-
Title
-
Szczedrówki z Michowy (powiat dobromilski) / Lud 1899, t. 5
-
Description
-
Lud 1899, t. 5, s. 65-78
-
Creator
-
Rawita-Gawroński, Franciszek (1846-1930)
-
Date
-
1899
-
Subject
-
folklorystyka, pieśń ludowa, rok obrzędowy, Ukraina
-
extracted text
-
-
G5 -
Szczedrówki z Michowy
(powiat Dobromilski)
zebrał
Ffr. Hawita- @awro{u;ki *).
I.
1.
1. Z cicha, bracie, przystempujcie :
2. Idemo k'dworn wesełomu.
3. A w tym dworze grzeczna panna,
4. Grzeczna panna, śliczni ubrana.
5. Na nij czerewyczki za sto złotych,
6. Za sto złotyl!h, za czerwonych
7. I za paru konyj wronych.
2.
Z cicha, bracie, przystempujcie,
2, 3, 4 jak wyżej,
Na nij pouczoszki za sto złotych,
6, 7 jak wyżej.
a.
I, ~, 3, 4 jak wyżej,
Na nij spidnyczka za sto złotych,
6, 7 jak wyżej.
4.
I, 2, 3, 4 jak wyżej,
Na nij zapasoczka za sto złotych,
6, 7 jak wyżej.
5.
I, 2, 3, 4 jak wyżej,
Na nij krajoczka za sto złotych,
6, 7 jak wyżej.
6.
1, 2, 3, 4 jak wyfej,
Na nij koszula za sto złotych,
6, 7 jak wyżej.
*) Zob. ,, Lud" IV. str. 84.
66
7.
1, 2, 3, 4 jak wyżej,
Na nij korałejki za sto złotych,
G, 7 jak wyżej.
8.
I, 2, 3, 4 jak wyżej,
Na nij chustoczka za sto złotych,
6, 7 jak wyżej.
9.
Buwaj zdorowa ! Rosty wełyka !
Rosty wełyka, do czerewyka,
Wid czerewyka do czolowika.
Buwaj zdorowa ne sama z soboju,
Ne sama z soboju, z witcem, z matkoju,
I zo wsim domom
I z myłym Bobom (bis).
,
Spieu;al Dm,yfro lJfaclinyk.
II.
I.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Piszła
Marynia w rano po wodo,
Oj w rano, w rano, szcze ne zoriało,
Jedno widerce wody czernoła,
Oj, a za drohym sama wtonnła,
A jak łapała, nakazuwała,
Ne rubajte szałwiju,
Bo szałwij a kisojka moja żowtejkaja.
2.
Oj szła Marynia w rano po wodu,
2, 3, 4, 5 jak wyżej,
Ne rubajte ternynu,
Bo ternyna wiczejka moi czornejkiji.
3.
I, 2, 3, 4, 5 jak wyżej,
Ne rubajte kalynojki,
Bo kalynojka łyczejko moje czerwonoje.
67
4.
1, 2, 3, 4, 5 jak wyżej,
Ne rubajte berezynu,
Bo berezyna tiłejko moje biłejkoje.
5.
Buwaj zdorowa, rosty wełyka,
jak I. 9 aż do końca.
Dmyfro Machnyk.
III.
1. Spodariw płużok po hori chodyt' -
2. Swityt' misillć ne zachodyt'.
Swiatyj Petro za płuhom chodyt'
2 jak wyżej.
Swiatyj Pawio wołyki wodyt'
2 jak wyżej.
Bożaja Maty nasinia nosyt'
I Boba prosyt' :
2 jak wyżej.
Zarod' Ilożejku jarn pszenojku
2 jak wyżej.
Jaru pszenojku jako stinojku 1)
2 jak wyżej.
Stały poluszki 2) sami babuszki
2 jak wyżej.
Stały żeńczyki sami pannianki
2 jak wyżej.
Stały snopojki jako źwizdojki
2 jak wyżej.
Stały wozojki jak droben doszczyk
2 jak wyżej.
Stały zmołotczyki sami mołodczyki
2 jak wyżej.
Stały wijuszki sami diduszki
2 jak wyżt.j.
Stały szczynienoczki sami panienoczki
2 jak wyżej.
Stały nosiuszki sami diduszki
J asen misiać ne zachodyt'.
=
1) pszenejku
pszenojku
:i J plewiacz, plewiarz.
pszenicę.
*
-
68
IV.
1.
