Materiały źródłowe dotyczące bruśnieńskiego ośrodka kamieniarskiego okresu gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1969 t.23 z.3-4

Dublin Core

Tytuł

Materiały źródłowe dotyczące bruśnieńskiego ośrodka kamieniarskiego okresu gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1969 t.23 z.3-4

Temat

Brusy ( Kaszuby) - ośrodek kamieniarski

Opis

Polska Sztuka Ludowa 1969 t.23 z.3-4; s.209-227

Twórca

Gajerski, Stanisław Franciszek

Wydawca

Instytut Sztuki PAN

Data

1969

Relacja

oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4865

Format

application/pdf

Język

pol

Identyfikator

oai:cyfrowaetnografia.pl:4514

PDF Text

Text

Z

A R C H I W U M

H

I

S

T

O

R

Y

C

Z

N

E

G

O

MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE TYCZĄCE HISTORII BRUŚNIEŃSKIEGO OŚRODKA KAMIENIARSKIEGO
OKRESU GOSPODARKI

Eksploatacja
Roztocza
dla

pokładów

stanowi

historyków,

terenie

badań t a k

Zagadnienie

Wprawdzie

się o s t a t n i o

to nie

p r o b l e m a t y k ą tą z a ­

Krzysztof

a l e różnorodność

2

na

do

do t e j p o r y n a l e ż n e g o m u o p r a c o ­

w a n i a monograficznego.
Lew ,

wapiennych
problem

j a k i etnografów.

doczekało się j e d n a k
interesowali

skał

interesujący

FOLWARCZNO-PAŃSZCZYŹNIANEJ

Wolski

zagadnień

i

1

Stefan

występujących

j e j o p r a c o w a n i u s p r a w i a , iż p r a c e

i c h traktować

przy
można

j a k o w s t ę p d o d a l s z y c h badań i studiów.
Wolski

wymienił

eksploatowano,
dy

skał

miejscowości,

jednak

na terenie
uwagę

przeważnie

używa

na

Polanka

(dawniej*

Do I I w o j n y
miejscowości
cyjną

W

do

odrębną

Brusno

oraz

eksploatacji

twórców,

i

obróbki

a

poza

gię krzyży

i

jej włą­

nad

potrzebę

t y m zagadnieniem,

opracowałem
który
PTH

w

referat

wygłosiłem

wano

w

naukowe

1965 r .

przemyskich
jakie

1966, p o z w o l i ł y
tego

5

Mając

kierunków

o zebrany
rejon

w

Oddziału

jego o p u b l i k o ­
Dalsze

e

na

materiał,

naukowym

„Sprawozdaniach" .
okresie

nad t y m

tej chwili

zagadnienia

w

rozszerzenie

nie mogę
całości,

ba­

zagadnie­

pobytu we Lwowie

znaczne

na

badań

kamieniarski,

a resume

prowadziłem

mi

źródłowej. Ponieważ
opracowania

oparciu

na posiedzeniu

n i e m , a szczególnie w
ku

obszarze.

dalszych

Bruśnieński

w Przemyślu w

dania

powyżej

ustalenia

w ro­
bazy

się podjąć

postanowiłem

przygotować do p u b l i k a c j i dane źródłowe tyczące h i s t o r i i
bruśnieńskiego
się

do o k r e s u

ośrodka

kamieniarskiego,

prosperowania

a

gospodarki

odnoszące
folwarczno-

pańszczyżnianej.
Rozpatrując
rozgraniczyć

ośrodka

należy

wyraźnie

i widzieć problematykę

dzieje

tego

tyczącą

eksploata-

II. 1. Krzyż kamienny
postawiony
nia pańszczyzny,
1848 г., Brusno

na pamiątką
Stare.

zniesie­

wyrobów

nazwiska
próby

Kuźniewicza

niewielkim

też

kamie­
ich w y ­

ustalenia

i przeprowadzono

a

wymaga

problem

jednak

wpływu

na wytwórczość

stopniu

za­

typolo­

t y p o l o g i i krzyży i n a ­

kamieniarzy

omówienia,

ustalono

obaj

twór­

miejscowych

k a m i e n i a r z y zasługuje n a szczególniejszą u w a g ę
W

na wspomnianym

uwadze

które

omówiono p r o ­

bruśnieńskich

częściowo

bruśnieńskich

czości H r y c a

skich

o

kamieniar­

stop­

doszczętnie

a teren

wapiennych,

t y m poczyniono

tychże

dokładniejszego

oparciu

obróbką.

skał

i nagrobków. S p r a w a

grobków

w

Odzyskane.

zostało

pracach

wyrobów

wymieniono

sięgu z b y t u

danych,

t y l k o mieszkańcy t e j w s i

wyżej

asortyment

oraz

ilość

się n a t e r e n i e B r u s n a S t a ­

światowej

się i c h eksploatacją

tradycyjny

istnieje.

znacznym

Ziemie

Brusno Stare

obu wymienionych

niarzy

na

nie

dostateczną

Horynieckiej.

rego i do I I w o j n y

ces

administra­

obecnie

została w

częściowo

Kamieniołomy znajdowały
zajmowali

Nowe

wymienionych

jednostkę

Stare

w s i t e j już n i e o d b u d o w a n o ,

czono do P o l a n k i

W

że „ B r u s n o d z i e l i

Deutschbach)"... .

czasie w a l k z U P A

spalone;

tej wsi,

3

stanowiła

ZSRR

Stare.

B r u s n o Stare, Brusno

Ludność t e j w s i p r z e s i e d l o n a
niu

Roztocza,

nazwy

ś w i a t o w e j każda z w y ż e j

(gromadę).

się, p o k ł a ­

Brusno

pierwotnej

się o b e c n i e n a t r z y o s a d y :

których

Środkowego

zwrócił

błędnie z a r a z n a w s t ę p i e wyjaśniając,
i

w

w z g l ę d n i e jeszcze w y d o b y w a

wapiennych

szczególną
Autor

kilka

zebrać

m o ż n a będzie o d t w o r z y ć przeszłość o ś r o d k ó w

autorzy

badaczy.

starali

się

dotrzeć d o d a n y c h z przeszłości B r u s n a S t a r e g o i u s t a ­
lić p o c h o d z e n i e
szych

nazwy

tradycjach

opierali

się

na

wykorzystując
domości
Obaj

o

danych
jednak

autorzy

Wolski,

w

temat

lustracji
pełni

z roku

w

najwcześniej­
tym

roku

ośrodku,

1565 , n i e
4

w

niej

wia­

kamieniarzach.
że

brak

eksploatacji

do

w

zawartych

ośrodku bruśnieńskim

odnośnie

o

kamienia

stwierdzają,

na

w

wzmiankę

z

bruśnieńskich

źródłowych
piennych

w s i , a mówiąc

obróbki

XVIII

i
w

w.,

1710, z której

jest

wiadomości

obróbki
XVII

skał

w.

przytacza

w y n i k a , że

wa­

Dopiero
drobną

Kamienną

G ó r ę w Bruśnie S t a r y m p o d d z i e r ż a w i o n o w ó w c z a s a r e n darzowi.
B r a k w p r a c a c h o b u autorów obszerniejszych
n a t e m a t przeszłości bruśnieńskiego

ośrodka

skiego

gdyż

jest

odtworzenie
Dziejami
obszarze

szczególnie
w

pełni

dotkliwy,

jego

danych

kamieniar­

uniemożliwia

historii.

t e g o ośrodka, j a k i i n n y c h , p o ł o ż o n y c h n a

Środkowego

kilkunastu

lat,

archiwalne,

z

Roztocza,

prowadząc

drugiej

zaś

z

interesuję
jednej

terenowe,

by

się

strony
w

już

od

badania

t e n sposób

219

c j i i obróbki skał w a p i e n n y c h za czasów

„pańszczyźnia­

n y c h " i p o r o k u 1848.
Dotychczas,
autorów,

poza

odnośnie

nieńskiego

pracami

wcześniej

do p i e r w s z e g o

ośrodka

Interesujące
szym

kamieniarskiego

podali, mówiąc o w y r o b i e

wymienionych

okresu

historii

drobne

k a m i e n i młyńskich w X V I w.,

Roztocze

jest

niejszych

do

twardszych,

der

wapiennym

i Karol Kadlec .

7

Maurycy

8

Horn, po­

leżało

Środkowego

to obszar

na

Roztocza

trzeciorzędowy.

t a m pokłady piaskowców

a opierając się n a d a n y c h z l u s t r a c j i z 1565 г., A l e k s a n ­
Jabłonowski

nas t u B r u s n o S t a r e

grzbiecie

najwyż­

wśród l a ­

s ó w i r o z l e g ł y c h p i a s k ó w , o p o k i i n a g i c h skał.

bruś-

wzmianki

prawie

wykazują

najgrubszych,
które

i

od

spojone

iłowym.

najmiększych



Na

Występujące

ziarna od najdrob­

cementem

szczególną

do

uwagę

zasługują

w o ł u j ą c się n a J a b ł o n o w s k i e g o s u g e r u j e , że już w 2. poł.

tam

XVI

kamieniołomy, z których

n a podłożu s y p k i c h p i a s k ó w , a j a k o n a j t w a r d s z e

budowlanych .

odporniejsze

w . m o g ł y t a m być c z y n n e

wywożono
mi

się

w

materiał d l a celów

jednak,



t y m okresie

nym

tego

jest

były

słowa

Wydaje

9

mało

prawdopodobne,

t a m czynne

znaczeniu,

a

aby

już

kamieniołomy w

materiał

peł­

dla celów b u ­

d o w l a n y c h m ó g ł być o c z y w i ś c i e stamtąd w y w o ż o n y , a l e
liczyć

się

należy

wielkiego

t y m , że

nie

było

na

niego

do

pracy

polskich ,

ziemiach

Zarys

dziejów

mającej

10

dołączo­

górnictwa

obrazować

„Rozmieszcze­

n i e kopalń n a z i e m i a c h p o l s k i c h d o 1772 r o k u "
zaznaczono,

że

kamieniołomy

były

w

na

błędnie

Bruśnie

Nowym,

z a m i a s t w Bruśnie S t a r y m . W sarnej j e d n a k p r a c y , jeśli
chodzi

o

interesujący

mniejszej

nawet

Poszukując

danych

bruśnieńskiego
sporo

m i już

jego

nie podano
tyczących

dziejów

archiwalnych, a
na odtworzenie,

historii

w

zebrane

w

zarysie

interesującym

nas t u

okresie.

a)

bazę

źródłową

l u s t r a c j e królewszczyzn

b) i n w e n t a r z e
1739 ,

z l a t : 1565

gospodarcze

1740 ,

17

i

1741 ,

l s

stanowią."

