https://cyfrowaetnografia.pl/files/original/308f21242018006e2920e0e7067a783d.pdf 7eeefc9aaa63f1756f52b9b580e62fef Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Lud Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Rights Information about rights held in and over the resource Licencja PTL Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource pdf Language A language of the resource pol Type The nature or genre of the resource czasopismo Text A resource consisting primarily of words for reading. Examples include books, letters, dissertations, poems, newspapers, articles, archives of mailing lists. Note that facsimiles or images of texts are still of the genre Text. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Relation A related resource oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:2167 Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 1996 Subject The topic of the resource etnobotanika zielniki Małopolska - wierzenia ludowe Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context oai:cyfrowaetnografia.pl:2014 Title A name given to the resource Zielnik Seweryna Udzieli - dokumentacja pracy "Rośliny w wierzeniach ludu krakowskiego" / LUD 1996 t.80 Description An account of the resource LUD 1996 t.80, s.179-186 Creator An entity primarily responsible for making the resource Köhler, Piotr Language A language of the resource pol Publisher An entity responsible for making the resource available Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Format The file format, physical medium, or dimensions of the resource application/pdf PDF Text Text capture metadata for PDF documents Text Lud, t. 80, 1996 PIOTI{ K()IILLR .'lu/cUIll Botanic/ne i Pracownia Historii Botaniki ilhlylut Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego I\.r'lk,')\\ 71ILNIK SEWERYNA UDZIELI- DOKUMENTACJA PRACY Ro.<'UN'I W WIERZENIACH LUDU KRAKOWSKIEGO Seweryn udziela był etnografem i przyrodnikiem. Przez wiele lat gromadził zbior:- \vytworów kultury ludowej, które stały się podstawą do utworzenia \\ Krakowie Muzeum Etnograficznego " którego był organizatorem i pierwszym dyrektorem, Był członkiem kilku komisji Polskiej Akademii Umiejętności. między innymi Komisji Antropologicznej (od 1889 roku), Fizjograficznej (od I ()O~ roku). L::tnograficznej (od 1926 roku). Obok Iicznych prac z zakresu etnografii, publikował również artykuły przyrodnicze (Kosiek, 1987, s. 552). \V 1931 roku Seweryn Udziela opublikował na łamach "Ludu" pracę pod tytulcm R(),~IiIlV 11' wicr::,clliach ludu krakowskiego (Udziela, 1931). Składa się ona z Krótkiego wstępu oraz listy 141 gatunków roślin, dla których autor podał zarówno ludowe nazwy, jak i zastosowania w medycynie ludowej. Lista ta uzupełniona jest spisem ośmiu roślin nie oznaczonych. W Zielniku Polskiej Akademii Nauk 2 znajduje się fascykuł zasuszonych roślin będący dokumentacją do wspomnianego wyżej artykułu. Dotychczas nie l~dl1alazłcm danych archiwalnych związanych z tym zbiorem. Można przypuszczać. że po śmicrci jego twórcy, trafił on do Muzeum Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie, a stamtąd - do obecnego miejsca prlcchowywan ia. Zielnik S. Udzicli ulożony jest alfabetycznie według łacit'lskich nazw gatunk\'m, Sklada się 1.146 arkuszy żółtego, grubego papieru o wymiarach 28x38 cm. z<lwiera n'l\\nie/. drukowaną stronę tytułową: ,,Zielnik, obejmujący rośliny ui.) \\<Inc do cclów