt Kłodnicki. Zdjęcia różnych obiektów Międzylesia wykonał mgr Zygmunt Kłodnicki.
Badania nad wyposażeniem wnętrza mieszkań częściowo zostały już przeprowadzone, opracowanie materiałów po ich uzupelnieniu płanuje się na wk 19GB.
Koszty badań, rozliczenie delegacji, dodatkowe przepisanie materiałów z formatu
A4 na A5 wyniosły 1:3982,80 zł.
Na rok 19G9 zaplanowano dalsze niezbędne badania terenowe.
dr Jadwiua. Pawłowska
Prezes Oddzialu PTL we Wrocławiu
SPRAWOZDANIE Z DZIALALNOŚCI ODDZIAŁU TOHUŃSKIEGO PTL
W RAMACH ZASIŁKU SPECJALNEGO POLSKIEJ AKADEMII NAUK
ZA ROK 19GB
Akcja objęła badania terenowe związane z wybranym punktem skansenowskim
w Kaszczorku-Zlotorii
w pow. toruńskim.
Są to wsie malowniczo polożone u ujścia Drwęcy do Wisły. Na terenie Ziemi
Chełmińskiej w Kaszczorku znaleziono zrębową chatę, licząC'l okolo 200 lat. w której
postanowiono utworzyć Muzeum typu skansenowskiego, a zarazem punkt oświatowy
i turystyczny. Na terenie tym bardzo rzadko spotyka się zabytki tradycyjnego budownictwa ludowego.
W Kaszczorlm rodzina Mikołaja Kopernika miała swe posiadłości. Obit' wsie stanowiły ośrodek flisacko-rybacki.
Powiatowa Rada Narodowa w Toruniu wykupiła
wybraną chatę wraz z terenem liczącym ponad 6 ha na cele muzealne.
Zostały tam już przeprowadzone
badania archiwalne
(W. Szurmiej), dotyczące
historii Kaszczorka, na razie na podstawie badań w archiwach
toruńskich oraz
terenowe
badania
etnograficzne
(H. Murawska),
obejmujące
ogólne wiadomości
o wsi i budownictwie,
a w szczególności kompletną
inwentaryzację
chaty wraz
z rysunkami
i fotografiami
oraz szczególo'wym opisem etnograficznym
(.J. Rompski, R. Tubaja, Z. ZgiC'run). Poza tym materialy do znajomości rolnictwa i hodowli
zwierząt zebrała H. Murawska. Dalsze badania w toku.
Poza tym w związku z wymienionymi
badaniami opracowano
kwestionariusze
i instrukcje do badania folkloru nadwiślańskiego
(prof. dr Jadwiga Klimaszewska).
W badaniach folkloru nadwiślańskiego
pod kierunkiem prof. dr Jadwigi Klimas7Jewskiej wzięli udział mgr C. Łapicz i mgr M. Slota we w~i Zlotoria, Toporzysko
i Czarnowo pow. Toruń oraz Fordon pow. Bydgoszcz.
459
Kronika
Zebrano i opracowano materialy do transportu
wydanego ze wsi Złotoria pow.
TorUll i FordolI pow. BydgO'szcz wg kwestionariusza
M. Misińskiej (M. Słota i C. Łapicz).
Ogólne koszta badań, inwentaryzacji,
maszynopisania,
kosztów podróży etc. wyniosły 19 018,29 zł.
Na rok 196!) zaplunowano badanie wsi Silno pow. Chojnice i Godzimierz, pow.
Szubin, woj. bydgosl,ie.
prof.
dr
Maria
Znamierowska-P1'iifferowa
Prezes Oddziału
KONKURSY NA PLASTYKĘ
W MUZEUM ETNOGRAFICZNYM
PTL w Toruniu
OBRZĘDOWĄ
WE WROCLAWIU
Od kilku lat Muzeum Etnograficzne
Oddział Muzeum Śląskiego we Wroclawiu
prowadzi badania nad obrzędowością doroczną wsi dolnośląskiej. W wyniku tych
badań pozyskano szereg materiałów
w postaci nagrań magnetofonowych
i filmów
oraz zanotowano szereg wywiadów z informatOirami. Zakupiono także bądź pozyskano jako dary rekwizyty plastyki obrzędowej związane ze zwyczajami i obrzędami
praktykowanymi w roku obrzędowym.
Podjęcif' badań w tym zakresie wynikło nie tylko z zainteresowań
naukowych
Muzeum, lecz również z potrzeby zarejestrowania
oraz popularyzowania
istniejących
i do dzisiaj jeszcze żywych zwyczajów i obrzędów na wsi dolnośląskiej. Wspólczesna
bowiem wieś dolnośląska szybko podążając za postępem technicznym,
rozwojem
oświaty i kultury rolnej zarzuca szereg tradycyjnych nawyków i metod postępowania, przede wszystkim w dziedzinie produkcyjnej,
usiłując jednak zachować te tradycyjne wartości, które są możliwe jak i kulturalnie
wartościowe.
Takie próby
utrzymania pewnych dawnych wartości kulturowych widoczne są zwłaszcza w dziedzinie obrzędowości dorocznej. Podobnie jak dawniej, również obecnie tradycyjne
obrzędy i zwyczaje urozmaicają i wzbogacają życie wsi, ale w konkretnych warunkach dolnośląskiej społeczności wiejskiej, mocno zróżnicowanej
kulturowo, musiały
one ulec pewnym zmianom czy nawet zanikowi. Na Dolnym Śląsku zachowały się
glównie obrzędy dobrze znane wszystkim lub takie, które różniąc się niewielkimi
szczegółami, ulegly modyfikacji
przeważnie
na drodze wzajemnych
zapożyczeń.
W szczególnych przypadkach
kultywowane
są niektóre zwyczaje czy obrzędy we
wsiach o dużej przewadze ludności pochodzącej z jednego regionu. W przeobrażeniach i adaptacjach obrzędowości na Dolnym Śląsku dużą rolę odegrała mlod7-ież,
która nie odczuwając już wyraźniejszych
różnic międzygrupowych
traktowała
je
jako dodatkową okazję do zabaw czy spotkań towarzyskich.
Przeglądem współczesnej twórczości obrzędowej wsi dolnośląskiej stal się zorganizowany przez Muzeum na przełomie 196611967 konkurs na rekwizyty plastyczne
obrzędowości dorocznej. Konkurs ten zgromadził 115 eksponatów
(palmy, pisanki,
pieczywo obrzędowe, wieńce i korony żniwne, szopki, gwiazdy, maski turoni, stroje
herodów itp.), nadesłanych przez 22 osoby z 15 miejscowości z terenu województwa
wrocławskiego (z powiatów: Góra, Kamienna Góra, Milicz, Trzebnica, Wołów, Wroclaw, Zgorzelec). Spośród nadesłanych prac 8 twórcom za 26 prac zostały przyznane
przez Ministerstwo Kultury i Sztuki - Zespół do Spraw Plastyki wysokie nagrody.
460
Kronf.ka
Pisanki
dolnośląskie
W HiliBroku w czasie od 1 III-3D IV Muzeum Etnograficzne zorganizIJwalo II konkurs zawężajqc jednak jego tematykę do rekwizytów,
związanych z obrzl;dowo,~ci:l
wiosenną. Do tego konkursu przystąpiło
49 osób z terenu wojew<,J(lztwa wL'Ocla\I'skiego, zglaszając 407 prac. Wśród nadesłanych prac przeważaly pisanl,i i palmy, nie
zabrakło
również bukietów
do przystrajania
wnętrz mieszkaln.\'Ch, pająków oraz
ozdób ze slomy. Jury przyznało 26 nagród i 20 wyróżnień. GI,')\Yne n;,gl'Ocly 1Il'umlowało Ministerstwo
Kultury i Sztuki - Zespół do Spraw PJasl\'ki, \\·Yl'I·').n!cnia natrJmiast Wydział Kultury Prezydium
Wojewódzkiej
Rady Narodowej
wraz z Wojewódzkim Domem Kultury we Wrodawiu.
W salach Muzeum Etnograficznego
we Wrocławiu otwarto ;3 VI I!JOg wystaw,·;
pokonlwrsową,
połączoną ze spotkaniem
z twórcami
ludowymi, 1Jior'll:.vmi udzi:,1
w konkursie. Podobne spotkanie odbyło się również z okazji Zak(lIlcZL'llin poprzedniego konkursu.