1757 ° ,

19

1662

1 2

1758 ,

2

1 5

176 5 ,

21

22

16

1769

2 3

1839 .

Materiały
podarczy,

t e mają

ale

znaczne

2 5

.

charakter przede

dokładniejsza

rozszerzenie

Antoni

tej

Schneider

żmudnych


w

ich

w s z y s t k i m gos­

analiza

pozwala

na

podczas

różnorodnych

oddzielnych

hasłami .

Z



i

swych

badań, z m i e r z a j ą c y c h

teczkach,

dziś

a

te

zespół

każda

z

nich

które

posegregował

oznaczył

ten

En­

zgromadził pokaź­

materiałów,

czasem

długoletnich

do o p r a c o w a n i a

Galicji,

odpowiednimi

rozdzielono

na

przechowywana

dwie

jest

od­

dzielnie.
na

do

terenie

ośrodków

byłej
sporo

Schneidra

Galicji

dane,

które

t u zostaną

zostały z t e k i k r a k o w s k i e j
M a t e r i a ł y znajdujące
paginowane

i

dlatego,

dawał t y l k o n u m e r
skał

schyłku

na

neolitu

a

2 7

utwierdzają

grób

nas

w

komisarza
Napisany

Schneider,

był do profesora

można

Tekach

rodowej

w

Warszawie

2e

Wczesno­

3 1

że

że
od

z tego t e r e n u

człowiek

3 2

przeby­
eks­

biorąc

p o d uwagę

współczesne

cheologiczne
rach

taką

z tego t e r e n u

mu

młyńskie

potrzeb

włościan

były

odległej

, zanotował w

sprzętu

i

i

brusy

młynów

starożytności

wojennego,
nazwa"

Dawniej

3 4

,

wydobywane

t u dla

znane

i

że

zdaje

się,

kliny,

topory
3 5

„grysowate",

kamienne

itp. —

i większych

na powierzchni

odporne

wszystkich

na

jako

jesz­

ziemi l u b
„brusy",

d o o s t a t n i c h czasów, b a r d z o

j a k określano
działanie

materiał

twar­

i c h wewnętrzną

korozji,

do

za

szlifowa­

.

dużo w i ę c e j

s k a l n y c h leżało

już

już

p o d n i e w i e l k ą j e j w a r s t w ą . O w e „ p o l u c h y " czy

3 e

zbio­

okolicznych,

wsi Brusno

niewątpliwie

bloków

wę ,

ar­

swych

czasów pogańskich w y r a b i a n o t u narzędzia d o

cze

wy­

znaleziska

myśl:

„Kamienie
w

3 3

i

budo­

służyły

wyrobu

przede

kamieni

młyń­

Nie
na

jest

wykluczone,

terenie

wcześniej

Brusna



obecność

Starego,

przedmiotem

które

eksploatacji,

wany wpływ na powstanie nazwy
Najwcześniejsza
wotnie

zwanej

Założono
już

w

wzmianka

tylko

XV

w.,

za

objęło s w y m
księcia

tam

wywarła

naj­

zdecydo­

tej wsi.

źródłowa

wołoskim

czym

„brusów"

się

o

Brusno, pochodzi

ją n a p r a w i e

z tzw. osadnictwem

owych

stały

z

wsi,
roku

pier­
1531 .
37

najprawdopodobniej

3 8

przemawiają

wołoskim, które

dane

w

związane

tymże stuleciu

zasięgiem t e r e n z i e m i b e ł s k i e j .
mazowieckiego

wieś

Lubycza,

roku
i

1420 p r a w o

bełskiego

którą

tenże

wołoskie

Ziemowita
podarował

IV
bra­

materiałów.

ciom

t a m w d w a l a t a później k n i a ż e s t w o . W e w s i H r e b e n n e ,

wykorzystane,

wynotowane

która

i lwowskiej
Tekach
się

2 S

.

J a k u b o w i i Miśkowi

Schneidra

bruśnieńskim,

n i e są
po­

mającej

t u też z o s t a n i e

1901 г.,

również

posiada

piętnastowieczną

z 1469 г.), a przysługujące

list

skierowany

im

kronice

się

też

ludność

wspomina

ża, k t ó r e

wymieniono

w

o

oraz

4 1

rejestrze

źród­

o nich

źródła

wołoskie

Werchraty,

Jan Długosz

metrykę

Prawem

40

rozciąg­
wołoskim

której

w

Prusia i

poborowym

swej

Radruz

roku

153 1 .
42

Wszystkie
Brusna

Lwowie.

zbiorach Biblioteki Na­

i m prawo

nięte zostało później n a całą w i e ś .

Krasuskiego.
a

ustanawiając

ł o w ą , o s i e d l i l i się też W o ł o s i (wspominają

n a n i e , będę

Cieszanowie,

Wołochom,
39

rządziła

jest w
*

brązu .

już

bruśnieński,

A l e k s a n d r a Czołowskiego w e

przechowywany

się

i ciekawych

19 c z e r w c a

Obecnie

datuje

epoki

przekonaniu,

kamienioło­

stwierdzić,

n a s t u ośrodek

p r o b l e m a t y k i tyczącej o b r ó b ­

w

pozwala

k a m i e n i a r s k i e z B r u s n a Starego

otrzymała

ośrodku

powiatowego
o n został

.

terenie

t y m obszarze

początku

30

w a ł t a m już o d d a w n a , co z w i ą z a n e być m o g ł o z

w

się w

w

wzdłuż

ploatacją t a m t e j s z y c h skał w a p i e n n y c h d l a j e g o p o t r z e b .

znaleźć

teczki.

wapiennych

na

średniowieczne znaleziska archeologiczne

od

charakter artystyczny, wykorzystany

220

Starym

człowieka

położonych

powołując

Celem zasygnalizowania
ki

archeologów

Bruśnie

kamieniarskich

różnorodnych

Jeśli c h o d z i o interesujący
to

skał, w y g l ą d e m

Dość w s p o m n i e ć , iż już w

Odnośnie

szczyty

s k i c h i żarnowych.

problematyki.

do krajoznawstwa

ilość

części

pobyt

de,

R o l ę drugorzędną,
o
charakterze
uzupełniającym,
mają d a n e , które w y n o t o w a ł e m z t z w . T e k
Schneidra.

cyklopedii

w

przez

jak je t a m nazywano

24

c) r e j e s t r y g o s p o d a r c z e z 1714 r .

i

Odkryty

13

1713 ,

atmosferycznych

najwyższe

toczem m . i n . w K r a k o w s k i e m i na Podolu

i 1765 ,
,

tych

leżą

i naj-

zbli­

skąd poszła

z lat: 1 7 1 0 1 7 1 2

czynników

tworząc

te

Roz­

nia

Podstawową

działanie

wszędzie,

Skały

żone do p i a s k o w c ó w p i ń c z o w s k i c h , w y s t ę p u j ą p o z a

roby

przejrzałem

na

litotamniowego.

niekiedy

naj­

bruśnieńskim.

kamieniarskiego,

zespołów

pozwalają

przynajmniej,

t u okres,
o ośrodku

źródłowych

ośrodka

różnorodnych

materiały

nas

wzmianki

wapienia

Roztocza. Pokłady

mów

t u też o d n o t o w a ć f a k t , iż n a m a p c e

zbiorowej

ocalały

zbyt

zapotrzebowania.

Należy
nej

z

pokłady

naj­

kwarcowym,

wymienione

Starego,

wyżej

wsie

leżały

co n i e w ą t p l i w i e m a t u swoją

obok

wymowę.

O o s i e d l e n i u się W o ł o c h ó w n a t e r e n i e B r u s n a ś w i a d ­
czą

dane

nionych

podane
w

niej

w

lustracji

z

1565 r . W ś r ó d

k m i e c i f i g u r u j e m . i n . „Wlassin

wymie­
Olech-

nowicz",

a

Woloszow"
Być

zagrodnikami

też

Vollosch"

i

„Wassil

Wołochów

W

1785 r . n a t e r e n i e B r u s n a S t a r e g o

przez

m o ż e , iż
i

osiedleniu

byli

.