leczniczych przez lud wiejski powiatu wielickiego i podgórskiego zebral Scweryn Udziela" (ryc. I.). Rośliny nie mają etykiet, a cała informacja odnosząca się do nich jest bezpośrednio zapisana na arkuszach ręką S. Udzieli. Sposób rozmieszczenia roślin i dotyczących ich danych jest w całym zic.lnikujednakowy: na górze strony znajduje się botaniczna nazwa gatunku (bez skrótu nazwiska autora jego opisu), pod spodem - polska, poniżej -nazwy I Obecnie je'a to MII/,CUIll I·:tnogralicznc im, Seweryna Udzieli, ul. Krakowska 46. 31-066 I' rak,')\\ 2 licinik Instytutu 130laniki im. Władysława Szafera polskiej Akademii Nauk (KRAM). ul l.uhić/ll>. ,I i-~ 11 Krakt)\\, �180 ZIELNIK, obejmujący rośliny używane do celów leczniczych przez lUD WIEJSKI powiatu wielickiego i podgórskiego ZEDltAŁ SEWERYN UDZIELA. L- .._. Ryc. I. Strona tytułowa zielnika Seweryna Udzieli �181 ludowc, z zaznaczcniem miejscowości, w których były używane, pod nimi na prH\\ej połowie arkusza zanotowane są w punktach "własności", również z zaznaczeniem miejscowości; na lewej połowie znajdują się natomiast przyklejone rośliny (w całości, lub częściej - jedynie ich fragmenty, takie jak: bviatostany. liście, części nadziemne i tym podobne), w prawym, górnym rogu umieszczona jest owalna pieczęć z napisem "Seweryn Udziela" oraz z wyobrażeniem otwartej księgi i dwóch gwiazd. Na niektórych arkuszach błędne nazwy botaniczne poprawiono ołówkiem, zmiany te nie zostały przez autora artykułu uwzgl~dnione - być może zostały naniesione już po przekazaniu kolekcji do Muzcum Komisji Fizjograficznej PAU. Nie wszystkie arkusze zawierają rośliny: na 27 z nich - brak okazów, są tam natomiast wszystkie dane dotyczące tych gatunków; arkusze te nie są również opieczętowane. Zielnik nie zawiera przedstawicieli 10 gatunków wymienionych w artykule S. Udzieli. Spośród roślin, którc nie zostały oznaczone (brak nazw łacillskich), a wymieniclI1e we wspomniancj pracy, w kolekcji jest 7 arkuszy z takimi okazami; poniżej podaję ich przynależność gatunkową. Herbariulll obejmuje 119 arkuszy z roślinami, które obecnie ponownie oznaczono: należą do 108 gatunków, 6 okazów można było oznaczyć jedynie do rodzaju, a :'\ nie zostało oznaczonych ze względu na duże ich zniszczenie, nickompletność lub bardzo wczesną porę zbioru rośliny. 1\a arkuszach brak podstawowych danych botanicznych: nie wiadomo kto, gdzie i kiedy zbierał te rośliny (na autora zbioru wskazuje tylko drukowana karta tytulowa). Na podstawie innych informacji (na przykład: zjakiej miejsco\\ ości pochodzi nazwa lub gdzie używano danej rośliny) można jedynie przypuszczać. gdzic okazy mogly być zebrane. We wstępie do swej pracy Rośliny 11" lrier:cniach ludu krakowskiego S. Udziela pisze, że w latach 1894-1899 zajmował si~ zbieraniem wiedzy ludowej o własnościach leczniczych roślin i \\iary \\' ich moc leczen ia ludzi i zwierząt (Udziela, 1931, s. 36). Być może oprócz danych etnograficznych kolekcjonował wtedy też okazy botaniczne. S. Udzicla nie podal w swym al1ykule tytułu dzieła botanicznego, którym posługiwał się przy oznaczaniu roślin ze swego zielnika. Na podstawie użytej przez niego laciI1skicj i polskiej nomenklatury botanicznej przypuszczam, że dziełem tym była Botanika szczególna Ignacego Rafała Czerwiakowskiego ( 1849-1863). Byla to obszerna, 6-tomowa praca, której koncepcja nawiązywała do da'ivnych dziel botaniczno-lekarskich (Zemanek, 1989, s. 60), przez co być może bardzo odpowiadała S. Udzieli w momencie gromadzenia informacji etnograficznych o roślinach. Jednakże opublikowanie danych z utrzymaniem przestarzalej nomenklatury, w momencie, gdy do dyspozycji były już popularne i latwe klucze do oznaczania roślin, napisane przez Józefa Rostafillskiego (190 I: 1906; 192 L 1923) oraz bardziej profesjonalne Ro.