1. Oj Stefanio, Stefanejku,
2. Ne staw izby pry batejku:
3. Jak sia batejko wzhniwajut',
4. To ty izbo rozmetajot'.
2.
Oj Stefanio, Stefanejko,
Ne staw izby pri matińci:
3, 4 jak wytej.
3.
Oj Stefaniu, Stefanejku,
Ne staw izby pri bratejku:
a, 4 jak wyiej.
4.
Oj Stefanio, Stefanejko,
Ne staw izby pri sestriczci:
3, 4 jak wytej.
5.
Oj Stefanio, Stefanejku,
Ne staw izby pri rodyni:
3, 4 jak wyiej.
6.
Oj Stefaniu, Stefanejku,
Ne staw izby pri Dunaju:
Jak sia Dunaj rozihraJe,
To ty izbu zabyraje.
7.
Oj Stefanio, Stefanejku,
Postaw izbu pri myłejkij :
Myłejka sia ne wzhniwaje,
Izby ty ne rozmetaje.
8.
patrz: I. strofa 9, zakończenie.
Dmytro Machnyk
-
69
V.
1. Cy doma, doma, panie spodariu !
2. Hej Boże nasz ! Boże nasz !
3. Ta bud'te łaskawi dla wsich nas (bis).
4. W temnim lieojku kamió łupaje,
5. Cerkow muruje.
2 jak wyżej.
Cerkow muruje z troma werchamy,
2 jak wyżej,
Z troma. werchamy, z troma prestoly,
2 jak wyżej.
W jidnym werszejku ta służbo prawlat',
2 jak wyżej,
W drnhim werszejku świczki pałaj ut',
2 jak wyżej,
W tretim werszejku dzw ,nyki dzwoniat,
2 jak wyżej.
Służba bożaja
za gospodarom,
2 jak wyżej,
Świczki pałajut' ja za gospodynew,
2 jak wyżej,
Dzwon1ki dzwoniat' ja za czeladojkow,
2 jak wyżej.
Buwaj zdorowyj panie spodariu,
nasz ! Boże nasz !
Hej Boże nasz !
Ta bud'że łaskawyj na wsich nas.
Ne sam z sobojow, z gazdynew swojow
I z ditoczkamy jak z zwizdoczkamy,
Hej Boże nasz, Boże nasz !
Ta bud' łaskawyj dla wsich nas I zo wsim domom i z myłym Bobom,
Boże nasz! Hej, Boże nasz!
Ta bud' łaskawyj na wsich nas!
Boże
Dmyl1·o Machnyk.
VI.
1. Mała gazdynia troje nasm1a,
2. Wesela, weReła świtłojka
3. Koły gazdynia zdorowa,
Persze nasinie jara pszenyczka,
2, 3 jak wyżej.
-
70 -
Druhe nasinie żowtyj woskko,
2, 3 jak wyżej,
Trete nasinie
pachniaczyj ładun
21 3 jak wyżej.
Jara pszenyczka se na proskurki,
2, 3 jak wyżej.
Żowtyj woskojko na postawnyki,
2, 3 jak wyżej.
Pachniaczyj ładan do 1Ladyłnyci,
2, 3 jak wyżej.
Ne sama z soboj i z gazdow swoim,
2, 3 jak wyżej.
Buwaj zdorowa i z ditoczkamy
Jak zwizdoczkamy
I zo wsim domom
I z myłym Bobom.
Wesela wesela świtłojka
Koły gazdynia zdorowa.
Dmyt1'o Machnyk.
VII.
I.
1. Piszła Hanusia do horodejka,
2. Prokwitaj, prokwitaj rozejka,
3. Troje ziłejka prokwitaj l
Wyrwała sobi ta szałwijejkn,
2, 3 jak wyżej,
Dajże Bożejku tako kisojko
Jak ta szałwija,
2, S jak wyżej.
Hej, bułaż by ja wsim ludiam dobra
I doże ozdobna,
2, 3 jak wyżej.
2.
Piszła
Hanusia do horodejka,
2, 3 jak wyżej,
Wyrwała sobi czornyj ternyczok,
2, 3 jak wyżej.
Dajże Bożcjku taki wiczejka
Jak toj ternyczok,
2, 3 jak wyżej.
Hej, bułaż by ja wsim ludiam dobra
I duże ozdobna.
2, 3 jak wyżej.
-
71
3.
Piszła
Hanusia do horodejka,
2, 3 jak wyzej,
Wyrwała sobi ja kałynojku,
2, 3 jak wyżej.