43

B r u s n o istniało

rządziło

się

już

przed

prawem

się t a m p r a w o

przybyciem

ruskim,

wołoskie

a po ich

rozciągnięte

n a całą w i e ś . P r o b l e m t e n j e d n a k w y m a g a

maci)

kolonia

Stare

dań i dociekań. I s t o t n y j e d n a k j e s t d l a nas f a k t , iż w e

Kapuściński
1818 r.57.

oznacza

to wcale,

to

ludność

być

wała

teren

wołoskiej,
nawet

Moment


która
a

wcześniej

następnie,

przesunęła

się

na teren ziemi

wykazują,

że

Środkowego

w

czasie

wsiach

Roztocza,

a

miejscowych

Werchracie

czas w a p n o
Nie

44

w

do

piecach

iż z a k r o j o n a

tamtejszych

pokładów

nych

związana

jest z t z w . o s a d n i c t w e m

zagadnienie

niezmiernie

opracowania

ważne,

że j e s t

thei

ono

monograficznego.

kilka

t o „dziedzina

dosycz".

wszy

dziesziączi
po

Jest

wymaga

I

dalej

kmieczi

(iako

ony

ich na

c z i n s z u żadnego

szowią)

iednym

albo

robocizny

dworziscz
Wśród

„Iwan

niej:

iesth

tej w s i

kości

у

ktorich

n i e dawayą, t h i l k o

podim-

siedzy,

dziejach

października

chłopów

w

roku

innych okolicznych

galicyj­

1848. F a k t

wsiach,

chło­

u c z c i l i u f u n d o w a n i e m dużego, k a ­

.

naturalnego, j a k i m

wzmiankę

o

eksploatacji

był kamień, n a t e r e n i e

lustracja

z

1565

г.,

w

bogactwa

Brusna

której

Sta­

czytamy:

„ T h a m z e i e s t h g o r a , w k t o r e y k a m i e n i e m ł y ń s k i e łamyą

a

tich

mistrzów,

ktorzi

łamią

kamyenie

t r z e y , dawaią do z a m k u ( l u b a c z o w s k i e g o
kamień

dziesiąthi, k t o r i c h
syedm,

sescz,
sescz"

tho
5e

kazdi

uczini

sie n a r o k d o s t a w a

nataniey

zlotich

iesth

— uwaga

szaczuiącz

za

szesczdziesiąth у

SFG)

citra

vel

grziwien

siedm

i gr

.

Była

to

akcentowali

suma

stosunkowo

lustratorzy

duża,

co

podsumowując

wyraźnie
dochody

z

za­
tej

„Suma

wsithkich pozitkow

z Brusna

na then

c z i n i z l o t i c h szesczdziesiąth у sescz у g r sescz,

czas

d[enarow]

sescz. A a za k a m i e n i e m l i n s k i e u c z i n i z l o t i c h szesczdzie­

II.

2. Krzyż

kamienny,

1836 r „

Bełżec.

steri a nowego czin­

s

lich

lustracji

ze

dziesiączi

kmieci

jednak

„ratione posług"

ogrodi"

27

wsie
nabył

na

ktorich

w

13 z a g r o d n i k ó w ,

„rolie

w

dniu

pańszczyzny

Galicji

Deutschbach

60

46

znajduje

o d płacenia

.

P o z a k m i e c i a m i l u s t r a c j a z 1565 r . w y m i e n i a
w

1839

siąth у s i e d m i g r sescz" .

niemało,
s

kniasźik", k t ó r y

był z w o l n i o n y

refor­

roku

.

wymienionych

się r ó w n i e ż
czynszu

45

dóbr

na

dawayą

po g r z i w n i e "

w

dworzisczach,

nego s kasdego po g r trzidziesczi
szu

skład

w i e l k a , mając[a] r o i

dworzisczu

dorocznego

w

Lustracja z roku

czytamy

osiadlich

58

kolonię

licytacji w

jak w

Najwcześniejszą
podaje

w

wsi:

2. poł. X V I w . B r u s n o w c h o d z i ł o

niepomiernich

wapien­

wołoskim.

ale

królewskich s t a r o s t w a lubaczowskiego.
1565 p o d a j e ,

n a szerszą

skał

oraz

zniesienie

z B r u s n a Starego

rego

której

dóbr k a m e r a l n y c h w

i Nowe

krzyża

założona została

to k a t o l i c y i

.

wydarzeniem

było

ten, podobnie
pi

ultra
wykluczone,

„W

wów­

.

zatem

W

tak

młyń­

wypalano

eksploatacja

odrębnego

I

wyrabiano kamienie

kilku

pra­

eksploa­

wapiennych.

skalę
to

jest

skał

się

na

5e

podczas

Ważnym
skich

miennego
względu,

rządzących

w o ł o s k i m , dość w c z e ś n i e przystąpiono

skie, a w

tzw.

północ,

położonych

tacji

Lubyczy

na

z tego

wem

n p . w r o k u 1571 w

mogła

chełmskiej.

we

pokładów

Nie

zamieszki­

dalej

t e n u s i l n i e t u podkreślam

badania

obszarze

że m u s i e l i t o być Wołosi, ale

ukraińska,

Podkarpacia,

kolonizacji
docierając

t z w . p r a w a wołoskiego.

w

5 S

Podczas l i k w i d a c j i
Brusno

wsi

tej mieszkali osadnicy

niemieckich (byli

Deutschbach ,

było 19 d o m ó w

zostało

dalszych ba­

osadników

którzy

oraz

mieli

siedmiu

jeszcze

różnej

wiel­

komorników .
4 7

L u s t r a t o r z y w r o k u 1662 z a n o t o w a l i :
„W

tey w s i (chodzi

lustratione
skiey

anni

SFG)

Woli

iuxta

Brusien-

48

nianej

z

rozwojem

na terenie

też m i ę d z y
broniąc

gospodarki

starostwa

innymi

folwarczno-pańszczyź-

lubaczowskiego

i powinności

się p r z e d

chłopów

niesprawiedliwością

1621 o m a n d a t k r ó l e w s k i , w

zakazywał
przemocy
z racji
W

starościnie
wobec

Barbarze

poddanych

naruszania i c h p r a w
1629 r . B r u s n o

jazdu
ków

uwaga

było ł a n ó w n [ u m e ] r o 3 0 2 " .

Wraz

roku

o Brusno —

1616, t o i e s t B r u s n i e у

Tatarów.
(pozostało

W

lustracji

z roku

stosowania

wsi,

wynikającej

ucierpiało

wskutek na­
31 b u d y n ­

50

z 1662 r . z a n o t o w a n o

1664 p o d a j e ,

starostwo

krupeckie

powołując

że p o odłączeniu

Brusna
52

i

poważne

zniszcze­

w okresie wojen X V I I w .

Krupca

się

na

pierwszym

rozbiorze

włączyły

.

od starostwa l u ­

utworzono

niegrodowe

W X V I I w . o b o k B r u s n a , z w a n e g o odtąd S t a r e ,
Po

5 1

lustrację

.

stała n o w a w i e ś , B r u s n o N o w e
austriackie

w

104) .

geograficzny...,

baczowskiego

tej

uległo w ó w c z a s

nia w tej w s i spowodowane
Słownik

się

.

znacznie

Zniszczeniu

wystarali

którym Z y g m u n t I I I
Płazinie

z

49

zwiększano

z Brusna. Ci

.Brusno

5 3

pow­

.

Rzeczypospolitej
Stare

do

władze

lubaczowskich

dóbr k a m e r a l n y c h ,
54

221

Z f a k t u t e g o w ł a d z e starośeieńskie p o t r a f i ł y
no wyciągnąć
tacja

należyte w n i o s k i . Dalsza

k a m i e n i na terenie

w

XVII

w.

w

lustracji

na
z

kamieni
z

co

„Górników

teraz

iż w

powinności



górnicy

a

stulecia

niewiele,

daią

płacili

czynsz.
już

t y m bogactwem

oddawali

Dane

prawo

miejscowemu

na

już

źródłowe

n a t o , że

z samodzielnego

a

k t ó r e t e n s t a n relacjonują

władze

eksploatację

arendarzowi. A

oto

należy

arendarza

za

(„Góra

zanotowano

Kamienna

W

regestrach

że a r e n d a

kontraktem

gospodarczych

bruśnieńska

z roku

i hucińska

puszczona") .

1714 w y k a z a n o ,
t y m roku
Kamien­

n e j m i a ł o być 300 z ł .

Na

inwentarzu z roku

у

z

1739 p o d a n o

o

bruśnieńskiej

Wieś

wszelkiemi

Brusno

powinnościami

z

arendą

browarnią

[i]

robociznami,

k o w i I r z s z o w i c z o w i , w r a z z Hutą w possessyą
za s u m ę " 366 zł 20 g r
Inwentarze

ss

puszczona

poddzierżawiania

do i n t e r e s u ­

Kamiennej

niej

Kamienna

stay

arendy

inwentarze

do

brusięskiey,

z roku

arendy

gdzie

brusienskiey

mająca

ss

„Góra

gdzie

ka­

i e s t stay
W

arendy
dwoie"

lustracji

adiancta

69

za

kontraktem

ta

I

[należyj,

gdzie

młyńskie
do

jeszcze

kamienie

wyra­

kontraktu,

ktorey

samym

roku

podano:

takowe:

1-mo.

Wolne

commoda

dobywanie

ostatnia

notatka

tycząca

wynotowana

z

70

ka­

.

interesującego

inwentarza

z

roku

„Góra
biaią,

Kamienna,

do

arendy

iest stay d w o i e "

gdzie

młyńskie

brusienskiey
n

у

do

kamienie

wyra­

kontraktu,

którey

.

ten jednak

W

na

inwentarzu z roku
X X I I , ciekawy

z

ciekawe

związku

z

1839 z n a j d u j e

„Opis w y d o b y c i a

wysuwali

jednak

Kamienna

były one

W

najlepszym

wówczas

dowodem,

dużą

z l a t 1757 i
Starych"

1765 r.