{:/inypolskie (Szafel', KulczYllski, Pawlowski, 1924), nie powinno było mieć miejsca. �182 Jakie jest znaczenie tego zielnika? Z botanicznego punktu widzenia, ale sądzę, że nie tylko z botanicznego, jest ono duże. Po pierwsze: jest dokumentacją opublikowanej pracy. W opracowaniach tego typu podanie samej lacillskiej nazwy botanicznej jest niewystarczające, ponieważ w miarę rozwoju botaniki. jej metod badawczych oraz zwiększającej się dokładności stosowanej aparatury, zmieniają się też poglądy na poszczególne taksony. Zmiany te oczywiście rzutują na używaną nomenklaturę. W przypadku, gdy jest zachowany okaz. można go oznaczyć według aktualnie obowiązujących standardów; posługiwanie się powszechnie używanym i nazwam i znaczn ie zmn icj sza możl i waść błędnych interpretacji. Po drugie: zawiera niepublikowanc dane. Informacje te podaję poniżej. Po trzecie: zielnik ten ma waltość historyczną i muzealną. Zielnik: Brak arkusza (numery-'): 1,3, II, 12, 13,23,31,36,56,83. Brak okazu na arkuszu: 4, 7, 8,15,26,27,34,39,41, 46, 62, 67. 69,72.74. 81b, 82,85,87,97,100,101,117,127,131, 133, 138. Okazy nieoznaczalne: 48, 79, 103 (nie jest to żaden gatunek z rodzaju Salvia), 110, I 16. Aktualne nazwy gatunków, nomenklatura według Flora ElIro/)ocO (Tutin. Heywood et al., 1963-1980): 2 - Achillea millc:[olizlln L. (Compositac): 5 Agrimonia eupatoria L. (Rosaceae); 6 - Alchemillo sp. (Rosaceae): <) - All/mea ąfiicinalis L. (Malvaceae): lO -Amaranthus caudatu.1 L. (!\maranthaceae): 16Artemisia abrotanum L. (Compositae); 17 - Artemisia 01Jsilll!Tiwll L.; 18 Artemisia vulgaris L.; 19 - Asarzml europaeuf/l L. (!\ristolochiaccac): 20 Astrantia major L. (Umbelliferae); 21 - Avena sativa L. (Gramincac): 22 Bellis perennis L. (Colllpositae); 24 - Stachy.\· ojficilla/is (L.) Trcvisan (Labiatae); 25 - Betula pendula Roth (Betulaeeae): 28 - Brvonia ue{ieo L. subsp. dioica (.Iaeq.) Tutin (Cucurbitaceae): 29 - Ca/endula ojlieinolis L. (Colllpositae); 30 - Campanula rapunculoides L. (Campanulaccae); 32 - na arkuszu są przedstawiciele dwóch gatunków z rodziny Cruciferae: Cordallline amara L. i Lepidium sativum L.; 33 - Carlino vulgaris L. (Compositae); 3:' Centaureo cyanus L. (Colllpositae); 37 - Chelidolliwll majlI.I L. (Papavcraceae): 38 - Cichorum intybus L. (Compositae); 40 - Corylus avellalla L. (Betulaceae): 43 - Ccmsolida ambigua (L.) P. W. Bali et Heywood (Ranunculaceae): 44 Dipsacus ful/onum L. (Dipsaeaceae); 45 - na arkuszu są dwa okazy: tjJi/OiJiUlll angustifolium L. (Onagraceae), oraz drugi - nieoznaczalny; 47 - Erigeron oeer L. (Compositae); 49 - Eupatorium cannahinlllll L. (Cołllposilae): 50 Dryopteris fi/ix-mas (L.) Schott (Polypodiceac): 51 - FO(,llieull.llll \'ltlgure Miller (Umbelliferae); 52 - Fragaria vesco L. (Rosaccae): 5~ - (jellis{o germanica L. (Leguminosae); 54 - Gentiana asc1epiadeo L. (Gcnlinaceae): 5:' GentianCl pneumonanthe L.; 57 - Glechoma hederaeea L. (Labiatae): 58 Oma/otheca sylvatica (L.) Schultz Bip. et F. W. Schulz in F. W. Schulz -' Galunki w anykuk S. Udzieli są ponumerowanI.:. nUIll<:racj<; 