Organizując
konlwrsy,
wystawy
pokonl,llrsowe
jak i spotk;lI1ia
z twórcami ludowymi, Muzeum Etnograficzne
dąży do popularyzacji
\\'Spółczesnej
sztuld ludowej regionu dolnośląskiego a jednocześnie pragnie dotrzec: do nieznanych
jeszcze twórcóv,".
Maria
Macewicz-GoluliT;ow
III ETNOGRAFICZNE
SEMINARIUM
AMERYKANISTYCZNE
POZNAŃ 13-20 IV Hl69 R.
W dniach od 18-20 kwietnia 1969 r. odbyło się w Poznaniu III Etnograficzne Seminarium Amerykanistyczne,
zorganizowane
przez Zarząd Sekcji Amerylmnistycznej
PTL i Oddział Poznański PTL przy współudziale
Zakładu Etnografii Powszechnej
Kronika
461
Katedry Etnografii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu i Pracowni Etnograficznej IHKM PAN w Poznaniu. W obradach wzięIy liczny udzial prawie wszystkie ośrodki etnograficzne
w Polsce, a także przedstawiciele
innych, pokrewnych
dyscyplin - historii, archeologii, socjologii i geografii. Seminarium poświęcone było
problematyce meksykanistycznej.
OtwieraJąc obrady prezes Sekcji Amerykanistycznej
doc. dr Maria Frani.;:owska stwierdziła, iż zainteresowanie w polskich ośrodkach naukowych zagadnieniami. związanymi z kulturami obu Ameryk, a szczególnie w ostatnim czasie Meksykiem, coraz bardziej wzrasta. Organizowanie więc tego typu sesii
jest rzeczą bardzo potrzebną i konieczną, sprzyjającą wspólnym wysiłkom specjalistów różnych dyscyplin w dziedzinie polskich badań amerykanistycznych.
Szczególnie
cieszy w tego typu obradach liczny udzial młodzieży studiującej, członków studenrkich Kół Naukowych.
W pierwszym dniu Seminarium, po przyjęciu przewodnictwa obrad przez kiero\\'"
nika Katedl';\' Etnografii Uniwersytetu Warszawskiego - prof. dr Witolda Dynowskiego, referat pt. "Pwblemy i kierunki wspóIczesnej etnologii meksykańskiej"
wygłosiła doc, dl' Maria Frankowska. W referacie swym poruszyła doc, Frankowska
sprawy etnologii meksykańskiej i jej miejsca w ogólnej systematyce nauk Etnologia
jest tam częścią składową antropologii - wiedzy o człowieku, w skład której wchodzą: antropologia fizyczna, archeologia, lingwistyka, etnologia i antropologia
społeczna. Dalej omówiła główne momenty z historii etnologii w Meksyku, której największy rozwój przypada na okres po Rewolucji. Rozwój ten jest związany ze zmianą
postawy wobec Indian, ze wzrastającym zainteresowaniem
kulturą tej ludności. Rola
więc. jal,,! odegrali Indianie w postępie nauk antropologicznych
jest dość znaczna.
Sprawa stosunku do przeszłości i stosunku do Indian, jest w Meksyku bardzo skomplikowana, dają się tu zauważyć różne postawy, kierunki i zaIożenia. W tej kwestii
na czoło wysuwają się takie zagadnienia, jak zapytanie - kim właściwie jest Indianin? i problem integracji - czy zachować kulturę indiańską, czy zastąpić ją europejską lub pójść drogą pośrednią. Jak z tego wynika, problem indiański wpłynął na
powstanie i rozwój nauk antropologicznych w Meksyku. Główną tematyką prac naukowych etnologów meksykańskich
są tak monografie problemowe
i monografie,
poświęcone poszczególnym osiedlom - spolecznościom lokalnym, badanym w pewnych odstępach czasu dla uchwycenia zmian kulturowych, jak problemy akulturacji
i przeobrażeń kulturowych. Dalej poruszyla referentka sprawy szkolenia etnologów
w tym kraju. Jedynym ośrodkiem ksztaIcenia, skupiającym
słuchaczy nie tylko
z Meksyku, ale z różnych krajów, jest powstała w 1942 r. Escuela Nacional de Antropologia e Historia, która jest częścią INAH, tj. Instituto Nacional de Antropologia
e Historia. koncentrującego
wszystkie
dziedziny działalności
w zakresie nauki
o człowieku, a więc dydaktykę, muzealnictwo,
badania naukowe. Na zakończenie
omówiła doc. Franko,wska sprawy muzeów w Meksyku i ich ekspozycji etnograficznej, Caly referat był tym baTdziej interesujący, że oparty na wlasnych obserwacjach
autorki z okresu jej pobytu w Meksyku w 1967/1968 1'.
Jako drugi został odczytany referat, nadesłany na Seminarium z Meksyku, znanego
i cenionego etnologa meksykańskiego Margarity Nolasco pt. "Badania nad przemianami kultury podmiejskiej ludności okręgu Cholula", Autorka na podstawie własnych
badań terenowych, przy współpracy studentów etnologii, starała się przeanalizować
pewne prawidłowości rozwojowe, wynikIe na skutek zetknięcia się dwóch lub większej ilości kultur w czasie i przestrzeni, na przykładzie okręgu Cholula, W omawianym przypadku to zderzenie się różnych kultur, tak konfliktowe i brutalne (Inelia-nie - Konkwista), dało społeczność now'ł, zupeInie inną od wyjściowych, przy czym
jedna z poprzednich społeczności, w tym wypadku indiańska, przetrwaIa w niejjaJio
462
Kronika
element uboczny, zacofany, lllzeJ rozwinięty, lecz stanowiący integralną część powstalego społeczeństwa. Ten element indiański uległ takim przemianom, że jest zupełnie
różny od dawnego, sprzed kolonizacji hiszpańskiej, jednakże zachował on odmienność
także i w stosunku do nowo utworzonego społeczeństwa, w skład którego wszed!.
W swych badaniach posługiwała się M. Nolas(;o dwoma - jej zdaniem - niezb~dnymi
kategoriami dla tego typu prac - przestrzenią i czasem. Badanie jednego lub więcej
społeczeństw, których poszczególne elementy ulegają przemianom właśnie w czasie
i przestrzeni,
dają wytłumaczenie
rozwoju tych społeczeństw.
Dalej rozważania
autorki szły w l,ierunku ustalenia, co należy w tych badaniach uważać jako "indiallskie", i sprecyzowania co to jest region i co będzie rozumieć pod tym terminem.
Po obydwóch referatach
wywiązała się dyskusja l w głównej mierze na temat
rozwoju nauk antropologicznych
- w tym przede wszystkim etnologii na terenie
Meksyku. Poruszane były także sprawy muzealnictwa meksykańskiego.
Obrady popołudniowe, którym przewodniczył prezes Oddziału Poznańskiego PTL,
doc. dr Zbigniew Jasiewicz, zapoczątkował
komunikat
naukowy mgr Aleksandra
Posern-Zielińskiego
pt. "Nowe osiągnięcie etnologii meksykańskiej
- pełna bibliografia prac o Meksyku". Na wstępie swych rozważań autor stwiel'dził, iż żywiołowy
rozwój badań archeologicznych
i etnogmficznych
prowadzi do ogromnego wzrostu
literatury przedmiotu. Przy szerszym temacie i terenie możliwości pełnego wykorzystania odpowiedniej literatury są niewielkie. I dlatego tak ogromne znaczenie ma
rola bibliografii, rozumiana w podwójnym sensie - jako spis dokumentów i publikacji oraz jako metodyka sporządzania tego rodzaju rejestrów. Dla historyka nauki
stanowi ona bazę historiograficzną
i źródłoznawczą, a dla ka;\dego badacza posiada
przede wszystkim charakter
informacyjny,
stanowią(;y podstawowy punkt wyjścia
dla dalszych studiów. Właśnie w 1962 r. - odnośnie Meksyku - ukazały się d\\'ie
wielkie, retrospektywne
bibliografie, które stały się nie tyłko podstawowym nUl'zędziem pracy każdego amerykanisty,
ale także umożliwiły dokonanie oceny rozwoj'l
i stanu badań w Meksyku i o Meksyku. Pierwsza - El Instituto Nacional de Antropologia e Historia. Su contribución
a la bibliografia
naciona!. JNAH, Mexico 1962,
ss. 342 - to pełna bibliografia prac Narodowego Instytutu Antropologii i Historii
(INAH) i jego instytucjonalnych
poprzedników.