7 7

że

wartość

Górę

Podobnie
na

się, p o d n u m e ­

kamienia

wapien­

1839 p o d a n o

wapien­

już, że

„pod Mielniczą

że

w

kamienie

Górą" .
8 0

tymże

był

inwentarzu

Miel­

porośnięty

lasem

to teren

natomiast

określana

jako

Schneider,

wymieniając

nie B r u s n a Starego,

pole

orne

celu t r z y piece

150 do 200 k o r c y

wane

opowiedzenia

i według

się r o c z n i e
W

d o 2000 k o r c y

lasach

Brusna

ludzi

trzymaiące,

murowane
wymuro­

miejscowych

wypala

wapna.
Starego

pole

Przy
renie

orne

i

wydobyć

spieniężyć m o ż n a "

n

.

po­

na

tere­
Górę

Mielniczą

początek

Mielniczej

wsi,

około

być

jeńcami

niarze

nazwy

miejscowe

Górę

jako

t e j o k a z j i należy o d n o t o w a ć

tradycja

eksploatacji
Góry

wiązała

8 4

S 3

f a k t , iż

z

miejscowa
na te­

przybyciem

do

W ł o c h ó w , którzy

a u s t r i a c k i m i . Wcześniej
eksploatować

pastwisko .

skał w a p i e n n y c h

150 l a t t e m u , t r z e c h

mieli

tylko

w a n i a i obróbki t a m t e j s z y c h
Ile

w

rokiem

miejscowi

„poluchy",

się w

wydobywa

źródłach n a z w y

1839 m o ż e

być

danych

w

kamie­

a

dopiero

przekazanych

się

także,

i z łatwością p o 8 zł. reńsk.

zbyt
przez

wydoby­

tej chwili

t e j góry

jakimś

dociec.

dopiero p o d

stopniu

przekazanych

i głębszych

n i e można

tej

mieli

skał.

t y m prawdy, trudno m i w

autentyczności

poparciem

przez

tradycję.

j e d n a k szerszego u d o ­

dociekań. W
dowolnie
tradycję,

żadnym

jednak

interpretować
gdyż

wówczas

da­
za­

t r a c a się z p o l a w i d z e n i a w ł a ś c i w y o b r a z p r o c e s u h i s t o ­
rycznego

85

.

Ciekawy
czynając

m i e y s c u p o d Mielniczą Górą k a m i e n i e młyńskie, któ­
co r o k k i l k a

Góra
o

określa t e ż m . i n . K a m i e n n ą

Sprawa owych Włochów w y m a g a

podano:

lesie w s i B r u s n a

z k a m i e n i a po

7 8

najwcześniej

skały

81

tam

nych

jakim

też

Górach")

o p o w i e r z c h n i 5 m o r g ó w i 1072 s ą ż n i . K a m i e n n a

Starego

się w a p n o , w

jest

podają

Starych

eksploatowano

wcześniej

podano,

d z i się k a m i e ń w a p i e n n y
wypala

góra

gospo­

1758 w y m i e n i a n a

.

(„Niwa

inwentarzu z roku

wypadku

i w

zatem

7 e

ne.

kumentowania

lasach B r u s n a Starego

uwagi
t y m , że

Bruśnieńskiej

Ponieważ

S t a r e G ó r y , t o być m o ż e m i e j s c e , g d z i e

znacho-

222

w

7 9

p o roż­

MK

lustracji

1 z 1769 ( „ N i w k i n a S t a r y c h G ó r a c h " ) .

i H u t y Starey

„a) W

re

lustratorzy

Woli

jest

Górach

n y c h m i e j s c a c h a o s o b l i w i e p o d Wapielną Górą

b)

w

i spełzły n a n i c z y m .

już

inwentarzach

„Niwka

Pojawienie

nego i k a m i e n i młyńskich", w którym

w

została

której

Pierwsza

„ T a l i a n y " m i e l i i c h zapoznać z n o w ą techniką

1769:

W

danych.

darczą.

jako
tymże

źródłach
do

82

.
w

skał

w i e r z c h n i 5 m o r g ó w i 1360 s ą ż n i .

zaznaczono:

brusienskiey,

t u problemu,

rem

dzierżawcy

przedstawiała

jest

spisanej



wyra­

w

odnośnie

sporo

wynikł

swe pretensje.

niczą

m i e n i młyńskich w górze do B r u s n a należącey"
nas

jaki

kamienie

„ A r e n d a w t e y w s i za s u m m e 1400 zł idąca,
et

niej

zanotowali

młyńskie w y d o b y w a n o

.

Kamienna,

do

Najwcześniej

zanotowana

1758 i d e n t y c z n i e

1757 i

młyńskie

i n w e n t a r z u z 1765 r .

biaią,

to
sporu

Wymieniając

dwoie"

W

wzmianka

na terenie B r u s n a Starego

do

Kamienna,

eksploatacji

Starego.

Góra,

wcześniej

całkowicie bezpodstawne

•podają:
„Góra

miejsce

Kamienna

już

temat

wobec

5?

biaią,

jest

spadkobiercy

m i e n i e w y r a b i a i ą młyńskie, za k o n t r a k t e m , s t a y 2 " m a .
Podobnie

też

Brusna

z 1565 r . z a z n a c z o n o t y l k o , że była t a m

Wówczas
na

Góry

jednobrzmiąco:

„Góra

7 4

na t y m terenie.

k t ó r e y k a m i e n i e m ł y ń s k i e " łamano, n i e p o d a ­

imventairze
1741 odnośnie

przy­
i Ma-

7 3

z 1662 r .

Mar­

.

z l a t 1740 i

nas t u s p r a w y

podają

prócz

trzyletnim k o n t r a k t e m starozakonnemu

wręcz

się n a

1792 (leżały koło Ż ó ł k w i ) , iż była o n a

przytoczyliśmy
0

miejsco­

z r o k u 1765 (star. ś w i e r z e c k i e )

zasługuje

lustracji

Fakt

czynszów,

jącej

uwagę

Góry

opierając

wówczas stosowana

wymieniana

arendzie:
„Notandum.

Kamiennej

można,

w a p i e n n y c h na terenie
W

Starego.

G ó r a leżała n a t e r e n i e B r u s n a S t a r e g o ,

6 5

W

z roku

powszechnie

m

dać 708 zł d o c h o d u , w t y m z s a m e j t y l k o G ó r y

przypuszczać

kładach z P o l a n y
gierowa

dwór

pokładów

n i e była czymś w y j ą t k o w y m ,

7 5

osobnym

miała w

64

poddzierżawiania

odwrotnie,

n a t o , że

eksploatacją

jąc j e d n a k bliżej j e j n a z w y .

w i n w e n t a r z a c h z 1712 i 1713 r .

osobnym

wskazują

p r z e z starostów l u b a c z o w s k i c h w X V I I I w .

arendarzowi

„góra, w

kontraktem" 4
Podobnie

praktyka

dane,

z 1710 r . p o d a n o :

do

niezbicie

zainteresowany

Stosowana

gospodaro­

jego

dokładniej:

W inwentarzu gospodarczym
Kamienna

nie

nastą­

dane

był

skał w a p i e n n y c h n a t e r e n i e B r u s n a

podkreślono

międzyczasie

wskazują

starośeieńskie z r e z y g n o w a ł y
poddzierżawiały

Przytoczone
żywotnie

wemu
fakt,

młyńskich,

„Góra

zahamowana

usilnie

t u należy

następnego

wania

w s i została

pew­

eksploa­

60 z ł " « .

Podkreślić
zmiana

tej

wojen,

1662 г.:

i e d n a k ogółem
piła

skutek

na

jednak

rzach,

do

odnotowania

od X V I w., mówiąc

nazywają

jakieś s p e c y f i c z n e

ich

jest



źródła,

górnikami.

Nie

było

po­

kamienia­
to

jednak

określenie, w y s t ę p u j ą c e t y l k o w B r u ś -

n i e S t a r y m , ale o d w r o t n i e , należy
wówczas

fakt,

o tamtejszych

charakter powszechny

sądzić, że m i a ł o o n o

na terenie

całej

Polski-

Przemawiają
pochodzące
czące

za

kilku

Czerwonej

t y m dane

z różnych

miejscowości

w.,

b) n a ć w i e r c i

hrabcowej

archiwalnych, a ty­

1) 6 z a g o n ó w

„Roman Hrabec

źródłowe

materiałów

z

położonych

XVI—XIX

na

terenie

Rusi

zatem

2) 6 z a g o n ó w

górników

materiały

źródłowe

w

C h e ł m i e (1565 г . ) , L e s z c z y n i e , należącej d o k r e s u k l i m 8 6

kowskiego,
(1641
do

leżącej

na

r.) w, P o l a n i e

starostwa

terenie

bieckiego
należącym

8 8

drohowiskiego

Ż ó ł k w i (1776 r . )
Mówiąc

powiatu

(1765 r . ) , R o z w a d o w i e ,

o

9 0

(1765 r . ) ,
8 9

W
trzech

z

którzy

niej znacznie

mienieni

kolejno

po

słowo

„hornyk"
93

tam

Byli

chyba

to

dwaj

Sawka

imieniu

i

nie

górnik

wyro­

i

oraz

z nich

iwaszkowej

za­

czyn[szownik]",

czynszu

tyle

miał też 6 z a g o n ó w

czy[nszownik]",

co

Chmiel

mający

też

„Ilko

2

konie

czynszu,

górnik

miał

znowu

czy[nszownik]",

6 zagonów
który

e) n a łanie s t a r y m sołtyskim m i a ł 6 z a g o n ó w
górnik

czyfnszownik]",

n i e i płacił c z y n s z u

płacił

f) n a ć w i e r c i h r a b c o w e j
bec
i

górnik

Inwentarz

który

32 zł i 5 g r

zaś

pola

„Ilko

z

Hrycow

roku

9 4

b)

na

półłanku

też

posiadał

2 ko­

2

Hra­
konie

.