1<;rll\\ 11il.:j /;1C11O\\ ,lil'lll �183 (Compositae); 59 - Filaginella uliginosa (L.) Opiz (Compositae); 60 - Hedera helix L. (Araliaceae); 61 - Hordewn vulgare L. (Gramineae); 63 - Hypericum pe/jimllll/II L. (Guttiferae); 64 - Hyssopus ofjicinalis L. (Labiatae); 66 - Juglans re,'J,iu L. (J uglandaccac); 70 - Lepiclium campestre (L.) R. Br. (Cruciferae); 71 Le\'islieU/1I officinalI.' Koch (Umbelliferae); 73 - Linaria vulgaris Miller (Scrophulariceae); 75 - Lysimaehia vulgaris L. (Primulaceae); 77 - Chafllofllilla reelllitu (L.) Rauschcrt (Compositae); 78 MeWotus alba Medicus (Papil ionaceae); 81 - Mentha longifolia (L.) Hudson (Labiatae); 81 a - Mentha IjJieala L.: 84 - Origanum vIIIgore L. (Labiatae); 86 - Papaver somniferum L. (Papavcraceac); 88 - Pimpinella saxifraga L. (Umbelliferae); 89 - PiswII sal i\'lII11 L. (Papil ionaceae); 90 - Plantago major L. (Plantaginaceae); 92 P1"IIIIIISdo Il/es Iiea L. (Rosaceae); 93 - Tanacetufll parthenhl/n (L.) Schultz B ip. (Compositae): 94 - Pyr LIS cOlllmunis L. (Rosaceae); 95 - Malus domestiea Borkh. (Rosaceae): 96 - Quercus robur L. (Fagaceae); 99 - Rosa sp. (Rosaceae): 102 - Ruta graveolens L. (Rutaceae); 104 - Salvia verticil/ata L. (Labiatae); 105 - Sambucus nigra L. (Caprifoliaceae); 106 - Sanguisorba ojtieillalis L. (Rosaceae); 108 - Knautia arvensis (L.) Coutler (Dipsacaceae); 109 - SUolJhularia nodosa L. (Scrophulariaceae); III - Sedum acre L. (Crassulaceae): I 13 - ,','enecio jacobaea L. (Compositae); I 14 - Solanum IIIherosIIm L. (Solanaceae); 115 - Solidago virgaurea L. (Compositae); 118 ,\lIlJjJFIIII/I officinalI.' L. (Boraginaceae); I 19 - Myricaria germanica (L.) Desv. (Tamaricaceae); 120 - Tanacetum vulgare L. (Compositae); 124 - Trifolium UlTI.'IISe L. (Lcgulllinosae); 125 - Trifoliumpratense L.; 126 - Tr{folium repem' L.: 130 - Fussilago fitr/itra L. (Compositae); 132 - Urtica dioica L. (U nicaceae): 135 - Verbena officinalis L. (Verbenaceae); 136 - Veronica c. f. hee("(/hllllga L. (Scrophulariceae); 137 - Viburnum opulus L. (Capri fol iaceae); 139 - Vieio/elba L. (Lcguminosae) ; 140 - Vinca minor L. (Apocynaceae) 141 f'iSClI/lI albulll L. (Loranthaceae). Okazy źle oznaczone (po liczbie porządkowej podaję poprawną nazwę): 14EIJilohillllJ mlenocallloll Hasskn. (Onagraceae); 42 - Pimpinel/a saxifraga L. (Lmbellifcrae); 65 - lnula britannica L. (Compositae); 68 - ArctiuII/ /o/lJenIO.lllm Miller (Compositae); 76 - Nepeta cataria L. (Labiatae); 80 Jlellllw c. f. x \'erl icil/ata L. (Labiatae); 121 - Thymus pulegioides L. (Labiatae): 122 - Tilia ccm/ata Miller (Tiliaceae). Rośliny. które nic zostaly oznaczone przez S. Udzielę, ale zamieszczone w jego artykule: I. Dzbanki - na arkuszu są przdstawiciele dwóch gatunków z dwóch różnych rodzin: JIYIJeriel/llJ tetrapterulII Fries (Guttiferae) i Genista tinctoria L. (Legum inosae); 2. Dzbanuszki - Seabiosa oehroleuca L. (Dipsacaceae); -'. Goździk - Dianthus sp. (Caryophyllaceae) - forllla uprawna n iezidentyfikowanego gatunku goździka; �184 6. Sporysz - Polygonum aviculare L. (Polygonaceae); 7. Suchowierzch - Prunella vulgaris L. (Labiatae); 8. Uraźnik - Achillea ptarmica L. (Compositae). Rośliny nie zamieszczone w al1ykule 4: Gęsie wianki - Potentilla sp. (Rosaceae). Nazwa ludowa: gc;sie wianki (Radziszów); własności: święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Radziszó\\) Kolkowe ziele - Carduus nulans L. (Compositae). Nazwa ludowa: kolko\\e ziele (Krzesławice); własności: l. święcą razem z innymi ziołami w dniu l:" sierpnia (Krzesławice), 2. używają przeciw kolce i postrzałowi (Krzeslawice). Maciczne ziele - Salvia sp. (Labiatae). Nazwa ludowa: maciczne ziele (Dobczyce); własności: ]. święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Dobczyce). 