Dajże Bożejku take łyczejko
Jak kałynońka,
2, 3 jak wyżej.
4.
Piszła
Hanusia do horodejka,
2, 3 jak wyżej,
Wyrwała sobi ta berezynu,
2, 3 jak wyżej.
Dajże Bożejku take tiłejko
Jak berezyna,
2, 3 jak wyżej.
Buwaj zdurowa, rosty wełyka,
patrz I. strofa 9. "· całości.
Dmyi' ·o Machnyk.
VIII.
1. Pasła Hanusia woły pid dworom,
2.
Pid dworom,
S. Hej, pid dworom, pid zeleneńkim
4.
Jaworom.
1.
Wołejki pasła,
szytejko szyła,
2, 3, 4 jak wyżej,
W olejki pasła, szytej ko szyła,
Woły zhubyła,
2, 3, 4 jak wyżej.
ldit tatuniu, woły my znajdit,
2, 3, •l jak wyżej.
Tatunio piszow, wołiw ne znajszow,
2, 3, 4 jak wyżej.
2.
Pasła
Hanusia woły piel dworom
2, 3, 4 jak wyżej,
Wolejki pasła, szytejko szyła,
Woły zhubyła,
2, 3, 4 jak wyżej.
!dit mamuńciu woły my znajdit
2, 3, 4 jak wyżej.
-
72 -
Mamuńcia pi;zła, wołiw
2, a, 4 jak wyżej.
ne znajszła
3.
Pasła
Han osia woły pid dworom
2, 3, 4 jak wyżej,
I. strofa powtarza si~ w całości.
Idy my bratejku woły najdy.
Bratejko piszow, wołiw ne najszow
2, 3, 4 jak wyżej.
4.
I. strofa w całości.
Idy my rodyno woły najdy,
Rodyna piszła, wołiw ne najszła
2, 3, 4 jak wyżej.
5.
I. strofa w całości.
Idyż
my myłejkyj, woły najdy
piszow i woły znajszow.
Myłejkij
Buwaj zdorowa -
patrz': I. strofa 9.
Dmytro Machnyk.
IX.
1. Piszow Iwanio trawu kosyty.
2. Breniła, breniła kosa, koło pokosa
3.
Breniła.
4. Wyjszow do neho tatunio jeho,
5. Oj czas !waniu do domu pity.
2, 3 jak wyżej.
6. Ja zaraz pidu, no pokis dijdu.
2, 3 jak wyźej.
7. Win pokis dijszow, do domu nejszow.
2, 3 jak wy tej.
Piszow Iwanio trawo kosyty.
2, 3 jak wyżej.
Wyszła do neho matinka jeho,
Oj czas Iwaniu do domu pity.
2, 3 jak wyżej.
Ja zaraz pidu, no pokis dijdu.
2, a, 7, 2, 3 jak wyżej.
Piszow Iwanio trawu koi,yty.
2, 3 jak wyżej.
Wyszła do neho rodyna jeho,
5, 2, 3, 6, 2, 3, 7, 2, 3 jak wyżej.
-
73 -
Piszow Iwanio trawu kcsyty.
2, 3 jak wyżej.
Wyszła do neho myłejka jeho,
2, 3, 6, 2, 3 jak wyżej.
Win pokis dij szow, do domu piszow.
2, 3 jak wyżej.
Dmytro ..Machnyk.
X.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
1O.
11.
12.
Śwityt'
misiaczyk pomeży zwizdy
Świtlaczy,
Jizdyt' Iwanio na. konyczejku, na woroneńkim
Pomeży panny jizdziaczy.
Wojszły pannojki na poradojku
Do neho,
Szczo mu majemo podaruwaty na daronoczok
Dla neho.
Podarujmo mu paru czobitok
Dla neho.
Win to to bere i ne diakuje
Za neho.
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 jak wyżej.
Podarujmo mu paru koszulok
Dla neho,
11, 12 jak wyżej.
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 jak wyżej.
Podarujmo ma paru swytoczok
Dla neho.
11, 12 jak wyżej.
1, 2, 3, 4-, 5, 6, 7, 8 jak wyżej.
Podarujmo mu krasnu szapoczku
Dla neho.
11, 12 jak wyżej.
1, 2, 3, 4-, 5, 6, 7, 8 jak wyżej.
Podarojmo mu krasnu pannojku
Dla neho.
Win to to bere, nyzt_o sia kłaniau
Za neho.
Buwaj zdorowyj, rostyj welykij,
patrz : I. strofa 9.