1769 p o d a j e ,

górnik

w ó w c z a s 32 zł i 5 g r

był

„Paweł

posiadał

6 zagonów miał „Hryc

czynszowlnik]",

płacił c z y n s z u

który

32 zł i 5 g r ,

a) n a ć w i e r c i i w a s z k o w e j

napi­

górnik
płacił

c z y n s z u 21 zł i 23 g r ,

wy­

na

temat

dostarczają

o nich

dane

w

obsiewali pola

zamożności

inwentarze
trakcie

bruś­

z

1765

że:

posiadał m . i n . 6 z a g o n ó w
czy[nszownik]",

który

płacił

czynszu,
prymieńskim

miał

też

6

zagonów

czynszowe w

Bruśnie
'

górnik, c z y [ n s z o w n i k ] " ,

10 zł 26 g r i 14г

szeląga,

11. 3. Krzyże

któ­

„Pawło

g ó r n i k " , k t ó r y posiadał 2 k o n i e i płacił

czyn­

szu 32 zł i 5 g r ,
d)

na

Hrycow

a) n a ć w i e r c i f i l i p o w s k i e j miał m . i n . w ó w c z a s 3 z a ­
Ochab

1 dzień s z a r w a r k u odrabiał, a c z y n s z u płacił 29 g r ,

Wasylkow

W i n w e n t a r z u z 1765 r . p o d a n o , ż e :
„Roman

i

c) n a łanie s t a r y m sołtyskim m i a ł 6 z a g o n ó w

wymieniania

Starym.

r y płacił c z y n s z u

konie

płacący 32 zł i 5 g r

„Dmiter

zwrócono

kmiecie,

Steczko

każdego

po­

l u b „ h o r n i k " , co o z n a c z a , że

danych

p o d d a n y c h , którzy

pola

i

2

„ D m i t e r C h m i e l " , k t ó r y robił 1 dzień p i e s z o n a pańskim

górników

1769 r . P o d a n o

gony

c) n a ć w i e r c i

wówczas

ich jednak

.

Interesujących
i

dlatego

sobie,

Przy

9 J

on górnikiem
nieńskich

i

na nie uwagi.

Steczko .

się

Imiona

owych

wcześniej, n i m napisano o

k a m i e n i młyńskich

grodnik

imiennie

zajmowali

młyńskich.

„Semko Hrabec
też

czyn[szownik]",
32 zł i 5 g r ,

Hrabec,

Hrycow

światło n a i c h p o ­

1565 r . w y m i e n i o n o

kamieni

dotychczas

Roman

Wasylkow

„mistrzów",

dano w

sano

jak

społeczną.

wyrobem
bie

czy,

o g ó r n i k a c h , c e l o w e będzie u k a z a n i e i c h

lustracji

i

posiadał

d) n a półłanku p r y m i e ń s k i m

kamieniarzach,

uposażenia, co z k o l e i r z u c i p e w n e
zycję

koło

który

i w W e r c h r a c i e (1844 r.) »>.

bruśnieńskich

źródła podają,

Glińsku

górnik

który posiadał 2 k o n i e i płacił c z y n s z u

i Małopolski.

Wymieniają

miał:

niwie

iwachowej

miał

n i e i płacił c z y n s z u 21 zł 8 g r i 3V2
Z przytoczonych powyżej
1765 było

na cmentarzu,

3

staja

pola

„Iwan

g ó r n i k c z y f n s z o w n i k ] " , k t ó r y też posiadał 2 k o ­

w

Bruśnie

szeląga ° .
5

d a n y c h w y n i k a , że w

Starym

co n a j m n i e j

roku

7 górników,

Lubaczów.

223

co o c z y w i ś c i e j e s t już cyfrą s t o s u n k o w o dość dużą. P i ę ­

kamieni

ciu

ostateczny

i

spośród

w

nich

ostatnich

były

miało

ma identyczne

które, z a p e w n e j a k

i s t n i e n i a tego

na każdym

jest

96

łączyć

koni,

dziesięcioleciach

i m i wówczas

ne . Interesujący
ich

parę

wprost

jeszcze f a k t , iż t r z e c h

p r z e z w i s k a , co w s k a z u j e

więzy

rodzinne.

Być

ośrodka,

kroku

potrzeb­
górników

n a t o , że

może,



mogły

wymieniany

młyńskich.

lesie

Piece, w
nia"

9T

.

k t ó r y c h go p a l o n o , b y ł y

Świadczy

t o , że

fakt,

tym

były

mienia zbudowano

że umiejętności

obróbki k a m i e n i a w ó w c z a s już też

chyba

dziedziczone,

Hryca

Hrabca.

czenia

tych

Starego

p o d uwagę

można

założyć, że b y l i

Ciekawym

umiejętności

jednak
wśród

j e s t w i a d o m o ś ć , że już w

synowie

dynki

przykładem

dziedzi­

mieszkańców

Brusna

i

jego

przezwisku

nie podano

n i e m a t o już d l a nas i s t o t n e g o

słowa

„górnik",

znaczenia.

stwierdzić, że t r a d y c j e obróbki k a m i e n i a w
żywe
skiego

były



do ostatniego

Dość

ale

jednak

tej rodzinie

o k r e s u i s t n i e n i a bruśnień-

Członkowie tej r o d z i n y m i e s z k a l i razem
C h m i e l e , gdzie znajdowały

n a przysiół­

się t e n a j t w a r d ­

sze skały, z k t ó r y c h w y r a b i a l i k a m i e n i e m ł y ń s k i e i ż a r ­
nowe.

Głęboką

źródłowo

zatem

wymowę

udokumentować

kamieniarskiej
gólnie

w

z wyrobem

Przytoczone

A

rodzinie

ma

wcześniej

fakt,



daje

i s t n i e n i e t a k długiej
Chmielów,

k a m i e n i młyńskich

o t y m , że bruśnieńscy

występował

„murowane

miejscowy

mieszkalne

też w

wapno.

z kamie­

materiał

wykorzy­

obiektów przemysłowych.

z tegoż i n w e n t a r z a wskazują

oto dane

a) „ D w ó r

Poza

n a t o , że z k a ­

Bruśnie S t a r y m d w o r s k i e b u ­

i gospodarcze

oraz

źródłowe

piece

ogrzewalne

na ten temat:

czyli dom mieszkalny

wyprowadzonym,
„ieden piec
mienny
wał

murowany, pod da­

materiały

górnicy

tradycji

związanej
i

się

szcze­

żarnowych.
mówią

zajmowali

się

jedynie
wyrobem

o i e d n y m piętrze". W n i m , w pokoju...

kamienny", a w

ogrzewalny,

się.

Dalej

d r u g i m zaś też

kominek

podano:

i piec

„...które

„piec k a ­

piekarski"
pokoje

znajdo­

ieden

piec

k a m i e n n y o g r z e w a " . N a piętrze t e g o b u d y n k u , w p o k o j u
był

ośrodka.

ku zwanym

to

chem g o n t o w y m , z i e d n y m k o m i n e m głównym nad dach

T r u d n o m i w t e j c h w i l i dociec, d l a c z e g o w r o k u 1769
przy

był

piekarskie.

1765 g ó r n i k i e m

był D y m i t r C h m i e l .

też n a b u d o w ę

dane

to

roku

że

skał.

na terenie B r u s n a Starego

Hrycow

Biorąc

to jednak,

tamtejszych

kamień w a p i e n n y , z którego wówczas w y p a l a n o

stywano

braćmi.

oznacza

N a p o d s t a w i e d a n y c h z i n w e n t a r z a z 1839 r . w i a d o m o
n a m , że w

t a k w r o k u 1765, j a k i w 1769, I l k o H r y c o w , j a k i I w a n
(1769 r.) b y l i

Nie

cel eksploatacji

też
b)

„piec

ogrzewalny

„Stajnia,

c) W

wozownia

kamienny",
i

„ w a p n e m n a r z u c o n a [a] p i e c
d) i z n o w u
e)

kurnik

„piec

„Gorzelnia

t r o " . T a m też w

k a m i e n n y " zaś w

kamienny" wymienia

murowana

z

kamienia

(?),

„Wołownia

g) „ O b o r a

inwentarz!...

uwaga

pię­

ogrzewalny"

i piekarski kamienny",

z k a m i e n i a m u r o w a n a " też

[również —

była

izbie,

n a iedno

izbie był „piec k o m i e n n y

a w d r u g i e j zaś „ p i e c o g r z e w a l n y
f)

murowane"

j e d n y m z budynków f o l w a r c z n y c h powała

była,

SFG] z kamienia m u ­

rowana",

cmentarzu,

Horyniec.
5

224

I

N a k o n i e c zacytuję t u f r a g m e n t l i s t u
„Przy

Krasuskiego:

sposobności l u s t r a c j i l a s ó w d w o r s k i c h w B r u ś -

n i e N o w e m w d n i u 11 b m . p r z y d y b a n o m o g i ł ę a n a n i e j
stary
i

krzyż k a m i e n n y

z nieczytelnym

polskim

napisem

datą z r . 1654 l u b 1664" i ° .
2

Jest
danymi

to ciekawa
może

tworzenia
ośrodku

notatka i w

być interesującym

historii

artystycznej

zestawieniu

z

przyczynkiem
obróbki

innymi
do o d ­

kamienia

w

bruśnieńskim.