2. w czasie połogu piją kobiety wódkę, w której ziele to moczono, albo też piją odwar, jako herbatkę na boleści, jeżeli macica nic znajduje się nil s\\oim miejscu (Dobczyce). Maślanka - Saponaria ojjicinalis L. (Caryophyllacae). Nazwy ludo\\c: maślanka, maślanki (Gdów, Rzeszotary, Skawina); wlasności: I. świc;q razem z innym zielem 15 sierpnia (Gdów. Rzeszotary, Skawina ). 2. używają na okaleczenie (Skawina). Róża lagowa - Digitalis grandiflora Miller (Scrophularicac). Naz\\~ ludowe: róża lagowa (Gdów), róża laskowa (Radziszów); własności: I. świ\?cą razem 7. innym zielem] 5 sierpnia (Gdów. Radziszów), 2. na róże; na twarzy: wodę w której moczył się kwiat przykładać na różę na twarzy (Radzisz(m). Strzygoniowe ziele - na arkuszu są przedstawicIcle d'\óch galllnk()\\ z rodziny Compositae: Centaurea jacea L. i Cirsilllll o/al/celi/II (L.) Scop. Nazwy ludowe: strzygoniowe ziele (Dobczyee, Radziszów, Skawina). strzyżnc ziele (te same miejscowości); własności: I. świc;c<\ razem z innym zielem l:" sierpnia (Dobczyce, Radziszów, Skawina). Śmietannik - Rudbeckia laciniala L. (Compositae). Nazwa ludowa: śmietannik (Brzezowa, Dobczyce, Świątniki Górne); własności: I. świc;cq razem z innym zielem 15 sierpnia (Brzezowa, Dobczyce. Świątniki Górne). 2. korzonk()\\ używa się do kąpieli dla dzieci i starszych przeciw slIchotom (Dobczyce). 3. gotują razem z innym zielem i dają pić krowie po ocieleniu, aby śmietana była gęsta i żółta, a masło z niej ładne i żółte (Brzezowa), 4. łodygi zaparzają i dają krowom po ocieleniu, a także kiedykolvv·iek. aby na mleku zbieralo si~ dużo śmietany (Dobczyce). Tatarskie ziele - Rumex sp. (Polygonaceac). Nazwa IlIdowa: tatarskie zick (Radziszów); własności: I. święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Radziszów), 2. chorym na biegunkę tak ludziom, jak i z\vierzętom. na c/.erwonkę także, suszone ziele tłuc, warzyć i pić, a wnet "zacli sit,:" (zatrzyma si\?l w Cliowieku, czy bydlęciu (Radziszów). 4 Zachowa lem język oryginalu. �185 T,varde ziele - ('ental/rea scabiosa L. (Compositae). Nazwa ludowa: twarde ziele (Skawina), własności: święcą razem z innym zielem 15 sierpnia (Ska\\ illa). WiesLczyca - Solidago c.r. virgaurea L. (Compositae). Nazwa ludowa: \\ieszczyca (Zakliczyn ad Siepraw) [ołówkiem dopisano: "dziwki"]; własności: 1. ś\\i~cą razem z innym zielem 15 sierpnia (Zakliczyn ad Siepraw), 2. używają przeciw wiesLClom. to jest bolakom na twarzy u dzieci (Zakliczyn ad Siepraw). l)zi~klljt;: mgr. Maciejowi Waydzie za oznaczenie części roślin z zielnika S. Udzieli BIBLIOGRAFIA i~lk()\\ ski Ignacy ('/1\\ Ral;11 I ~·I'J-1 XIJ.' (JI!iSailie 1"I).~liil() lekarskich i przemysłowych, t. 1 Opisanie ro.~lin skrytoplcio\lTcil lekarskich i przemvslowych. Botaniki szczególnej część pierwsza. Kraków I X4'). Diuk. UJ: t. :2 Opisanie roślin jednolistniowych lekarskich i przemysłowych. UO/({iliki szcególnej czę.