Dmyt,·o .Machnyk.
-
74:
XI.
1.
I. Piszła Hanusia w rano po wodo,
2. Ja za new jako służejka za panom.
3. Na nij czerewyczki z samoho złota
4.
Ja ji daw,
5. Bo sia wirnejko w jeji serdejku
6.
Zakocha.w.
2.
I, 2 jak wyżej.
Na nij koszula z so.moho złota,
4, 5, 6 jak wyżej.
3.
1, 2 jak wyżej.
Na nij spidnyczka z samoho złota,
4, 5, 6 jak wyżej.
4.
1, 2 jak wyżej.
Na nij zapa~ka z samoho złota,
4, 5, 6 jak wyżej.
5.
I, 2 jak wyżej.
Na nij pojasok z samo bo złota,
4, 5, 6 jak wyżej.
6.
1, 2 jak wyżej.
Na nij cbustoczka z samoho złota,
4, 5, 6 jak wyżej.
7.
Buwaj zdorowa ...
patrz: I. strofka 9.
8piezcala Pazict Szynwniak.
XII.
1.
1. Ja w horodojku pid wikonejkom
2. Wynnaja jabłinka, wynnyi jabka,
3. Obrywała ich grzeczna pannojka
4.
Se Marys13jka.
-
75 -
5. Wynnaja, wynnaja jabłinka
6. Wynnyji jabka zrodyła.
2.
7. Wyjszow do nei batejko jeji,
5, 6 jak wyiej.
8, Maryniu duszko zwerż my jabłuszko,
5, 6 jak wyżej.
9. Ja wam ne zwerżu, myłomu derh,
5, 6 jak wyżej.
3.
Wyjszła
do nei matinka jeji
8, 5, 6, 9 jak wyżej.
4.
Wyjszła
do nei sestryczka jeji,
8, 5, 6, 9 jak wyżej.
5.
Wyjszow do nei btatejko jeji,
8, 5, 6, 9 jak wyżej.
6.
Wyjszow do nei myłejkyj jeji,
8, 5, 6 jak wyżej.
Ne roby smisikom, woźmy sy z miszkom,
5, 6 jak wyżej.
7.
Buwaj zdorowa. ...
patrz: I. strofa 9.
Pazia Szymoniak.
XIII.
Tam za boroju, za wysokoju,
Daj Boże!
Tam za horoju, za wysokoju,
Daj Boże!
Z za toji hory misiaczok swityt',
Daj Boże!
Za tow boroju powiwczarejko 1)
Se Iwanejko
Daj Boże!
1) owczarz.
-
76 -
Na nim pojasok ja ukowannyj,
Daj Boże!
Za tym pojaskom try trubki wysiat,
Daj Boże!
Persza trubojka jaworowaja,
Druha trubojka ja midianaja,
Tretia trubojka ja zołotaja,
Daj Boże!
Jak ja :ahraju na jaworowu,
Pidut' hołosa po jaworyni,
Daj Boże!
Jak ja zahraju na midianuju 1)
Pidut' hołosa po midianyni,
Po wsij wodyni 2) daj Boże!
Ja\ ja zahraju na zołotuju,
Pidut' hołosa popid nebesa,
Daj Boże I
Pidut' hołosa at na nebesa,
Daj Boże!
Buwaj zdorowyj ! rosty welykij !
patrz: I. strofka 9.
Pazia Szymoniak.
XVI.
1.
1.
2.
3.
4.
5.
Na murawojci, w nowij korczmońci,
Tam hrajut jura 3) na dribnesejki st.runa.
Tarnki Hanunia tańczyki wodyt,
Tanczyki wodyt, wse wpered chodyt.
Tam hrajut jura na dribnesejki struna.
2.
6.
7.
8.
9.
Pryjszow do nei batejko jeji,
Oj czas Hanusiu do domu ity.
Ja zaraz pidu. no tanezyk dijdu.
Tanczyka dijszła, domiw ne pryjszła.
2, 3, 4, 5 jak wyżej.
3.
1, 2, 3, 4, 5 jak wyżej.
po nei matinka jeji.
7, 8, 9 jak wyżej.
Pryjszła
1), :1). Na usprawiedlenie swoje spiewaczka mówiła: tak spiwajut.
) Jak widać z dalszego cią_~u, jest to taniec.
Bliższych objaśnień
wszakże nie zdołałem od nikogo otrzyma~.
3
- 77
4.
1, 2, 3, 4, 5 jak wyżej.