PRZYPISY
1 K. Wolski,
Z badań nad kamieniarstwem
ludo­
wym
na Roztoczu,
„Rocznik M u z e u m
Etnograficznego
w K r a k o w i e " , t . I , 1966, s. 113—127.
2 S. L e w , Ludowy
ośrodek
kamieniarski
w
Bruśnie
pow.
Lubaczów,
„Rocznik P r z e m y s k i " ,
t . X I , 1967,
s. 193—226.
3 K . W o l s k i , o p . c i t . , s. 114.
4 S p r a w a d a t o w a n i a tejże l u s t r a c j i w y m a g a j e d n a k
p e w n e g o wyjaśnienia. Otóż K . W o l s k i p o w o ł u j ą c się n a
nią określa ją j a k o z r o k u
1564/5
( o p . c i t . , s. 117),
a S. L e w korzystając z z a w a r t y c h w n i e j d a n y c h d a t u j e
j e j a k o z 1564 — 1565 r . ( o p . c i t . , s. 193). P r o b l e m t k w i
w t y m , że o p u b l i k o w a n e p r z e z M i c h a ł a
Kruszewskiego
lustracje
królewszczyzn
położonych n a t e r e n i e R u s i
C z e r w o n e j (Zereła
do istorii
Ukrainy
— Rusy
— dalej
c y t . : Zereła...
— t . I - I I I , w y d . Mychajło Hruszewśkyj,
L w ó w 1895 — 1900) n i e są odrębnie d a t o w a n e . I c h s p o ­
rządzenie poprzedziła uchwała s e j m o w a z r o k u 1562/3,
mocą której p o s t a n o w i o n o j e p r z e p r o w a d z i ć . N a s e j m i e
w r o k u 1563/4 z a t w i e r d z o n o ją i w y b r a n o komisję, która
o d r o k u 1564 rozpoczęła swą pracę. Sporządzanie l u ­
s t r a c j i t r w a ł o aż d o r o k u 1566; stąd różne d a t y ( M . H r u ­
s z e w ś k y j , [ W s t ę p ] w Zereia..., it. I , s. I I — I I I ) . B y j e d ­
n a k ujednolicić i c h d a t o w a n i e , p r z y j ę ł o się określać j e
j a k o z 1565 r .
7

6

h) „Stodoła i s p i k l e r z z k a m i e n i a
i)

„Za Bródkami"

noma",

a obok

n a " . W izbie
nem

9 8

był „dom

zaś stała

tejże

tynkowana

d l a eko­

kamienna

murowa­

„karczma

karczmy

(...), p i e c

murowane",

mieszkalny

„powała

wałkowana,

ogrzewalny

wap­

i piekarski k a ­

mienny",
j)
i

„Na f o l w a r k u

mieszkanie

uwaga

SFG] z kamienia

mianym, z dwoma
r z u c a n a (...), p i e c
nicy

zwanym"

kominek

była

z wozownią

murowana,

[była — u w a g a

ogrzewalny

„karczma

[która b y ł a

p o d dachem

k o m i n a m i n a d dach

m i " . Tamże „powała
dzież

Niwy

d l a leśniczego


sło­

wyprowadzony­

SFG] wapnem na­

i piekarski kamienny, t u ­

do gotowania",

a dalej

m u r o w a n e j , sklepionej". W izbie

drzwi

„do p i w ­

„mieszkalnej d l a

l e ś n i c z e g o " b y ł „piec o g r z e w a l n y

i piekarski kamienny",

a

i[była

„powała

wałkowana

wapnem



uwaga SFG]

tynkowana",
k)

„Stodoła

[ w tymże, w s p o m n i a n y m

w a r k u — uwaga
murowana

SFG] z dwoma

powyżej

fol­

szpiklerzami naroznemi

z kamienia p o d dachem

słomianym",

1) „ O b o r a [tamże — u w a g a S F G ] za s t a j n i a m i k a m i e ­
niem
Na

murowana, p o d dachem
szczególną

wymienione

uwagę

słomianym"

zasługuje

W

była".
że

wówczas

poprzednim

na t y m terenie

1 0

°.

stuleciu n a terenie

d w o r u , w której b y n i e było pieca
później

stały

piece

Problem

w

były

o d o s o b n i o n y , a l e często
starostwa

c z o w s k i e g o n i e było p r a w i e k a r c z m y , będącej
lat

wszystkie,

w tymże i n w e n t a r z u piece o g r z e w a l n e

z kamienia. T o n i e był w y p a d e k
spotykany

fakt,

reprezentacyjnym

luba­

własnością

kaflowego
budynku

ш

, a w sto

dworskim

kamienne.
to c i e k a w y

i zasługuje

n a uwagę

badaczy.

225

5 A . G i l e w i c z , Sprawozdanie
z działalności
Oddziału
Polskiego
Towarzystwa
Historycznego
w Przemyślu
[w:]
Sprawozdania
z posiedzeń
naukowych
oraz
działalności
Towarzystwa
Przyjaciół
Nauk
i innych
towarzystw
na­
ukowych
i kulturalnych
miasta
Przemyśla,
Przemyśl
1965, s. 118.
6 S. F . G a j e r s k i ,
Bruśnieński
rejon
kamieniarski
[ w ] Sprawozdania...,
s. 121 — 122.
7 Źródła
dziejowe,
t . X V I I I , cz. I I , Polska
XVI
wie­
ku pod względem
geograficzno-statystycznym,
' t. V I I ,
cz. I I , Ziemie
ruskie.
Ruś Czerwona
opisana
przez
Alek­
sandra
Jabłonowskiego,
W a r s z a w a 1903, s. 456.
8 K . K a d l e c , Valaei
a valasske
pravo
v zemich
slovanskych
a uherskych,
P r a h a 1916, s. 359.
9 M . H o r n , Rzemiosło
miejskie
województwa
beł­
skiego
w pierwszej
połowie
XVII
wieku.
Zagadnienie
kryzysu
gospodarczego
Rzeczypospolitej
szlacheckiej
w
XVII
wieku,
„Zeszyty N a u k o w e Wyższej Szkoły P e d a ­
g o g i c z n e j w O p o l u " , S e r i a B : S t u d i a i R o z p r a w y , n r 14,
W r o c ł a w — W a r s z a w a — K r a k ó w 1966, s. 5 1 .
10 Zarys
dziejów
górnictwa
na ziemiach
polskich,
p o d r e d . J . P a z d u r a , t . I , K a t o w i c e 1960.
11 L u s t r a c j a B r u s n a o p u b l i k o w a n a została w I I I t o ­
m i e Zereł...,
L w ó w 1900, s. 272—275.
12 A r c h i w u m G ł ó w n e A k t D a w n y c h w W a r s z a w i e
( d a l e j c y t . : A G A D ) , r k p s n r A S K X L V I 125, L u s t r a c j a
w o j . bełskiego z 1662 г.; B i b l i o t e k a M u z e u m
Czarto­
r y s k i c h w K r a k o w i e (dalej cyt.: B i b l . Czart.), r k p s n r
M T u z e u m ] N f a r o d o w e ] 139 (10756), L u s t r a c j a w o j e w ó d z ­
t w a bełskiego z 1662 r .
13 L w o w s k a P a ń s t w o w a N a u k o w a B i b l i o t e k a M i n i ­
sterstwa K u l t u r y U R S R w e L w o w i e (Lwiwśka Derżawna N a u k o w a Biblioteka M i n i s t e r s t w a K u l t u r y U R S R —
d a l e j c y t . : L P N B ) , z b i o r y Ossolińskich ( d a l e j c y t . : Oss.),
r k p s n r 2В35/Ш, L u s t r a t i o n e s b o n o r u m r e g u l i u m d l s t r i c t u s B e l z e n s i s de a n n o 1765.
'14 B i b l . C z a r t . , r k p s n r 4522 I V , I n w e n t a r z e s t a r o ­
s t w a l u b a c z o w s k i e g o z 1710 r .
15 T a m ż e , r k p s n r 4523 I V , I n w e n t a r z e
starostwa
l u b a c z o w s k i e g o z 1712 r .
16 T a m ż e , r k p s n r 4524 I V , I n w e n t a r z e
starostwa
l u b a c z o w s k i e g o z 1713 r .
17 N a u k o w a B i b l i o t e k a L w o w s k i e g o O r d e r u L e n i n a
Państwowego U n i w e r s y t e t u imienia I w a n a F r a n k i w e
L w o w i e (Naukowa Biblioteka Lwiwśkoho Ordena Lenina
Derżawnoho U n i w e r s y t e t u i m e n i I w a n a F r a n k a — dalej
cyt.: N B L P U ) , r k p s n r 633/III, I n w e n t a r z starostwa l u ­
b a c z o w s k i e g o z r o k u 1739.
18 N B L P U , r k p s n r 6 3 4 / I I I ,
Inwentarz
starostwa
l u b a c z o w s k i e g o z r o k u 1740.
19 N B L P U , r k p s n r 635/Ш, I n w e n t a r z
starostwa
l u b a c z o w s k i e g o z r o k u 1741.
20 L P N B , z b i o r y A l . C z o ł o w s k i e g o ( d a l e j c y t . : Czoł.),
r k p s n r 74/11,
Inwentarz
starostwa
lubaczowskiego
z 1757 r .
21 L P N B Czoł., r k p s n r 6 1 / I I , I n w e n t a r z s t a r o s t w a
lubaczowskiego
z 1758 r .
22 L P N B Czoł., r k p s n r 44/11, I n w e n t a r z s t a r o s t w a
lubaczowskiego
z 1765 r .
23 L P N B Czoł., r k p s n r 588/Ш, I n w e n t a r z s t a r o s t w a
lubaczowskiego
s p i s a n y 1769 r .
24 L P N B Czoł., r k p s n r 873/11,
Inwentarz
dóbr
B r u s n o Stare,
Brusno Nowe,
H u t a Stara i k o l o n i i
D e u t s c h b a c h z 1839 r .
25 B i b l . C z a r t . , r k p s n r E f w i d e n c j a ]
Wfewnętrzna]
148,
K l u c z oleszycki,
Sieniawa i star.
lubaczowskie,
R ó ż n e r e g e s t r y g o s p o d a r c z e z l a t 1698—1740. — M a t e ­
riały t e n i e są p a g i n o w a n e .
26 Ł.
Charewiczowa,
Niedoceniony
krajoznawca
lwowski
Antoni
Schneider,
L w ó w 193B; S.
Piskowyj
[Jarosław D a s z k e w y c z ] , Lwiwśki
„Теку"
A.
Sznejdera
jak istoryko-krajoznawcze
dżereło,
„Archiwy U k r a j i n y " ,
n r 4/72), K i j ó w 1965, s. 73—76.
27 A r c h i w u m M i a s t a K r a k o w a i W o j e w ó d z t w a K r a ­
k o w s k i e g o , Oddział n a W a w e l u (dalej c y t . : A M K W K ) ,
T e k i S c h n e i d r a n r 205 B r u s n .
28 L P N B , T e k i S c h n e i d r a n r В 15 p o w i a t C i e s z a ­
nów — Czortków.
29 B i b l i o t e k a N a r o d o w a
w Warszawie (dalej cyt.:
B i b l . N a r . ) , r k p s n r I V 5546, K o r e s p o n d e n c j a
urzędowa
A l e k s a n d r a C z o ł o w s k i e g o j a k o с. k . k o n s e r w a t o r a w e
L w o w i e , t. I , k a r t a 70—71.
30 A M K W K , T e k i S c h n e i d r a n r 205, W y c i n e k z g a ­
z e t y „ K r a j " z 23 m a j a 1871 г.; J . S i e m i r a d z k i ,
Roztocze
Lwowsko-Tomaszowskie,
„ Z i e m i a " , 1910, s. 147; M . W e -