~ć·druga. Klaków 1852, Druk. UJ: t. 3 Opisanie ro.l:lin d'l'IIlis/llill\l'l'ch lekarskich i przemysiowych. Botaniki szczególnej cr(Ść' teec/o. IIlwIIIIUjl{C11 /J\I'lllistnimve Lc/ro::ne. Bezp/atkowe i .!ednoplatkowe noc/jajnikowe a:: liII I'Odziilr( Szorstklllistnych wylącznie. Kraków 1859. Druk. UJ; 1.4 Opisanie 1'0.1:/111 d\lultsllliowvch lekarskich i przemysiowych. Botaniki szczególnej część' eZ\l·l/r/ll. IIhe/lllująca ro.\:/iny, od rodziny Szorstkolistnych w/ąc::nie. a:': do Wielo/,Il/Iko\l'veh '!'l'lącznie, Kraków 1859. Druk. UJ: t. :5 Opisanie roślin dwulistniowych lekarshlcil i Ilr::eIllYs/owych. !Jotaniki szczególnej część pią/({, obejmująca !?oślill)' Jhelllli/alklme pod/a/nikowe. Kraków 1860, Druk. UJ; t. 6 Opisanie roślin dwulistilimln'!l lekarskich i IJrzeIllYS/owych. Botaniki s::czególnej czę,I:Ćs::ósta i OSlolnia, IIhe/luu/I{C11!?o.l:liilYWieloplatkowe kolojajnikowe, Kraków 1863, Druk. UJ. k",ićk lu/anna 19X7 ('d::le!a S('ll'el'l'II (/857-1937). siaka. Wars/alVa. PWN. Ro,latiliski H)/er I ')()I w: Slownik biologów polskich, l'r::('\I'()(lnik do o::lloczonia lJOSpolilszych roślin, (Wyd. pod red. 2), Kraków. S. Fclik- Nakładem autora. I '}()() I ni I 'JO I ''>/akl I'r::l'\\'()dllih do o::l1oczonia pospolitszych ro~'lin. (Wyd. 3), z. I i 2, Kraków. Nakladćlll autora. .\10/1' holOllik tojest /atwy sposób o::naczania r().\'linpospolitych w Polsce. Kraków. Druk<irni,1 liniwersytdu .IagiclloI1skićgo. !'r::e\l'or!lIik do o::noczonia r().\'lin w l. \I {l\\'-WarS/ima KrakólV. Wydawnictwo Zaklądu \VladyslalV. KulC/.Yllski Stanislaw, Pawlowski Bogumił Pol.~ce Narodowego dziko rosnących. im. Ossolillskich. 1<):2·1 /<o.l:lillr IJolskie. 0IJisy i klucze do o::nac::ania ws::ystkich gatunków roślin naczynio\lTcli roslIl{Cl'ch II' Polsce bąd:::d::iko hądź te:: zdxic::ałych lub c::ę.kiej hodowanych dill 11::1'Ikllj/orvslrJw, IIczniów szkól wy::s=ych i średnich. rolników, leśników. li/mIllCelll';'" i illllFCIilIIilo.~ników przyrody, Lwów-Warszawa, Książnica-Atlas. 11Ilin T (; .. 1k)'l\ood V I I. d al. I 'J6~-1 ')XO nol'll r.lIl'(1l)(/eo.l. I. Cambridge 1964, The University Press; 1. 2. Cambridge 1968. rilL linivelsity PrLss: t. 3. Cambridge 1972, The University Pn:ss: ( 4, Cambridge- �186 London elV York - Melbourne 197(,. Camhl'id!!e l Jnil ersily I'res,: l .; Cambridge - London - New York .. Ne\\' Rochelle Melhourne Sydne: I')X(). Cambridge University Press: Udziela Sewcryn 1931 Ro.f/iny w wierzeniach IlIdll krakowskiego ... Lud-- l. .lO. Zemanek Alicja 1989 {listorio botaniki IV Uniwersytecie .Jagiel/rJJlskil1l.Krakll\I·. l )nill'ersyle! .I;lglelll1nskJ - Rozprawy habilitacyjne nr 164. 0 Piotr Kohler TilE HERBARIUM OF SEWERYN UDZiEl A D()CliMJ:NI/\IIO".; Ol Till --IIERBS IN THE BELIEFS OF TilE CRACOW 1'J:!\Si\!\TS" Sil!)) (Summary) Thc Herbarium of the Polish Academy of Sci.:nce (KRAr\'I) in ('raco\\, incllllks ;J small herbarium (iiI. I) ol' Seweryn Udziela (1857-1937). an ':lhnographer ;Illd naluralisl. Ihe Iillllldn ol' the Ethnographic Museum in Cracow. Th.: collection. I\'hich originall: s':rled as ;J documentan hasis of Udziela 's anicie. --'lcrbs in thc Iklicfs of the Cracow I'cas;lllls" Il{ośllll: 1\ IlilT/eni;ll"il ludu krakowskiego!. published in Llld in 193 I. includes 14) she':ls spcl·im.:ns of herh, representing 108 species have been glued on 119 of them, while thc remaining she.:ts arc emptl. All the specimcns havc becn described - the anicie. which conlains Ihl'ir ':llIJlplcle lisI. I·,ring., also some hithcrto unpublished data collected by Udziela. concerning the nan1<:S and usc of len herbs. �