Ukazuje ona dorobek naukowców
meksykańskich od roku 1827-1962.
Druga - stanowiąca zamknięcie katalogu publikacji INAH - to praca Ignacio Bernala pt. Bibliografia
de Arqueologia y Etnografia
Mesoamerica y Norte de Mexico. 1514-1960. Mexico 1962, ss. 634.
Ostatnim odczytem pierwszego dnia obrad był komunikat Romany Mańkowskiej
i Andrzeja Krzanowskiego pt. "Instrumenty
muzyczne w dawnym Meksyku", bogato
ilustrowany przeźroczami. Autorzy podjęli temat, który, jak sami to stwierdzają,
\V większości
studiów amerykanistycznych
jest pomijany. Głównym źródłem wiedzy
o prekortezjańskiej
muzyce i instrumentach
są przede wszystkim kodeksy, freski
i zachowane do dziś same instrumenty, jak również wczesnohiszpańskie
i kolonialne
źródła pisane. Te ostatnie wymagają jednal~ dużej ostrożności przy ich studiowaniu,
gdyż autorzy opisując nieznane ludowe instrumenty,
nadawali im często naz\\',,',
a nawet cechy instrumentów rozpowszechnionych w Starym Świecie. Dalej referenci
przedstawili wielką różnorodność i bogactwo form oraz odmian instrumentów spotykanych w dawnym Meksyku, jak również wysoki i pełny rozv,;ój c)\\'Czesnej muzyki.
Po komunikatach
wywiązała się ożywiona dyskusja, gł<')\vnie dotycząca rozwoju
form muzycznych w dawnym Meksyku.
J Tal< referaty.
jal<
"Etnografii Polskiej".
obszerne
sprawozdanie
z dyskusji
drukowane
będzie w XlV tomie
Kronika
463
Drugi dzień obrad, którym przed południem przewodniczył prof. dr Bolesław 01szewicz, rozpoczął referat prof. dr Janusza Tazbira - "OdkryClie Ameryki i konkwIsta
w literaturze staropolskiej". Autor we wstępie stwierdza, iż odkrycie Ameryki miało
doniosłe znaczenie nie tylko dla życia gospodarczego Europy, ale także i wywarło
znaczny wpływ na przemiany umysłowe, zachodzące w kulturze europejskiej XVII
i XVIII w. W krajach położnych z dala od szlaków wielkich odkryć geograficznych,
jak właśnie w Polsce, głębsze zainteresowanie
tą tematyką pojawia się dopiero
w okresie Oświecenia. Zestawienie wiadomości geograficznych o Nowym Świecie.
jakie dotarły do nas już w XVI i XVII w. zawdzięczamy badaniom B. Olszewicza.
Zebrane przez niego informacje zostały ostatnio pomnożone o nowe dane, zaczerpnięte przede wszystkim z literatury wyznaniowej tego okresu. Dokonał tego autor
referatu w swej pracy pt. Szlachta a konkwistadorzy.
Opinia staropolska
wobec podboju Ameryki
przez Hiszpanię, Warszawa 1969. W dałszym ciągu referent dokonując
przeglądu literatury staropolskiej dochodzi do przekonania, że Ameryka oraz jej
pierwotni mieszkańcy występowali w literaturze pięknej, polemice wyznaniowej czy
traktatach politycznych w charakterze symbolu, motywu literackiego bądź argumentu,
rzadko zaś jako przedmiot samoistnych zainteresowań. Dlatego też trudno mówić
o jednolitym obrazie Indianina w literaturze staropolskiej. Znano bowiem nie tyle
przedstawicieli różnych szczepów, ile zupełnie odmiennych, całkowicie sobie przeciwstawnych reprezentantów pewnych koncepcji literackich i filozoficznych. Na nikłość
wiedzy o Nowym Świecie i o Indianach w Polsce wpływał także fakt, iż niezbyt
interesowano się ich aktualnym życiem i historią, jak również fakt, że znajomość
geografii nie stanowiła mocnej strony przeciętnego szlachcica.
Jako drugi - swój referat pt. "Z dziejów kontaktów polsko-meksykańskich w XIX
i XX wieku" przedstawił prof. dr Tadeusz Łepkowski. Jak podaje referent - nauka
polska nie prowadziła dotąd żadnych metodycznych badań nad stosunkami polsko-meksykańskimi, czy nad różnorodnymi i licznymi kontaktami Polaków i Meksykańczyków w XIX i XX w. Poszukiwań takich nie podjęli również naukowcy z Meksyku. Nagromadzono wprawdzie pewną liczbę wiadomości i notatek, w różnych
książkach wymienia się szereg nazwisk, lecz daleko jeszcze do uzyskania wszechstronnego obrazu naszych wzajemnych stosunków, mimo iż zainteresowanie
nimi
wzrasta niewątpliwie tak po jednej, jak i po drugiej stronie Atlantyku. Wobec lmnieczności szerokich poszukiwań archiwalnych i bibliograficznych dla tego tematu,
autor uważa, że przedstawione rozważania mogą być tylko skromną próbą wstępnego
zestawienia i uporządkowania już znanych materiałów z historii kontaktów polsko-meksykańskich XIX i XX w., a także dorzucenia pewnych nowych informacji.
pochodzących z jego bardzo jeszcze fragmentarycznych badań.
W dyskusji po obydwóch referatach najwięcej miejsca zajęły sprawy ostatniego
odczytu, to jest kwestia kontaktów polsko-meksykańskich. Szereg dyskutantów poruszalo również udział Polaków w pracach nie tylko na terenie Meksyku, ale i na
terytorium cal ej Ameryki Łacińskiej.
Obrady popołudniowe, którym przewodniczył były ambasador Polski w Meksyku
Jan Drohojowski. otworzył referat Heleny i Stanisława Adamowiczów pt. "Kultura
Lakandonów i jej przeobrażenia w XX w.", ilustrowany licznymi fotografiami. Autorzy starali się przedstawić dzieje, obraz kultury oraz historię badań tej mało znanej
a niegdyś bardzo licznej grupy ludności indiańskiej, której ilość szacowana jest
obecnie na zaledwie 150-200 osób. Skupiają się oni w trzech grupach - pierwsza
nad rzeką Lacanja, druga - nad rzeką Jatate i trzecia - naj liczniejsza, tzw. grupa
północna, w pobliżu Jetji!. Szereg ekspedycji naukowych przeprowadzało badania tej
interesującej grupy etnicznej, a najwięcej zasług na tym polu położyła G. Duby wraz
464
Kronika
z mężem F. BIomem, których prace były podstawowym żródłem referatu. W omawianiu przeobrażeń kulturowych
Lakandonów
autorzy referatu położyli nacisk na
ujemne skutki wpływów cywilizacyjnych
oraz z jednej strony na zanik, z drugiej
zaś - przetrwanie pewnych starych, tradycyjnych form kulturowych.
Następnie mgr Lech Mróz wygłosił komunikat pl. "Cyganie w Meksyku". Ten
niezwykle interesujący
problem trudno omówić - zdaniem autora - szczegółowo,
z uwagi na brak koniecznych do tego danych i materiałów źródłowych. Skupiska
Cyganów na terenie Meksyku są stosunko\vo bardzo nieliczne. Głównym ich zajęciem
jest prowadzenie kin objazdowych i związany z tym wędrowny tryb życia.
Ostatnim odczytem byl komunikat mgr Andrzeja Woźniaka - "Metal w kulturze
przedkolumbijskiego
Meksyku". Autor poruszył ogromnie kontrowersyjny
problem,
pasjonujący nie tylko archeologów. Stanął na stanowisku, iż metal odegrał większq
niż dotychczas mniemano rolę w kulturach dawnego Meksyku. Komunikat ten wywołał ożywioną dyskusję. Zresztą właśnie dyskusja w zakończeniu obrad, poruszająca
cały wachlarz zagacin,ień, a trwająca blisko trzy godZJiny, w której wzięło udział :19
osób, wykazała, jak bardzo problematyka
amerykanistyczna
pasjonuje polskich naukowców-etnografów
i badaczy z pokrewnych dyscyplin.