Pryjszow do nei bratejko jeji,
7, 8, 9 jak wyżej.
5.
I, 2, 3, 4, 5 jak wyżej.
do nei sestryczka jeji,
7, 8, 9 jak wyżej.
Pryjszła
6.
l, 2, 3, 4, 5 jak wyżej.
Pryjszła
do nei rodyna jeji,
7, 8, 9 jak wyżej.
7.
1, 2, 3, 4, 5 jak wyzeJ.
Pryjszow do nei myłejkyj jeji,
7, 8 jak wyżej,
Tanczyka diszła, do domu piszła.
Paz-ia Szynunu"ak.
XV.
1. Piszow I wani o z boisz cza na Węgry
2.
Po wyno
hej, po wyno !
3. De dwa kwitoczki a try łystoczki
4.
Zakwiły !
Nadybały
ho tri rozbijoyki
2, 3, 4 jak wyżej. ,
Zaczały jeho dowiduwaty,
2, 3, 4 jak wyżej.
Czy majesz !waniu ridnoho batejka?
2, 3, 4 jak wyżej.
W mene batejko jasne sonejko.
2, 3, 4 jak wyżej.
Czy majesz !waniu ridnu matejku?
2, 3, 4 jak wyżej.
W mene matinka jasnyj misia.czok.
2, 3, 4 jak wyżej.
Czy majesz !waniu ridnoho bratejka?
2, 3, 4 j9.k wyżej.
W mene bratejko droben doszczejko.
2, a, 4 jak wyżej.
Czy majesz Iwaaniu ridnu sestryczku?
2, a, 4 jak wyżej.
-
78 -
W mene sestryczka jasna zirnyczka.
2, 3, 4 jak wyżej.
Czy maJesz !waniu twoju myłejku?
2, 3, 4 jak wyżej.
W mene myłejka z biku szabłejka.
2, 3, 4 jak wyżej.
Buwaj zdorowyj ! ...
patrz: I. strofka 9.
Pazia Sz!Jmoniak.
~
ROZMAITOŚCI.
,,Kunigowanie" na Litwie. W pi~knej prac, p. L. Młynka p. t.
,,Uwagi nad pieśniami ludu wieilckiego, umieszczonej w IV. zesz .• Ludu"
z r. 1897., znajduje sit; ustvp, 1 którego powodu kreśl,; kilka ■łów poni:tszych.
Oto ów nstvp: ,,Do tego (obchodu weselnego) przył,cza siv jeszcze
dzień czwarty ,, wilijo ślubu" czyli ,,dobranoa'', zwane na Litwie pod
nazw1 „kunigowa1..ia" a na Podlasiu pod nazwf.l ,,zalobiu". Oto właśnie
,,kunigawanie'' czyli „konigowanie'', jak pisz11 inni, etanowi przeżytek dawno
minionej ~poki, dziś już . na Litwie etnograficznej stanowczo zaniechany.
Zdarza si~ wprawdzie, że panna młoda udaje siv do dworu, prosz1c o bło
gosławieństwo dziedziczkę, zwłaszcza leciwi, ale jestto akt dobrej woli, wyraz szacunku i poważania osobistego, nie iaś - zwyczaj uznawany przez
lud. Przykłady podebne bywajfł, ale tylko wóv;czas można o nich słyszed,
gdy dziedzice ciem} sit; ogólnem nzDaniem ludu, maj11 wśród niego mir
i szacunek.
W podaniach ludowych i pieśniach zachowały siv ślady tego zwyczaja;
s, to przeżytki prawa „jus primae noctis''. Takiem jest zdanie Narbutta,
który nawet przytacza pieśń odpowiedni, w przekładzie polskim; podajv
j1 to:
.. O słońce, które zachodzq,c odkrywasz
Ten smutny sobotny wieczór,
Maj1cy być świadkiem mojej bojaźni i niewoli,
Wspieraj słabli w niedoli mojej.
Kei~życo, jasny ksivżycu,
Który si~ odbijasz w szybach okien
Wielkiego zamku pańskiego,
Oświeć drog~ dziewczynie idą,cej do jego przedsienia.
O panie mój, wejrzyj na wiern11 tw11 sług~,
Każ otworzyć drzwi lub choć okno,
I przyjm danin~ drobnych pierwiastków,
Lub daj si~ ubłagać prośbom brata, daj si~ oprosić".
ścian
,, Na ostatek postrzegamy tu zabytek prawa panów wzgl~dem wło
litewskich, których córek dziewictwo do pana należało : wolno mu