226

I

b e r - K o z i ń s k a , Górnictwo
kamienne
[w:] Zar^s
dziejów
górnictwa
na ziemiach
polskich,
t . I , s. 180.
31 J . M a c h n i k , Studia
nad kulturą
ceramiki
sznuro­
wej
w Małopolsce,
Wrocław — Warszawa — Kraków
1966, s. 69.
32 J . M a c h n i k i J . P o t o c k i , Badania
archeologiczne
w widłach Sanu i Tanwi
w r. 1956, „ S p r a w o z d a n i a A r ­
c h e o l o g i c z n e " , t . V , 1958, s. 255.
33 W z e s t a w i e n i u n a z w m i e j s c o w y c h z B r u s n a S t a ­
r e g o z a n o t o w a ł o n , że n a t e r e n i e łanu W y s o k i K a m i e ń
i P r z y k o p k a n a t r a f i o n o n a „ślady p o g a ń s t w a " ( L P N B ,
T e k i S c h n e i d r a n r В 15).
34 S a m u e l B o g u m i ł L i n d e s ł o w o „ b r u s " w y j a ś n i a
w t e n sposób, że j e s t t o k a m i e ń służący do o s t r z e n i a
l e m i e s z y , m i e c z y i t p . (S. B . L i n d e , Słownik
języka
pol­
skiego,
L w ó w 1854, s. 117). W C i e s z a n o w i e (leży w płn.w s c h . części w o j . r z e s z o w s k i e g o ) i j e g o o k o l i c y w i ę k s z e
p ł y t y p i a s k o w c ó w , które służą d o o s t r z e n i a dłut, s i e k i e r
i t p . , n a z y w a j ą b r u s a m i . W Bruśnie S t a r y m n a t o m i a s t
przez pojęcie „brus" r o z u m i a n o większy b l o k s k a l n y ,
k t ó r y można b y ł o poddać obróbce.
35 A M K W K , T e k i S c h n e i d r a n r 205.
36 Są t o g r u b e z i a r n a k w a r c u s p o j o n e s i l n i e w a ­
piennym spoiwem.
37 A G A D , r k p s n r A S K I 36, R e j e s t r y
poborowe
w o j . bełskiego z l a t 1507—1589, f o l . 111.
28 К . K a d l e c , o p . c i t . , s. 302.
39 [ E . A . K u r o p a t n i c k i ] , Geografia
albo
dokładne
opisanie
królestw
Galicyi
i Lodomeryi,
wyd. I I , Lwów
1858, s. 57; J . T . L u b o m i r s k i , Północno-wschodnie
wo­
łoskie osady,
„ B i b l i o t e k a W a r s z a w s k a " , t. I V , W a r s z a w a
1855, s. 10; A . Ł u n i w , Lubycza
— Kniazi.
Pryczynky
do
istorii
sił wołoskoho
prawa
w Hałyczyni,
„Zapysky N a ukowoho Towarzystwa
i m . Szewczenka", t . C L , Prąci
istoryczno-fiłołohicznoji s e k c j i ,
L w ó w 1929, s. 9 3 — 9 4 ;
A . S t a d n i c k i , O wsiach
tak zwanych
wołoskich
na pół­
nocnym
stoku
Karpat,
L w ó w 1848, s. 4 ; H . S t u p n i c k i ,
Galicja
pod względem
topograficzno-geograficzno-historycznym,
w y d . I I , L w ó w 1869, s. 70. P e w n e zastrzeżenia
co d o w i a r y g o d n o ś c i najwcześniejszego p r z y w i l e j u k n i a ­
ziów l u b y c k i c h wysuwał właściciel L u b y c z y K r ó l e w s k i e j
w X I X w . L u d w i k Zieliński, opierając s w ó j sąd n a t y m ,
że b r a k n a t e n t e m a t w z m i a n k i w n a j s t a r s z y c h A k t a c h
G r o d z k i c h Bełskich ( L P N B Czoł., r k p s n r 2 2 2 5 / I I I , M a ­
teriały h i s t o r y c z n e e t c . L u b y c z y K r ó l e w s k i e j z X X w . ,
s. 1).
40 A k t a G r o d z k i e i Z i e m s k i e , t . X I X , L w ó w 1906,
s. 439; P. D ą b k o w s k i ,
Podział
administracyjny
woje­
wództwa
ruskiego
i bełskiego
w XV w.,
L w ó w 1939,
s. 2; J . T . L u b o m i r s k i , o p . c i t . , s. 13.
41 J . Długosz, Roczniki
czyli
kroniki
sławnego
Kró­
lestwa
Polskiego,
księga I — I I , W a r s z a w a 1961, s. 127;
K . K a d l e c , op. c i t . , s. 312.
42 A G A D , r k p s n r A S K I 36, f o l . I l l ' ; K . K a d l e c ,
op. c i t . , s. 309.
43 Zereła...,
t . I I I , s. 272.
44 J . T . L u b o m i r s k i , o p . c i t . , s. 14.
45 Zereła..., t. I I I , s. 272.
46 T a m ż e .
47 T a m ż e .
48 A G A D , A S K X L V I 125, f o l . 267'.
49 M . H o r n , Zaburzenia
wiejskie
w starostwie
lubaczowskim
w latach
1600 — 1648, „ R o c z n i k P r z e m y s k i " ,
t. I X , 1962, z. 2, s. 2 7 1 .
50 T e n ż e , Skutki
ekonomiczne
najazdów
tatarskich
z lat 1605 — 1633 na Ruś Czerwoną,
Wrocław — W a r ­
s z a w a — K r a k ó w 1964, s. 198.
51 A G A D , A S K X L V I 125, f o l . 267 — 268.
52 Słownik
geograficzny
Królestwa
Polskiego
i in­
nych
krajów
słowiańskich...,
t. I V ,
W a r s z a w a 1883,
s. 730.
53 M . H o r n , Zaburzenia
wiejskie
w y d . c y t . , s. 2 3 1 .
54 K . C z e m e r y ń s k i ,
O dobrach
koronnych
byłej
Rzeczypospolitej,
Lwów
1870, s. 267.
55 H . L e p u c k i , Działalność
kolonizacyjna
Marii
Te­
resy
i Józefa I I w Galicji.
1772 — 1790, L w ó w 1938,
s. 163. W o k r e s i e m i ę d z y w o j e n n y m n a z w ę tę
zamie­
niono na Polanka Horyniecka.
56

LPNB

57

K . C z e m e r y ń s k i , o p . c i t . , s. 267.

Czoł., n r 873/11, s. 54.

58 S. [ F ] . G a j e r s k i , Gromadzenie
i
wykorzystywanie
materiałów
regionalnych
na lekcjach
historii
w
kla­
sach
łączonych,
„ K l a s y Ł ą c z o n e " , n r 3 (41), W a r s z a w a
1965, s. 129.
59 2 e r e i a . . . , t I I I , s. 274.