Ostatniego dnia odbyło się zebranie organizacyjne
członków Sekcji Ameryknnistycznej PTL, która liczy obecnie 27 osób, w tym największą ilość etnografów, ale
również i przedstawicieli
innych dyscyplin takich, jak archeologia czy geografia.
Członkami są także publicyści i literaci. Jeszcze raz podkreślono wyraźnie - o czym
mówi jasno Statut - iż celem Sekcji jest przede wszystkim praca naukowa, a także
praca naukowo-popularyzatorska.
Wyrazem tej działalności są organizowane seminaria, które winny łączyć wsqstkich
pulskich amerykanisl()\\'. Następne seminarium
odbędzie się w Pozn.an,iu w 1971 1'.
Maria
Paradowska
II MU;DZYNARODOWA KONFERENCJA ROBOCZA KOMISJI ORGANIZACYJNE.T
EUROPEJSKIEGO
ATLASU ETNOGRAFICZNEGO
W dniach od 12-15 marca 1963 r. obradowała w Bonn, z udziałem 37 członkóvi,
II MKRKOEAE. Uczestniczyli w niej delegaci następujących atlasów etnograficznych
!LIb historyczno-etnograficznych:
niemieckiego, fińskiego, austriackiego, szwedzkiego,
radzieckiego, szwajcarskiego,
jugosłowiańskiego,
węgierskiego, holenderskiego i flamandzko-belgijskiego,
górno-austriackiego
oraz przedstawiciele Międzynarodowej Komisji Atlasowej. Nadto reprezentowane
były następujące państwa lub kraje: Turcja,
Szkocja, Portugalia, Rumunia, Luksemburg, Czechosłowacja, USA, Francja, Angli:l.
Bulgaria oraz Norwegia. Z żalem odnotować należy, że w gronie tak licznie reprezentowanych instytucji atlasowych nie znalazł się przedstawiciel
Polskiego Atlasu
Etnograficznego, legitymującego się bądź co bądź bogatym dorobkiem.
W czasie konferencji wygłoszono następujące referaty: P. Leser, "Znaczenie atlasów etnologicznych dla historiografii";
B. Bratanić, "Różnorodność pługów europejskich, ich zasięg i ich historia"; G. Wiegelmann, "Pierwsze wyniki ankiety na temnt
pracy i narzęcJzi chłopów około 1900 r. w NRF"; A. Niederer, "Formy pracy zespołowej na obszarach przyległych do basenu Morza Śródziemnego"; M. Zender, ,,0 znaczeniu sobótek i ich kulturowe związki w czasach historycznych \V Europie"; A. J.
Dias, "Rozprzestrzenianie
się metod omłotów na półwyspie iberyjskim".
465
Kronika
NAJWAŻNIEJSZE
POSTANOWIENIA
II MKRKOEAE
1. Po uzyskaniu danych do próbnych tematów (narzędzia do orki, młocka, sobótki)
i naniesieniu ich na mapy próbne zlecono prof. prof. Bratanićowi i Zenderowi opracowanie szczegółowych kwestionariuszy, celem opracowania ostatecznych map próbnych dla całej Europy. 2) Uczestnicy konferencji są zgodni, by uzupełniony materiał
opublikować. Umożliwi to śledzenie postępu nad pracami. Ostateczną formę publikacji pozostawić do decyzji Stałej Międzynarodowej Komisji Atlasowej. 3) Ostateczną
decyzję o siatce EAE pozostawić Stałej Międzynarodowej Komisji Atlasowej, której
wybrana komisja (Bratanić, Bruk, Kretschmer, Wiegelmann) przedstawi swoje wnioski. 4) Uczestnicy konferencji winni ustosunkować się w ciągu dwóch miesięcy po
konferencji do wybranych tematów (wykaz poniżej), podać ewentualne uzupełnienia
łub proponowane zmiany. Do badania wytypowano następujące 3 tematy: a) Narzędzia do żęcia zbóż; b) Materiał i wykonanie ścian domu mieszkalnego w stałych
osadach; c) DI'zewko bożonarodzeniowe. W dalszej kolejności do opracowania przewidziano: koszenie traw; typy hodowli rogacizny; tłuszcze używane do przygotowywania potraw; picie do posiłków; noszenie ciężarów przez ludzi; zaprzęgi bydlęce;
kolejność dziedziczenia.
5) Konferencja
upoważniła swoich członków do podjęcia
odpowiednich pertraktacji
z krajami jeszcze nie uczestniczącymi w pracach atlasowych, w celu podjęcia takich prac. 6) Sprawozdania o wynikach pracy w poszczególnych krajach zostaną opublikowane
wraz ze sprawozdaniem
II MKRKOEAE.
7) Miejscem spotkania konfe·r·encji we wrześniu 1969 r. miały być Helsinki, a na
nasha)ne spotkania prz,ewiduje "ię Węgry i Szwecję.
WYKAZ
TEMATOW
DO EAE
I KRAJOW
SĄSIEDNICH
Uprawa ziemi i hodowla zwierząt: 1) Narzędzia orne i orka (rodzaje narzędzi
ornych - zasadnicze cechy konstrukcyjne narzędzi ornych - typy pługów). 2) Ręczne
narzędzia uprawy ziemi (obok narzędzi ornych - bez pługów). 3) Rozdrabnianie ziemi
(narzędzia ręczne, brony, walce). 4) Koszenie i suszenie traw. 5) Żniwa. 6) Zboże od
chwili skoszenia do omlolów, suszenie. 7) Młocka i wianie zboża. 8) Przechowywanie
wymłóconego zboża, formy spichrzów. 8a) Uprawa winorośli. 9) Typy hodowli bydła
i pasterstwo. 10) Bydło domowe na pastwisku. 11) Hodowla pszczół (ule, domek dla
pszczół).
Osada i dom: 12) Granice pól, ogrodzenie pól, pastwisk, lasów, ogrodów oraz inne
ogrodzenia. 12a) Formy osad. la) Zagroda (skład i usytuowanie budynków). 14) Pojedyncze budynki, dom mieszkalny (material budowlany, technika budowy, formy
dachu i użyty matH'iał, rzut poziomy i pionowy domu mieszkalnego). 15) Położenie
ognisk w domu i wybrane zagadnienia o sposobie mieszkania. 16) Kołyski. 16a) Przechowywanie mąki.
PożYwienie i napoje: 17) Chleb, wypiek, bryje. 18) Posiłki (czas, skład, szczególnie
śniadanie). 19) Masło, ser, inne produkty mleczne. 20) Konserwowanie mięsa (ubój
\V domu, zwierzęta, czas, wędliny, przyprawy).
21) Picie (przy posiłkach).
Ubiór i obróbka tekstyliów: 22) Męski i żeński ubiór podstawowy (skład i krój
koszuli). 23) Okrycie stóp i chodzenie na bosaka. 24) Przędzenie (kądziel, wrzeciono,
kołowrotki). 24a) Krosno tkackie.
Transport lądowy: 25) Wóz, taczka, sanie, włók. 26) Noszenie ciężarów przez zwierzęta i ludzi. 26a) Zaprzęganie bydła. 26b) Zaprzęganie koni.
Stosunki społeczne: 27) Podział zajęć według płci. 28) Terminy używane na okreś30 -
Lud,
t. 53, 1969
466
Kronika
Lenie zmiany służby i pastuchów, na płacenie odsetek i dzierżawy, rodzaj wynagrodzenia za dzierżawę.
Zwyczaje ludowe w ciągu życia: 31) Zwyczaje weselne (wybór). 32) Pozycja noworodka. 33) Dodatki do grobu. 34) Nagrobki i inne znaki na grobie. 35) Stypa i święta
dla umarłego (miejsce, czas, potrawy, zwyczaje).
Zwyczaje doroczne: 36) Pochody w czasie zimy. 37) Inne zwyczaje zimowe. 38)
Ognie doroczne (sobótki). 39) Pochody wiosenne (do Zielonych SWiąt). 40) Jajka wielkanocne. 40a) Zwyczaje żniwne. 41) Swięci patroni zwierząt i pogody.
Wierzenia ludowe: 42) Zmora, upiór, wilkołak, gniotek. 43) Duchy kobiet i kobiety
jako postaci podań o określonych nazwach w określonych dniach i miejscach. 43a)
Olbrzymy, karły, nimfy, duchy leśne, upiór południowy.
43b) Dni tygodnia jako
szczęśliwe i jako nieszczęśliwe. 43c) Nazwy najbardziej
znanych gwiazdozbiorów.
Konrad
90-LECIE
URODZIN
AKADEMIKA
BUŁGARSKIEGO
MICHAIŁA
Wypych
ARNAUDOWA
Dnia 18 października 1968 roku w Bułgarii obchodzono 90-lecie urodzin akademika
Michaiła Arnaudowa - weterana nauki bułgarskiej, znanego folklorysty i filologa.
Czasopisma bułgarskie poświęciły jubilatowi
liczne artykuły podkreślając
jego
zasługi dla nauki ojczystej. Profesor Arnaudow ponad 70 lat spędza w swoim bogatym warsztacie naukowym. Mimo podeszłego wieku tworzy i nadal.
Karierę naukową rozpoczął jeszcze jako uczeń gimnazjum w roku 1895. Napisał
wówczas pierwszą pracę Ogólna charakterystyka
poezji ludowej, która ukazała się
na łamach czasopisma [zwor, wychodzącym w Ruse. Wtedy znany folklmysta bułgarski, Iwan Sziszmanow, zainteresował się osobą młodego autora tej pracy. Odtąd
zawiązała się trwała przyjaźń między Arnaudowem i Sziszmanowem, którzy stali się
twórcami własnych szkól folklorystyki bułgarskiej.
Arnaudow ukończył studia slawistyczne w Sofii, a J;lastępnie wyjechał na specjalizację do Lipska, Pragi, Berlina i Londynu, co umożliwiło mu zapoznać się z metodami pracy wielu wybitnych etnografów europejskich. Wrócił do kraju jako dojrzał.'!
naukowiec i w roku 1908 został docentem uniwerstytetu sofijskiego, a następnie jego
profesorem. Wykładał tu przez 40 lat.
Poza pracami historyczno-literackimi
ulubionym tematem jubilata jest folklorystyka i inne dziedziny kultury ludowej. W roku 1905 Arnaudow wydał zbiór bułgarskich i macedońskich bajek ludowych podejmując próbę ich klasyfikacji. Tuż przed
rozpoczęciem wojny bałkańskiej 35-letni uczony zbadał folklor na terenach okręgu
Elena. Wynikiem tych badań była jego obsz~ma monografia Folklor z Eleny. Obserwacje i materialy,
która ukazała się w bułgarskim roczniku folklorystycznym Sbornik
za narodni umotworenia
(tom 24, Sofij a 1913).
Podczas pierwszej wojny światowej badał tereny północnej Macedonii - okręg
Tetowo - skąd pochodził jego ojciec. Wtedy to natrafił na bardzo ciekawych gawędziarzy macedońskich, od których spisał legendę o śmierci królewicza Marka oraz
pieśni epickie o nim (Makedonski
Pregled,
godina I, lmiga I, Sofija 1924, VIII,
s. 38-45).
W Toku 1934 ukazała się jego obszerna praca Oczerki po b'lgarskija
folklor, w roku
zaś 1964 Motywy balladyjne w poezji ludowej.
467
Kronika
Prof. Arnaudow jest jednym z redaktorów 12-tomowej antologii B'lgarsko narodno
która ukazała się w Sofii w latach 1961-1963.
W związku z jubHeUJszem prof. AT:na'Udowa 16 paźdZ!ie:rutika1968 r. odbyło się uroczyste posiedzenie Bułgarskiej Akademii Nauk, na które przybyło wielu przedstawicieli świata nauki i kultury Bułgarii. Posiedzenie zagaił akademik Władymir Georgiew. Referat o działalności naukowej jubilata wygłosił rektor uniwersytetu sofijskiego, Pantelej Zarew.
tworczestwo,
Kole
25 ROCZNICA ŚMIERCI
AKADEMIKA
AFANASIJA
Simiczijew
SIELISZCZEWA
Dnia 6 grudnia 1968 Toku obchodzono w Moskwie 25 rocznicę śmierci wybitnego
uczonego rosyjskiego - akademika Afanasija Sieliszczewa. Był on profesorem uniwersytetu kazańskiego, a następnie moskiewskiego. Należał do czołowych przedstawicieli świata naukowego Związku Radzieckiego. Znany jest jako językoznawca, ale
również i jako badacz etnografii macedońskiej.
Patronat nad obchodami tej rocznicy objęła katedra filologii słowiańskiej uniwersytetu moskiewskiego.
O życiu i działalności naukowej Sieliszczewa mówił kierownik wspomnianej katedry prof. dr S. Biernsztajn. Mówca nakreślił sylwetkę uczonego, który całe życie
poświęcił badając rozwój języka oraz kultury duchowej ludu macedońskiego. Zainteresowania te pojawiły się u Sieliszczewa, gdy był jeszcze studentem roku trzeciego
na wydziale filologicznym uniwersytetu kazańskiego. Wtedy - jak zaznacza R. Krawczuk l - Sieliszczew "zaczął badać język, historię i etnografię Macedonii". Pracę
badawczą jednak mógł rO:lpocząć systematycznie dopiero po ukończeniu studiów
slawistycznych. Przez pewien C:las Sieliszczew był wykładowcą uniwersytetu kazańskiego (1910), a w roku 1913 docentem. Wtedy to pojawiła się u niego myśl wyjazdu
do Macedonii. W roku 1914 odwiedził on Sofię, skąd następnie udał się do północnych regionów Macedonii. Pozostać tu dłużej nie mógł, gdyż pierwsza wojna światowa, która przekształciła Macedonię w krwawe pola walk, zmusiła go powrócić do
kraju. Mimo krótkiego czasu spędzonego na ziemiach macedońskich, udało mu się
jednak zebrać bogaty materiał, który posłużył uczonemu do dalszych prac naukowo-badawczych poświęconych temu niewielkiemu krajowi słowiańskiego południa.
Afanasij Sieliszczew, jak wspomniano wyżej, znany jest przede wszystkim jako
świetny językoznawca, ale również ciekawe są i jego prace etnograficzne. Poza
licznymi pracami związanymi z dialektologią macedońską jest on autorem kilku
prac etnograficznych. Pisał o okręgu Polog oraz O ludności słowiańskiej
zamieszkałej
w Albanii.
Prace te nie utraciły swej aktualności i dziś. Pozwalają one do szerszego
spojrzenia na etnografię macedońską oraz pozostałych ludów bałkańskich.
Na szczególną uwagę zasługuje jego rozprawa O obchodach służby i sławy - obyczaj, który poza Macedonią jest powszechnie znany i w Serbii. "Służbę i sławę"
obchodzi cała wieś, albo też pokrewne rodziny, innymi słowy, każda wieś macedońska oraz każdy ród mają swego patrona. Na obchody te, które nie mają nic wspól1 R. W. Krawczuk,
O istorit
s!owjanskogo
mowoznawstwa.
Kijów
1961, s. 48.
468
Kronika
nego z polskim odpustem, przyjeżdżają krewni z okolicznych wiosek i miast i przyłączają się do świętujących.
Sieliszczew był jednym z nielicznych balkanologów. W jego pracach etnograficznych znajdujemy dużo danych o siąsiednich niesłowiańskich narodach - Grekach
i Albańczykach, co jest bardzo cennym źródłem dla badaczy etnografii ogólnej.
Jak podkreślił Biernsztajn - Sieliszczew był lubiany przez swoich studentów,
u których "wy.nabiał n1awyk dosamod:zie'1nJCj ,pracy n.aukowej" 2. Na jego seminaria
pośw,ięconych Maced-anti - badaniom kiÓlnej poświ<;cił całe swoje życie - zawsze
uczęszczało wielu językozna1wców, hLsto'ryków i etnografów 3.
Kole
NAJWAŻNIEJSZE
BIBLIOTEKI
POLSKIEGO
NABYTKI
Simiczijew
ZAGRANICZNE
TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
ZA ROK 1968 (BEZ CZASOPISM)
IM. J. CZEKANOWSKlEGO
zestawiła J. Gerlach-Kłodnicka
BIBLIOGRAFIE
AFRICA Bibliography Series. Ethnography, Sociology, Linquistics and related subjects. Based on the bibliographical card index of the International African Institute.