60 T a m ż e .
61 A G A D , A S K X L V I 125, f o l . 268.
62 B i b l . C z a r t . , n r 4522 I V , f o l . 46'.
63 T a m ż e , n r 4523 I V , f o l . 54' i n r 4524 I V , f o l . 54.
64 C h o d z i t u o H u t ę Starą, która leżała o b o k B r u s ­
na S t a r e g o .
65 B i b l . C z a r t . , n r E W 14B.
66 N B L P U , n r 6 3 3 / I I I , f o l . 167', 2 0 5 ' .
67 T a m ż e , n r 6 3 4 / I I I , f o l . 73' ' i n r 6 3 5 / I I I , f o l . 83.
68 L P N B Czoł., n r 74/11, s. 168 i n r 61/11, s. 17?.
69 T a m ż e , n r 44/11, s. 112.
70 L P N B Oss., n r 2 8 3 5 / I I I , s. 119.
71 L P N B Czoł., n r 58B/II, s. 123.
72 T a m ż e , n r 8 7 3 / I I I , s. 64.
73 „ G ó r a K a m i e n n a podług k o n t r a k t u c z y n i 2500 z l .
G ó r a W a p i e n n a podług k o n t r a k t u c z y n i 1300 z ł " . ( A G A D ,
A S K X L V I 27, f o l . 478').
74 „ A r e n d y k a r c z e m n e y d a w n i e y podług i n w e n t a r z a
sekwestracyjnego
było złp. 1700 — g d y i e d n a k p r z y
a k c i e t e r a z n i e y s z e y d e t a x a c y i odłączaiąc K a m i e n n ą G ó ­
r ę o d O k o p ó w p r z y ł ą c z y ł o się do K a m i e n n e j G ó r y a r e n ­
d y k a r c z e m n e j złp. 566 g [ r ] 20 zostaią, p r z e t o p r z y O k o ­
p i e a r e n d y k a r c z e m n e y złp. 1133 g [ r ] 10"... ( L P N B Czoł.,
r k p s n r 1 0 3 0 / I I I , I n w e n t a r z dóbr M a g i e r ó w z 1792 г.,
s. 12).
75 Zereła...,
t . I I I , s. 274.
76 A G A D , A S K X L V I 125, f o l . 302.
77 L P N B Czoł., n r 74/11, s. 167' i n r 61/11, s. 173.
78 T a m ż e , n r 44/11, s. 111.
79 T a m ż e , n r 588/11, s. 1 2 1 .
80 T a m ż e , n r 873/11, s. 64.
81 T a m ż e , s. 56.
82 T a m ż e , s. 55.
83 L P N B , T e k i S c h n e i d r a n r В 15.
84 Znajdujące
się t a m p o k ł a d y s k a l
wapiennych
dziś jeszcze są e k s p l o a t o w a n e . Są o n e p r z e w a ż n i e m i ę k ­
k i e i dają się ł a t w o obrabiać. P o z a t y m i
występują
t a m jeszcze m i e j s c a m i b l o k i skał t w a r d y c h , z których
d a w n i e j w y r a b i a n o k a m i e n i e młyńskie.
85 S. L e w
interpretując
dane
przekazane
przez
t r a d y c j e o o w y c h W ł o c h a c h próbuje związać j e z epoką
O d r o d z e n i a w P o l s c e (S. L e w , o p . c i t . , s. 194).
86 D o m n a przedmieściu
Chełma
miał
wówczas
m . i n . „ I a r m o s z G ó r n i k " (Zereła...,
t . I I I , s. 42).
87 „ G ó r n i c y j e ż e l i n i e chcą dawać n a k a ż d y r o k
c z y n s z u złotych 20 i j e d e n k a m i e ń n a p o t r z e b y jejmości
do m ł y n a w Ł u ż n e j , t e d y i m a d i e n i e w o l n o w i ę c e j
k a m i e n i a robić czasy w i e c z n e m i , p o d w i n ą j e g o m o ś c i
g r z y w i e n 3 0 " (Księga
sądowa
kresu
klimkowskiego,
1600—1762 o p r a c o w a ł i w y d a ł L u d w i k Ł y s i a k , „ S t a r o ­
dawne P r a w a Polskiego P o m n i k i " , Seria I I ,
Pomniki
Prawa
Polskiego
p o d r e d . A d a m a V e t u l a n i e g o . Dział I I ,
Prawo
wiejskie,
t o m I V , Wrocław — Warszawa

K r a k ó w 1965, s. 155).
88 L u s t r a t o r z y
wymieniwszy
poddanych
tej w s i
i i c h p o w i n n o ś c i z a n o t o w a l i : „ G ó r n i c y polańscy". N a ­
stępnie w y m i e n i l i i c h i m i e n n i e i w y k a z a l i w o d p o w i e d ­
n i c h r u b r y k a c h , j a k p o d a m t o poniżej w d o s ł o w n y m
b r z m i e n i u , j a k i e b y ł o i c h uposażenie ( l i c z b a k o n i , obszar
g r u n t ó w o r n y c h i łąk).
Koni
2
1
5

[Górnicy]

Morgi
tylko
ornego

Stogi
sianożęci

Fedko M i k i t o w
4
1
lacko Wołk
4
1
Kość M a n d z y n m a y s t e r
4
1
M o y s i e y Jędrucha
4
1
2
Wasyl Sobczyszyn
4
1
I w a n Łysy
4
1
Lesko M a n u l a k
4
l '
Wasyl Manulak
4
1
2
Michayło Słuchów
4
1
( A G A D , A S K X L V I 27, f o l . 478).
89 W ś r ó d p o d d a n y c h t e j w s i w y m i e n i o n y też j e s t
„Stefan
Górnik" ( A G A D , A S K X L V I
27, f o l . 516).
90 W ś r ó d p o d d a n y c h w y m i e n i e n i też z o s t a l i „ H i l k o
G ó r n i k " i „ S t e f a n G ó r n i k " ( L P N B Czoł., r k p s n r 928/11,
I n w e n t a r z dóbr Glińsko i W i n n i k i z 1776 г., s. 5).
91 W y m i e n i a j ą c
uposażenie c e r k w i w
Werchracie
p o d a n o : „ K o b y l e J e z i o r o podług p o m i a r u u r b a n i a l n e g o . . .
997 [sążni], l e c z t e za p o ż y c z o n e p i e n i ą d z e u ż y w a n e b y ł o ,
za p o w r o t e m zaś A n d r u c h B z d i e l c z y l i g ó r n i k t e r a z
u ż y w a " ( W o j e w ó d z k i e A r c h i w u m P a ń s t w o w e w Rzeszo-w i e z siedzibą w P r z e m y ś l u , A r c h i w u m B i s k u p s t w a

II.

8. Krzyż

na cmentarzu,

Lubaczów.

Greko-katolickiego,
r k p s n r 409, W i z y t a c j e
dekanatu
p o t y l i c k i e g o , 1838—1844)., W i n w e n t a r z u zaś t e j w s i
z r o k u 1846 z a n o t o w a n o : „ P o d W o l ą n a G ó r n i k a c h j e s t
k a r c z m a " . . . ( L P N B Czoł., r k p s n r 1 2 2 6 / I I I , I n w e n t a r z
dóbr W e r c h r a t a z 1846 г., s. 10). G ó r n i k i , t o przysiółek
W e r c h r a t y , k t ó r y leżał p o d W o l ą W i e l k ą , a o p o d a l H u t y
L u b y c k i e j ( w e w s i t e j o b e c n i e jeszcze c z y n n e są k a m i e ­
niołomy).
92 Zereea..., t . I I I . s. 272.
93 W j ę z y k u ukraińskim słowo „ h o r a " j e s t o d p o ­
w i e d n i k i e m naszego „ g ó r a " .
94 L P N B Czoł., n r 44/11, s. 105, 106, 109.
95 T a m ż e , n r 5B8/II, s. 115, 116, 122.
96 G r o s g ó r n i k ó w z P o l a n y też posiadało k o n i e —
p a t r z p r z y p i s n r 88.
97 L P N B Czoł., n r 873/11, s. 80.
98 B r ó d k i , t o przysiółłek B r u s n a S t a r e g o , g d z i e był
też m a ł y f o l w a r k .
99 L P N B Czoł., n r 873/11, s. 1—16.
100 W p o b l i s k i m n p . Bełżcu i n w e n t a r z z r o k u 1825
p o d a j e , że w b u d y n k u d w o r s k i m b y ł t a m w ó w c z a s
„piec o g r z e w a l n y k a m i e n n y " . T a k i e s a m e p i e c e w y m i e ­
n i a n o p r z y o p i s i e k a r c z m y stojącej p r z y d r o d z e p r o w a ­
dzącej d o L u b y c z y ,
i z d e b k i p r z y młynie oraz d o m u
strażnika c e l n e g o ( w m i e j s c o w o ś c i t e j była k o m o r a c e l ­
n a n a g r a n i c y z K r ó l e s t w e m ) — L P N B Czoł., r k p s n r
775/III, I n w e n t a r z
dóbr
Bełżca
i Brzezin,
1825 г.,
s. 4, 7 — 9 .
101 W i n w e n t a r z u z r o k u 1718 c h y b a ze w s t y d e m
z a n o t o w a n o o d o s o b n i o n y w s w o i m r o d z a j u f a k t , iż w
izbie k a r c z m y żukowskiej był wówczas piec
„posta­
w i o n y z k a m i e n i a " , dodając z a r a z p r z y t y m , j a k b y n a
u s p r a w i e d l i w i e n i e czy p o d n i e s i e n i e j e g o w a r t o ś c i , że „na
kształt k a f l o w e g o " b y ł o n z b u d o w a n y ( B i b l . C z a r t . , r k p s
nr
4529
IV,
Inwentarze
starostwa
lubaczowskiego
z 1718 г., f o l . 108).
102 B i b l . N a r . , r k p s n r I V 5546, k . 70.

Fot.

STANISŁAW

FRANCISZEK

Krzysztof

Chojnacki

GAJERSKI

227

Kolekcja

Cytat

Gajerski, Stanisław Franciszek, “Materiały źródłowe dotyczące bruśnieńskiego ośrodka kamieniarskiego okresu gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1969 t.23 z.3-4,” Cyfrowa Etnografia, Dostęp 4 grudnia 2022, https://cyfrowaetnografia.pl/items/show/9829.

Formaty wyjściowe