Compiled by Ruth Jones. West Africa, London 1958, s. 116; North-East Africa, London 1959, s. 51; East Africa, London 1960, s. 62; South-East Central Africa and Madagascar, London 1961, s. 53.
BIBLIOGRAFIA
Kombetare e Republikes Popullore te Shgiperise. Tirana 1966,
nr 1-12.
BIBLIOGRAFIE
narodopisnych
pfispevku v regionalnich
casopisech Moravskeho
Slovacka. Sestavil Richard Jerabek s kolektivem. Bibliograficka Priloha Vestniku
NSC a SNS nr 8, Brno 1964, s. 32.
BIBLIOGRAPHIE
d'Etudes Balkaniques
1966. Sofia 1968, s. 347.
DADZIE E. W., Strickland J. T.: Directory of archives, libraries and schools of librarianship in Africa. Unesco Bibliographical Handbooks t. 10, Paris 1965, s. 112.
DITRICHOVA Katarina: Bibliograficky rejstrik Sborniku Vlastivedneho Muzea v 010mouci. Prace Odboru Splecen.skych Ved Vlasiuivedneho Ustavu v Olomouci t. 17,
Olomouc 1967, s. 31.
HALTSONEN Sulo: Finnische Linguistische und Volkskundliche Bibliographie fiir
die Jahre 1965-1966. Nadb. z Studia Fennica t. 13, 1967, s. 108-155.
JEB-ABEK Alena i Richard: Soupis etnografickych
a folkloristickych
pfispevku
v Casopise Matice Moravske 1869-1943. Bibliograficka Priloha Vestniku NSC a SNS
nr 6, Brno 1964, s. 22.
JEB-ABEK Richard: Soupis etnografickych a folkloristickych prispevku ve Sborniku
Musejni Spolecnosti ve Valasskem Mezirici 1884-1911. Bibliograficka Priloha Vestniku NSC a SNS nr 7, Brno 1964, s. 9.
2 R. P. Usikowa,
Pamjati
si teta", 3, 1968, S. 94.
S Ibid., s. 94-95.
professora
A. M. SieLiszczewa.
"Wiestnik
Moskowskogo
Uniwer-
469
Kronil(a
SERBSKA bibliografij a 1958-1965. Cylkowna redakcija
za serbski ludospyt t. 33, Budysin 1968, s. 559.
Jurij
Mlynk. Spisy Instituta
SOUPIS narodopisnych
prispevku v regionalnich casopisech Moravskćho Valasska.
Sestavil Richard Jerabek s kolektivem. Bibliograficka Priloha Vestniku NSC a SNS
nr 9, Brno 1966, s. 86.
STIPCEVIĆ Aleksandet· : Bibliographia illyrica. Posebna Izdanja t. 4, Sarajevo 1967,
s. 420.
VIIRES Ants, Linnus Juri: Eesti Noukogude Etnograafia
Bibliograafia
1945-1966.
Tallinn 1967, s. 128.
ATLASY
BALGARSKI dialekten atlas, t. 1. Jugoiztocna Balgarija. Sostaven pod rakovodstvoto
na St. Stojkov i S. B. Bernscejn, cz. 1. karti 277, cz. 2 statii, komentari, pokazalci
s. 203. Sofia 1964: t. 2 Severoiztocna Balgarija. Sostaven pod rakovodstvoto na St.
Stojkov, cz. 1 karti 290, cz. 2, statii, komentari, pokazalci s. 159. Sofia 1966.
RUSSKIJE. Istoriko-etnograficeskij
atlas. Zemledelie. Krestianskoje iilisce. Krestjanskaja odeida. Seredina XIX- nacalo XX \"eka. KaJrty - 71, tekJst s. 35,8. Moskva 1966.
KONFERENCJE
CONGRESSUS Internationalis
Fenno-Ugristarum
Red. Gy. Ortutay. Budapest 1963, s. 490.
Budapestini
Habitus
20-24. IX. 1960,
20 LET. Materialy k otcetnoj kO'l1ferencii archeo.logiceskich i etnogr.aficeskich ekspedicii Instituta Istorii AN Litovskoj SSR 1948-1967. (Vilnius, 13-15 maja 1968). Vilnius 191m, s. 143.
KOLLOQUIUM Balticum Ethnographicum
1966. Vortrage und Berichte der internationalen Tagung in Berlin und Stralsund. Veriiffentlichungen
des Instituts fUr deutsche Volkskunde t. 46, Berlin 1968, s. 221.
SIMPOZlJUM o Ilirima u anticko doba. Odrian
sebna Izdanja t. 5, Sarajevo 1967, s. 215.
10. do 12. maja
1966. godine. Po-
TEZISY dokladov na ob'edinennoj konferencii po arheologii, etnografii i antropologii
Pribaltiki (Riga, maj 1955). Plenarny je zasedanija s. 39; Sekcija etnografii i antropologii s. 47. Moskva 1955.
TRUDY VII Miezdunarodnogo Kongressa Antropologj(~~eskich i Etnograficeskich Nauk.
Moskva (:3-10 avgusta 1964). T. 2. sekcija 2. Somatologij a celoveka pod red. V. V. Ginzburga, J.967, s. 55:~; t. 3, sekcija 4. Etniceskaja antropologij a pod red. T. A. Trofimo\'oj. 1968, s. 621; t. 4, se!<cija 6. Teoria i metodologija pod red. Y. P. Averkievoj, 1967,
s. 515.
ETNOGRAFIA
ACHRYMENKA P. P.: Belaruskija
SŁOWIAŃSKA
pesni i kazki. Minsk 1965, s. 158.
BEDNARIK Rudolf: L'udove stavitel'stwo na Kysuciach. Bratislava 1967, s. 244.
BELA RUSKA JA narodnaja vusnapoetycnaja
tvorcasc'. Minsk 1967, s. 391.
470
Kronika
BUSYGIN E. P.: RUSJskoje sel'skoJe naseJen[je Sn~dnego Povolija. Istoriko-etnograficeskoje isslectovanije materialnoj kultury (seredina XIX- na~. XX vv.). Kazan 1966,
s. 402.
HYCKO Jan: Orne naradie. Zbierky v Slovenskom Narodnom Muzeu v Martine
a v Muzeach na Slovensku. Narodopisne Zbierky Slovenskeho Narodneho Muzea
v Martine a Muzei na Slovensku t. 5, Martin 1967, s. 96.
IVANCAN Ivan: Narodni obicaji korculanskih
kumpanija.
Institut za Narodnu
Umjetnos1. Posebna Izdanja t. 2, Zagreb 1967, s. 205.
JOHNOVA Helena: Kultura a zivot ceskoslovenskćho lidu. Praha 1967, s. 28, tabI. :n
KOVACEVICOVA Sona: L'udova plastika na Slovensku. Praha 1967, s. 28.
LENG Ladislav: Slovenske l'udove hudobne nastroje. Bratislava 1967, s. 300.
MIRONOV V. V.: Kultura i pobut girnikiv radjanskoi Ukrain i. Kiiv 1965, s. 124.
NARODNI pesni ot Jugozapadna Balgarija. Pirinski Kraj t. 1. Sastavili i redaktirali
Nikolaj Kaufman i Todor Todorov. Sofija 1967, s. 952.
oC ERKI istorii russkoj etnografii, folkloristiki i antropologii, vyp. IV. Trudy Instituta
Etn,ograHi im. H. H. Mikluchao-Makłaj.a. Nov,aja serij,a t. 94, Moskva 1968, s. 233.
PLESSINGEROV A Alena: Soucasni lidovi rezbari. Praha 1966, s. 10.
PODOLAK Jan: Pastierstvo v oblasti Vysokych Tatier. Klenotnica Slovenskej Ludovej Kultury t. 1, Bratislava 1967, s. 206.
RUSSISCHE Volksmarchen,
herausgegeben
von Erna Pomeranzewa.
Berlin 1967,
s. 646.
SABUROV A L. M.: Kultura i byt russkogo naselenija Priangarja (konec XIX-XX v.).
Leningrad 1967, s. 277.
SLEZSKE lidove umeni. (Text katalogu Jitka Nousova). Praha 1967, s. 12.
SOWJETISCHE Volksl:ied - und V'olkSlffiusjkfmschung. Ausgewahlte Studien. Veroffentlic.humgen des I'nlsHtUitsfur deuŁ-sche Vo'ltkskunde t. 37, Berlin 1967, s. 367.
STANKOV Dimitar: Kotlenski kilimi. Sofija 1968, s. 178.
TApKOVA-ZAIMOVA Vasilka: Nasestvija i etniceski pt"Omeni na Balkanite prez
VI-VIIv.,
Sofija 1966, s. 135.
UKRAINS'KI narodni visivki. L'vivska oblas1. Albom sklala L. T. Kravcuk. Kiiv
1961, s. 31, tabI. 40.
VELEVA M., Venedikova V.: Takani i takacni techniki ot jugoiztocna i severozapadna
BalgarrLj,a (Sliv€lnlSko, JamboIsko, KotlenskJo, Vlidilnsko i Kulsko). Sofija 1967, s. 133.
ETNOGRAFIA
POZASLOWIAŃSKA
EUROPA
ALBANSKIJE na rodny je motivy tekstilja i trikotaza. Tirana 1959, s. 5, nlb. 100.
ARAJS K.: Latviesu tautas pasakas. Sadzives pasakas. Riga 1967, s. 390.
ARAJS K.: Latyslskije nUTodiny je skaz;ki. V10Eebnyje skazki. Riga 1967, s. 542.
THE BALLAD of the death of bishop Henry. The oldest manuscript in the Folklore
Archives of the Finnish Literature Society. Helsinki 1967, s. 10.
BYZANTIUM. An In1Jroductivn to E;a'1l1;Roman Civilization. Edited by NOlfman
H. Baynes and H. St. L. B. Moss. Oxford 1962, s. 436.
CLE BERT Jean-Paul: Das yolk der Zigeuner. Stuttgart 1964, s. 290.
DUNARE Nicolae: Cauzele deosebirilor dintre portul Mocanilor si cel al buciumanilor
din Muntii Trasciiului (Carpatii Apuseni). Nadb. z Studii si Cercetari de 1staria Artei
t. 4, 1957, z. 1-2, s. 57-71.
Kro71i/<(l
471
DUNARE Nicolae: Continuation de la tn§panation therapeutique du cn1ne humain par
la trepanation veterinaire chez les peuples bergers de Roumanie. Nadb. z Archivio
per l'antropologia e l'etnologia t. 96, 1966, nr 1-3, s. 81-88.
DUNARE Nicolae: Portul popular din Tara Zarandului. Nadb. z Sargetia, Cluj 1966,
t. 4, s. 227-271.
DUNARE Nicolae: Rolul satelor specializate in mestesuguri in dezvoltarea legaturilor
dintre tarile romanesti. Odb. z Apulum, Cluj 1967, t. 4, s. 20.
FIEDLER Alfred, Helbig Jochen: Das Bauernhaus in Sachsen. Veroffentlichungen
des Instituts fijr deutsche Volkskunde t. 43, Berlin 1967, s. 111.
FINNISCHE Volkserzahlungen
herausgegeben
von Lauri Simonsuuri und Pirkko-Liisa Rausmaa. Berlin 1968, s. 362.
FLORESCU Florea Bobu, Stahl Paul, Petersen Paul: Arta populara din zon ele Arges
si Muscel. Stuclii et Etnografie si Arta Populara t. 4, Bucuresti 1967, s. 277.
FOLKLOR Shoiptar. Gjcegjeza. Tirane 1968, s. 546.
ISAKSSON Olov: Bysllimma och bysładga. Orgianisationsformer
d ovre Novdands
kustbyar. Om samspelet mellan lokal tradition och central paverkan, Uppsala 1967,
s. XXIII, 418.
JIRLOW Ragnar, Whitaker Ian: The plough in Scotland. Nadb. z Scottish Studies,
Edinburgh 1957, nr 1, s. 71-94.
JONSSON B. R.: Svensk balladtradition. I Balladkallor och balladtyper. With a summary in English: The medieval popular ballad in Swedish tradition. Svenskt Visarkivs Handlingar t. 1, Stockholm ]967, s. XIX, 912.
JUCAS M.: Lietuvos Metrasciai. Vilnius 1968, s. 185.
JUOSTOS. Katalogas. Vilnius 1867, s. ]24.
KOKARE Elza: Divu tautu dzives gudriba. Riga 1967, s. 294.
KOTELNIKOVA L. A.: Italjanskoje krestjanstvo i gorod v XI-XIV vv. Po materialam Srednej i Severnoj Italii. Moslwa 1967, s. 360.
LIETUVIU liaudies [ll'chitektura t. 2. Vilnius 1968, s. 381.
LIETUVIU liaudies menas. Skulptura. Sostavil i podgotovil P. Galaune. Vilnius,
t. l, 1963, s. 452; t. 2. 1965, s. 466.
LIETUVIU Tautosaka t. 5 Smulkioji tautosaka zaidimai ir śokiai. Vilnius 1968,
s. 1179.
MEYER Hansjórg: Das Halslosungsratsel. Wiirzburg 1967, s. 255.
MARTINEZ Santa-Olalla J.: Las murallas cicIopeas de Tarragona. Tarragona 1952,
s. 5.
MASTONITE Marija : Litovskaja narodnaja zenskaja odezda v XIX nacale XX vekov. Avtoreferat. Vilnius 1967, s. 24.
NJUNKENE-Tallat-Kjalpsajte
G.: Domasneje tkacestvo i tkani v Litve v XIXXX vv. Avtoreferat. Vilnius 1968, s. Ill.
PASOLINI Pier Paolo: Canzoniere Italiano. Antologia della poesia popolare. Guanda
1955, s. 454.
REMACLE Louis: Les noms du porte-seaux en Belgique romane. Le terme liegeois
harke. Collection d'Etudes publiee par Ie Musće de la Vie Wallonne t. 2, Liege 1968,
s. 199.
SAKO Zihni: Chansonnier des preux Albanais. Paris 1967, S. 141.
SKRODJANIS S.: Litovskij kalendamo-·obrjadovyj
folklor. Avtoceferat. Vdlnius 1968,
S. 16.
SLAVA M.: Latvieśu tautas terpi. Arheologija un Etnografija. Rakstu krajums t. 7,
Riga 1966, s. 167, tabl. 38.
TIPY sel'skogo zi!iśca v stranach zarubeznoj Evropy. Moskva 1968, s. 374.
472
Kronika
VARGYAS Lajos: Researches into the mediaeval history of folk ballad. Budapest
1967, s. 303.
VYSNIAUSKAITE A.: Lietuviu seimos tradicijos. Vilnius 1967, s. 182.
WHITAKER Ian: Some traditional
techniques in modern scottish farming. Nadb.
z Scottish Studies, Edinburg 1957, t. 3, cz. 2, s. 163-187.
AFRYKA
BIOBAKU Saburi O.: The Egba and their Neighbours 1842-1872.
Oxford l()(J5, s. 128.
BRIGAUD Felix: Le Senegal eC·()Iil'omtiqUle.
Eitude.s Senegalaisesnr.
9, Saint-Louis
1967, s. 141.
DROST Dietrich: Topferei in Afrika. Technologie. Ved:iffentlichungen
des Museums
fill' Volkerkunde zu Leipzig t. 15, Berlin 1967, s. 289.
GIRARD J.: Dynamique de la societe Ouobe. Lai des masques et coutume. Mćmoires
de l'Institut Fondamental d'Afrique Noire nr 78, Dakar 1967, s. 354.
HALLD:t:N Erik: The Culture Policy of the Basel Mission in the Cameroons lBB61905. Studia Ethnographica
Upsaliensia t. 31, Lund 196B, s. 142.
HILBERTH Ellen et John: Contribution a l'Ethnographie
des Gba,Ya. Studia Ethn'1graphica Upsaliensia t. 29, Lund 1968, s. 124.
JACOBSON Anita: Marriage and Money. Studia Ethnographica
Upsaliensia t. 28.
Lund 1967, s. 172.
LAMAN KARL: The Kongo IV, Studia Ethnographica
Upsaliensia t. 16, Lund l96il,
s. 198.
MEILLASSOUX Claude, Doucoure Lassana, Simagha D.: Legende cle la dispersion
des Kusa (Epopee Sonike). Initiations et Etudes Africanes L. 22, Dakar 19G7, s. 13:3.
NOMADES et Nomadisme au Sahara. Paris HJ53, s. 195.
OKAFOR-Omali Dilim: A Nigerian Villager in Two Worlds. London 1965, s. 159.
WEITBRECHT Wolf: Kongo. Arzt unter heissem Himmel. Berlin 1964, s. 195.
WESTERMANN Diedrich: Die Ewe ..Sprache in Togo. Eine praktische Einfi.ihrung.
Zweite Auflage. Berlin 1961, s. 95.
AZJA
ACHMETOVA M. M.: Pesnja i sovremennost. Alma-Ala 1968, s. 1!J4.
DOSTAL Walter: Die Beduinen in Siidarabien. Eine elhnologische Sluclie zur Entwicklung del' Kamelhirtenkultur
in Arabien. Wiener Beitrage zur Kulturgeschichte
und Linguistik t. 16, Horn- Wien 1!J67, s. 199, il. 40.
GARDANOV V. K.: Obscestvennyj stroj adygskih narodov (XVII-pervaja
polol/ina
XIX v.). Moskva 1967, s. 328.
GUENTHER Herbert V.: The Life and Teaching of Naropa. Translated from the
original Tibetan with a Philosophical Commentary based on the Oml Transmission.
Oxford 1963, s. XVI, 292.
JUSUPOV L L: Kołchoznoje selo Masancin. Frunze H167, s. n.
KALOJEV B. A.: Osetiny. (Istoriko-etnograficeskoje
issledovanije).
Moskva 1967,
s. 241.
KOLONTAJEV A. P.: Razlozenije selskogo remesla i vozniknovenije novych otraslej
melkoj promyslennosti v Indii. Moskva 1968, s. 108.
KOPYLOV A. N.: Kultura russkogo naselenija Sibiri v XVII-XVIII
vv. Novosibirs!.
1968, s. 166.
Kronika
473
KRJUKOV M. V.: Formy socialnoj organizacii drevnich Kitajcev. Moskva 1967,
s. 199.
KULTURA i byt kazachskogo kolchoznogo aula. Alma-Ata 1967, s. 302.
MONGOLE I. El'lauterungen zu einer Ausstellung im Museum fUr VOlkerkunde Leipzig. Zusammengcstellt von Wolfgang Konig. Leipzig 1967, s. 95.
MOLLER Martin: Lanclgang in Madras und Rangun. Leipzig 1967, s. 201.
OBSCINA i socialnaja organizacija
u narodov Vostocnoj i Jugo- vostocnoj Azii.
Leningrad 1967, s. 196.
ORBELI L A.: Izbrannyje trudy t. 1. Iz istorii, kultury i iskusstva Armenii XXIII vv. Moslwa 1968, s. 586.
PROBLEMY etnografii i etniceskoj istorii narodov vostocnoj i jugo- vostocnoj Azii.
Moskva 1968, s. 280.
SARYKULOVA G.: Grarika Kazachstana. Alma-Ata 1967, s. 166.
SERGEEVA G. A.: ArCincy. Moskva 1967, s. 189.
SHERLOCK Philip: West Indies. London 1966, s. 215.
SMIRNOV A N. S.: Kazachskaja narodnaja poezija. Ałma-Ata 1967, s. 132.
STEIN Lothar: Die Sammar-Gerba.
Beduinen im Ubergang yom Nomadismus zur
SesshaCtigkeit. Veroffentlichungen
des Museums flir Volkerkunde zu Leipzig t. 17,
Berlin 1967, s. 167, 11. 48.
TADZIKI Kmategina i Darvaza. Vyp. 1, pod red. N. A. Kisljakova i A. K. Pisarcik.
Dusanbe 1966, s. :~76.
TAKSAMI C. M.: Nivchi. (Sovremennoje chozjajstvo, kultura i byt>. Leningrad 1967,
s. 270.
TATARY Srednego Povolzja i Priuralja. Moskva 1967, s. 536.
VOSTHOV V. V., Mukanov M. C.: Rocloplemiennoj sostav
rasselenie Kazachov
(konec XIX - nacalo XX v.). Alma-Ata 1968, s. 2,55.
AMERYKA
BOWERS Alfred: Hidaisa social and ceremonial organization. Smithsonian Institution. Bureau of American Ethnology Bulletin 1!H. Washington 1965, s. XII, 528.
BROWN Douglas Summers: The Catawba Indians. The People of the River. Columbia 1966, s. 400.
GIFFORD E. W.: Ethnographic
notes on the Southwestern
Porno. Anthropological
Records 1:.25. Bed<eley 1967, s. 48.
GOLDFRANK Esther S.: The Artist of "Isleta Paintings"
in Pueblo Society.
Smithsonian Contributions to Anthropology t. 5, Washington 1967, s. 227.
HICKERSON Harold: Land Tenure of the Rainy Lake Chippewa at the Beginning
of the 19th Centul',Y. Smithsonian Contributions to Anthropology, Washington 1967,
t. 2, nr 4, s. IV, 41-63.
HOW i\RD James H.: The Ponca tribe. Smithsonian Institution. Bureau of American
Ethnology Bulletin 195, Washington 1965, s. XII, 191.
JOHNSTON Harry: Pioneers in Tropical America. London 1914, s. XIV, 320.
KILPATRICK Jack Frederick and Kilpatrick Anna Gritts: Muskogean Charm Songs
among the Oklahoma
Cherokees.
Smirt.hson~.a,n Contribullions
to An,thropology,
Washington 191;7,t. 2, nr 3, s. 29-40.
KOCH-GRUNBERG Theodor: Zwei Jahre bei den Indianern
Nordwest-Brasiliens.
Stuttgart 1921, s. XII, 416.
KULTURA i byt narodov Ameriki. Sbornik Muzeja Antropologii i Etnografii t. 24,
Leningmd 1967, s. 306.
474
Kron!ka
MOCHON Marion Johnso11: Mas~s·of the Northwest Ooast. Edited by Robert Ritzenthaler and Lee A. Parsons. Introduction and Documentation by Samuel A. Barret.
Milwaukee 1966, s. 102.
OSWALT Wendell H., Vanstone James W.: The ethnoarcheology of Crow Village,
Alaska. Smithsonian Institution Bureau of American Ethnology Bulletin 199. Washington 1967, s. VIII, 136.
OWEN Roger C.: Marobavi: A Study of an Assimilated Group in Northern Sonora.
Anthropological Papers of the University of Arizona nr 3, Tucson 1959, s. 53.
SEITZ Georg: People of the Rain-Forests. London 1963, s. 208.
SPECKMANN J. D.: Marriage and Kinship among the Indians in Surinam. Assen
1965, s. 302.
WAGNER Erika: The Prehistory and Ethnohistory of The Carache Area in Wester~
Venezuela. New Haven 1967, s. 137, tabl. 20.
AUSTRALIA I OCEANIA
HAMMEL Eugene A.: A Factor Theory for Arunta Kinship Terminology. Anthropological Records t. 24, Berkeley 1966, s. 19.
KEYES Ian W.: New Zealand Artifacts from the United States "Transit of Venus
Expedition
1874-1875. Smithsonian Contributions to Anthropology, Washington 1967,
t. 2, nr 2, s. IV, 21-27.
LESSA William A.: Ulithi. A Micronesian Design for Living. New York 1966, s. lIR.
PUCKOV P. J.: Formirovanie naselenija Melanezii. Moskva 1968, s. 225.
PUCKOV P. J.: Naselenie Okeanii. Etnograficeskij obzor. Moskva 1967, s. 256.
SCHUSTER Meinhard:
Vorlaufiger Bericht tiber die Sepik-Expedition
1965-1967
des Museums fijr VOlkerkunde zu Basel. Nadb. z Verhandlungen der Naturforschenden Gesellschaft in Basel, Basel 1967, t. 78, s. 268-282, Tafel 4.
TREIDE Barbara: Wildpflanzen in der Erniihrung der Grundbevolkerung
Melanesiens. Veroffentlichungen
des Museums fUr Volkerkunde zu Leipzig t. 16, Berlin
1967, s. 267.
INNE
LIENHARDT Godfrey: Social Anthropology. Second Edition. New York 1966, s. 177.
RAZLOZENIE rodovogo stroja i formirovanie
klassovogo obscestva. Moslwa 1968,
s. 354.
SCHWARZBAUM Haim: Studies in jewish and world folklore. Berlin 1968, s. 603.